Lý do chọn đề tài -Là một giáo viên giảng dạy ở trường THCS Nguyễn Thái Bình, được tham gia làm công tác chủ nhiệm lớp, nắm bắt được tình hình đạo đức học sinh trên địa bàn phường Hòa Hi
Trang 1Phần1:ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
-Là một giáo viên giảng dạy ở trường THCS Nguyễn Thái Bình, được tham gia làm công tác chủ nhiệm lớp, nắm bắt được tình hình đạo đức học sinh trên địa bàn phường Hòa Hiệp Bắc ,bản thân tôi có những nhìn nhận chủ quan sau đây:
- Nhận thấy tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm đối với việc hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh
- Nhận thấy việc giáo dục và rèn luyện nhân cách cho học sinh phải được tiến hành thường xuyên bằng nhiều hình thức khác nhau
Nhưng hiện nay vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường gặp nhiều khó khăn và phức tạp Vì do ảnh hưởng nhiều của phim ảnh, lối sống hưởng thụ, các trò chơi điện tử mang nặng lối sống bạo lực… bên cạnh đó một số phụ huynh lo làm kinh tế ít có thời gian quan tâm đến con cái chỉ phó mặc cho nhà trường giáo dục Từ đó dẫn đến vấn
đề suy thoái đạo đức trong một số thanh thiếu niên hiện nay
- Sự suy thái về đạo đức cần được giáo dục bằng các tấm gương đạo đức, nói đến tấm gương đạo đức thì chúng ta phải nhắc đến Bác Hồ Người là kết tinh của tư tưởng “Đại nhân, Đại nghĩa” Người để lại cho dân tộc ta một tư tưởng cách mạng ,một nhân cách đạo đức cao cả Chính
vì vậy tôi nhận thấy rằng việc giáo dục học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác để sau này trở thành những công dân có đủ phẩm chất cách mạng, có tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa góp phần xây dựng đất nước là điều hết sức cần thiết Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
có sức ảnh hưởng hết sức to lớn đối với việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho mỗi học sinh Hiện nay tư tưởng Hồ Chí Minh đã được
Trang 2tích hợp giảng dạy ở nhiều môn học như :ngữ văn ,giáo dục công dân … theo tôi cần tích hợp vào công tác chủ nhiệm vì đây là công tác liên quan nhiều đến việc giáo dục đạo đức học sinh
-Trong thời đại ngày nay có nhiều học sinh chưa làm chủ được bản thân mình dưới những tác động tiêu cực của môi trường xã hội mà nguyên nhân chính là do kĩ năng sống của các em còn hạn chế
-Từ những lí do trên ,tôi quyết định chọn đề tài tích hợp giáo dục kĩ năng sống và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào công tác chủ nhiệm nhằm giúp các em hoàn thiện nhân cách, có các kĩ năng sống cơ bản trước những vấn đề phức tạp của xã hội
2 Thực trạng vấn đề
2.1.Về kĩ năng sống:
2.1.1 Hiện tượng
Những năm gần đây, tình trạng trẻ vị thành niên phạm tội có xu hướng gia tăng Đặc biệt, xuất hiện những vụ án giết người, cố ý gây thương tích mà đối tượng gây án là học sinh và nạn nhân chính là bạn học
và thầy cô giáo của họ Bên cạnh đó là sự bùng phát hiện tượng học sinh trung học hút thuốc lá, uống rượu, tiêm chích ma tuý, quan hệ tình dục sớm , thậm chí là tự sát khi gặp vướng mắc trong cuộc sống
Nhiều em học giỏi, nhưng ngoài điểm số cao, khả năng tự chủ và kĩ năng giao tiếp lại rất kém Các em sẵn sàng đánh nhau, chửi bậy, sa đà vào các tệ nạn xã hội, thậm chí liều lĩnh từ bỏ cả mạng sống…
Thực tế cho thấy, có rất nhiều em học sinh đã vấp ngã mà hậu quả lại không nhỏ chút nào: Những em trai thì học đòi hút chích, những em gái thì chạy theo những lối sống thiếu lành mạnh… Có không ít trường hợp
