SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP MINH HOẠ TRỰC QUAN GIÚP HỌC SINH THỰC HÀNH TỐT BÀI VẼ TRANG TRÍ ---oooOooo---PHẦN MỞ ĐẦU I .LÍ DO CHON ĐỀ TÀI: - Mĩ thuật là môn học thuộc lĩn
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP MINH HOẠ TRỰC QUAN
GIÚP HỌC SINH THỰC HÀNH TỐT BÀI VẼ TRANG TRÍ
-oooOooo -PHẦN MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHON ĐỀ TÀI:
- Mĩ thuật là môn học thuộc lĩnh vực năng khiếu, mà tất cả các em học sinh không phải em nào cũng có năng khiếu về mĩ thuật Như chúng ta đã biết dạy Mĩ thuật không nhằm đào tạo các em trở thành hoạ sĩ, mà nhằm Giáo Dục Thẩm Mĩ cho các em là chủ yếu, tạo điều kiện cho các em tiếp xúc, làm quen và thưởng thức cái đẹp, tập tạo ra cái đẹp và biết vận dung cái đẹp vào sinh hoạt học tập hàng ngày và những công việc cụ thể mai sau
- Môn Mĩ Thuật góp phần nâng cao hơn năng lực quan sát, khả năng tư duy hình tượng và tính sáng tạo của các em với một phương pháp làm việc khoa học, nhằm hình thành ở các em phẩm chất của con người lao động mới, đáp ứng được đòi hỏi của một xã hội phát triển ngày càng cao
- Minh hoạ trực quan là một phương pháp giúp học sinh được thấy tận mắt cách làm việc, cách phác hoạ, cách vẽ để các em định hướng được bài vẽ của mình
- Minh hoạ trực quan còn giúp các em làm việc có định hướng, gợi mở thông qua suy nghỉ và óc sáng tạo của mình
- Giáo viên dần dần hướng các em vào bài học một cách hoàn thiện hơn
- Để đáp ứng và thực hiện tốt mục tiêu nói trên, bản thân Tôi là một giáo viên giảng dạy bộ môn Mĩ Thuật ở nhà trường phổ thông Tôi luôn tìm hiểu những khó khăn, thuận lợi trong việc học mĩ thuật của các em nhằm tìm ra những phương
Trang 2pháp tốt nhất để giúp các em học tập tốt hơn đối với bộ môn năng khiếu này Đó là lí do tôi chọn và thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này
II PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Phạm vi nghiên cứu: Phân mơn vẽ trang trí: Tạo dáng và trang trí mặt nạ
Học sinh trường THCS Vĩnh Phúc năm 2009 – 2010
III MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
- Để gĩp phần nâng cao chất lượng dạy và học của bộ mơn Mĩ Thuật Bộ mơn của các em rất thích song các em rất ít điều kiện để tìm hiểu tiếp xúc, chương trình trung học cơ sở khơng nhằm đào tạo các em trở thành nghệ sĩ, và những nhà chuyên mơn giỏi, mà học để nâng cao khả năng nhận thức thẩm mĩ của mình
- Để học cĩ hiệu quả hơn, hiểu về cái đẹp, để sống và hoạt động theo quy luật của cái đẹp
- Gĩp phần thực hiện mục tiêu của ngành giáo dục đặt ra cho mỗi ngành học, mơn học
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Vận dụng những phương pháp thầy cơ giảng đã truyền lại
- Đọc tài liệu về kĩ thuật vẽ trang trí, sách giáo viên…
- Thu thập những kinh nghiệm của bản thân và đồng nghiệp
PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÍ LUẬN :
Nghề dạy học là một trong những nghề khó, bởi sản phẩm của nó là con người Con người vốn có diễn biến tâm lí phức tạp, chưa nói gì "Cha mẹ sinh con, trời sinh tính" Mĩ thuật là một trong những môn nghệ thuật Nếu dạy học khó, thì dạy nghệ thuật càng khó hơn, cần phải mang tính nghệ thuật cao hơn Song, khó không có nghĩa là không dạy được vì học mĩ thuật đem lại niềm vui cho mọi người, làm cho mọi người nhìn ra cái đẹp, thấy cái đẹp có ở trong mình và xung
Trang 3quanh trở nên gần gũi và đáng yêu Đồng thời, mĩ thuật giúp mọi người tự tạo ra cái đẹp theo ý mình và thưởng ngoạn nó ngay trong sinh hoạt thường ngày của mình, làm cho cuộc sống thêm hài hoà, hạnh phúc
Dạy mơn nghệ thuật địi hỏi sự sáng tạo của giáo viên trong quá trình lên lớp: Khi lên lớp giáo viên cần tạo ra bầu khơng khí thoải mái, thì học sinh học tập phấn khởi vả hào hứng, đặt biệt là phân mơn vẽ trang trí,học sinh được bộc lộ nhiều
