skkn một số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy cao cho học sinh trung học cơ sở

Thực trạng của vấn đề đòi hỏi phải có giải pháp mới để giải quyết.. Chỉ thị số 36 – CT/TW ngày 24 tháng 03 năm 1994 của BCH TW Đảng Cộng Sản Việt Nam về công tác TDTT tr

BẢN TÓM TẮT ĐỀ TÀI

- Tên đề tài: “Một số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy cao cho học sinh trung học cơ sở ”

- Họ và tên tác giả: Nguyễn Thanh Phong

- Đơn vị công tác: Trường THCS Hòa Thắng

1 Lý do chọn đề tài

- Để góp phần cải tiến, nâng cao chất lượng giảng dạy môn nhảy cao THCS theo quyđịnh đào tạo mới và trang bị học sinh một số kiến thức kỹ năng, kỹ xảo và phương pháp tậpluyện, giúp học sinh tự rèn, tự tập luyện Từ đó, có đủ sức khoẻ, trí thông minh, hoàn thànhtốt nhiệm vụ học tập, lao động và bảo vệ tổ quốc

- Giúp cho học sinh thấy được tầm quan trọng mà có sự hứng thú học tập và có biệnpháp tập luyện tốt, để có thành tích cao trong thi đấu

2 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh khối 9 trường THCS Hòa Thắng năm học 2013 – 2014

3 Đề tài đưa ra giải pháp mới

- Áp dụng các bài tập bổ trợ nhảy cao phù hợp với đối tượng học sinh

- Nâng cao thành tích nhảy cao cho học sinh khối 9

4 Biện pháp hiệu quả áp dụng

- Biện pháp: Tham khảo tài liệu, phỏng vấn, thực nghiệm sư phạm, kiểm tra sư phạm,

thống kể toán học

- Hiệu quả: Nâng cao thành tích môn nhảy cao học sinh khối 9 trường THCS Hòa

Thắng

5 Phạm vi áp dụng

- Khối 9 trường THCS Hòa Thắng

- Áp dụng các khối còn lại của trường

- Áp dụng các trường trong toàn huyện

Phước Hòa, ngày 10, tháng 3, năm 2014

Người viết

A MỞ ĐẦU

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Thực trạng của vấn đề đòi hỏi phải có giải pháp mới để giải quyết

Giáo dục thể chất là một mặt của giáo dục toàn diện, đồng thời là một bộ phận khôngthể tách rời của sự nghiệp giáo dục của Đảng và Nhà nước ta

Sự nghiệp giáo dục nói chung và giáo dục thể chất nói riêng đã góp phần hết sức quantrọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, hoàn thiện về nhân cách, trí tuệ vàthể chất để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, giữ vững và tăngcường an ninh quốc phòng

Tầm quan trọng của TDTT thể hiện rõ trong tư tưởng và việc làm của Chủ Tịch Hồ

Chí Minh – Người dạy: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần đến sức khỏe mới thành công”.

Chỉ thị số 36 – CT/TW ngày 24 tháng 03 năm 1994 của BCH TW Đảng Cộng Sản

Việt Nam về công tác TDTT trong giai đoạn mới đã khẳng định phương hướng “Phát triển TDTT là bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế – Xã hội của Đảng và Nhà nước, nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người, công tác TDTT phải góp phần tích cực nâng cao sức khỏe, giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân, nâng cao năng suất lao động của xã hội và năng lực chiến đấu của lực lượng vũ trang”.

Trong cuộc sống hiện nay, vị trí công tác TDTT trong nhà trường càng được xác định theođúng tầm quan trọng của nó Thông qua giáo dục trong bộ môn thể dục, bồi dưỡng cho học sinhnhững đức tính dũng cảm, giúp học sinh biết được kĩ năng cơ bản để tập luyện giữ gìn sức khỏe,nâng cao thể lực, góp phần rèn luyện nếp sống lành mạnh, tác phong nhanh nhẹn, kỉ luật, thóiquen tự giác tập luyện thể dục thể thao, giữ gìn vệ sinh Có sự tăng tiến về thể lực, thi đạt tiêuchuẩn rèn luyện thân thể và thể hiện khả năng của bản thân về thể dục thể thao, biết vận dụngnhững điều đã học vào nếp sinh hoạt ở trong và ngoài nhà trường, góp phần chuẩn bị cho thế hệtrẻ có nếp sống, tác phong công nghiệp