để lại những hậu quả nghiêm trọng như: mang thai khi còn ngồi trên ghế
Trang 3nhà trường, kết bè, kết phái hoạt động theo kiểu “xã hội đen”…
Trên địa bàn phường Hòa Hiệp nói chung và trường THCS Nguyễn Thái Bình nói riêng, đã có một vài những biểu hiện trên tuy mức độ chưa nghiêm trọng những cũng đã gióng lên một hồi chuông cảnh báo về tình trạng thiếu kĩ năng sống của học sinh
Nhiều học sinh trong trường khi đứng trước một số vấn đề như: bắt gặp các bạn quay cóp bài trong khi làm bài kiểm tra và làm bài thi, phát hiện bạn mình tham gia vào các trò chơi bạo lực trên mạng internet, phát hiện bạn mình tập tành hút thuốc,khi thấy bạn mình bị nước lũ cuốn, bi tai nạn giao thông, hay khi nhìn thấy bạn mình trộm cắp, đã có những phản ứng rất lệch lạc hoặc không phản ứng gì Rất ít học sinh biết cách đấu tranh với cái xấu để bảo vệ bạn mình và bảo vệ bản thân Hay ngay bản thân mình khi lỡ có thái độ vô lễ với người lớn lại không biết cách xin lỗi
2.1.2 Nguyên nhân:
Đối với học sinh THCS, các em ở trong thời kì “quá độ” để trưởng thành, các em dễ tiếp thu những ảnh hưởng tốt và không tốt từ môi trường sống xung quanh Tuy nhiên, không phải em nào cũng đủ hiểu biết và bản lĩnh để tiếp nhận một cách có chọn lọc những nhân tố tác động từ môi trường
Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng trên, nhưng theo các chuyên gia giáo dục, nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu kĩ năng sống Các em chưa bao giờ được dạy cách đương đầu với những khó khăn của cuộc sống như cha mẹ ly hôn, gia đình phá sản, gia đình có người thân
sa vào các tệ nạn xã hội, kết quả học tập kém Các em không được dạy
để hiểu về giá trị của cuộc sống
Trang 4Thực tế, việc giáo dục toàn diện cho học sinh, trong đó có kĩ năng sống, ở nước ta còn rất hạn chế.Việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh mới được triển khai trong một số môn học mà chủ yếu là các môn xã hội từ năm học 2010-2011
Về phía xã hội, chưa có biện pháp hiệu quả nào để ngăn ngừa các hành vi tiêu cực của học sinh Hơn thế nữa, xã hội dường như đã bỏ quên việc giáo dục và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh Trên thực tế, chúng
ta chỉ có các cuộc thi Olympic vật lý, toán học Chứ chưa thấy các cuộc thi về ứng xử học đường được tổ chức một cách thường xuyên Thậm chí phim ảnh cho học sinh cũng không thấy nhiều Toàn là các phim Hàn Quốc, Trung Quốc được trình chiếu trên VTV3 Ngay cả bộ phim được xem là khá hay về nội dung học đường là "Nhật ký Vàng Anh" thì cô diễn viên chính lại dích vào Scandan rất nóng là bị tung Clip “sex” lên mạng Không cần phải điều tra, chúng ta cũng biết được đã có rất nhiều các em học sinh xem đoạn Clip đó Các em sẽ nghĩ gì và làm gì? Câu hỏi này xã hội chưa trả lời được hoặc trả lời một cách chung chung
Phim ảnh là thế tiếp đến là vấn đề âm nhạc Như chúng ta đã biết âm nhạc ảnh hưởng rất lớn đến thái độ ứng xử của các em Các em rất cần âm nhạc
để thư giãn sau những giờ học tập căng thẳng.Thế nhưng ngày càng có nhiều các ca sĩ nhí hát nhạc người lớn với những ca từ mang tính chất bạo lực “yêu nhau ném đá vỡ đầu nhau ra”, hoặc não nề thiếu niềm tin vào tương lai cuộc sống, ăn mặc thì phản cảm Điều đó nó cũng ảnh hưởng không tốt tới các em
2.2.Về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh:
2.2.1 Hiện tượng:
Trong giới học đường ngày càng có nhiều biểu hiện thiếu văn hóa,
