đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lạc vụ đông xuân ở xã thạch mỹ huyện lộc hà tỉnh hà tĩnh

Xã Thạch Mỹ là một trong những xã sản xuất lạc trọng điểm của huyện Lộc Hà. Việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng trong đó hướng dẫn sản xuất lạc được chú trong là một giải pháp mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống của người dân trong vùng. Là một xã nghèo của tĩnh Hà Tĩnh, thuộc khu vực Bắc Trung Bộ, với thời tiết khí hậu khắc nghiệt, mùa đông thì lạnh và khô, mùa hè thì nắng gắt và thường có gió lào. Gây không ít khó khăn cho đời sống của người dân nơi đây sản xuất nông nghiệp trong đó có sản xuất lạc. Tuy nhiên sản xuất lạc của xã đặt ra yêu cầu đạt năng suất cao nhất trên một đơn vị diện tích, giảm chi phí và tăng lợi nhuận. Bên cạnh đó còn phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắc khe về mẫu mã, chất lượng và giá cả của người tiêu dùng. Song do tập quán canh tác bao đời nay của người nông dân trong sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống, chậm áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nên năng suất lạc vẫn thấp chất lượng lạc chưa cao. Trên cơ sở đánh giá lại tình hình sản xuất lạc địa phương trong thời gian qua, nhằm đưa lại những giải pháp hợp lý hơn trong sản xuất. Đó là lý do tôi thực hiện đề tài nghiên cứu: “Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lạc vụ Đông Xuân ở xã Thạch Mỹ huyện Lộc Hà tỉnh Hà Tĩnh”. Nhưng do điều kiện và bản thân có hạn nên nội dung đề tài sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy giáo, cô giáo, các cán bộ lãnh đạo xã và bà con nông dân trong địa phương để nội dung đề tài đạt kết quả tốt hơn.

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu chuyên đề tốt nghiệp tôi đã được sự giúp

đỡ của các cá nhân và tập thể rất nhiều để hoàn thành khóa học cũng như báo cáo tốtnghiệp một cách tốt nhất Nhân đây tôi xin có lời cảm ơn tới mọi người

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy giáo, các cô giáo trong KhoaKT&PT trường Đại học Kinh Tế Huế cùng toàn thể các thầy cô giáo trực tiếp tham giagiảng dạy và tận tình giúp đỡ tôi trong 4 năm học vừa qua

Đặc biệt, tôi xin cảm ơn Th.Sĩ Bùi Dũng Thể – giáo viên Khoa Kinh tế và Pháttriển đã hết lòng nhiệt tình giúp đỡ tôi suốt thời gian thựuc tập và hoàn thành chuyên

đề tốt nghiệp đại học

Qua đây tôi xin cảm ơn tất cả cán bộ UBND xã Thạch Mỹ, các hộ nông dân đãgiúp đỡ rất nhiều và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện nội dung nghiên cứu củamình trong suốt thời gian thực tập vừa qua Tôi rất biết ơn gia đình và bạn bè đã luônkhuyến khích tôi trong quá trình học tập và rèn luyện

Tôi xin hứa sẽ đem hết những kiến thức được học trong thời gian qua góp phầnnhỏ bé của mình vào sự nhiệp phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn của địaphương, từ đó xây dựng đất nước phát triển và phồn vinh

Nhưng do điều kiện và bản thân có hạn nên nội dung đề tài sẽ không tránh khỏinhững thiếu sót Vì vậy tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy giáo, côgiáo, các cán bộ lãnh đạo xã và bà con nông dân trong địa phương để nội dung đề tàiđạt kết quả tốt hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên thực tập Phan Trọng Khánh

TÓM TẮT NGHIÊN CỨU

Xã Thạch Mỹ là một trong những xã sản xuất lạc trọng điểm của huyện Lộc Hà.Việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng trong đó hướng dẫn sản xuất lạc được chú trong làmột giải pháp mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống của người dântrong vùng.

Là một xã nghèo của tĩnh Hà Tĩnh, thuộc khu vực Bắc Trung Bộ, với thời tiếtkhí hậu khắc nghiệt, mùa đông thì lạnh và khô, mùa hè thì nắng gắt và thường có giólào Gây không ít khó khăn cho đời sống của người dân nơi đây sản xuất nông nghiệptrong đó có sản xuất lạc

Tuy nhiên sản xuất lạc của xã đặt ra yêu cầu đạt năng suất cao nhất trên mộtđơn vị diện tích, giảm chi phí và tăng lợi nhuận Bên cạnh đó còn phải đáp ứng nhữngtiêu chuẩn khắc khe về mẫu mã, chất lượng và giá cả của người tiêu dùng Song do tậpquán canh tác bao đời nay của người nông dân trong sản xuất chủ yếu dựa vào kinhnghiệm truyền thống, chậm áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nên năng suất lạc vẫnthấp chất lượng lạc chưa cao

Trên cơ sở đánh giá lại tình hình sản xuất lạc địa phương trong thời gian qua,nhằm đưa lại những giải pháp hợp lý hơn trong sản xuất Đó là lý do tôi thực hiện đề

tài nghiên cứu: “Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lạc vụ Đông Xuân ở xã Thạch

Mỹ huyện Lộc Hà tỉnh Hà Tĩnh”.

