Đánh giá hoạt động giảng dạy tiếng Anh 11 tại trường phổ thông trung học Đoàn Kết Hai Bà Trưng - Hà Nội

Đánh giá hoạt động giảng dạy tiếng Anh 11 tại trường phổ thông trung học Đoàn Kết Hai Bà Trưng - Hà Nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

Hoàng Thị Thu Hà

ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH 11 TẠI TRƯỜNG PHỔ THÔNG TRUNG HỌC ĐOÀN KẾT

HAI BÀ TRƯNG - HÀ NỘI

Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục

(Chuyên ngành đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học: TS Hoàng Thị Xuân Hoa

Hà Nội – 2012

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN 5

1.1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1.1 Nhóm công trình nghiên cứu về hoạt động giảng dạy 5

1.1.2 Nhóm công trình nghiên cứu về hoạt động giảng dạy tiếng Anh phổ thông 8

1.1.3 Tiểu kết 9

1.2 CƠ SỞ LÝ LUẬN 11

1.2.1 Đánh giá 11

1.2.1.1 Khái niệm đánh giá 11

1.2.1.2 Các loại hình đánh giá 13

1.2.1.3 Hình thức đánh giá 13

1.2.1.4 Vai trò đánh giá 14

1.2.2 Đánh giá giáo dục 14

1.2.3 Vai trò giáo viên 16

1.2.4 Hoạt động giảng dạy 16

1.2.4.1 Khái niệm hoạt động giảng dạy 16

1.2.4.3 Hoạt động giảng dạy tốt 18

1.2.5 Hoạt động giảng dạy tiếng Anh tốt 21

1.2.5.1 Xác định mục tiêu 23

1.2.5.2 Phương pháp 24

1.2.5.3 Nội dung 26

1.2.5.4 Kiểm tra đánh giá học sinh 27

1.3 ĐỀ XUẤT CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH 28

1.4 KẾT LUẬN CHƯƠNG I 30

2.1 NỘI DUNG CÁC TIÊU CHÍ VÀ CHỈ SỐ 31

2.2 PHƯƠNG PHÁP THU THẬP THÔNG TIN 32

2.3 QUY TRÌNH THU THẬP SỐ LIỆU 33

2.3.1 Quy trình xây dựng bảng hỏi 33

2.3.2 Chọn mẫu 33

2.3.3 Lấy số liệu 34

2.3.4 Thời điểm khảo sát 34

2.4 ĐÁNH GIÁ ĐỘ TIN CẬY VÀ ĐỘ HIỆU LỰC CỦA BỘ CÔNG CỤ ĐO LƯỜNG 34

2.4.1 Giai đoạn điều tra thử nghiệm 35

2.4.1.1 Số liệu tiến hành điều tra thử nghiệm 35

2.4.1.2 Phân tích số liệu điều tra 35

2.4.2 Giai đoạn điều tra chính thức 37

2.4.2.1 Số liệu tiến hành điều tra 37

2.4.2.2 Phân tích số liệu điều tra 37

2.5 KẾT LUẬN CHƯƠNG II 42

CHƯƠNG III 44

ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH LỚP 11 44

TẠI TRƯỜNG THPT ĐOÀN KẾT – HAI BÀ TRƯNG 44

3.1 MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ BỐI CẢNH VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 44

3.1.1 Phân bố khách thể nghiên cứu theo phân ban 45

3.1.2 Phân bố khách thể nghiên cứu theo giới 46

3.1.3 Phân bố khách thể nghiên cứu theo học lực 46

3.2 ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH 11 TẠI TRƯỜNG THPT ĐK - HBT 46