Trong giáo dục thể chất, Điền kinh là nội dung cơ bản, là nền tảng để phát triển các tốchất thể lực cơ sở cho các môn thể thao khác Trong đó nhảy cao là một nội dung cơ bản đểphát triển các tố chất thể lực Nhìn chung thành tích nhảy cao của học sinh hiện nay là cònthấp so với thể chất của học sinh và yêu cầu của giáo dục thể chất Trước yêu cầu này đòihỏi giáo viên lên lớp phải có những phương pháp giảng dạy, những bài tập hợp lí phù hợpvới lứa tuổi, giới tính và trình độ của học sinh để phát triển thành tích môn nhảy cao Trường Trung học cơ sở Hòa Thắng nằm trên địa bàn khó khăn của huyện Tuy Phước– Bình Định, nền tảng thể lực của học sinh vẫn còn hạn chế Đặc biệt thành tích môn nhảycao của học sinh còn thấp so với thành tích môn nhảy cao của các trường trong huyện vàcủa tỉnh Bình Định

Nhận thức được thực trạng trên, mặc dù là một giáo viên còn trẻ về tuổi đời, trẻ vềtuổi nghề nhưng đã được giảng dạy và tham gia tập luyện cho đội tuyển đi thi đấu, kết hợp

với những kinh nghiệm, kiến thức học hỏi từ đồng nghiệp tôi quyết định chọn đề tài: “Một

số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy cao cho học sinh trung học cơ sở”

2 Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới

Sáng kiến kinh nghiệm “Một số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy cao cho học sinh trung học cơ sở” mang ý nghĩa và tác dụng nhiều mặt đó là: - Tìm ra một số bài tập bổ

trợ hiệu quả để nâng cao thành tích nhảy cao – Giúp học sinh hứng thú hơn với môn họcnhảy cao nói riêng và môn thể dục nói chung, từ đó giúp học sinh nâng cao thể lực, tạo điềukiện tốt cho việc phát triển các tố chất thể lực, học tập và lao động tốt hơn Đồng thời làmcho giờ học thêm sinh động nâng cao hiệu quả giờ học, đáp ứng nhu cầu của công tác huấnluyện phục vụ thi đấu và phục vụ cho phong trào giáo dục thể chất ở các nhà trường tronggiai đoạn hiện nay

3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đề tài này tôi đã áp dụng để huấn luyện cho học sinh lớp 9 trường Trung học cơ sởHòa Thắng – Tuy Phước – Bình Định Có thể áp dụng đề tài này cho các khối lớp còn lạitrong trường cũng như các trường khác trong toàn huyện

II PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH

1 Cơ sở lý luận và thực tiễn có tính định hướng cho việc nghiên cứu, tìm giải pháp của đề tài

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Đặc điểm tâm lí lứa tuổi học sinh trung học cơ sở

Lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi quá độ và là giai đoạn rất nhạy cảm, có sự pháttriển đặc biệt mạnh mẽ, linh hoạt của các đặc tính nhân cách Các em luôn mong muốn thửsức mình theo các phương hướng khác nhau, nên hành vi của các em phức tạp và mâuthuẫn Vì vậy cần phải thường xuyên giám sát và giáo dục cho phù hợp trên cơ sở phát huytính tích cực, sáng tạo, biết điều chỉnh và tổ chức hoạt động, tạo điều kiện phát triển tốt cáckhả năng cho các em

1.1.2 Đặc điểm sinh lí lứa tuổi học sinh trung học cơ sở

1.1.2.1 Hệ thần kinh:

Não bộ đang thời kì hoàn chỉnh, hoạt động của thần kinh chưa ổn định, hưng phấnchiếm ưu thế Do đó khi học tập các em dễ tập trung tư tưởng, nhưng nếu thời gian kéo dài,nội dung nghèo nàn, hình thức hoạt động đơn điệu, thì thần kinh sẽ chóng mệt mỏi và dễphân tán sức chú ý Vì vậy nội dung tập luyện phải phong phú, phương pháp dạy học, tổchức giờ học phải linh hoạt, giảng giải và làm mẫu có trọng tâm, chính xác Ngoài ra cầntăng cường tập luyện thể dục thể thao ngoài giờ và các hình thức vui chơi khác để làmphong phú khả năng hoạt động và phát triển các tố chất thể lực một cách toàn diện

- Đối với hệ cơ: Hệ cơ của các em phát triển chậm hơn sự phát triển của hệ xương,chủ yếu là phát triển về chiều dài, thiết diện cơ chậm phát triển Do sự phát triển khôngđồng bộ, thiếu cân đối nên các em không phát huy được sức mạnh và chóng mệt mỏi

Vì vậy cần chú ý tăng cường phát triển cơ bắp và phát triển toàn diện

1.1.2.3 Hệ tuần hoàn:

Tim phát triển chậm hơn so với sự phát triển mạch máu, sức co bóp yếu, khả năngđiều hòa hoạt động của tim chưa ổn định nên khi hoạt động quá căng thẳng sẽ chóng mệtmỏi

Vì vậy tập luyện thể dục thể thao thường xuyên sẽ ảnh hưởng tốt đến hoạt động của hệtuần hoàn, hoạt động của tim dần dần được thích ứng Nhưng trong quá trình tập luyện cầnphải đảm bảo nguyên tắc vừa sức và nguyên tắc tăng tiến trong giáo dục thể chất, tránh hoạtđộng quá sức và đột ngột

Hệ quả của giáo dục thể chất gắn liền với đặc điểm giải phẫu sinh lí, tâm lí học và đặcđiểm phát triển tố chất thể lực ở mỗi lứa tuổi con người Tác dụng của giáo dục thể chất làrất lớn, nó không ngừng đem lại sức khỏe cho học sinh mà còn góp phần đào tạo con ngườiphát triển toàn diện

Tố chất thể lực là sự biểu hiện tổng hợp của hệ thống chức năng các cơ quan cơ thể, tốchất thể lực tăng trưởng theo sự tăng trưởng của lứa tuổi Sự tăng trưởng này có tốc độnhanh, biên độ lớn trong thời kì dậy thì Giai đoạn lứa tuổi khác thì tố chất thể lực phát

triển khác, tức là trong cùng một lứa tuổi tố chất thể lực khác phát triển thay đổi cũngkhông giống nhau

Tố chất thể lực từ giai đoạn tăng trưởng chuyển qua giai đoạn ổn định theo thứ tựphát triển sau: Tố chất nhanh phát triển đầu tiên, sau đó là tố chất bền và tố chất mạnh

* Tố chất nhanh: Tố chất nhanh phát triển sớm hơn sự phát triển tố chất mạnh, thời

kì phát triển tố chất nhanh quan trọng nhất ở tuổi học sinh Tiểu học và Trung học cơ sở

* Tố chất mạnh: Khái niệm về sức mạnh cho đến nay vẫn còn có những cách hiểu khác

nhau Nhưng theo Nguyễn Toán và Phạm Danh Tốn :“Tố chất sức mạnh có thể phân thành sứcmạnh tuyệt đối, sức mạnh tương đối, sức mạnh tốc độ, sức mạnh bền”, trong đó:

- Sức mạnh tuyệt đối là năng lực khắc phục lực cản lớn nhất

- Sức mạnh tương đối là sức mạnh tuyệt đối của vận động viên trên 1 kg thể trọng củahọ

- Sức mạnh tốc độ là khả năng sinh lực trong các động tác nhanh

- Sức mạnh bền là năng lực khắc phục lực cản nhỏ trong thời gian dài

Bên cạnh đó, ở nhiều trường hợp còn gặp một dạng sức mạnh rất quan trọng được gọi là

“sức mạnh bột phát”: Dạng sức mạnh này xuất hiện và giữ vai trò quan trọng trong các môn có

hoạt động bật nhảy, được tính theo công thức: max

max

F I

cao là dạng sức mạnh hỗn hợp, mà ta có thể phân ra một cách tương đối, gắn liền với quátrình thực hiện kỹ thuật bao gồm:

- Sức mạnh tốc độ: Dạng sức mạnh này thể hiện trong động tác chạy đà

- Sức mạnh bột phát: Dạng sức mạnh thể hiện trong động tác giậm nhảy (sức bật).Theo “Tính chu kỳ trong huấn luyện thể thao” hầu hết các môn thể thao đều cần sức

mạnh, những tố chất sức mạnh cần thiết cho từng môn thể thao khác nhau gọi là sức mạnhđặc thù của môn nào đó Sức mạnh tối đa đóng vai trò quan trọng nếu không nói là quyếtđịnh trong việc tạo ra sức mạnh đặc thù của môn thể thao

Đối với môn nhảy cao chúng ta cần quan tâm đến sự phát triển sức mạnh tốc độ củangười tập Để phát triển sức mạnh tốc độ cần xen kẽ tập luyện đúng mức với phương phápdùng sức lớn nhất Như vậy, trong quá trình cho học sinh tập luyện môn nhảy cao chúng ta cầnđưa vào các bài tập phát triển sức mạnh bột phát của các nhóm chi dưới, giúp cho việc thựchiện động tác giậm nhảy trong nhảy cao thật nhanh, mạnh, để đưa cơ thể bay lên cao hơn

* Tố chất khéo léo: Khéo léo là năng lực tiếp thu nhanh các động tác ứng phó kịp thời

với những thay đổi bất ngờ Xác định và đánh giá tố chất khéo léo là việc khó Có thể tínhbằng khoảng thời gian tiếp thu động tác Để rèn luyện khéo léo cần phải tập nhiều các loạihình động tác, nhờ quá trình tập để tiếp thu các động tác đó các tố chất khác cũng phát triểntheo

Tóm lại, trong quá trình giảng dạy và huấn luyện Điền kinh nói chung và nhảy cao nóiriêng, chúng ta cần căn cứ vào đặc điểm phát triển tố chất, đồng thời dùng các phương pháphuấn luyện khoa học, xúc tiến cho việc phát triển tố chất thể lực của người tập nói chung vàhọc sinh nói riêng