Nhưng do điều kiện và bản thân có hạn nên nội dung đề tài sẽ không tránh khỏinhững thiếu sót Vì vậy tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy giáo, côgiáo, các cán bộ lãnh đạo xã và bà con nông dân trong địa phương để nội dung đề tàiđạt kết quả tốt hơn

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Những nước đứng đầu thế giới về sản xuất lạc 2008/2009 13Bảng 2: Tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam qua 3 năm (2009-2011) 14Bảng 3: Tình hình sản xuất lạc ở tỉnh Hà Tĩnh qua 3 năm (2009-2011)… 15Bảng 4: Tình hình sản xuất lạc ở huyện Lộc hà qua 3 năm (2010-2012) 16Bảng 5 Tình hình sản xuất lạc của xã Thạch Mỹ giai đoạn 2010-2012… 20Bảng 6: Tình hình nhân khẩu và lao động của các hộ điều tra……… 21Bảng 7: Tình hình trang bị kĩ thuật của các hộ điều tra……… 22Bảng 8: Tình hình sử dụng giống lạc vụ Đông Xuân của các hộ điều tra 2012 24Bảng 9: Chi phí sản xuất lạc vụ Đông Xuân năm 2012 của các hộ điều tra 26Bảng 10: Diện tích, năng suất, sản lượng lạc Đông Xuân của các hộ điều tra

năm 2012………

27

Bảng 11: Kết quả sản xuất lạc của các hộ điều tra vụ Đông Xuân năm 2012 28Bảng 12: Hiệu quả sản xuất lạc vụ Đông Xuân năm 2012 của các hộ điều tra 29Bảng 13: Phân bố các nhân tố ảnh hưởng theo năng suất……… 29Bảng 14 : Tình hình tiêu thụ lạc các hộ điều tra xã Thạch Mỹ vụ Đông Xuân

2012

32

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cây trồng là nguồn tài nguyên thực vật phong phú và đa dạng đáp ứng nhu cầu

về đời sống và sinh hoạt của con người Từ những nhu cầu về lương thực, thực phẩmhàng ngày, may mặc cho đến thức ăn để chăn nuôi gia súc, gia cầm và nguyên liệu chosản xuất công nghiệp Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội thì yêu cầu của conngười về các loại nông sản phẩm ngày càng cao, không chỉ về số lượng mà còn về chấtlượng, về hình thức mẫu mã, về sự đa dạng và những tiêu chuẩn khác Chính điều này

đã đặt ra cho con người những nhận thức mới, nhận thức về sản xuất ra những sảnphẩm đáp ứng nhu cầu của con người đồng thời mang lại hiệu quả kinh tế cao

Lạc là là cây trồng có vị trí chiến lược rất quan trọng trong sản xuất nôngnghiệp nói chung và cũng như trong cơ cấu sản xuất hàng hóa nói riêng Được Đảng

và Nhà nước ta xác định là cây lương thực chủ chốt trong kim ngạch xuất khẩu, manglại ngoại tệ cho đất nước, góp phần làm tăng tích lũy cho người nông dân trồng lạc.Tuy nhiên sản xuất lạc phải đặt ra yêu cầu đạt năng suất cao nhất trên một đơn vị diệntích, giảm chi phí và tăng lợi nhuận Bên cạnh đó còn phải đáp ứng những tiêu chuẩnkhắc khe về mẫu mã, chất lượng và giá cả của người tiêu dùng Song do tập quán canhtác bao đời nay của người nông dân trong sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệmtruyền thống, chậm áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nên năng suất lạc vẫn thấp chấtlượng lạc chưa cao Ngày nay, khi mà lạc đã có đủ cho nhu cầu trong nước và có dư đểxuất khẩu thì vị trí của các giống lạc chất lượng cao ngày càng quan trọng, trong khi

đó hầu hết các giống lạc này đang trong tình trạng bị thoái hóa và giảm dần về diệntích

Xã Thạch Mỹ là một xã nghèo của tĩnh Hà Tĩnh, thuộc khu vực Bắc Trung Bộ,với thời tiết khí hậu khắc nghiệt, mùa đông thì lạnh và khô, mùa hè thì nắng gắt vàthường có gió lào Gây không ít khó khăn cho đời sống của người dân nơi đây sản xuấtnông nghiệp trong đó có sản xuất lạc Trên cơ sở đánh giá lại tình hình sản xuất lạc địaphương trong thời gian qua, nhằm đưa lại những giải pháp hợp lý hơn trong sản xuất

Đó là lý do tôi thực hiện đề tài nghiên cứu: “Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lạc

vụ Đông Xuân ở xã Thạch Mỹ huyện Lộc Hà tỉnh Hà Tĩnh”.

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

- Hệ thống hoá cơ sở lý luận, thực tiễn sản xuất lạc và hiệu quả sản xuất lạc

- Đánh giá hiệu quả sản xuất lạc vụ Đông Xuân năm 2012 ở xã Thạch Mỹ,huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh

- Đánh giá những tiềm năng cũng như thuận lợi và thách thức của việc sản xuấtlạc ở địa phương

- Đề xuất một số giải pháp góp phần khắc phục những khó khăn và phát huynhững lợi thế của địa phương nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất lạc vụ Đông Xuântrong thời gian tới trên địa bàn nghiên cứu

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Người dân trồng lạc ở xã Thạch Mỹ, huyện Lộc Hà,tỉnh Hà Tĩnh.

- Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn xã Thạch Mỹ

- Về thời gian: Số liệu thu thập tính từ năm 2010-2012, đánh giá hiệu quả sảnxuất lạc vụ Đông Xuân năm 2012

4 Phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu

- Để nghiên cứu đề tài số mẫu nghiên cứu được chọn đại diện cho các hộ nôngdân trong xã Thạch Mỹ - huyện Lộc Hà- tỉnh Hà Tĩnh có sử dụng đất canh tác ở xãphân theo 3 nhóm hộ khá, trung bình, nghèo theo tỉ lệ phân loại hộ ở xã là: 40 hộ Tuynhiên có một mẫu không đủ độ tin cậy nên ở đây tôi chỉ xét 39 hộ

 Phương pháp thu thập thông tin

- Số liệu thông tin thứ cấp: Là số liệu, tài liệu thu thập tại UBND huyện Lộc Hà

và UBND xã Thạch Mỹ

- Số liệu thông tin sơ cấp:Là những thôn tin, số liệu thu thập từ các nguồn điều tra,

phỏng vấn điều tra trực tiếp các hộ nông dân

 Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu

 Phương pháp phân tích số liệu

- Phương pháp thống kê mô tả

- Phương pháp thống kê so sánh

- Phương pháp phân tích kinh tế

 Một số phương pháp khác

- Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo

- Phương pháp điều tra nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân

- Phương pháp khảo sát thực địa

- Phương pháp dự báo

5 Hệ thống chỉ tiêu đánh giá

 Chi phí trung gian (IC): Là một bộ phận cấu thành tổng giá trị sản xuất, bao gồm chi phí vật chất và dịch vụ sản xuất, không kể công lao động gia đình và khấuhao sản phẩm nông nghiệp.

 Tổng chi phí sản xuất (TC): Là chi tiêu bao gồm chi phí trung gian, hao phí lao động

Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá kết quả sản xuất lạc

 Tổng giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích (GO): Là chỉ tiêu biểuhiện bằng tiền của toàn bộ kết quả hữu ích mà lao động sáng tạo ra trong một thời giannhất định

GO=∑Qi*Pi

Trong đó:

GO: Tổng giá trị sản xuất

Qi: Sản lượng sản phẩm loại i

Pi: Đơn giá sản phẩm loại i

 Giá trị tăng trên một đơn vị diện tích (VA): Chỉ tiêu này là hiệu số giữa giá trị sản xuất và chi phí trung gian (IC) trên một đơn vị diện tích nhất định

VA=∑GO-∑IC

Trong đó:

VA: Giá trị gia tăng

∑GO: Tổng giá trị sản xuất

∑IC: Tổng chi phí trung gian

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả:

 Năng suất lạc (N): Phản ánh trung bình một năm thu được bao nhiêu kg lạc trên một đơn vị diện tích gieo trồng

 Giá trị gia tăng trên chi phí trung gian (VA/IC): Chỉ tiêu này cho biết một đồng chi phí trung gian bỏ ra thu được bao nhiêu đồng giá trị gia tăng.

 Giá trị gia tăng trên giá trị sản xuất (VA/GO): Chỉ tiêu này cho biết trongmột đồng giá trị sản xuất thu được có bao nhiêu đồng giá trị gia tăng

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1.1 Nguồn gốc, xuất xứ cây lạc

Lạc, còn được gọi là đậu phộng (danh pháp khoa học: Arachis hypogaea), làmột loài cây thực phẩm thuộc họ Đậu có nguồn gốc tại Nam Mỹ Lạc là cây thựcphẩm, cây có dầu quan trọng Trong số các loại cây hạt có dầu trồng hàng năm trên thếgiới, lạc đứng thứ hai sau đậu tương về diện tích trồng cũng như sản lượng Hiện cóhơn một trăm nước trồng lạc Châu Á đứng hàng đầu thế giới về diện tích trồng lạccũng như sản lượng, tiếp theo là châu Phi, Bắc Mỹ rồi đến Nam Mỹ Hiện nay châu Á

và vùng Bắc Mỹ có chiều hướng mở rộng diện tích trồng lạc hơn các vùng khác

Trong số 25 nước trồng lạc ở châu Á, Việt Nam đứng hàng thứ năm, lạc là mộttrong các loại cây xuất khẩu thu ngoại tệ của nước ta

1.1.2 Giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế của cây lạc

1.1.2.1 Giá trị thực phẩm

Lạc là một loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao Lạc là nguồn thức ăn giầu

về dầu lipit và prôtêin, thành phần sinh hoá của lạc có thể thay đổi phụ thuộc vàogiống, vào sự biến động các điều kiện khí hậu giữa các năm, vào vị trí của hạt ở quả,các yếu tố không bình thường như: Sâu bệnh hại, và phương pháp phân tích khác nhaucũng ảnh hưởng đến thành phần sinh hoá của hạt lạc

 Dầu trong hạt lạc

Dầu lạc là một hỗn hợp glixêrít,bao gồm 80% a xít béo không no và 20% a xít béo no Thành phần a xít béo trong dầu lạc thay đổi tuỳ theo giống và điều kiện trồng trọt

 Prôtêin của lạc

- Về số lượng, hạt lạc chứa một hàm lượng prôtêin khá cao chỉ kém đậu tương

- Về chất lượng, prôtêin hạt lạc chủ yếu do 2 globulin (2/3 arachin và 1/3conrachin) hợp thành chiếm 95%

