Đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học 10 của học sinh trường trung học phổ thông Thủ Đức năm học 2010-2011

Đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học 10 của học sinh trường trung học phổ thông Thủ Đức năm học 2010-2011

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

-    -

TRẦN THỊ THU HIỀN

ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐẠT CHUẨN KIẾN THỨC BỘ MÔN SINH HỌC 10 CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỦ ĐỨC NĂM HỌC 2010 – 2011

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội – Năm 2013

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

-    -

TRẦN THỊ THU HIỀN

ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐẠT CHUẨN KIẾN THỨC BỘ MÔN SINH HỌC 10 CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỦ ĐỨC NĂM HỌC 2010 – 2011

Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục

(Chuyên ngành đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Kim Dung

Hà Nội- Năm 2013

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC 1

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4

DANH SÁCH CÁC BẢNG 5

DANH SÁCH CÁC HÌNH 6

MỞ ĐẦU 7

1 Lý do chọn đề tài 7

2 Mục tiêu nghiên cứu 9

3 Khách thể khảo sát và đối tượng nghiên cứu 10

4 Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, khung lý thuyết của đề tài 10

5 Phương pháp nghiên cứu 10

6 Phạm vi nghiên cứu 11

Chương 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT 12

1.1 Tổng quan về các nghiên cứu có liên quan 12

1.1.1 Đề tài đánh giá kết quả học tập theo chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam 12

1.1.2.Đề tài cấp Bộ trọng điểm “Xây dựng các Tiêu chí đánh giá Chất lượng Học tập Học sinh Trung học phổ thông” 13

1.1.3 Đề tài thực trạng đánh giá kết quả học tập của học sinh ở nhà trường phổ thông hiện nay 14

1.2 Khung lý thuyết của nghiên cứu 17

1.3 Cơ sở lý thuyết 18

1.3.1 Kết quả học tập bộ môn Sinh học 10 về mặt kiến thức 18

1.3.1.1 KQHT của môn học về mặt kiến thức 18

1.3.1.2 KQHT môn Sinh học 10 về kiến thức 19

1.3.2 Các mức độ của năng lực nhận thức 19

1.3.3 Chuẩn kiến thức chương trình Sinh học 10 21

1.3.3.1 Khái niệm Chuẩn và yêu cầu 21

1.3.3.2 Nội dung của Chuẩn 21

1.3.3.4 Yêu cầu kiểm tra, đánh giá bám sát Chuẩn 24

1.3.4 Phương pháp kiểm tra, đánh giá KQHT môn Sinh học 10 27

1.3.4.1 Khái niệm kiểm tra, đánh giá trong QTDH 27

1.3.4.2 Mục đích và chức năng của kiểm tra, đánh giá trong QTDH 27

1.3.4.3 Phương pháp kiểm tra đánh giá 29

1.3.4.3 Độ giá trị và độ tin cậy của đánh giá 32

1.3.4.4 Quy trình đánh giá 34

1.3.4.5 Phương pháp kiểm tra, đánh giá KQHT bộ môn Sinh học 10 35

Chương 2: THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 37

2.1 Quy trình nghiên cứu 37

Đề tài là một nghiên cứu định lượng về KQHT, dựa trên kết quả điểm số bài kiểm tra để đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học 10 của HS 37

2.2 Đặc điểm trường và mẫu học sinh 38

2.2.1 Đặc điểm trường THPT Thủ Đức 38

2.2.2 Đặc điểm HS khối 10 năm học 2010 - 2011 38

2.3 Phương pháp nghiên cứu 39

2.3.1 Phương pháp hồi cứu tài liệu 39

2.3.2 Phương pháp phỏng vấn 40

2.3.3 Phương pháp trắc nghiệm 40

2.3.4 Phương pháp tổng hợp, phân tích 41

Chương 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHUẨN 42

3.1 Thực trạng triển khai thực hiện Chuẩn 42

3.2 Thực trạng vận dụng Chuẩn trong dạy và học 43

Chương 4: ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐẠT CHUẨN KIẾN THỨC BỘ MÔN SINH HỌC 10 CỦA HỌC SINH 46