3.2.1 Mục tiêu 46

3.2.1.1 Đánh giá qua kết quả khảo sát ở nhóm học sinh 46

3.2.1.2 So sánh sự khác biệt về kết quả đánh giá của học sinh khi xét đến các yếu tố 48

3.2.1.3 Đánh giá qua kết quả khảo sát nhóm giáo viên 49

3.2.2 Phương pháp 50

3.2.2.1 Đánh giá qua kết quả khảo sát ở nhóm học sinh 50

3.2.2.2 So sánh sự khác biệt về kết quả đánh giá của học sinh khi xét đến các yếu tố 51

3.2.2.3 Đánh giá qua kết quả khảo sát nhóm giáo viên 52

3.2.3 Nội dung 54

3.2.3.1 Đánh giá qua kết quả khảo sát ở nhóm học sinh 54

3.2.3.2 So sánh sự khác biệt về kết quả đánh giá của học sinh khi xét đến các yếu tố 55

3.2.3.3 Đánh giá qua kết quả khảo sát nhóm giáo viên 57

3.2.4 Kiểm tra – đánh giá 57

3.2.4.1 Đánh giá qua kết quả khảo sát ở nhóm học sinh 57

3.2.4.2 So sánh sự khác biệt về kết quả đánh giá của học sinh khi xét đến các yếu tố 59

3.2.4.3 Đánh giá qua kết quả khảo sát nhóm giáo viên 61

3.3 THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH 11 TẠI THPT ĐK- HBT 63

3.3.1 Phân tích từ kết quả học tập của học sinh giai đoạn từ 2007 -2012 về môn tiếng Anh 11 (Căn cứ theo báo cáo của Trường gửi Sở GD&ĐT Hà Nội) 64

3.3.2 Phân tích từ kết quả thanh kiểm tra công tác chuyên môn của giáo viên trong vòng giai đoạn từ 2007 đến 2012 64

3.3.3 Thực trạng dạy- học tiếng Anh 11 tại THPT ĐK-HBT Hà Nội từ

2007-2012 65

3.3.4 Nguyên nhân 66

3.4 KẾT LUẬN CHƯƠNG III 69

1 Kết luận 71

2 Gợi ý giải pháp 71

2.1 Hoạt động chuyên môn 71

2.2 Công tác quản lý 73

TÀI LIỆU THAM KHẢO 75

Phụ lục 2: 80

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nhằm đáp ứng mục tiêu nâng cao chất lượng dạy-học Tiếng Anh bậc THPT

Theo xu hướng tất yếu của các trường THPT: Tự đánh

giá và kiểm định chất lượng

Xuất phát từ thực trạng đánh giá hoạt động giảng dạy (HĐGD) Tiếng Anh tại trường: dựa trên kết quả cuối năm của học sinh so với chỉ tiêu → chưa chỉ ra được điểm mạnh, yếu, phương hướng khắc phục → cần đánh giá HĐGD một cách hệ thống, với bộ công cụ được xây dựng một cách khoa học, phù hợp với đặc thù bộ môn, đem lại thông tin có độ tin cậy cao

2 Mục đich nghiên cứu của đề tài

Đánh giá hoạt động giảng dạy tiếng Anh 11, bao gồm đánh giá việc xác định mục tiêu bài học, sử dụng phương pháp dạy học, lựa chọn nội dung giảng dạy và kiểm tra đánh giá đối với học sinh khối 11 tại trường THPT ĐK-HBT Hà Nội.Từ đó

đề xuất các giải pháp giúp cải thiện nâng cao hiệu quả giảng dạy tiếng Anh tại trường

3 Phương pháp nghiên cứu

3.1 Câu hỏi nghiên cứu:

- Việc xác định mục tiêu bài học cho học sinh được thực hiện như thế nào?

- Phương pháp giảng dạy đã phù hợp với yêu cầu bộ môn chưa?

- Nội dung giảng dạy được lựa chọn như thế nào?

- Công tác kiểm tra đánh giá học sinh được thực hiện như thế nào?

3.2 Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

3.2.1 Khách thể nghiên cứu:

Nhóm 1: Cán bộ quản lý trường THPT ĐK - HBT Hà nội Nhóm 2: Giáo viên tiếng Anh đang giảng dạy khối 11 tại trường

Nhóm 3: Toàn bộ học sinh khối 11 ban cơ bản 1, cơ bản 2 và ban tự nhiên (ban A) đang học tập tại trường

3.2.2 Đối tương nghiên cứu

- Hoạt động giảng dạy môn Tiếng Anh 11 gồm: xác định mục tiêu bài học; lựa chọn phương pháp giảng dạy; lựa chọn nội dung giảng dạy, và kiểm tra dánh giá học sinh

3.3 Phương pháp tiếp cận nghiên cứu

3.3.1 Phương pháp thu thập thông tin: Khảo sát điều tra (đối với học sinh), phỏng vấn (đối với giáo viên và cán bộ quản lý); nghiên cứu các số liệu liên quan đến kết quả học tập cuối năm của học sinh môn tiếng Anh từ 2007 - 2012, điểm xét tuyển đầu vào từ 2007- 2012 của trường

3.3.2 Công cụ được sử dụng để nghiên cứu:

Bảng hỏi, câu hỏi để thu thập thông tin dữ liệu

Phần mềm SPSS, QUEST để xử lý số liệu

4 Mẫu nghiên cứu: Toàn bộ học sinh khối 11, giáo viên

Tiếng Anh và cán bộ quản lý của trường

5 Giới hạn nghiên cứu:

- Nghiên cứu đánh giá được tiến hành với hoạt động giảng dạy của người thầy trực tiếp trên lớp, gồm 4 mặt : Xác định mục tiêu bài học cho học sinh; Lựa chọn nội dung giảng dạy; Sử dụng phương pháp giảng dạy, và công tác kiểm tra đánh giá học sinh

- Môn học được lựa chọn nghiên cứu đánh giá: môn Tiếng Anh 11

- Nguồn thông tin đánh giá: Học sinh khối 11 của trường THPT Đoàn Kết- Hai Bà Trưng Hà Nội

Giáo viên Tiếng Anh trường THPT Đoàn Kết- Hai Bà Trưng Hà Nội

Cán bộ quản lý trường THPT Đoàn Kết- Hai Bà Trưng Hà Nội

5 Cấu trúc của luận văn

Luận văn gồm các phần sau đây:

Mở dầu

Chương 1: Cơ sở lý luận

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Đánh giá hoạt động giảng dạy tiếng Anh 11 tại trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng

Kết luận và đề xuất

Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1.1 Nhóm công trình nghiên cứu về hoạt động giảng dạy (HĐGD)

Các nhóm công trình nghiên cứu về đề tài liên quan chủ yếu dành cho bậc Đại học Các tác giả đã làm rõ vai trò, nguyên tắc, quy trình thực hiện đánh giá và đưa ra các tiêu chí đánh giá HĐGD cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn

1.1.2 Nhóm công trình nghiên cứu về hoạt động giảng dạy Tiếng Anh phổ thông

Các công trình nghiên cứu đã đề cập tới các tiêu chí đánh giá HĐGD tiếng Anh hiệu quả, lấy người học làm trung tâm và dạy theo đường hướng giao tiếp

"Người học làm trung tâm" là quyết định dạy cái gì, dạy như thế nào, dạy khi nào, và đánh giá như thế nào đều cần phải tham khảo từ phía người học

“Đường hướng giao tiếp” có nghĩa là giao tiếp hiệu quả là mục tiêu giảng dạy

1.1.3 Tiểu kết

(1) HĐGD được xem xét dưới rất nhiều góc độ.Việc xác định rõ HĐGD bao gồm những công việc gì và tìm ra những tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá HĐGD phù hợp là hết sức cần thiết.Trong quá trình đánh giá HĐGD, đánh giá từ phía người học đóng vai trò quan trọng

(2) Trong HĐGD Tiếng Anh, xác định rõ mục tiêu bài học cho học sinh, lựa chọn nội dung, phương pháp giảng dạy phù hợp và kiểm tra đánh giá là những yếu tố cốt lõi Trong

đó, phương pháp đóng vai trò hết sức quan trọng, góp phần không nhỏ vào hiệu quả của toàn bộ hoạt động giảng dạy Việc tìm ra một phương pháp phù hợp với năng lực người dạy, phù hợp với môi trường, bối cảnh, người học riêng có của mỗi cơ

sở đào tạo sẽ mang tính quyết định đến sự thành công của HĐGD

(3) Các nghiên cứu cũng chỉ ra những bất cập trong công tác đánh giá HĐGD như:

Chưa có một công trình nghiên cứu hay một văn bản pháp quy nào mô tả đầy đủ công việc cần làm của một giáo viên THPT môn Tiếng Anh, do đó không có cơ sở đầy đủ để đánh giá hoạt động giảng dạy của họ

Các tiêu chí đánh giá HĐGD trong các nghiên cứu hiện nay chưa thống nhất, chưa quy chuẩn, dẫn tới những kết quả đánh giá không cùng thang đo, khiến cho việc so sánh, kết luận không chuẩn xác

Các công trình nghiên cứu về đánh giá HĐGD tại Việt nam chủ yếu diễn ra ở bậc đại học, chưa đi sâu vào bậc THPT,

là bậc học có sự khác biệt rất lớn so với bậc đại học về mục đích yêu cầu, đối tượng cũng như môi trường giảng dạy

Việc đánh giá HĐGD của giáo viên THPT theo cách truyền thống còn khá nhiều bất cập như: Số lượng tiết được

đánh giá theo quy định là 4 tiết /1kỳ /1 giáo viên, tương đối

nhỏ (6.6%) so với tổng số 60 tiết/1kỳ Bên cạnh đó, phiếu

đánh giá được thiết kế tiêu chí chung cho mọi môn học, không tính đến đặc thù bộ môn TA, với độ tin cậy, độ khách quan không được kiểm chứng

Việc sử dụng kết quả đánh giá (nếu có) cũng là một vấn đề do chưa có cơ chế kiểm tra giám sát hiệu quả sử dụng, thiếu công khai, minh bạch, hoặc không có sự tổng kết đúc rút

ra những bài học

1.2 CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.2.1 Đánh giá

Đánh giá là quá trình đưa ra những nhận định về

hiệu quả công việc dựa trên kết quả phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra

Gồm 3 bước:

Bước 1: Xây dựng tiêu chí đánh giá hoạt động giảng dạy bộ

môn Tiếng Anh phổ thông

Bước 2: Thu thập thông tin từ học sinh, giáo viên, cán bộ quản

lý

Bước 3: Đưa ra những nhận định về hiệu quả công việc dựa

trên kết quả phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra

1.2.2 Đánh giá giáo dục

Giáo dục gồm 2 măt: Giảng dạy kiến thức kỹ năng và phát triển nhân cách người học

Chất lượng giáo dục được hiểu là sự “phù hợp với mục tiêu giáo dục”

Chất lượng giáo dục được cấu thành từ 4 yếu tố: 1 Yếu tố đầu vào; 2 Quá trình giáo dục của hệ thống; 3 Kết quả giáo dục;

4 Các yếu tố ảnh hưởng khác Trong đó yếu tố quan trọng nhất chính là quá trình giáo dục

1.2.3 Vai trò giáo viên

Giáo viên đóng vai trò quyết định tới chất lượng của HĐGD

1.2.4 Hoạt động giảng dạy

1.2.4.1 Khái niệm HĐGD: Là hoạt động trên lớp của giáo

viên, bao gồm 4 khía cạnh: Xác định mục tiêu bài học cho học sinh; lựa chọn nội dung giảng dạy, sử dụng phương pháp, và kiểm tra đánh giá học sinh

1.2.4.2 Hình thức: Trực tiếp trên lớp

1.2.4.3 Hoạt động giảng dạy tốt : Có mục đích rõ ràng với người học, có nội dung đầy đủ phù hợp, có phương pháp hiệu quả, kiểm tra công bằng chính xác, có tác dụng thúc đẩy học

tập

1.2.5 Hoạt động giảng dạy Tiếng Anh tốt

Phù hợp với đặc trưng môn học: Dạy Tiếng Anh không chỉ dạy kiến thức (các thành phần ngữ liệu: ngữ pháp, ngữ âm, từ vựng, văn hóa) mà còn dạy các kỹ năng giao tiếp: nghe, nói, đọc, viết

Giảng dạy Tiếng Anh tốt cần đáp ứng 3 vấn đề:

Thứ nhất: Đó là vai trò trung tâm của người học

Thứ hai: Người thầy vừa là nhà thiết kế, tổ chức,

hướng dẫn, khích lệ, vừa là người quan sát, kiểm tra, đánh giá,

tư vấn

Thứ ba: Người học sử dụng được ngôn ngữ đã học

trong công việc, cuộc sống, và phục vụ cho nhu cầu bản thân

là đích cuối cùng của dạy học ngoại ngữ

1.3 Đề xuất các tiêu chí đánh giá HĐGD tiếng Anh 11

Tiêu chí 1: Mục tiêu: rõ ràng, phù hợp với người học Tiêu chí 2: Phương pháp: dễ hiểu, tạo nhiều cơ hội

tương tác, dùng các thủ thuật phù hợp, nhiệt tình giải đáp thắc mắc, sử dụng các trang thiết bị hỗ trợ

Tiêu chí 3: Nội dung: đầy đủ, có hệ thống, chính xác,

hiệu quả, nâng cao hiểu biết văn hóa nước ngoài, gắn kết cuộc sống

Tiêu chí 4: Kiểm tra đánh giá: kỹ lưỡng, công bằng,

khớp với nội dung giảng dạy, đánh giá đúng năng lực, kết quả kiểm tra được trả đúng hạn

1.4 Kết luận chương 1:

Phần lược thuật tài liệu đã đề cập đến cơ sở đưa ra khung lý thuyết cho nội dung chính cần nghiên cứu Đó là: (1) khái niệm đánh giá; (2) khái niệm hoạt động giảng dạy; (3) khái niệm hoạt động giảng dạy tiếng Anh tốt và một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu

Nội

dung

Kiểm tra – đánh giá

Phương pháp

Hoạt động giảng dạy Tiếng Anh

Mục tiêu

Cụ thể bằng mô hình hóa như sau:

Tiến trình đánh giá được thực hiện qua 3 bước:

1 Xây dựng tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá

2 Thu thập thông tin

3 Phân tích thông tin → đưa ra các nhận định

Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Nội dung các tiêu chí và chỉ số

Bảng 2.1: Nội dung các tiêu chí và chỉ số đánh giá

hoạt động giảng dạy Tiếng Anh

Tiêu chuẩn Tiêu chí TT Chỉ số

Mục tiêu của bài học rất phù hợp với học sinh

Phương

pháp

Dễ hiểu 3

Các nhiệm vụ bài học được học sinh thực hiện một cách dễ dàng Tạo cơ hội

tương tác 4

Giờ học là cơ hội để học sinh giao tiếp nhiều bằng tiếng Anh

Sử dụng thủ thuật dạy linh hoạt đa dạng

5 Giờ học luôn cuốn hút, hấp dẫn Nhiệt tình 6

Thắc mắc của học sinh luôn được thầy cô sẵn sàng giải đáp

Sử dụng thiết

bị hỗ trợ phù hợp

7

Các tiết học có sử dụng giáo cụ trực quan: thiết bị nghe nhìn, tranh ảnh Nội dung

Hệ thống 8

Kiến thức được học có

sự gắn kết, kế thừa giữa cũ – mới

Chính xác 9

Các kiến thức được chuyển tải không có sai sót

Đầy đủ 10 Kiến thức, kỹ năng

Tiêu chuẩn Tiêu chí TT Chỉ số

được chuyển tải đủ để thực hiện các yêu cầu bài học

Hiệu quả 11

Người học có thể giao tiếp với người nước ngoài bằng tiếng Anh, hiểu nội dung các văn bản thông dụng bằng tiếng Anh

Nâng cao hiểu biết văn hóa nước ngoài

12

Người học hiểu biết thêm về văn hóa Anh sau các bài học

dung giảng dạy

15

Kiến thức kiểm tra nằm trong chương trình học

Phát triển kĩ năng 16

Nội dung kiểm tra gồm cả 4 kĩ năng (nghe, nói, đọc, viết) Công bằng,

chính xác 17

Kết quả kiểm tra đánh giá phản ánh đúng năng lực học sinh Đúng hạn 18 Bài kiểm tra được trả trong vòng 1 tuần

2.2 Phương pháp thu thập thông tin