- Thành phần a xít amin, prôtêin của lạc có đủ 8 a xít amin không thay thế

- Về mặt cung cấp năng lượng: Do hạt lạc có hàm lượng dầu cao, nên năng lượngcung cấp rất lớn như: trong 100gam hạt lạc, cung cấp 590cal, cũng lượng như vậytrong hạt đậu tương cung cấp 411cal, gạo tẻ cung cấp 353cal, thịt lợn nạc cung cấp286cal, trứng vịt cung cấp 189cal

Do có giá trị dinh dưỡng cao lạc từ lâu loài người đã sử dụng như một nguồnthực phẩm quan trọng Sử dụng trực tiếp (quả non luộc, quả già, rang, nấu ) ép dầu đểlàm dầu ăn và khô dầu để chế biến nước chấm và thực phẩm khác Gần đây nhờ cócông nghiệp thực phẩm phát triển, người ta chế biến thành rất nhiều mặt hàng thựcphẩm có giá trị từ lạc, như rút dầu, bơ lạc, pho mát lạc, sữa lạc, kẹo lạc

1.1.2.2 Giá trị trong nông nghiệp

 Giá trị chăn nuôi

Trong khẩu phần thức ăn gia súc, khô dầu lạc có thể chiếm tới 25-30% Vậykhô dầu lạc là nguồn thức ăn giầu prôtêin dùng trong chăn nuôi Thân lá của lạc vớinăng suất 5-10 tấn/ha chất xanh (sau thu hoạch quả) có thể dùng chăn nuôi đại giasúc.Cám vỏ quả lạc có thành phần dinh dưỡng tương dương với cám gạo dùng để nuôilợn, gà vịt công nghiệp rất tốt

Như vậy, từ lạc người ta có thể sử dụng khô dầu, thân lá xanh và cả cám vỏ quảlạc để làm thức ăn cho gia súc, góp phần quan trọng trong việc phất triển chăn nuôi

 Giá trị trồng trọt

Lạc là cây trồng có ý nghĩa đối với nhiều nước trên thế giới, đặc biệt với cácnước nghèo vùng nhiệt đới Ngoài giá trị kinh tế của lạc, đối với ép dầu, trong côngnghiệp thực phẩm, trong chăn nuôi, lạc còn có ý nghĩa to lớn trong việc cải tạo đất do

khả năng cố định đạm (N) của nó Chính nhờ có khả năng này mà hàm lượng củaprôtêin ở hạt và các bộ phận khác của cây cao hơn nhiều loại cây trồng khác Cũngnhờ khả năng cố định đạm, sau khi thu hoạch thành phần hóa tính của đất trồng đượccải thiện rõ rệt, lượng đạm trong đất tăng và khu hệ vi sinh vật hảo khí trong đất đượctăng cường có lợi đối với cây trồng sau.

1.1.2.3 Giá trị trong công nghiệp

Lạc phục vụ cho công nghiệp ép dầu, dầu lạc được dùng làm thực phẩm và chếbiến dùng cho các ngành công nghiệp khác như (chất dẻo, xi mực in, dầu diesel, làmdung môi cho thuốc bảo vệ thực vật ), ngoài ra khô dầu lạc còn được dùng làm thức

ăn cho người và chăn nuôi gia súc và gia cầm Khô dầu lạc, đậu tương dùng chế biếnthành đạm gồm 3 nhóm(bột, bột mịn, thô, đạm cô đặc), khô dầu lạc, đỗ tương có thểchế biến thành hơn 300 sản phẩm khác nhau phục vụ cho các ngành thực phẩm, trên

300 loại sản phẩm công nông nghiệp

1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả sản xuất lạc

Lạc phát triển tốt trên các chân đất có phản ứng trung tính, tốt nhất là độ pH củađất không thấp dưới 6 Nếu đất chua, pH dưới 5 thì cần phải bón vôi Lạc chịu đượcđất mặn vừa, ưa thích chân đất có chất vôi

Lạc sinh trưởng và phát triển tốt trên đất sạch cỏ Đặc biệt yêu cầu đất sạch cỏvào lúc mới mọc

1.1.3.2 Nhiệt độ

Lạc là loài cây có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới, phát triển thích hợp trong điềukiện khí hậu ấm áp Hiện nay cây lạc được gieo trồng và đã thích nghi với điều kiện ởnhiều vùng á nhiệt đới và cả ôn đới Vì vậy, đã có những giống lạc chịu được nhiệt độ

khá thấp Tuy vây, cây lạc không chịu được rét Nhiệt độ xuống đến dưới 10C, cây con

bị chết, dưới 30C quả thu hoạch có hạt bị mất sức nảy mầm

Thích hợp nhất cho sinh trưởng phát triển lạc là từ 24-330C, nhiệt độ giới hạndưới cho nảy mầm là 120C

1.1.3.3 Nhu cầu đối với nước và độ ẩm

Nước và độ ẩm, nhất là độ ẩm là điều kện chủ yếu đảm bảo cho sinh trưởng vàphát triển của cây lạc Ở các vùng trồng lạc thích hợp, lượng mưa trung bình hàng nămvào khoảng 1000-1300 mm là đủ Nếu mưa ít hơn 1000 mm thì lạc cần được tướinước Trong một vụ trồng lạc, nếu tính riêng cho nhu cầu sinh trưởng của cây lạc, thìchỉ cần lượng mưa là 500-600 mm, nếu lượng mưa trung bình ít hơn 350 mm thì lạccần được tưới, nhất là vào lúc ra hoa rộ và kết quả

1.1.3.4 Nhu cầu đối với ánh sáng

Cây lạc có phản ứng nhất định đối với tác động của ánh sáng Các thời kỳ sinhtrưởng khác nhau có phản ứng khác nhau đối với ánh sáng