4.1 Đặc điểm của QTDH và kiểm tra, đánh giá bộ môn Sinh học 10 tại trường

THPT Thủ Đức 46

4.1.1 Quá trình dạy học 46

4.1.2 Quá trình kiểm tra, đánh giá 46

4.2 Đánh giá đề kiểm tra HK II môn Sinh học 10 năm học 2010 – 2011 47

4.2.1 Mục đích của đề kiểm tra học kỳ II 47

4.2.2 Cấu trúc của đề kiểm tra HK II 48

4.2.3 Nội dung và ma trận/bảng trọng số của đề kiểm tra 49

4.2.4 Đánh giá mức độ của từng câu hỏi so với yêu cầu của Chuẩn kiến thức 50

4.3 Đánh giá đề kiểm tra và mức độ đạt Chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học 10 của HS trường THPT Thủ Đức năm học 2010-2011 dựa trên kết quả phân tích điểm kiểm tra HK II 53

4.3.1 Phân tích điểm số bài kiểm tra HK II và sự tương quan giữa điểm số bài kiểm tra HK II với điểm trung bình môn cả năm 53

4.3.2 Tương quan năng lực của HS và độ khó của các câu hỏi, bài kiểm tra 56

4.3.3 Tương quan năng lực của HS với độ khó của câu hỏi ở các mức độ tư duy khác nhau 58

4.3.4 Phân tích thống kê kết quả bài kiểm tra HK II của HS đối với từng câu hỏi, nhóm câu hỏi và mức độ phù hợp của các câu hỏi 63

4.3.5 Phân tích kết quả điểm số bài kiểm tra học kỳ II và từng câu hỏi theo hai GV khác nhau về thâm niên giảng dạy 68

KẾT LUẬN 74

HẠN CHẾ CỦA LUẬN VĂN 77

TÀI LIỆU THAM KHẢO 78

PHỤ LỤC 81

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đề tài sẽ giúp Ban giám hiệu cũng như các GV của Tổ bộ môn Sinh nói riêng và các

Tổ bộ môn khác của trường nói chung đánh giá mức độ đạt chuẩn của HS khối 10 sau năm học đầu tiên áp dụng Chuẩn tại trường, từ đó đề xuất những giải pháp vận dụng Chuẩn một

cách hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của trường

+ Ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn

Giúp GV nhận thức rõ về thực trạng và kết quả của QTDH so với yêu cầu của Chuẩn

Là cơ sở để Ban Giám hiệu đánh giá được chất lượng giáo dục của bộ môn, trình độ, năng lực của HS Là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo để vận dụng có hiệu quả Chuẩn và đánh giá KQHT một cách khoa học

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát: Đánh giá KQHT bộ môn Sinh học 10 của HS, so với yêu cầu của

chuẩn kiến thức chương trình môn học do Bộ GD&ĐT quy định, từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Sinh học của trường

GV: 04 GV bộ môn Sinh học của trường THPT Thủ Đức

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Mức độ đạt chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học 10 của HS năm

học 2010-2011

4 Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, khung lý thuyết của đề tài

4.1 Câu hỏi nghiên cứu

4.1.1 Câu hỏi tổng quát: HS khối 10 trường THPT Thủ Đức năm học 2010 – 2011 đạt

Chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học ở mức độ nào?

4.1.2 Câu hỏi cụ thể

Chuẩn kiến thức kỹ năng bộ môn Sinh học 10 được vận dụng như thế nào trong giảng dạy, học tập ở trường THPT Thủ Đức?

So với mức độ và các yêu cầu trong chuẩn kiến thức thì mức độ và các yêu cầu trong

đề kiểm tra/kiểm tra học kỳ II bộ môn Sinh học 10 ở trường THPT Thủ Đức như thế nào? Kết quả điểm số bài kiểm tra cho thấy mức độ đạt Chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học 10 của

HS trường THPT Thủ Đức như thế nào?

