Đánh giá mức độ đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển đối với yêu cầu của thị trường lao động Hà Nội

Đánh giá mức độ đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển đối với yêu cầu của thị trường lao động Hà Nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

Trần Thị Minh Hiếu

ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐÁP ỨNG CÔNG VIỆC CỦA SINH VIÊN TỐT NGHIỆP KHOA KỸ THUẬT BIỂN ĐỐI VỚI YÊU CẦU

CỦA THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

Trần Thị Minh Hiếu

ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐÁP ỨNG CÔNG VIỆC CỦA SINH VIÊN TỐT NGHIỆP KHOA KỸ THUẬT BIỂN ĐỐI VỚI YÊU CẦU

CỦA THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG HÀ NỘI

Chuyên ngành: Đo lường và Đánh giá trong Giáo dục

(Chuyên ngành đào tạo thí điểm) LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học: TS Tô Thị Thu Hương

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC BẢNG 5

Mở đầu 8

1 Lý do chọn đề tài 8

2 Mục đích nghiên cứu 10

3 Giới hạn nghiên cứu 11

4 Phương pháp nghiên cứu 11

Chương 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 15

1.1 Tổng quan các nghiên cứu liên quan 15

1.2 Một số khái niệm cơ bản 23

Chương 2: THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU VÀ KẾ HOẠCH ĐÁNH GIÁ 28

2.1 Mẫu nghiên cư ́ u và kế hoạch đánh giá 28

2.2 Xây dựng công cụ đo lường 32

2.3 Đánh giá độ tin cậy, độ hiệu lực của công cụ đo lường 34

Chương 3 : ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐÁP ỨNG CÔNG VIỆC CỦA SINH VIÊN KHOA KỸ THUẬT BIỂN ĐỐI VỚI YÊU CẦU THỊ TRƯỜNG 38

LAO ĐỘNG HÀ NỘI 38

3.1 Mức độ đáp ứng về kiến thức của sinh viên đối với yêu cầu của thị trường

lao động Hà Nội 38

3.2 Mức độ đáp ứng về kỹ năng của sinh viên đối với yêu cầu của thị trường lao động Hà Nội 48

3.3 Mức độ đáp ứng về thái độ nghề nghiệp của sinh viên đối với yêu cầu của thị trường lao động Hà Nội 58

Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO MỨC ĐỘ ĐÁP ỨNG VỀ KIẾN THỨC, KỸ NĂNG CHUYÊN MÔN VÀ THÁI ĐỘ NGHỀ NGHIỆP CỦA SINH VIÊN TỐT NGHIỆP KHOA KỸ THUẬT BIỂN ĐỐI VỚI 69

YÊU CẦU CỦA THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG 69

4.1 Giải pháp về kiến thức 69

4.2 Giải pháp về kỹ năng chuyên môn 71

4.3 Giải pháp về thái độ nghề nghiệp 73

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 77

TÀI LIỆU THAM KHẢO 79

PHỤ LỤC 85

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Trường Đại học Thủy lợi là trường đại học chuyên ngành ở nước ta đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao về lĩnh vực thuỷ lợi, thuỷ điện và tài nguyên nước

Khoa Kỹ thuật biển là khoa liên kết đào tạo với Hà Lan trên cơ sở dự án “ Nâng cao năng lực đào tạo

ngành Kỹ thuật bờ biển tại trường Đại học Thủy lợi” để đào tạo ra nguồn nhân lực cung cấp cho xã hội nhằm

khai thác và phát triển bền vững khu vực ven biển và hải đảo Vì vậy, tác giả chọn đề tài “ Đánh giá mức độ

đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển đối với yêu cầu của thị trường lao động

Hà Nội ” làm đề tài luận văn thạc sỹ cho chuyên ngành Đo lường và đánh giá trong giáo dục

- Những mong đợi từ kết quả nghiên cứu của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài nhằm xem xét, đánh giá được mức độ đáp ứng của sinh viên đối với công việc để cung cấp thông tin cho khoa Kỹ thuật biển

2 Mục đích nghiên cứu

- Đánh giá mức độ đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển trên các mặt: kiến thức, kỹ năng chuyên môn và thái độ nghề nghiệp

- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao khả năng đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp đối với yêu cầu của thị trường lao động Hà Nội

3 Giới hạn nghiên cứu

Đánh giá mức độ đáp ứng công việc của sinh viên khoa Kỹ thuật biển thông qua các mặt: sự phù hợp của kiến thức, kỹ năng chuyên môn và thái độ nghề nghiệp

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Câu hỏi nghiên cứu

- Mức độ đáp ứng về kiến thức, kỹ năng chuyên môn, thái độ nghề nghiệp của sinh viên khoa Kỹ thuật biển đối với thị trường lao động Hà Nội hiện nay như thế nào?