Số giờ nắng/ngày có ảnh hưởng rõ rệt tới sinh trưởng của lạc Quá trình nở hoathuận lợi khi số giờ nắng đạt trên 200 giờ/tháng Vậy trong các yếu tố khí hậu thì ánhsáng là yếu tố ít ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và khả năng cho năng suất của lạc hơn

so với yếu tố khí hậu khác

1.1.3.5 Giống

Thực tế sản xuất nông nghiệp cho thấy là một giống tốt cần có đủ 3 đặc điểm:cho năng suất cao, chất lượng nông sản tốt, có khả năng chống chịu sâu bệnh cao Vìvậy, để đạt hiệu quả kinh tế cao trong trồng lạc cần lựa chọn giống thích hợp với điềukiện cụ thể của từng nơi trồng lạc

1.1.3.6 Dinh dưỡng khoáng

Lạc yêu cầu thấp về dinh dưỡng khoáng, do đó lạc không đáp ứng với lượng phânkhoáng cao Bón từ 75- 150kg/ha, trong đó chủ yếu là lân (P) coi như là đủ đối với cây lạc

 Vai trò và sự hấp thu Nitơ : Nitơ là thành phần của axít amin, yếu tố đểtạo nên prôtêin, nếu thiếu N cây sinh trưởng kém, lá vàng, chất khô tích luỹ bị giảm, sốquả và trọng lượng quả đều giảm, nhất là thiếu ở thời kỳ sing trưởng cuối Thiếu Nnghiêm trọng dẫn tới cây ngừng phát triển quả và hạt

 Vai trò hấp thu của Lân : Thiếu P bộ phận rễ kém phát triển, hoạt động

cố định N giảm Ngoài những vai trò sinh lý bình thường đối với lạc, P còn đóng vai

trò đối với sự cố định N và sự tổng hợp lipít ở hạt trong thời kỳ chín, kéo dài thời kỳ rahoa và tăng tỷ lệ hoa có ích.

 Vai trò và sự hấp thu Kali : K tham gia chủ yếu vào các hoạt độngchuyển hoá chất ở cây Thiếu K thân chuyển thành màu đỏ sẫm và lá chuyển màu xanhnhạt Tác hại lớn nhất của thiếu K là cây bị lùn, khả năng quang hợp và hấp thu Ngiảm, tỷ lệ 1 quả tăng, trọng lượng hạt giảm và năng suất lạc giảm rõ dệt

Ngoài ra, một số nguyên tố vi lượng khác như Fe, Cu, Zu, cũng đóng vai trò rấtquan trọng đối với năng suất lạc

1.1.3.7 Vôi

Lạc rất cần vôi Khi thiếu vôi, cây lạc có nhiều quả không có hạt Vôi giúp cholạc huy động được kali, làm cho quả chắc, hạt đầy Trên các chân đất chua được bónvôi thì quả chắc tăng lên, tỷ lệ quả lép ít đi

1.1.3.8 Thị trường và giá cả tiêu thụ

Giá cả và thị trường tiêu thụ là yếu tố ảnh hưởng đến quá trình sản xuất lạc củangười nông dân Hiện nay, người nông dân sản xuất và bán sản phẩm thường bị tưthương ép giá, giá bán trên thị trường cao nhưng người dân lại bán với mức giá thấp,

vì vậy việc tiêu thụ còn gặp khó khăn Mặt khác, giá các yếu tố đầu vào như giống,phân bón … ngày càng tăng cao, thời tiết ngày càng khắc nghiệt làm cho lợi ích củangười sản xuất có phần suy giảm

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Tình hình sản xuất lạc trên thế giới

Trên thế giới cây lạc được phân bố rộng rãi, nhiều nước đang có chủ trươngphát triển mạnh cây lạc như: Trung Quốc, Ấn Độ, Hoa Kỳ … Các nước phát triển lạcchủ yếu để xuất khẩu Lạc là cây trồng đứng thứ hai sau đậu tương về diện tích trồngcũng như sản lượng

Thế giới sản xuất lạc với tổng số khoảng 29 triệu tấn mỗi năm, Trung Quốc dẫnđầu trong sản xuất đậu phộng, có một phần khoảng 41,5% tổng sản lượng thế giới, tiếptheo là Ấn Độ (18,2%) và Hoa Kỳ (6,8%) Trong Châu Âu , nhà sản xuất hàng đầu là

Hy Lạp , khoảng 2000 tấn mỗi năm Năm 2009, tổng sản lượng lạc của thế giới đạt34,43 triệu tấn

Bảng 1: Những nước đứng đầu thế giới về sản xuất lạc 2008/2009

(Nguồn: Thống Kê từ FAOSTAT)

Sở dĩ các nước này đạt năng suất lạc lớn nhất là nhờ áp dụng rộng rãi trong sảnxuất các giống lạc cải tiến và áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật thâm canh, sửdụng các máy móc hiện đại để làm đất Các biện pháp kỹ thuật thâm canh đã được ápdụng là: cày sâu, bón phân cân đối, gieo dày hợp lý, phòng trừ dịch hại và áp dụng kỹthuật phủ nilông

1.2.2 Tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam

Lạc là cây truyền thống của người nông dân Việt Nam, là loại cây công nghiệpngắn ngày quan trọng hàng đầu, khả năng thích ứng rộng và được trồng nhiều vụ trongnăm, lạc được sản xuất để đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu Ở nước ta lạcđược trồng ở hầu hết các tỉnh từ Bắc vào Nam tỉnh nào cũng có Tuy vậy, cho đến naynhận thức đúng đắn và đầy đủ về vai trò của cây lạc trong nông nghiệp cũng như trong

đời sống của nhân dân ta chưa thật đúng mức vì vậy mà diện tích, sản lượng, năng suấttrồng lạc ở nước ta trong những năm gần đây tăng lên không đáng kể điều đó được thểhiện qua bảng 2 về tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam qua 3 năm (2009-2011).