4.2 Giả thuyết nghiên cứu

Giả thuyết 1: Chuẩn môn Sinh học 10 chưa được GV, HS và vận dụng thường xuyên trong giảng dạy và học tập

Giả thuyết 2: Mức độ và yêu cầu của đề kiểm tra/kiểm tra ở mức cao hơn so với mức

độ yêu cầu của chuẩn kiến thức và đa số HS khối 10 trường THPT Thủ Đức đạt chuẩn kiến thức ở mức tối thiểu

6.2 Về không gian, thời gian

Không gian: Trường THPT Thủ Đức

Thời gian: Từ tháng 10/2010 đến 6/2012

Chương 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT

1.1 Tổng quan về các nghiên cứu có liên quan

1.1.1 Đề tài đánh giá kết quả học tập theo chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam

Nghiên cứu cung cấp phương thức đánh giá KQHT của HS dựa theo Chuẩn trong chương trình môn học có liên quan mật thiết đến đề tài

1.1.2 Đề tài cấp Bộ trọng điểm “Xây dựng các Tiêu chí đánh giá Chất lượng Học tập Học sinh Trung học phổ thông”

Đề tài cung cấp các tiêu chí đánh giá chất lượng học tập của HS THPT dựa trên Chuẩn của từng bộ môn với các mức độ cụ thể từ trung bình – khá – giỏi – xuất sắc Như vậy, các mục tiêu được đề ra của Chuẩn đã được tiêu chí hóa với các mức độ cụ thể nhằm đảm bảo cung cấp thông tin về KQHT của HS một cách rõ ràng và là cơ sở thiết kế các đề kiểm tra đánh giá mức độ đạt Chuẩn

1.1.3 Đề tài thực trạng đánh giá kết quả học tập của học sinh ở nhà trường phổ thông hiện nay

Đề tài thực hiện đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức dựa trên phương pháp kiểm tra đánh giá hiện nay Do đó nghiên cứu về thực trạng đánh giá KQHT của HS ở nhà trường phổ thông hiện nay cung cấp những thông tin về những ưu điểm hạn chế của phương pháp kiểm tra đánh giá hiện nay có ảnh hưởng đến KQHT của HS cũng như mức độ đạt chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học 10

1.2 Khung lý thuyết của nghiên cứu

Hình 1.1 Khung lý thuyết đánh giá mức độ đạt Chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học 10

Để đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học 10, đề tài tiến hành phân tích các câu hỏi của đề kiểm tra học kỳ II về nội dung kiến thức và các mức độ yêu cầu về năng lực nhận thức so sánh với các yêu cầu tương ứng được quy định trong chuẩn kiến thức Thông qua kết quả điểm số của bài kiểm tra kết luận về mức độ đạt chuẩn kiến thức của HS

Thực trạng vận dụng chuẩn kiến thức được rút ra từ kết quả phân tích, phỏng vấn sâu các GV bộ môn Sinh học tại nhà trường, tổng hợp thông tin từ các nguồn tài nguyên khác nhau

1.3 Cơ sở lý thuyết

1.3.1 Kết quả học tập bộ môn Sinh học 10 về mặt kiến thức

KQHT môn Sinh học 10 về mặt kiến thức là sự phát triển về năng lực nhận thức với các cấp độ khác nhau mà HS có được thông qua quá trình lĩnh hội kiến thức của chương trình Sinh học 10 Nội dung kiến thức của chương trình Sinh học 10 gồm Giới thiệu chung

về thế giới sống, Sinh học tế bào, Sinh học vi sinh vật

1.3.2 Các mức độ của năng lực nhận thức

Theo hệ thống phân loại Bloom cũ với 6 mức độ là Biết – Hiểu – Áp dụng – Phân tích – Tổng hợp – Đánh giá

1.3.3 Chuẩn kiến thức chương trình Sinh học 10

Chuẩn của Chương trình môn học là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng của môn học mà HS cần phải và có thể đạt được sau mỗi đơn vị kiến thức (mỗi bài, chủ đề, chủ điểm, mô đun) Mỗi yêu cầu về kiến thức, kỹ năng có thể được chi tiết hoá hơn

cụ thể, tường minh hơn; được minh chứng bằng những ví dụ thể hiện được cả nội dung và mức độ cần đạt về kiến thức, kĩ năng

CÁC CÂU HỎI ĐIỂM

NỘI DUNG

KIẾN THỨC

MỨC ĐỘ YÊU CẦU CỦA KIẾN THỨC

NỘI DUNG KIẾN THỨC

MỨC ĐỘ YÊU CẦU CỦA KIẾN THỨC

TRI THỨC KHOA HỌC BỘ MÔN SINH HỌC 10

BIẾT

ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP PHÂN TÍCH VẬN DỤNG HIỂU

So sánh

Mức độ

đạt

Chuẩn

Chuẩn môn Sinh học 10 và hướng dẫn thực hiện Chuẩn môn Sinh học 10 cũng được biên soạn theo tinh thần trên với các nội dung kiến thức, các mức độ nhận thức khác nhau

và có tính đến đặc điểm của địa phương

1.3.4 Phương pháp kiểm tra, đánh giá KQHT môn Sinh học 10

Phương pháp kiểm tra, đánh giá KQHT bộ môn Sinh học 10 tại trường Thủ Đức năm học 2010-2011 thực hiện dựa trên hướng dẫn của Quyết định số 40/2006/QĐ-BGDĐT và Quyết định số 51/2008/QĐ-BGDĐT của Bộ GD&ĐT về quy chế đánh giá, xếp loại HS và theo yêu cầu của Ban giám hiệu nhà trường

Hình thức đánh giá là đánh giá bằng điểm số theo thang điểm từ 0 đến 10 Tính điểm trung bình cho cả năm học và xếp thành 5 loại Giỏi – Khá - Trung bình - Yếu -Kém Hình thức kiểm tra bao gồm kiểm tra miệng (kiểm tra bằng hỏi đáp), kiểm tra viết và kiểm tra thực hành

Các loại bài kiểm tra gồm kiểm tra thường xuyên (KTtx) gồm kiểm tra miệng, kiểm tra viết dưới 1 tiết; kiểm tra thực hành dưới 1 tiết Kiểm tra định kỳ (KTđk) gồm kiểm tra viết từ 1 tiết trở lên; kiểm tra thực hành từ 1 tiết trở lên; kiểm tra học kỳ (KThk)

Hệ số điểm kiểm tra gồm có 03 loại Trong đó, hệ số 1 là KTtx; hệ số 2 là điểm KTđk; hệ số 3 là điểm KThk

Về số lần kiểm tra và cách cho điểm được quy định cụ thể là KTđk 1 lần/học kỳ, kiểm tra thường xuyên 2 lần/học kỳ Điểm các bài KTtx theo hình thức tự luận cho điểm

số nguyên, điểm KTđk được lấy đến một chữ số thập phân sau khi đã làm tròn số

Điểm trung bình môn của học kỳ (ĐTBmhk) là trung bình cộng của điểm các bài KTtx, KTđk và KThk với các hệ số quy định Điểm trung bình môn của cả năm (ĐTBmcn)

là trung bình cộng của ĐTBmhkI với ĐTBmhkII, trong đó ĐTBmhkII tính theo hệ số 2

Chương 2: THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 Quy trình nghiên cứu

Đề tài là một nghiên cứu định lượng về KQHT, dựa trên kết quả điểm số bài kiểm tra

để đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức bộ môn Sinh học 10 của HS

Đề tài tiến hành tìm hiểu về đặc điểm của quá trình dạy học kiểm tra đánh giá KQHT cũng như thực trạng vận dụng Chuẩn của bộ môn Sinh học 10 tại trường Thủ Đức thông qua việc phỏng vấn các GV bộ môn Sinh và một số HS khá giỏi

Đề tài thực hiện đánh giá đề kiểm tra HKII so với yêu cầu của chuẩn kiến thức từ đó đưa ra nhận định về mức độ của đề kiểm tra trong việc phản ánh các yêu cầu của Chuẩn

Bước kế tiếp đề tài tiến hành nhập liệu kết quả điểm số của bài kiểm tra Kết quả điểm số của bài kiểm tra được phân tích dựa trên tổng điểm bài kiểm và điểm từng câu trả lời của HS Kết quả bài kiểm tra của HS cũng được phân tích theo hai GV khác nhau về thâm niên giảng dạy Kết quả được phân tích dựa trên phầm mềm SPSS và lý thuyết ứng đáp câu hỏi –mô hình Rasch và phần mềm Quest

2.2 Đặc điểm trường và mẫu học sinh

2.2.1 Đặc điểm trường THPT Thủ Đức

Báo cáo tổng kết năm học 2010 – 2011, trường THPT Thủ Đức được xếp loại tập thể xuất sắc của thành phố Hồ Chí Minh với các thành tích cụ thể như tỷ lệ HS tốt nghiệp THPT

là 99,72%, đứng đầu Cụm 8 (gồm các trường THPT thuộc địa bàn các quận 2, quận 9 và quận Thủ Đức)

2.2.2 Đặc điểm HS khối 10 năm học 2010 - 2011

Điểm xét tuyển đầu vào của trường là 31/40 điểm Số lượng tuyển sinh là 668 HS, phân thành 17 lớp, trong đó ban khoa học tự nhiên (học chương trình nâng cao 4 môn Toán-Lý-Hóa-Sinh) có 6 lớp (219 HS); ban cơ bản A (học chương trình nâng cao 3 môn Toán-Lý-Hóa) có 4 lớp (178 HS); ban cơ bản D (học chương trình nâng cao 3 môn Toán-Văn-Anh) có

4 lớp (173 HS) và ban cơ bản (không phân hóa) có 3 lớp (143 HS)

HS ban cơ bản (không phân hóa) có điểm đầu vào thấp nên sau thời gian học tập trình độ chênh lệch khá nhiều so với các nhóm còn lại Do đó, để kết quả phân tích có độ tập trung cao, đề tài phân tích KQHT của HS các lớp thuộc ban khoa học tự nhiên, ban cơ bản

A, D với 561 HS

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp hồi cứu tài liệu

Đề tài tập hợp một số tài liệu về đo lường và đánh giá trong giáo dục, đánh giá trong lớp học trong nước và trên thế giới; Chuẩn bộ môn Sinh học 10 và hướng dẫn thực hiện Chuẩn bộ môn Sinh học 10; Quy định đánh giá xếp loại HS của Bộ GD&ĐT

2.3.2 Phương pháp phỏng vấn

Đề tài tiến hành phỏng vấn sâu với các GV bộ môn Sinh học, một số HS khá giỏi bộ môn về thực trạng vận dụng Chuẩn và về quá trình dạy học, kiểm tra đánh giá của bộ môn Sinh học 10 hiện nay tại nhà trường

2.3.3 Phương pháp trắc nghiệm

Đề tài tiến hành phân tích đề kiểm tra và điểm số của HS đạt được Nội dung phân tích đề kiểm tra bao gồm phân tích cấu trúc đề kiểm tra, nội dung và ma trận đề kiểm tra, đánh giá mức độ của từng câu hỏi so với yêu cầu của chuẩn kiến thức, nhận xét chung về mức độ của đề kiểm tra so với yêu cầu của chuẩn kiến thức Thông qua điểm số của bài kiểm tra, tiến hành đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức môn sinh học 10 của HS tại trường THPT Thủ Đức

Đề tài thực hiện phân tích sâu kết quả điểm số từng câu hỏi và theo nhóm câu hỏi nhằm đánh giá chất lượng câu hỏi Đề tài cũng thực hiện phân tích kết quả điểm số bài thi theo hai GV khác nhau về thâm niên nhằm tìm hiểu ảnh hưởng của GV đến KQHT của HS

Chương 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHUẨN

3.1 Thực trạng triển khai thực hiện Chuẩn

Bộ GD&ĐT đã tổ chức tập huấn theo từng khu vực cụ thể cho đối tượng là GV cốt cán của các tỉnh, thành Sau khi dự các lớp tập huấn do Bộ tổ chức, Sở GD&ĐT các tỉnh, thành tiếp tục tổ chức các buổi tập huấn để những GV cốt cán phổ biến lại cho Tổ trưởng chuyên môn của các trường còn lại Cuối cùng, Tổ trưởng chuyên môn sẽ truyền đạt lại nội dung của Chuẩn cũng như các yêu cầu cụ thể cho các GV trong tổ bộ môn

Tuy nhiên, các lớp tập huấn được tổ chức trong một thời gian quá ngắn nên một số

GV còn chưa nhận thức rõ mục đích và yêu cầu khi sử dụng Chuẩn Bên cạnh đó, tài liệu hướng dẫn thực hiện Chuẩn không được phổ biến rộng rãi Như vậy, việc triển khai thực hiện Chuẩn chưa giúp GV nhận thức rõ mục đích và yêu cầu khi sử dụng Chuẩn Ngoài ra,

GV cũng không được hướng dẫn các biện pháp cụ thể để thực hiện những yêu cầu của việc dạy học theo Chuẩn

3.2 Thực trạng vận dụng Chuẩn trong dạy và học

GV dạy môn Sinh học 10 của trường THPT Thủ Đức đã vận dụng Chuẩn với ý nghĩa đây những yêu cầu tối thiểu mà HS phải đạt được và bắt buộc phải có của bài học Ngoài ra,

để chuẩn bị cho các kỳ thi, GV phải kết hợp Chuẩn, SGK, sách GV nhằm đảm bảo đầy đủ kiến thức, dẫn đến việc vẫn không giảm tải về nội dung như yêu cầu chuẩn đã đề ra Do đó, yêu cầu vận dụng Chuẩn để rèn luyện các kỹ năng, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập chưa được thực hiện, dẫn đến việc không đạt mục đích và yêu cầu dạy học bám sát Chuẩn

Đối với HS, đối tượng của việc dạy và học theo Chuẩn, gần như hoàn toàn không biết về Chuẩn

Do không hiểu rõ mục đích của Chuẩn và tâm lý đối phó với các kỳ thi nên Chuẩn Sinh học 10 chưa được GV và HS của trường THPT Thủ Đức vận dụng thường xuyên trong quá trình giảng dạy và học tập năm học 2010-2011 Bên cạnh đó, nội dung hướng dẫn thực hiện Chuẩn gây khó khăn cho GV trong việc vận dụng; những yêu cầu dạy học bám sát Chuẩn để phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác học tập, chú trọng rèn luyện phương pháp tư duy, năng lực tự học, tự nghiên cứu tạo niềm vui trong học tập chưa được thực hiện thường xuyên

Chương 4: ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐẠT CHUẨN KIẾN THỨC BỘ MÔN SINH

cơ bản là kiểm tra bài cũ, giới thiệu bài mới, giảng bài mới, củng cố và vận dụng

4.1.2 Quá trình kiểm tra, đánh giá

Việc đánh giá KQHT của HS bằng điểm số được thực hiện theo đúng quy định với các hình thức kiểm tra/thi vấn đáp hoặc viết

Kỳ kiểm tra học kỳ II được tiến hành theo hình thức tập trung Đề kiểm tra là do hội đồng chuyên môn của trường lựa chọn từ các đề do GV trực tiếp tham gia giảng dạy sinh học 10 biên soạn nên tương đối đảm bảo tính khách quan Bài kiểm tra học kỳ II được thiết

kế dạng tự luận với các câu hỏi nhỏ có ưu điểm là đánh giá được mức độ tư duy của HS nhưng hạn chế là không kiểm tra được một diện rộng kiến thức Tuy nhiên, cách thức chấm điểm bài thi học kỳ là phân chia theo lớp và giao về cho GV phụ trách giảng dạy tiến hành chấm điểm Cách làm này có ưu điểm là GV trực tiếp giảng dạy sẽ đánh giá chính xác năng lực của HS, nhưng lại có hạn chế lớn là dễ bị yếu tố chủ quan chi phối như sự lo lắng về thành tích khiến GV chấm có thể nâng điểm cho HS của mình Do đó, khi phân tích đề kiểm tra và điểm số cần lưu ý những yếu tố chủ quan, những sai số có thể ảnh hưởng đến kết quả đánh giá

4.2 Đánh giá đề kiểm tra HK II môn Sinh học 10 năm học 2010 – 2011

4.2.1 Mục đích của đề kiểm tra học kỳ II

Mục đích của đề kiểm tra học kỳ II, là đánh giá KQHT của HS sau một học kỳ học tập Tiêu chí đánh giá bao gồm nội dung kiến thức và năng lực nhận thức của HS Mục đích của các GV kiểm tra khả năng nhớ, hiểu kiến thức đã học, khả năng vận dụng không đánh giá năng lực nhận thức ở các cấp độ khác nhau cao hơn

Mục đích cũng như yêu cầu của chuẩn kiến thức ở mức tối thiểu phải đảm bảo chỉ ở mức độ nhớ, hiểu và vận dụng ở cấp độ thấp Do vậy, thực tế việc kiểm tra, đánh giá như hiện nay có thể đáp ứng các yêu cầu tối thiểu của chuẩn kiến thức

HS không biết trước mục đích cũng như các tiêu chí đánh giá Như vậy, quá trình kiểm tra, đánh giá sẽ không tạo điều kiện cho HS phát huy tối đa năng lực, đáp ứng đúng mục đích và các tiêu chí đánh giá Bên cạnh đó mục đích thực tế của bài kiểm tra là nhằm xác nhận KQHT thông qua điểm số Hoạt động kiểm tra, đánh giá chưa thể hiện chức năng hỗ trợ giúp đưa ra được những nhận định cần thiết để cải thiện KQHT