- Giải pháp nào để nâng cao hơn nữa khả năng đáp ứng của sinh viên khoa Kỹ thuật biển đối với yêu cầu của thị trường lao động Hà Nội?

4.2 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4.2.1 Đối tượng nghiên cứu

Mức độ đáp ứng về kiến thức, kỹ năng chuyên môn và thái độ nghề nghiệp của sinh viên tốt nghiệp các khóa K45, K46, K47

4.2.2 Khách thể nghiên cứu

Sinh viên các khóa K45, K46, K47 đã tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển và cán bộ quản lý lao động tại các đơn vị có sinh viên K45, K46, K47 đang làm việc

4.3 Phương pháp nghiên cứu

4.3.1 Phương pháp thu thập thông tin

+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu:

+ Phương pháp điều tra

+ Phương pháp phỏng vấn sâu:

4.3.2 Phương pháp phân tích số liệu

Phân tích số liệu thu thập được bằng các phép tính thống kê mô tả, phân tích số liệu bằng phần mềm SPSS

4.3.3 Phương pháp chọn mẫu

Đối với mẫu sinh viên tốt nghiệp tác giả tiến hành chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng và theo cụm, đối với mẫu cán bộ quản lý chọn mẫu theo cụm

Chương 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Tổng quan các nghiên cứu liên quan

Tại Việt Nam có rất nhiều tác giả đã nghiên cứu đánh giá mức độ đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp ở các chuyên ngành khác nhau trên các địa bàn khác nhau

Nguyễn Quốc Nghi, Lê Thị Diệu Hiền, Hoàng Thị Hồng Lộc, Quách Hồng Ngân (2011) “ Đánh giá khả năng thích ứng với công việc của sinh viên tốt nghiệp ngành du lịch ở đồng bằng Sông Cửu Long ”cho thấy phần lớn sinh viên ngành du lịch có kiến thức chuyên môn và các kỹ năng đáp ứng yêu cầu công việc ở mức trung bình khá

Phạm Thị Lan Hương và Trần Diệu Khải (2010) “ Nhận thức về kỹ năng nghề nghiệp của sinh viên chuyên ngành Quản trị Marketing tại trường Đại học kinh tế Đà Nẵng ” đã cho thấy sinh viên marketing sau khi tốt nghiệp thường thiếu kỹ năng nghề nghiệp

Ngoài các nghiên cứu trong nước thì nhiều tác giả người nước ngoài cũng rất quan tâm đến các kỹ năng của sinh viên tốt nghiệp Ở mỗi quốc gia khác nhau thì sinh viên có những kỹ năng phù hợp và kỹ năng không phù hợp với công việc

Pitan Oluyomi (2012)“ Kỹ năng không phù hợp trong số sinh viên tốt nghiệp Đại học ở thị trường nhân công Nigeria ” Mức độ các kỹ năng không phù hợp là 60,6% với các điểm yếu lớn được tìm thấy trong giao tiếp, IT (công nghệ thông tin), ra quyết định, tư duy phê phán và kỹ năng kinh doanh

Như vậy bên cạnh các kiến thức sinh viên được học trong nhà trường thì các kỹ năng mềm khi đi là việc cũng rất quan trọng

1.1.2 Nghiên cứu về vị trí việc làm và đánh giá của các cơ sở lao động về khả năng đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp

Đánh giá của các doanh nghiệp đối với sinh viên tốt nghiệp là vấn đề mà xã hội đang rất quan tâm Doanh nghiệp có hài lòng với khả năng đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp hay không, hài lòng ở điểm nào và chưa hài lòng ở điểm nào

Quan Minh Nhựt, Trần Thị Bạch Yến và Phạm Lê Đông Hậu (2012) “ Đánh giá mức độ đáp ứng chất lượng nguồn nhân lực theo yêu cầu doanh nghiệp đồng bằng sông Cửu Long được đào tạo bậc đại học trở lên”.Các doanh nghiệp trong khu vực đánh giá chưa cao đối với một vài tiêu chí như: khả năng làm việc độc lập, làm việc theo nhóm cũng như khả năng đàm phán của sinh viên

Ana Azevedo (2012) “Nghiên cứu về sự hài lòng với kiến thức và năng lực: Một nghiên cứu đa quốc gia

sử dụng lao động và kinh doanh sinh viên tốt nghiệp” Nghiên cứu khảo sát mẫu 900 sinh viên tốt nghiệp kinh doanh và người sử dụng lao động

Vị trí việc làm của sinh viên tốt nghiệp cũng là vấn đề nhà trường và xã hội quan tâm Sinh viên sau khi tốt nghiệp có tìm được việc làm phù hợp với bản thân không?