Bảng 2: Tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam qua 3 năm (2009-2011)

tế cao hơn, một phần chuyển sang đất phi nông nghiệp Sự biến động về sản lượng vàdiện tích kéo theo sự biến động của năng suất Năm 2010 so với 2009 có tăng, tăng0.96 % tuy nhiên lại giảm vào năm tiếp theo, tỷ lệ giảm lớn hơn tỷ lệ tăng vào nămtrước Điều này là do thời tiết khí hậu nước ta mấy năm gần đây khắc nghiệt, sâu bệnhphá hoại mùa màng, gây nhiều khó khăn cho sản xuất lạc của bà con Bên cạnh đó,nguyên nhân chủ quan là người dân chưa đầu tư chăm sóc nhiều cho lạc cũng gópphần không nhỏ làm giảm năng suất lạc năm vừa qua

1.2.3 Tình hình sản xuất lạc tỉnh Hà Tĩnh

Để nắm được tình hình sản xuất lạc ở tỉnh Hà Tĩnh qua 3 năm 2009-2011 ta xétbảng 3 dưới đây:

Nhìn vào bảng số liệu 3 ta thấy: Diện tích đất trồng lạc giảm qua các năm Năm

2009 là 19,9 nghìn ha, năm 2010 là 19,4 nghìn ha giảm 0,5 nghìn ha tương ứng giảm2,51% so với năm 2009 Năm 2011 là 18 nghìn ha giảm 7,22% nghìn ha so với năm

2010 Diện tích trồng lạc của tỉnh giảm là do Hà Tĩnh mới lên thành phố đang chú tâmphát triển công nghiệp hóa, một phần diện tích đất nông nghiệp chuyển sang để phát

triển các khu công nghiệp, xí nghiệp, du lịch, Làm cho diện tích trồng lạc của toàntỉnh cũng có xu hướng giảm

Bảng 3: Tình hình sản xuất lạc ở tỉnh Hà Tĩnh qua 3 năm (2009-2011)

Diện tích Nghìn ha 19,9 19,4 18,0 -0,5 -2,51 -1,40 -7,22 Năng suất Tạ/ha 21,56 21,13 21,38 -0,43 -2,00 0,25 -1,18 Sản lượng Nghìn tấn 42,9 41,0 38,5 -1,9 -4,43 -2,50 -6,10

(Nguồn : Tổng Cục Thống Kê)

Sản lượng lạc của tỉnh qua 3 năm (2009-2011) có những biến động Sản lượnglạc năm 2009 là 42,9 nghìn tấn, năm 2011 còn 38,5 Điều này được hiểu là do tâm lýcủa người dân, họ nghĩ lạc không xuất khẩu được nữa nên thu hẹp diện tích trồng lạcchuyển sang trồng các loại cây trồng khác, nguyên nhân khác nữa là do gặp điều kiệnthời tiết không thuận lợi và sâu bệnh nhiều nhất là sâu cuốn lá ảnh hưởng đến sảnlượng của toàn tỉnh

Diện tích, sản lượng thay đổi làm cho năng suất lạc qua 3 năm (2009-2011)cũng có nhiều biến động Nhìn chung là giảm tương tự 2 chỉ tiêu trên, điều này cũng

dễ hiểu là do diện tích, sản lượng giảm làm cho năng suất giảm, bên cạnh đó là do năm

2011 gặp điều kiện thời tiết không thuận lợi và sâu bệnh nhiều làm ảnh hưởng đếnnăng suất lạc

Hà Tĩnh vẫn còn là một tỉnh nghèo, điểm xuất phát thấp, kinh tế chậm pháttriển, cơ cấu kinh tế lạc hậu, nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, tốc độ phát triển kinh tếchưa tương xứng với tiềm năng và thế mạnh của một tỉnh đồng bằng có điều kiện pháttriển kinh tế toàn diện

1.2.4 Tình hình sản xuất lạc huyện Lộc Hà

Là huyện đồng bằng ven biển, có diện tích tự nhiên 11.830 ha, dân số hơn 8,3 vạn người Là một huyện thuộc vùng chiêm trũng, có địa hình thuộc vùng bán sơn địa rất thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp đặc biệt là rất thích hợp với các loại cây trồng như: lúa, màu, rau, cây công nghiệp ngắn ngày trong đó có cây lạc

Tính riêng năm 2010, trên toàn huyện, diện tích trồng lạc là 1600 ha, với sản lượng đạt xấp xỉ 4000 tấn, chiếm 10% của toàn tỉnh , tương ứng với 10% diện tích trồng lạc của tỉnh Tuy diện tích trồng lạc năm 2012 không thay đổi nhiều so với năm

2007 nhưng sản lượng và năng suất thì có giảm , giảm từ 2,48 tạ/ ha xuống còn 2,2 tạ/

ha nguyên nhân chủ yếu là do thời tiết khắc nghiệt rét đậm rét hại kéo dài làm anh hưởng đến năng suất lạc của các hộ dân

Bảng 4: Tình hình sản xuất lạc ở huyện Lộc hà qua 3 năm (2010-2012)

CHƯƠNG II: HIỆU QUẢ SẢN XUẤT LẠC Ở XÃ THẠCH MỸ, HUYỆN LỘC

HÀ, TỈNH HÀ TĨNH 2.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Xã Thạch Mỹ nằm về phía Tây Nam của huyện Lộc Hà, cách trung tâm huyện

4 km, cách thành phố Hà Tĩnh hơn 10 km, phía bắc giáp núi Bằng Sơn, phía nam giápsông Đò Điệm dài hơn 8 km

Có ranh giới tiếp giáp với các xã:

Phía Đông Bắc giáp xã Thịnh Lộc;

Phía Tây Bắc giáp xã An Lộc, Bình Lộc;

Phía Tây Nam giáp xã Thạch Sơn, huyện Thạch Hà;

Phía Tây giáp xã Phù Lưu;

Phía Nam giáp xã Hộ Độ, Mai Phụ;

Phía Đông giáp xã Thạch Châu, Thạch Bằng

Xã Thạch Mỹ nằm trên trục tuyến kinh tế Đông Bắc của tỉnh nên có vị trí quantrọng trong phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa và an ninh quốc phòng Trên địa bàn xã

có trục đường giao thông Tỉnh lộ 22/12 nằm ở phía Đông Bắc xã dài hơn 1 km nối vớiTỉnh lộ 7 đi thị trấn Nghèn; phía Đông có đường Tỉnh lộ 9 và đường sông Nghèn rấtthuận lợi cho việc đi lại vận chuyển hàng hóa Đồng thời xã có điều kiện giao lưu vớicác vùng kinh tế thị trường đang phát triển như thành phố Hà Tĩnh, khu Công nghiệp

mỏ sắt Thạch Khê, thị xã Hồng Lĩnh

2.1.1.2 Đặc điểm địa hình khí hậu

Xã Thạch Mỹ có địa hình khá đa dạng, có địa hình vùng đồng bằng, có địa hìnhvùng đồi núi thấp, địa hình thấp ven sông Nghèn nước ngọt và sông Đò Đệm nướcmặn đã tạo ra sự phong phú, đa dạng các sản phẩm nông nghệp Địa hình thấp dầntheo hướng Tây Bắc- Đông Nam và đã tạo thành 2 tiểu vùng sản xuất có đặc thù khácnhau

Xã nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa , khí hậu trong năm được chia thành 2mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10 và mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm

sau Yếu tố khí hậu của xã Thạch Mỹ nhìn chung thuận lợi để phát triển đa dạng cácloại cây trồng vật nuôi Một số yếu tố bất lợi như nắng lắm, mưa nhiều, gió lào , rétđậm, bão luc cũng ảnh hưởng đến phát triển sản xuất nông nghệp và đặc biệt là câylạc.

2.1.2 Đặc điểm văn hoá – xã hội

Tổng số lao động toàn xã có 3778 lao động trong độ tuổi (chiếm 51% dân số);lao động có việc làm thường xuyên chiếm 80% lao động trong độ tuổi; 20% lao động

đi làm các nghề như xây dựng, làm trong các công ty doanh nghiệp, dịch vụ thươngmại, xuất nhập khẩu lao động trong và ngoài nước Lao động phân theo các ngànhnghề của xã như sau:

NLN nghiệp chiếm 58,84% lao động trong độ tuổi(2232 lao động)

CN-TTCN và các ngành nghề khác là 1297 người, chiếm 33,8% lao động DV-TM có 258 lao động , chiếm 6,8%

Thạch Mỹ trước đây gồm 5 làng: Báo Ân, Đại Yên, Hạ Ân, Hựu Ninh, VịnhLộc, sau khi hợp nhất toàn xã được chia thành 15 thôn, làng Bắc Yên có 42 hộ giáodân với 240 nhân khẩu Với các nghề truyền thống như: làm hương, làm chổi

2.1.3 Đặc điểm kinh tế- xã hội

Tốc độ tăng trưởng kinh tế chung trong giai đoạn 2005-2010 phát triển với tốc

độ bình quân 8-9% /năm Năm 2012 tổng giá trị sản xuất trong các ngành kinh tế là128,54 tỷ đồng

Cơ cấu kinh tế của các ngành đang chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng ngànhdịch vụ, thương mại và TTCN- làng nghề So sánh giá trị sản xuất của các ngành kinh

tế của xã từ năm 2005 với 2010, cơ cấu giá trị của ngành nông lâm ngư nghiệp giảm15,68%, cơ cấu giá trị ngành TTCN- làng nghề tăng 6,12%, cơ cấu dịch vụ thương mạităng 9,56% Năm 2012 thu nhập bình quân đầu người đạt 9,6 triệu đồng/người/ năm.Bình quân lương thực đầu người đạt 216kg/ người / năm Tỷ lệ hộ nghèo còn khá cao,15,2% Về tổ chức sản xuất xã Thạch Mỹ có 1 HTX NN làm ăn kém hiệu quả

2.1.4 Những thuận lợi và khó khăn sản xuất lạc trên địa bàn xã Thạch Mỹ

2.1.4.1 Thuận lợi

Nhìn chung, vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, môi trường của xã có nhiều thuậnlợi cho việc phát triển kinh tế- xã hội nhất là phát triển kinh tế nông nghiệp kiêmngành nghề dịch vụ.

Địa hình của xã Thạch Mỹ khá đa dạng ( có vùng đồng bằng, vùng ven sông,vùng đồi) đã tạo ra sự phong phú các sản phẩm nông lâm ngư ngiệp Khí hậu và tínhchất đất đai của xã hình thành nhiều vùng sản xuất chuyên canh như cây lúa, vùng sảnxuất lúa màu(lạc, dưa thái ) vùng nuôi trồng thủy sản theo hướng hàng hóa

Vị trí địa lý của ã Thạch Mỹ khá thuận lợi về đi lại, giao lưu kinh tế, văn hóatrong vùng cũng như với các địa bàn lân cận Xã Thạch Mỹ nằm gần thị trấn huyệnLộc Hà, đây sẽ là thị trường quan trọng tiêu thụ các mặt hàng nông sản chất lượng cao

và khối lượng lớn Yếu tố thuận lợi này giúp xã có điều kiện chuyển nhanh sang sảnxuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, tăng nhanh giá trị sản xuất, chăn nuôi

Tiềm lực kinh tế của xã, các hộ dân những năm gần đây đã được nâng cao, nêncác hộ dân có vốn đầu tư mở rộng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất nhà ở, các côngtrình phục vụ sản xuất, phúc lợi xã hội trên địa bàn

Xã Thạch Mỹ có đội ngũ lãnh đạo năng động , nhiệt huyết, trình độ ngày càngđược nâng cao Lực lượng lao động của xã thuộc loại trẻ, có trình độ văn hóa, tiếp thunhanh các tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất Nhân dân trong xã có truyền thống đoànkết trong thời kỳ chiến tranh cũng như trong thời kỳ đổi mới xây dựng đất nước Đây

sẽ là nhân tố thuận lợi để cấp chính quyền xã và người dân thực hiện thành công xâydựng nông thôn mới theo hướng văn minh, hiện đại

2.1.4.2 Khó khăn

Thạch Mỹ nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng của bão vùng từ Vịnh Bắc Bộnên dễ xảy ra tình trạng lụt lội trên diện rộng, và gây thiệt hại về hoa màu, tài sản , đedọa tính mạng cho nhân dân Một số yếu tố khí hậu như mùa hè thời tiết nóng , mưalớn tập trung, chịu ảnh hưởng của gió lào hoạt động từ tháng 6-7 , mùa đông lạnh ảnhhưởng xấu tới sản xuất và sức khỏe con người

Là một xã nông nghiệp, đa số đất đai của xã Thạch Mỹ thuộc nhóm đất cát,nghèo dinh dưỡng, nên phải đầu tư nhiều để cải tạo độ phì của đất Nguồn nước tướikhu vực phía Bắc của xã còn thiếu, nhất là về mùa khô Xã còn thiếu các công trình

đầu mối để chủ động nguồn nước tưới, nhất là vào mùa khô nên hạn chế mở rộng diệntích 2 vụ và tăng cây trồng hằng năm

Hình thức tổ chức sản xuất HTXNN kém hiệu quả Lực lượng lao động chủ yếuthủ công, dụng cụ thô sơ, năng suất thấp Tỷ lệ lao động được đào tạo có chứng chỉchưa cao, những người lao động có trình độ cao trong các ngành kinh tế của xã rất hạnchế, đòi hỏi phải chuyển đổi nhanh cơ cấu kinh tế sang lĩnh vực phi nông nghiệp, tớinăm 2020 lao động nông nghiệp phải giảm còn 35% Đây cũng là thách thức khôngnhỏ với xã Thạch Mỹ

Đầu tư vốn, khoa học kỹ thuật, công nghệ còn hạn chế chưa đáp ứng được yêucầu của sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp- nông thôn

2.2 HIỆU QUẢ SẢN XUẤT LẠC VỤ ĐÔNG XUÂN NĂM 2012 Ở XÃ THẠCH

MỸ, HUYỆN LỘC HÀ, TỈNH HÀ TĨNH

2.2.1 Khái quát chung về tình hình sản xuất lạc của xã Thạch Mỹ 2010-2012

Thạch Mỹ là một xã nghèo thuộc tỉnh Hà Tĩnh, có diện tích sản xuất nôngnghiệp chiếm 70% tổng diện tích đất, điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp,trong đó có cây lạc Riêng năm qua, sản lượng lạc của xã là 2530 tạ Để rõ hơn tìnhhình sản xuất lạc của địa bàn xã, ta xét bảng sau:

Bảng 5 Tình hình sản xuất lạc của xã Thạch Mỹ giai đoạn 2010-2012

(Nguồn: Ban Thống Kê Xã)

Qua bảng trên, ta thấy diện tích và sản lượng của lạc qua 3 năm gần đây cónhiều biến động, tuy nhiên không đáng kể diện tích trồng lạc của xã giảm Năm 2010

và 2012 xã có diện tích gieo trồng đều bằng 115 ha, tuy nhiên sản lượng năm 2010 cócao hơn năm 2012 là 23 ta/ha, cao hơn 1 tạ Nhìn chung qua 3 năm thì năm 2011 là xãđạt diện tích gieo trồng cao và năng suất cao nhất, 24 tạ/ha với 117 ha diện tích gieotrồng

2.2.2 Tình hình lao động, đất đai, trang bị TLSX và sử dụng giống lạc vụ Đông Xuân năm 2012 của các hộ điều tra