Trang 5thiếu đạo đức nghiêm trọng như: gặp người lớn không biết chào hỏi, vô lễ với thầy cô giáo, nói xấu bạn bè Gần đây, nổi cộm lên hiện tượng học sinh đánh nhau, tung clip lên mạng Các em nữ, cứ đánh nhau là lột quần
áo, kẻ đứng ngoài thì dùng điện thoại thậm chí là máy ảnh kĩ thuật số quay phim rồi tung lên mạng, phát tán khắp nơi Chỗ này, đánh nhau được thì chỗ khác cũng đánh nhau được
Trên các trường học có nhiều học sinh bị kỉ luật vì liên quan đến các vụ đánh nhau trong và ngoài trường học.Dư luận xã hội không chỉ ngỡ ngàng
ma còn bàng hoàng trước hiện tượng trẻ em ở lứa tuổi 14,15 vi phạm pháp luật
Những biểu hiện trên cho thấy các em ngoài việc thiếu kĩ năng sống như
đã trình bày ở phần trên, các em còn chưa thấm nhuần được tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Các em chưa biết thế nào là cái đẹp thật sự Các em chưa biết nhiều điều về Bác.Hoặc em nào cũng nói được Bác rất vĩ đại nhưng không phải em nào cũng biết được Bác vĩ đại như thế nào Thiếu hiểu biết về Bác là một thiếu sót lớn để các em trưởng thành bền vững Bởi đạo đức Hồ Chí Minh lại là một tấm gương sáng có thể soi chiếu mọi thế hệ học sinh
2.2.2 Nguyên nhân:
Có rất nhiều nguyên nhân của các hiện tượng trên Trong đó, phải
kể đến nguyên nhân về đạo đức Các em học sinh chưa thấm nhuần tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Vì thế mà khi hành động các em không biết
tự kiềm chế bản thân Trong sâu thẳm tâm hồn các em, chưa có sự quản lý
về mặt đạo đức của bản thân Trong khi đó, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh lại là nền tảng của sự hình thành và phát triển nhân cách cho các em
Nhưng hiện nay vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà
Trang 6trường vẫn chưa đạt được hiệu quả Vì do ảnh hưởng nhiều tác động như phim, ảnh, lối sống hưởng thụ, các trò chơi điện tử mang nặng lối sống bạo lực…Về phía gia đình, do bố mẹ bận làm ăn, kiếm tiền nên giao phần trách nhiệm rèn luyện đó cho nhà trường, quan tâm ít, thậm chí không quan tâm đến việc này Chính điều này đã ảnh hưởng đến việc giáo dục đạo đức con em họ Một số phụ huynh lại tỏ ra bất hợp tác trong việc phối hợp với nhà trường để giáo dục con em mình Việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh trong nhà trường còn nhiều hạn chế, có thể kể đến những nguyên nhân sau:
- Không có bộ môn đạo đức Hồ Chí Minh trong nhà trường phổ thông:
Nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh chưa được đưa vào giảng dạy như một môn học chính thống Thỉnh thoảng, mới thấy xuất hiện ở
một số ví dụ, ở một số bài học trong một vài môn học như:Giáo dục công dân,Ngữ văn
- Việc lồng ghép nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào các môn học còn gặp nhiều khó khăn:
Rất khó lồng ghép nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào
các môn khoa học tự nhiên như toán, lý, hóa, sinh Bởi đặc thù của các
môn học này không cho phép việc lồng ghép đó được thực hiện
3.Giới hạn đề tài
Đề tài được thực nghiệm dựa trên tình hình thực tế của học sinh lớp 7/5(2010-2011),7/2(2011-2012) trường THCS Nguyễn Thái Bình
4.Giá trị của đề tài : Đề tài được áp dụng cho bất kì giáo viên chủ nhiệm
trong trường THCS trên địa bàn quận Liên Chiểu
Trang 7Phần 2:GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Tích hợp việc giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào công tác
chủ nhiệm lớp.