Stefan Hennemann và các tổ chức phi chính phủ quốc tế Liefner (2010)“ Việc làm của sinh viên tốt nghiệp khoa Địa lý tại Đức : không phù hợp giữa kiến thức thu được và yêu cầu ”cho thấy các sinh viên tốt nghiệp có kiến thức nhiều hơn yêu cầu

Nhìn chung các nghiên cứu đều cho thấy sinh viên tốt nghiệp có vị trí trong các cơ sở lao động Doanh nghiệp đánh giá cao và hài lòng ở một số điểm về kiến thức kỹ năng, nhưng còn thiếu nhiều kỹ năng khác

1.2 Một số khái niệm cơ bản

Đáp ứng: Là đáp lại theo đúng như đòi hỏi, yêu cầu (Trung tâm từ điển Vietlex, 2007:123)

Mức độ đáp ứng rất kém: Sinh viên hoàn toàn không đáp ứng được yêu cầu của công việc Mức độ đáp ứng kém: Sinh viên chỉ đáp ứng được một phần công việc Mức độ đáp ứng được: Sinh viên hầu như đáp ứng được

đòi hỏi, yêu cầu của công việc Mức độ đáp ứng tốt: Sinh viên hoàn thành tốt các yêu cầu của công việc Mức

độ đáp ứng rất tốt: Sinh viên không những hoàn thành tốt công việc mà còn có khả năng sáng tạo, có các kỹ

năng mềm cần thiết để hoàn thành xuất sắc các yêu cầu công việc

hệ thống và đưa ra những nhận định dựa trên các cơ sở thông tin thu được

Thị trường lao động: là nơi thực hiện các quan hệ xã hội giữa người lao động và người sử dụng lao

động, thông qua các hình thức thỏa thuận về giá cả (tiền công, tiền lương) và các điều kiện làm việc khác, trên

cơ sở một hợp đồng lao động bằng văn bản, bằng miệng, hoặc thông qua các dạng hợp đồng hay thỏa thuận khác

Khái niệm người quản lý lao động( sử dụng lao động): là người sử dụng và quản lý lao động trên các

mặt như tiền lương, các điều kiện làm việc của người lao động, thực hiện các quyền và nghĩa vụ của bản thân được ghi trong hợp đồng lao động

Trong luận văn tiến hành khảo sát các cán bộ quản lý lao động là các giám đốc, phó giám đốc, trưởng, phó phòng, trưởng, phó khoa, trưởng, phó bộ môn tại các đơn vị lao động trên địa bàn Hà Nội

Chương 2: THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU VÀ KẾ HOẠCH

ĐÁNH GIÁ

2.1.1 Mẫu nghiên cứu

- Số lượng mẫu sinh viên tốt nghiệp đại diện là 100 sinh viên

- Số lượng cán bộ quản lý tại các cơ sở lao động là 70 người

* Quy trình chọn mẫu như sau:

- Khảo sát, lập danh sách các cụm đơn vị lao động làm việc căn cứ vào đặc trưng của các đơn vị lao động

- Trong các cụm đơn vị lao động, tiến hành phân tầng sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển các khóa khác nhau là K45, K46, K47

- Sau khi có số lượng sinh viên các khóa khác nhau K45, K46, K47, tiến hành phát phiếu khảo sát ngẫu nhiên các sinh viên tại các đơn vị lao động khác nhau trên địa bàn Hà Nội

- Từ việc khảo sát các đơn vị lao động trên địa bàn Hà Nội phát phiếu ngẫu nhiên tại các cụm lao động lấy

ý kiến cán bộ quản lý đánh giá mức độ đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp Số lượng cán bộ quản lý lấy ý kiến khảo sát là 70 cán bộ

Số lượng khảo sát mẫu đại diện được thống kê như sau:

Đơn vị lao động Cán bộ

quản lý

Khóa

45

Khóa

46

Khóa

47 Các công ty cổ phần, tư vấn 18 9 7 9

Trung tâm nghiên cứu 11 7 6 8

Tổng cục biển và hải đảo 18 10 8 9

Tác giả tiến hành phỏng vấn sâu ngẫu nhiên 07 cán bộ quản lý lao động và 07 sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển khóa K45, K46, K47 đang làm việc tại các cơ sở lao động trên địa bàn Hà Nội