Ở Việt Nam Điền kinh được quan tâm, trong trường Trung học cơ sở Điền kinh là một nộidung học chính thức trong chương trình Giáo dục thể chất, trong đó Nhảy cao là môn được đưavào giảng dạy chủ yếu ở lớp 8 và lớp 9 Việc luyện tập và thi đấu Nhảy cao là việc làm thườngxuyên và cần thiết có tác dụng phát triển thể lực một cách toàn diện, đồng thời tạo điều kiện nângcao thành tích các môn thể thao khác

1.2 Cơ sở thực tiễn.

Nhảy cao là môn thể thao không đòi hỏi nhiều về trang thiết bị, kĩ thuật tương đốiđơn giản, dễ phổ cập, phù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính, do đó nhảy cao là một nội dung

cơ bản trong chương trình giáo dục thể chất

Trong các kì Hội Khỏe Phù Đổng từ cấp trường đến cấp quốc gia đều có thi đấu nhảycao, các học sinh nói chung và các vận động viên nói riêng đã lập được những thành tíchđáng khen ngợi Tuy nhiên thành tích nhảy cao của học sinh nước ta so với thành tích của

học sinh các nước trên thế giới còn ở mức chênh lệch quá lớn

Ở cấp Trung học cơ sở các em được làm quen và tập luyện với kĩ thuật nhảy cao ở mứcđộ đơn giản Việc giảng dạy môn nhảy cao trong nhiều năm qua đã được chú trọng và đạt kếtquả nhất định, song vẫn còn phải phấn đấu nhiều hơn nữa mới đáp ứng được phong trào ngàycàng mạnh mẽ Để giảng dạy tốt hơn nữa môn nhảy cao cho học sinh, đòi hỏi giáo viên thểdục cần phải nắm chắc được đối tượng và không ngừng chọn lựa cải tiến các biện pháp, nộidung giảng dạy cho phù hợp, gây ảnh hưởng tốt đến sự phát triển toàn diện các bộ phận cơthể học sinh

2 Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp

2.1 Các biện pháp tiến hành

Để thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu tôi sử dụng các biện pháp sau:

2.1.1 Tham khảo tài liệu: tham khảo các tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu

Biện pháp này nhằm tổng hợp các tài liệu, hệ thống lại các kiến thức có liên quan đếnđề tài nghiên cứu, hình thành cơ sở lí luận, xác định các nhiệm vụ, lựa chọn các phương phápvà các chỉ tiêu làm cơ sở đánh giá kết quả nghiên cứu trong khi thực hiện đề tài cũng như tìmchọn các bài tập phát triển sức mạnh trong nhảy cao làm cơ sở cho việc phỏng vấn và thựcnghiệm

2.1.2 Phỏng vấn: Sử dụng phiếu điều tra

Biện pháp này nhằm tìm hiểu và xác định các bài tập được sử dụng trong thực tiễnhuấn luyện – giảng dạy nhảy cao

2.1.3 Thực nghiệm sư phạm:

Biện pháp này nhằm mục đích đưa các bài tập mới vào thực tiễn, qua thực nghiệm gópphần làm sáng tỏ những yếu tố tác động trực tiếp (yếu tố thực nghiệm) tới kết quả tập luyệncủa đối tượng nghiên cứu.

2.1.4 Kiểm tra sư phạm: dùng các test đánh giá:

- Kiểm tra thành tích bật cao tại chỗ

- Kiểm tra thành tích nhảy cao kiểu “Bước qua” có đà

2.1.5 Thống kê toán học:

Biện pháp này dùng để xử lí các số liệu thu được theo các công thức toán học thống

kê với sự hổ trợ của chương trình MS – Excel

n i

i

∑

=

Trong đó: - ∑ : là kí hiệu tổng

- X : là giá trị trung bình

- X i: là giá trị quan sát thứ i.

- n: là tổng số cá thể được quan sát

n

i

i x

δ Trong đó: δx là độ lệch chuẩn

2.1.5.3 Hệ số biến thiên (Vc%):

Hệ số biến thiên là tỉ lệ phần trăm giữa độ lệch chuẩn và trung bình cộng, được tínhtheo công thức:

% 100

X

c

δ

= Trong đó: Vc% : hệ số biến thiên

2.1.5.4 Sai số tương đối (ε ) : chỉ số ε là chỉ số đánh giá về tính đại diện của số trung bình mẫu đối với số trung bình tổng thể.

100 ) (

5 , 0

) (

%

2 1

1 2

V V

V V W

−

−

=Trong đó: - W : là nhịp độ tăng trưởng (%)

- V1 : là mức ban đầu của chỉ tiêu quan sát.

- V2: là mức lần sau của chỉ tiêu quan sát

- 0,5 và100 là hằng số