và rõ nhất là thể hiện ở bài vẽ, thơng qua bài vẽ của học sinh giáo viên cĩ thể nhận thấy khả năng mĩ thuật của học sinh thơng qua hình vẽ màu sắc và cách xây dựng bố cục
II THỰC TRẠNG:
Tình trạng dạy học thầy đọc, trị chép hoặc giảng giải xen kẽ vấn đáp, giải thích minh họa bằng tranh, dẫn đến học sinh vẫn quen lối học thụ động, gây khĩ khăn cho việc áp dụng lối dạy hoạt động tích cực
- Do đồ dùng dạy học khối 7 ,8, 9 thiếu hoặc khơng cĩ nên giáo viên thường dạy chaydo đĩ học sinh rất khĩ hình dung, các em phải tưởng tượng theo suy nghĩ của mình.Và đặc biệt các em chỉ chú trọng vào những mơn học như tốn ,văn ,ngoại ngữ….,tất cả điều đĩ dẫn đến chất lượng của sự tiếp thu bài.Vả lại lâu nay các em cịn xem nhẹ, học qua loa mơn học này
- Đối với bài trang trí việc sử dụng giáo cụ trực quan rất quan trọng giúp học sinh biết cách tạo dáng, biết cách tìm mảng hình trang trí , biết cách lựa chọn màu sắc cho phù hợp … mà nếu thiếu giáo cụ trực quan các em sẽ khơng thể hình dung được
III.CÁC GIẢI PHÁP,BIỆN PHÁP:
* Trực quan là phương pháp cơ bản của môn mĩ thuật:
- Mĩ thuật là môn học trực quan Đối tượng của môn mĩ thuật thường là những gì
ta có thể nhìn thấy, sờ được - có hình, có khối, có đậm nhạt, có màu sắc ở xung quanh ta, gần gũi và quen thuộc
- Dạy mĩ thuật thường dạy trên đồ dùng dạy học Do vậy, đồ dùng dạy học của môn mĩ thuật là nội dung, là kiến thức của bài học, dạy bằng trực quan bao giờ cũng mang lại hiệu quả cao
Trang 4- Trực quan là phương pháp dạy sao cho học sinh thấy ngay, thấy một cách rõ ràng, cụ thể để các em hiểu nhanh, nhớ lâu, dù là những khái niệm trừu tượngnhư cân đối, hài hoà, hay những gì ẩn chứa trong bố cục, nét vẽ, màu sắc,…
* Minh hoạ trực quan là giúp học sinh thấy và hiểu cụ thể hơn vấn đề qua cách minh hoạ bảng (vẽ bảng) của giáo viên:
- Minh hoạ về hình mảng
- Minh hoạ về bố cục
- Minh hoạ về hình vẽ
- Minh hoạ về nét vẽ
- Minh hoạ về màu sắc
- Minh hoạ về đậm nhạt (sắc độ),…
Qua thời gian trực tiếp giảng dạy bản thân tôi nhận thấy minh hoạ trực quan
giúp học sinh thực hành có hiệu quả rất cao trong bài vẽ của mình Nhưng cần đảm bảo các điều kiện như:
Đối với học sinh:
- Đọc và tham khảo trước bài học để nắm bắt thông tin
- Sưu tầm tranh, ảnh, bài viết liên quan đến bài học
- Thường xuyên quan sát sự vật, sự việc diễn ra hàng ngày xung quanh ta
- Chuẩn bị tốt dụng cụ phục vụ môn học
Đối với giáo viên:
- Cần chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học như:
Mẫu vẽ (vẽ theo mẫu)
Tranh, ảnh, phiên bản, hình minh hoạ liên quan đến bài học (vẽ trang trí)
Tài liệu liên quan đến bài học (sưu tầm)
- Kết hợp nhiều phương pháp trong giảng dạy
Trang 5- Đặc biệt là vẽ bảng (minh hoạ trực quan) gợi ý giúp học sinh thực hành bài vẽ.
- Chú ý hướng dẫn học sinh quan sát thực tế xung quanh
Khảo sát chất lượng HS trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
(Chỉ khảo sát ở HS khối lớp 8) Số
TT Lớp HSTS
XẾP LOẠI - TỈ LỆ
Phần ví d ụ cụ thể
Phân môn vẽ trang trí - Bài 15: TẠO DÁNG VÀ TRANG TRÍ MẶT NẠ
(Mĩ thuật 8)
* Hoạt động I- Quan sát, nhận xét: phần này giáo viên dùng tranh, ảnh trực
quan giúp học sinh tìm hiểu về nội dung và tác dụng của việc tạo dáng và trang trí mặt nạ
TRANG TRÍ NỘI THẤT VUI CHƠI GIẢI TRÍ
SÂN KHẤU
Trang 6Mặt nạ đeo Mặt nạ trang trí nội thất
Hoạt động II- Hướng dẫn học sinh cách phóng tranh, ảnh (đây là phần trọng tâm
của bài)giáo viên giới thiệu để học sinh thấy được có nhiều cách để tạo dáng và trang trí mặt nạ sau đó vừa giảng giải vừa minh hoạ trực quan theo từng cách để học sinh nắm bắt
+ Các hoạt động minh hoạ :
- Giới thiệu cho HS thấy được có nhiều cách để tạo dáng và trang trí mặt nạ
> Minh hoạ cho cách Tạo dáng mặt nạ:
Tạo hình mặt nạ phù hợp với khuôn mặt (to, nhỏ, dài, ngắn), hình dạng vuông, tròn, ôvan hoặc chữ nhật
Trang 7Tạo dáng theo nhân vật muốn thể hiện (người hay con vật).