2.1.2 Kế hoạch đánh giá

Thời gian tiến hành: Từ tháng 12/2010 đến tháng 7/2011

- Xác định đường hướng nghiên cứu

- Tìm hiểu, xây dựng danh sách và đi ̣a chỉ , đầu mối liên hê ̣ của các đơn vi ̣ ta ̣i Hà Nội có sử du ̣ng sinh viên tốt nghiê ̣p Khoa Kỹ thuâ ̣t biển

- Liên hệ với các cơ sở lao động có sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển đang làm việc để khẳng định kế hoa ̣ch đánh giá

Thời gian tiến hành: Từ tháng 8/2011 đến tháng 7/2012

- Thiết kế phiếu hỏi

- Giai đoạn điều tra thử nghiệm: Luận văn tiến hành điều tra thử nghiệm 50 sinh viên tốt nghiệp và 40 nhà quản lý tại các cơ sở lao động

- Giai đoạn điều tra chính thức: Luận văn khảo sát phát phiếu cho 100 sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển và 70 nhà quản lý tại các cơ sở lao động, nơi có sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển đang công tác

- Giai đoạn xử lý, phân tích số liệu : Từ tháng 8/2012 đến tháng 10/2012 Trong giai đoạn này, tiến hành xử lý số liệu thu thập được từ bảng hỏi để đánh giá mức độ đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp do sinh viên tự đánh giá và các nhà quản lý đánh giá

- Giai đoạn hoàn thiện luận văn: Từ tháng 11/2012 đến tháng 12/2012 tác giả phân tích, đánh giá kết quả thu được để hoàn thành luận văn

2.2 Xây dựng công cụ đo lường

Công cụ đo lường được sử dụng là thang đo định danh và thang Likert Trong luận văn, thang đo định danh dùng để biểu thị giới tính, khóa học, thời gian công tác, đơn vị công tác, chức vụ

Thang Likert được chia thành 5 mức độ đáp ứng: Rất kém, Kém, Đáp ứng được, Tốt, Rất tốt

2.3 Đánh giá độ tin cậy, độ hiệu lực của công cụ đo lường

2.3.1 Đánh giá độ tin cậy, độ hiệu lực của bảng hỏi dành cho sinh viên tốt nghiệp

Giai đoạn điều tra thử nghiệm: Kết quả phân tích bằng phần mềm SPSS cho thấy hệ số Cronbach

alpha = 0,881 của công cụ đo lường trong khoảng 0,8 -1, câu 1 và câu 6 là hai câu ngoại lai không thuộc miền

đo, không đo cái cần đo Vì vậy bảng hỏi dành cho cựu sinh viên có 34 câu

Giai đoạn điều tra chính thức: Số phiếu phát ra và thu về 100 phiếu trong đó: 95 phiếu hợp lệ và 5

phiếu không hợp lệ

Bảng 2.1: Thống kê số lượng khảo sát sinh viên tốt nghiệp tại các cơ sở lao động

Đơn vị lao động Khóa 45 Khóa 46 Khóa 47 Các công ty cổ phần, tư vấn 9 7 8 Các viện thủy lợi 8 5 7 Trung tâm nghiên cứu 6 6 8 Khoa Kỹ thuật biển 2 2 1 Tổng cục biển và hải đảo 10 7 9

Kết quả phân tích bằng phần mềm SPSS cho thấy hệ số Cronbach alpha = 0,876 của công cụ đo lường nằm trong khoảng 0,8 -1 Kiểm tra lại theo mô hình Rash bằng phần mềm Quest ta thấy các câu hỏi đều nằm trong miền đo, không có câu ngoại lai Vì vậy, bảng hỏi khảo sát ý kiến của sinh viên tốt nghiệp gồm 34 câu

Vậy số lượng sinh viên được điều tra chính thức là 95 sinh viên

2.3.2 Đánh giá độ tin cậy của bảng hỏi dành cho cán bộ quản lý

Giai đoạn điều tra thử nghiệm: Kết quả phân tích bằng phần mềm SPSS cho thấy hệ số Cronbach alpha =

0,883 của công cụ đo lường nằm trong khoảng 0,8 -1, câu 6 nằm ngoài miền đo nên loại ra khỏi bảng hỏi Bảng hỏi dành cho cán bộ quản lý sau khi tiến hành điều tra thử nghiệm sẽ gồm 35 câu