1.1.Thực hiện mỗi giờ sinh hoạt lớp là một bài học về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh:
1.1.1 Mục đích:
Trong mục này, tôi đưa ra tiêu chí "mỗi giờ sinh hoạt lớp là một bài học về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" Mục đích của công việc này là giúp học sinh hiểu ngày một rõ hơn những chuẩn mực đạo đức trong hệ thống tư tưởng đạo đức của Bác Chỉ có hiểu rõ mới làm đúng được Làm đúng mới mong được hoàn thiện nhân cách toàn vẹn cho các em
1.1.2 Làm thế nào thực hiện tiêu chí này?
-Trước hết người giáo viên chủ nhiệm hãy lên kế hoạch cho một buổi sinh hoạt lớp thật hấp dẫn và bổ ích Muốn vậy, người giáo viên chủ nhiệm phải nắm bắt tình hình học tập và rèn luyện của học sinh lớp mình thôngqua ban cán sự lớp trước khi vào tiết sinh hoạt.Trong tiết giáo viên nhận xét chung về tình của lớp ,nhắc nhở những vấn đề chung cần khắc phục hoặc động viên khuyến khích những mặt tốt,đối với những học sinh
vi phạm kỉ luật nhiều thì người giáo viên có thể gọi riêng em ra gặp và nhắc nhở hoặc viết kiểm điểm trong các giờ nghỉ giải lao.Như vậy chúng
ta sẽ có nhiều thời gian hơn cho việc thực hiện chỉ tiêu trên.Thời gian còn lại tôi có thể kể cho các em nghe các câu chuyện về tấm gương đạo đức của Bác ,liên quan đến các đức tính giản dị ,trung thực ,kỉ luật …
.Ví dụ kể về đức tính giản dị của Bác :Bác Hồ của chúng ta vô
cùng giản dị Dù ở cương vị nào lối sống của Người cũng giản dị, một đôi dép cao su, bộ đồ ka ki đã ngả màu theo thời gian Bác sống trong ngôi
Trang 8nhà sàn đơn sơ : “Nhà gác đơn sơ một góc vườn
Gỗ thường mộc mạc chẳng mùi sơn
Giường mây chiếu cói đơn chăn gối
Tủ nhỏ vừa treo mấy áo sờn”
Người sống thanh bạch không ham địa vị, không màng danh lợi Người nhiều lần tâm sự: “Tôi có một ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước nhà hoàn toàn độc lập, dân ta hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành Nếu nhân dân tín nhiệm tôi đứng ra gánh vác công việc nước, không được nhân dân tín nhiệm thì tôi về làm bạn với trẻ chăn trâu và cụ già hái củi….”