4.2.2 Cấu trúc của đề kiểm tra HK II

Đề kiểm tra học kỳ II môn Sinh học 10 được thiết kế dưới dạng tự luận nhằm đo lường và đánh giá các mức độ tư duy từ biết – hiểu – vận dụng của HS

Đề gồm hai phần, phần chung (bắt buộc gồm 7 câu hỏi) và phần tự chọn (gồm 2 nhóm câu hỏi, mỗi nhóm có 3 câu hỏi) HS phải trả lời 10 câu hỏi (07 câu hỏi bắt buộc và

03 câu hỏi tự chọn) Mỗi câu hỏi tối đa 1 điểm, có từ 2 đến 4 ý tùy từng nội dung, thang điểm thấp nhất là 0,25 Thời gian để HS hoàn thành bài thi là 45 phút Như vậy, trung bình mỗi câu hỏi HS sẽ trả lời trong vòng từ 4 đến 5 phút

Phân tích nội dung đáp án bài kiểm tra HK II cho thấy, các tiêu chí kiểm tra, đánh giá tập trung vào việc kiểm tra nội dung kiến thức là thiếu hay đủ, trong khi có rất ít tiêu chí đánh giá về năng lực nhận thức của HS

4.2.3 Nội dung và ma trận/bảng trọng số của đề kiểm tra

Một số nội dung trọng tâm quan trọng được lựa chọn trong nội dung kiểm tra được thể hiện trong ma trận và nội dung của đề kiểm tra

Bảng 4.1 Ma trận và nội dung của đề kiểm tra

Ảnh hưởng của chất hóa học- yếu tố vật lý đến sinh

Nội dung của đề kiểm tra tập trung vào phần cuối của chương trình học kỳ II Như vậy, nội dung được lựa chọn không phải là những nội dung trọng tâm tiêu biểu cho cả chương trình mà là những nội dung, bài được giảng dạy trong khoảng thời gian gần kỳ thi

(b) Ma trận hay bảng trọng số của đề kiểm tra HK II: Ma trận hay bảng trọng số

của đề kiểm tra cho thấy những nội dung, bài được lựa chọn có vai trò quan trọng như nhau nên phân bố số lượng câu hỏi cho mỗi nội dung bằng nhau mỗi phần là 2 câu/10 câu Vì là

đề chung cho toàn thể HS nên đảm bảo 50% câu hỏi (5 câu) ở mức độ biết còn lại mức độ hiểu và vận dụng là 50% (5 câu) Mức độ của mỗi câu hỏi căn cứ vào yêu cầu của câu hỏi

và được thể hiện qua động từ của câu hỏi

4.2.4 Đánh giá mức độ của từng câu hỏi so với yêu cầu của Chuẩn kiến thức

Bảng 4.2 Các câu hỏi của đề kiểm tra theo ma trận và các yêu cầu của Chuẩn tương ứng

Sinh

trưởng của

VSV

1 - Câu 1: Nuôi cấy liên

tục là kiểu nuôi cấy như thế nào?

1 - Câu 2: Vẽ đồ thị

đường cong sinh trưởng của quần thể VSV trong điều kiện nuôi cấy không liên tục

2

Chuẩn Trình bày được đặc điểm chung của sự sinh trưởng ở vi sinh vật và

giải thích được sự sinh trưởng của chúng trong điều kiện nuôi cấy liên

Nội dung Biết Hiểu Vận dụng Tổng

- Câu 8B: Vì sao

có thể giữ thức ăn tương đối lâu trong

1- Câu 6: Gọi tên các

giai đoạn trong chu trình nhân lên của virut

1 - Câu 9A: Phân biệt

virut ôn hòa và virut độc

- Câu 9B:Vì sao mỗi

loại virut chỉ ký sinh trên một cơ thể vật chủ xác định?

1 - Câu 10A:

Theo em có nên cách ly với người nhiễm HIV không?

Vì sao?

- Câu 10B:Vì sao

người nhiễm HIV giai đoạn cuối có rất nhiều biểu hiện của các bệnh thông thường như tiêu chảy, sụt cân, sốt, viêm da, ?

2