Giai đoạn điều tra chính thức: Số phiếu phát ra và thu về 70 phiếu trong đó 60 phiếu hợp lệ và 10 phiếu

không hợp lệ Như vậy số lượng cán bộ quản lý được điều tra chính thức là 60 cán bộ

Bảng 2.2: Thống kê số lượng cán bộ được điều tra chính thức tại các cơ sở lao động trên địa bàn Hà Nội

1 Các công ty cổ phần, tư vấn 16

4 Khoa Kỹ thuật biển trường Đại học Thủy lợi 7

5 Tổng cục biển và hải đảo Việt Nam 14

Kết quả phân tích bằng phần mềm SPSS cho thấy hệ số Cronbach alpha = 0,882, không có câu hỏi ngoại lai Như vậy, bảng hỏi dành cho cán bộ quản lý bao gồm 35 câu có tính đồng hướng, đo đúng cái cần đo

Chương 3 : ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐÁP ỨNG CÔNG VIỆC CỦA SINH VIÊN KHOA KỸ THUẬT

BIỂN ĐỐI VỚI YÊU CẦU THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG HÀ NỘI 3.1 Mức độ đáp ứng về kiến thức của sinh viên đối với yêu cầu của thị trường lao động Hà Nội

3.1.1 Mức độ đáp ứng về mặt kiến thức của sinh viên tốt nghiệp đối với yêu cầu của thị trường lao động

Hà nội

Bảng 3.1: Mức độ đáp ứng kiến thức chuyên môn của sinh viên đối với yêu cầu thị trường lao động Hà Nội

Mức độ đáp ứng

Sinh viên tự đánh giá Cán bộ quản lý đánh giá Tần

số

Tỷ lệ phần trăm (%)

Tần số Tỷ lệ phần

trăm (%) Đáp ứng rất kém

Đáp ứng kém

Đáp ứng được

Đáp ứng tốt

Đáp ứng rất tốt

Về mặt kiến thức chuyên môn thì sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển đáp ứng tốt đối với yêu cầu của công việc

3.1.2 Tìm hiểu mức độ đáp ứng kiến thức của sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển của các nhóm cơ sở làm việc

Một kiểm định giả thuyết về sự bằng nhau giữa hai mẫu độc lập (Independent –sample T test) được thiết lập để so sánh sự khác nhau mức độ đáp ứng về mặt kiến thức của sinh viên tốt nghiệp khoa Kỹ thuật biển

ở hai nhóm cơ sở: các công ty cổ phần, tư vấn, viện thủy lợi và trung tâm, khoa Kỹ thuật biển, tổng cục biển hải đảo Việt Nam

Bảng 3.2: Mức độ đáp ứng kiến thức của sinh viên tại hai nhóm cơ sở làm việc (cán bộ quản lý đánh giá)

Đơn vị Tần số Mean

Std

Deviation

Std Error Mean

Công ty cổ phần, tư vấn, viện thủy lợi 29 30.86 3.652 .678 Trung tâm, tổng cục biển

Việt nam, khoa Kỹ thuật biển

31 29.23 3.500 629

Levene's Test t-test for Equality of Means

F Sig t df Sig

(2-tailed) Mean Equal variances

assumed .273 .603 1.772 58 .082 1.636

Equal variances

not assumed 1.770 57.302 .082 1.636

Giả thiết Ho: Mức độ đáp ứng kiến thức của sinh viên khoa Kỹ thuật biển ở hai nhóm cơ sở lao động không

khác nhau

Trong phần này giá trị Sig.=0.082> 0.05 nên không có căn cứ để bác bỏ Ho nên kết luận rằng: Mức độ đáp ứng kiến thức của sinh viên khoa Kỹ thuật biển ở hai nhóm cơ sở: các công ty cổ phần, tư vấn, viện thủy lợi và trung tâm, khoa Kỹ thuật biển, tổng cục biển hải đảo Việt Nam là không khác nhau

Bảng 3.3: Mức độ đáp ứng kiến thức của sinh viên tại hai nhóm cơ sở làm việc ( sinh viên tự đánh giá )

Đơn vị Tần số Mean Std Deviation Std Error Mean

( Sai số chuẩn ) Công ty cổ phần, tư

vấn, viện thủy lợi 44 27.52 3.560 .537

Trung tâm, tổng

cục biển Việt nam,

khoa Kỹ thuật biển

51 26.92 2.622 367

Levene's t-test for Equality of Means