Trong bữa ăn các món ăn rất giản dị, chỉ vài ba món giản đơn dân
dã đậm vị quê hương như rau muống, dưa cà ,tương ớt , “Bác thường để lại đĩa thịt gà mà ăn trọn mấy quả cà xứ Nghệ’’ Có lúc nhà nước đề nghị phong tặng huân chương và tạc tượng Bác Bác nói” Đất nước có chiến tranh các chú để đồng đúc đạn để đánh giặc Đức tính giản dị của Bác được nhà thơ Tố Hữu ca ngợi “Mong manh áo vải hồn muôn trượng, hơn tượng đồng phơi những lối mòn” Có một nhà báo nước ngoài khi nhận xét về Người “Người giống một thầy giáo ở nông thôn hơn là vị chủ tịch nước” Bác Hồ của chúng ta lối sống giản dị nhưng không tầm thường, nhân hậu nhưng không yếu đuối Khi Thực dân Pháp quay lại xâm lược nước ta Người và Đảng chủ trương nhân nhượng để tránh cho dân tộc ta một cuộc chiến tranh, nhưng càng nhân nhượng thực dân Pháp càn lấn tới quyết tâm cướp nước ta một lần nữa Người kiên quyết kêu gọi nhân dân chiến đấu đến giọt máu cuối cùng để bảo vệ nền độc lập tự do của Tổ quốc
Chúng ta có thể kể trong vòng 5 phút ,sau đó cho học sinh thảo
Trang 9luận về vấn đề này Các em sẽ liên hệ đến cách ăn mặc sao cho giản dị phù hợp với lứa tuổi học sinh
Ví dụ kể về việc gương mẫu tôn trọng luật lệ của Bác :
Hàng ngày, Bác thường căn dặn anh em cảnh vệ chúng tôi (Phan Văn Xoàn - Hoàng Hữu Kháng - Hồng Nam) phải luôn có ý thức tổ chức,
kỷ luật, triệt để tôn trọng nội quy chung Bác bảo: “Khi bàn bạc công việc
gì, đã quyết định thì phải triệt để thi hành Nếu đã tự đặt ra cho mình những việc phải làm thì cương quyết thực hiện cho bằng được”
Một hôm chúng tôi theo Bác đến thăm một ngôi chùa lịch sử Hôm
ấy là ngày lễ, các vị sư, khách nước ngoài và nhân dân đi lễ, tham quan chùa rất đông Bác vừa vào chùa, vị sư cả liền ra đón Bác và khẩn khoản xin Người đừng cởi dép, nhưng Bác không đồng ý Đến thềm chùa, Bác dừng lại để dép ở ngoài như mọi người, xong mới bước vào và giữ đúng mọi nghi thức như người dân đến lễ
Trên đường từ chùa về nhà, xe đang bon bon bỗng đèn đỏ ở một ngã tư bật lên Đường phố đang lúc đông người Xe của Bác như các xe khác đều dừng lại cả Chúng tôi lo lắng nhìn nhau Nếu nhân dân trông thấy Bác, họ sẽ ùa ra ngã tư này thì chúng tôi không biết làm thế nào được Nghĩ vậy, chúng tôi bàn cử một đồng chí cảnh vệ chạy đến bục yêu cầu công an giao thông bật đèn xanh mở đường cho xe Bác Nhưng Bác
đã hiểu ý Người ngăn lại rồi bảo chúng tôi:
- Các chú không được làm như thế Phải gương mẫu tôn trọng luật lệ giao thông, không nên bắt người khác nhường quyền ưu tiên cho mình
Chúng tôi vừa ân hận, vừa xúc động, hồi hộp chờ người công an
Trang 10giao thông bật đèn xanh để xe qua.
-Sau khi kể cho các em nghe hai mẩu chuyện trên tôi sẽ đặt câu hỏi cho các em thảo luận :Hai mẩu chuyện về ý thức tôn trọng luật lệ chung của Bác có ý nghĩa và tác dụng như thế nào đối với chúng ta ?
-Để da dạng các hình thức hoạt động người giáo viên có thể tổ chức
cho các em các cuộc thi nho nhỏ như: thi sưu tầm tranh về cuộc đời hoạt động của Bác, thi đọc thuộc thơ Bác Hoặc cho các em vẽ các bản đồ tư duy trên bản đồ đó thể hiện các con số liên quan đến Bác
Như đã trình bày ở phần trên, chúng ta tổ chức thi không phải chỉ dành cho các em "biết thi" mà cho tất cả các em Do vậy, chúng ta phải biết cách khơi dậy khả năng của mỗi em Làm được như vậy sẽ giúp các
em thấy rõ được năng lực của bản thân để có hướng rèn luyện và phấn