Minh hoạ cách điệu hoạ tiết
> Minh hoạ cho cách Trang trí mặt nạ:
Cách tìm mảng hình
Cách sử dụng đường nét
Cách sử dụng màu sắc sao cho phù hợp với tính cách nhân vật định miêu tả (hiền từ, vui vẻ hay độc ác, nham hiểm,…)
Mảng hình mềm mại, uyển chuyển Mảng hình sắc nhọn ,gãy gọn
Trang 8Màu sắc nhẹ nhàng Màu sắc tương phản mạnh mẽ
hành là chủ yếu, giáo viên chỉ theo dõi gợi ý (giáo viên sử dụng phương
pháp minh hoạ trực quan gợi ý giúp học sinh làm bài nhưng không được
để học sinh vẽ theo hình minh hoạ của giáo viên)
Trang 9IV HI ỆU QUẢ SAU KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM :
Sau khi áp dụng phương pháp minh hoạ trực quan vào giảng dạy, tôi nhận thấy đạt được một kết quả thật khả quan, kết quả khảo sát như sau:
Số TT Lớp HSTS
XẾP LOẠI - TỈ LỆ GIỎ
I
KẾT LUẬN.
I BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Trong thời gian áp dụng thực hiện phương pháp minh hoạ trực quan bản
thân tôi rút ra được bài học kinh nghiệm như sau:
- Phương pháp minh hoạ trực quan giúp cho giáo viên rèn luyện được kĩ năng minh hoạ bảng nhanh chóng, tránh được tình trạng giảng giải vấn đề dài
dòng
- Phương pháp minh hoạ trực quan đồng thời cũng giúp cho giáo viên thể
hiện nội dung bài dạy qua hình ảnh cụ thể
- Giúp học sinh tiếp cận vấn đề một cách nhanh chóng thông qua hình ảnh
minh hoạ
- Đặc biệt là phương pháp minh hoạ trực quan có thể áp dụng cho nhiều
môn học khác
II KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG:
Thơng qua bài trang trí này giúp các em cảm nhận được nhiều điều, hs cĩ thể phụ giúp với giáo viên trang trí được nhiều chiếc mặt nạ khi trường tổ chức văn nghệ hoặc kể chuyện sách vào dịp cuối năm học
Trang 10Thông qua môn học này học sinh có thể trang trí và sắp xếp được phòng học của các em gọn gàng và thẩm mĩ để làm vui lòng cha mẹ
III Ý NGHĨA CỦA SKKN:
Muốn học sinh học tốt, người thầy cần có những phương pháp thích hợp, kích thích hưng phấn của học sinh, sưu tầm nhiều tranh ảnh có nội dung khác nhau và sử dụng các biện pháp phù hợp có thể kết hợp trò chơi, chia nhóm học sinh thảo luận trình bày ý kiến, cách sáng tạo và thẩm mĩ Để phát triển tính toàn diện của hs Theo tôi trong các phân môn của mĩ thuật thì phân môn nào cũng phải sử dụng đồ dùng dạy học vì đồ dùng dạy học là giáo cụ trực quan giúp các em quan sát cho dễ hiểu, đồng thời giáo viên sử dụng phương pháp dạy học phát huy tính tích cực từ đó các
em cảm thấy tiết học nhẹ nhàng và sinh động
IV ĐỀ XUẤT:
Môn học mĩ thuật ngày càng phát triển sâu rộng, như ta biết lịch sử mĩ thuật gắn liền với lịch sử phát triển của xã hội loài người Xã hội càng văn minh thì nhu cầu mĩ thuật càng phát triển vì nó luôn đi sát cánh với cuộc sống và đáp ứng nhu cầu thẩm
mỹ của con người
Do vậy mỗi trường cần phải có phòng học mĩ thuật riêng để giúp các em học tốt môn học này và tránh làm ồn các lớp xung quanh
Có các bộ tranh ảnh, đồ dùng trực quan để cho giáo viên nhẹ nhàng hơn trong các tiết dạy (chỉ có đồ dùng dạy học của khối 6)
Người viết
Huỳnh Thị Hằng
Trang 11Tài liệu tham khảo
- Sách giáo khoa và sách giáo viên mĩ thuật
- Sách một số vấn đề đổi mới pp dạy học môn mĩ thuật
- Sách bồi dưỡng thường xuyên
- Tài liệu: Giới thiệu quan điềm chỉ đạo biên soạn chương trình, những đổi mới của chương trình THCS môn mĩ thuật
- Tài liệu về kĩ thuật vẽ trang trí
Trang 12MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG