I A PHẦN MỞ ĐẦU Người lãnh đạo là chủ thể của hoạt động lãnh đạo, chủ thể này có thể là một cá nhân hay một tập thể lãnh đạo mà phẩm chất chung của một tập thể lãnh đạo phải dựa trên cơ sở phẩm chất c[.]
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
Người lãnh đạo là chủ thể của hoạt động lãnh đạo, chủ thể này có thể là một
cá nhân hay một tập thể lãnh đạo mà phẩm chất chung của một tập thể lãnh đạo phải dựa trên cơ sở phẩm chất của mỗi cá nhân người lãnh đạo phẩm chất cá nhân của người lãnh đạo là những yếu tố nội tại được hình thành thông qua học tập và hoạt động thực tiễn trên cơ sở những tố chất bẩm sinh nhất định Phẩm chất của người lãnh đạo là tổng hợp những yếu tố tâm, sinh lý cá nhân đáp ứng những yêu cầu của hoạt động lãnh đạo bảo đảm cho hoạt động ấy đạt hiệu quả cao nhất
Hoạt động lãnh đạo là hoạt động có tính chiến lược phải xuất phát từ toàn cục, dựa trên quan điểm toàn cục Người lãnh đạo phải có dự kiến, hoạt động lãnh đạo có thể thành công hay không điều quan trong được quyết định bởi người lãnh đạo có thể dự kiến, đưa ra quyết sách một cách khoa học hay không Muốn vậy người lãnh đạo phải nắm chặt thế giới quan và phương pháp luận, giỏi điều tra nghiên cứu nắm chắc quy luật phát triển của sự vật khách quan, tìm hiểu tiến trình
và xu thế phát triển của sự vật đồng thời nhận biết qúa khứ, đi sâu tìm hiểu hiện trạng và nắm chắt xu thế phát triển trong tương lai để có dự kiến khoa học Đặc biệt trong điều kiện sản xuất lớn xã hội hiện đại hoạt động lãnh đạo đòi hỏi phải có dự kiến khoa học, đưa ra quyết sách khoa học và thực thi một cách đúng đắn Ngoài ra người lãnh đạo phải phát huy tính sáng tạo, nghiên cứu tình hình mới, đề ra mục tiêu, phương châm , phương pháp chiến lược mới giải quyết vấn đề mở ra cục diện mới của công tác lãnh đạo Người lãnh đạo phải nắm chắc lý luận và phương pháp tiên tiến, trên cơ sở tôn trọng quy luật khách quan, triển khai hoạt động lãnh đạo một cách sáng tạo để thực hiện thắng lợi mục tiêu lãnh đạo Muốn vậy, chủ thể lãnh đạo phải có phẩm chất, năng lực lãnh đạo
Qua thời gian học tập, nghiên cứu môn khoa học lãnh đạo, quản lý, em
xin chọn đề tài “Bối cảnh của lãnh đạo công hiện nay và yêu cầu về năng lực đối với người lãnh đạo” để viết tiểu luận Do trình độ nhận thức của em còn có
những hạn chế, vì vậy, trong quá trình nghiên cứu nói chung và viết bài tiểu luận này nói riêng vẫn còn thiếu sót mong thầy cô bộ môn đóng góp cho em Xin
Trang 2B PHẦN NỘI DUNG
I NHỮNG QUAN NIỆM VỀ LÃNH ĐẠO CÔNG 1.1 Các khái niệm lãnh đạo và lãnh đạo công
*Lãnh đạo
Ở phương đông cổ đại đã sớm bàn đến vấn đề trị quốc, bình thiên hạ, nghệ thuật cai trị Song những nghiên cứu có hệ thống về lãnh đạo mới bắt đầu
từ những năm 30 của thế kỷ xx và sau đó hình thành môn khoa học mới- khoa học lãnh đạo
Thuật ngữ lãnh đạo bắt nguồn từ tiếng la tinh “Leader” có nghĩa là thủ lĩnh, người dẫn dắt Cho đến nay, khái niệm này vẫn còn chưa có sự thống nhất trong nhận thức Ở Mỹ, khái niệm lãnh đạo được ưa thích hơn, còn ở Anh lại hay dùng khái niệm quản lý Trong các tài liệu về khoa học quản lý, nhiều khi khái niệm lãnh đạo và quản lý được sử dụng thay thế cho nhau
Là sự dẫn đường, chỉ lối, dẫn dắt, điều khiển( đề ra chủ trương đường lối và tổ chức, động viên thực hiện) mọi hoạt động của cá nhân và tổ chức nào đó nhằm đạt đền mục tiêu nhất định.
Lãnh đạo là dựa trên quan hệ và hệ thống tương tác qua lại Đây là một sự thực hành “chủ nghĩa cá nhân tập thể”
Lãnh đạo quá trình truyền cảm hứng cho bản thân và cho người khác trong bối cảnh khu vực công để giải quyết các vấn đề nan giải một cách hiệu quả và có đạo đức, đồng thời bồi đắp năng lực thích ứng
Hoạt động lãnh đạo là một quá trình truyền cảm hứng và cùng chia sẻ để phát hiện tiềm năng và phát huy năng lực vì sự phát triển mang tính hướng đích của các điều kiện sinh thái và nhân văn, chẳng hạn như sự thịnh vượng chung
* Lãnh đạo công
Lãnh đạo công là lãnh đạo không đối lập, không khác với quản lý mà
là cấp độ mới của quản lý để nhằm nâng cao hiệu quả lên tầm cao mới để đáp ứng cuộc sống của ngày hôm nay- một cuộc sống, thế giới được đặc trưng của các vấn đề nan giải
Trang 3Quá trình toàn cầu hóa đang đặt đội ngũ cán bộ, công chức trước những vấn đề về chính sách và chính trị ngày càng nan giải và phức tạp Đáp ứng của mỗi hệ thống chính trị cần phải dựa trên những đặc trưng văn hóa, lịch sử và thể chế của nó Các cán bộ, công chức cần một khung khổ lãnh đạo để có thể giải quyết các vấn đề nan giải này
Tạo điều kiện để cán bộ, công chức thực hành các hành vi lãnh đạo thông qua phương pháp học tập tích cực
Phản ánh bản chất phức tạp và bất ổn của các vấn đề nan giải “trong cách
tiếp cận hệ thống và năng động” về lãnh đạo với những chu trình xuất hiện liên tục của chúng
Được xây dựng trên nền tảng vững chắc là những đặc thù của khu vực công trong thể chế Việt Nam
* Quản lý
Là sự tác động của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý một cách có
tổ chức, có hướng đích nhằm đạt mục tiêu đề ra.
Quản lý gắn với sự thực thi, trao đổi; Thực thi nghĩa là thực hiện một công việc mang tính mặc cả; Quản lý là việc tổ chức các năng lực để hoàn thành một nhiệm vụ cụ thể; Tập trung vào các vấn đề thông thường hàng ngày; Thực hiện các mục tiêu cụ thể; Quan tâm đến các mục tiêu ngắn và trung hạn Quyết định gắn liền với các nhiệm vụ giới hạn; Người lãnh đạo duy lý, linh hoạt với sự kiểm soát
1.2 Vai trò
Đảm bảo thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của người lãnh đạo, quản lý đối với công việc được giao
Góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác của các tập thể và cá nhân, nâng cao năng lực, uy tín của người lãnh đạo quản lý
Nâng cao khả năng cung cấp, tiếp nhận và xử lý thông tin giữa những người lãnh đạo và bị lãnh đạo
Trang 4Khơi dậy và phát huy được sức mạnh của mỗi tập thể và cá nhân, chống bệnh quan liêu, cửa quyền, thiếu trách nhiệm giữa người lãnh đạo, quản lý và người bị lãnh đạo, quản lý
Tìm hiểu những gì hiện tại mạnh lãnh đạo của bạn đang có, những gì là nhu cầu của bạn và cách thức chúng ảnh hưởng đến chức năng hoạt động của nhóm bạn
Tìm hiểu làm thế nào để cải thiện hiệu suất làm việc bằng sự hiểu biết làm thế nào mọi người tương tác với nhau
Nâng cao hiểu biết của bạn về làm thế nào để người khác ảnh hưởng tốt nhất - và tạo ra các chiến lược để quản lý xung đột
Trang 5II THỰC TRẠNG BỐI CẢNH THÁCH THỨC HIỆN NAY
2.1 Một số thách thức đối với lãnh đạo ở Việt Nam
2.1.1 Thách thức
- Duy trì niềm tin của người dân đối với Đảng và Nhà nước trong bối cảnh tồn tại dai dẳng các bất bình đẳng về kinh tế và xã hội ở nông thôn và thành thị
- Giải quyết vấn đề dư thừa lao động ở các doanh nghiệp nhà nước vừa cồng kềnh vừa có sức cạnh tranh yếu, đồng thời với giải quyết việc làm cho khoảng 1 triệu thanh niên gia nhập lực lượng lao động mỗi năm
- Huy động và phân bổ hợp lý các khoản đầu tư công cho việc hiện đại hóa ngành giáo dục nhằm chuẩn bị cho nguồn nhân lực Việt Nam có thể cạnh tranh trong nền kinh tế tri thức, công nghệ cao trên toàn cầu
- Đối mặt với các vấn đề xã hội bức xúc (ví dụ HIV/AIDS) và những khủng hoảng về môi trường (ví dụ sự biến đổi khí hậu) trong khi vẫn phải gìn giữ được các giá trị văn hóa và lịch sử truyền thống gắn liền với đất nước và nhân dân
- Nâng cao hiệu lực và tính nhất quán trong hoạt động lãnh đạo và quản
lý của nhà nước ở mọi cấp độ vì sự phát triển bền vững
2.1.2 Vấn đề cấp bách
Đòi hỏi phải ra quyết định và hành động nhanh Rõ ràng là không thể biết chắc chắn sẽ phải làm cái gì
Để giải quyết các vấn đề cấp bách thì phải đưa ra câu trả lời, thực hiện hành động quyết định cần thiết và ra lệnh cho người khác Đây thực sự là một phản ứng mang tính độc đoán Ví dụ: chúng ta phải ra quyết định khi nguy cơ xảy ra vụ tai nạn tàu hỏa, bão lốc hoặc bị xâm lược, đô hộ
2.1.3 Vấn đề nan giải
Phức tạp, rất không chắc chắn, lạ thường và khác biệt so với các vấn đề khác; rất khó hoặc không thể có được sự hiểu biết trọn vẹn về các vấn đề này
Vấn đề nan giải luôn biến động, luôn thay đổi Không có một điểm kết thúc để có thể giải quyết được chúng
Trang 6Bởi thế, thay vì tìm kiếm một giải pháp tốt nhất, chúng ta cần kết hợp sự nghi ngờ chủ động, điều chỉnh chiến lược, học hỏi và thích ứng để đưa ra những phản ứng sáng tạo cho những vấn đề liên tục biến đổi
2.2.4 Tác động của sự xuất hiện các vấn đề nan giải ở Việt Nam
Việt nam nhận thức được rằng toàn cầu hóa và sự phát triển trong nước đang đặt ra những yêu cầu mới rất quan trọng và cấp thiết đối với hệ thống quản trị Nhà nước (thực tiễn sự gia tăng các “điểm nóng” trên toàn quốc thời gian qua
là ví dụ cụ thể về vấn đề này)
Việt Nam nhận ra rằng hoạt động quản lý và lãnh đạo công theo cách thích ứng và có điều chỉnh với những đặc thù của Việt Nam là cần thiết để giải quyết các vấn đề nan giải còn tồn đọng và tiếp tục nảy sinh
Việt Nam nhận thấy rằng việc ngay lập tức rà soát và đổi mới cơ chế điều hành quản lý và lãnh đạo và sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo rằng đất nước có thể tiếp tục thích ứng và phát triển
Từ những năm 1990, những nỗ lực quan trọng trong việc cải cách hành chính công đã mang lại những kết quả quan trọng trong việc làm giảm quan liêu, gia tăng hiệu quả quản lý hành chính Nhà nước
Để đáp ứng yêu cầu về lãnh đạo công trong bối cảnh nhiều vấn đề nan giải của Việt Nam Lãnh đạo công đòi hỏi: Một quan điểm phản ánh được tính phức tạp và không ổn định của các vấn đề cần được giải quyết; Một mô hình lý thuyết dựa trên những đặc thù thể chế của khu vực công ở VN; Một phương pháp học tập coi trọng thực hành và phù hợp với yêu cầu công việc của cán bộ; Thể hiện một cách tiếp cận hệ thống năng động, phù hợp với việc cùng tìm hiểu
và hành động đối với các vấn đề nan giải trong khu vực công; Thể hiện các đặc điểm của Việt Nam thông qua quá trình phối hợp giữa các nhà khoa học Việt Nam và Mỹ; Tạo điều kiện để cán bộ, công chức thực hành các hành vi lãnh đạo thông qua phương pháp học tập tích cực
Phản ánh bản chất phức tạp và bất ổn của các vấn đề nan giải “trong cách tiếp cận hệ thống và năng động” về lãnh đạo với những chu trình xuất hiện liên tục của chúng; Được xây dựng trên nền tảng vững chắc là những đặc thù
Trang 7của khu vực công trong thể chế Việt Nam; Có định hướng “từ lý luận đến thực tiễn” rõ ràng
2.2 Đặc điểm
Những đặc điểm của các lãnh đạo hiện nay là:
1 Họ tập hợp xung quanh họ những người kiệt xuất
Sự thành công của những lãnh đạo thành công chính là năng lực" không làm việc một mình" Xung quanh họ luôn là các ngôi sao sáng và độ sáng của các ngôi sao này biết tập trung lại để họ trở thành ngôi sao sáng nhất Bên cạnh đó, họ cũng nhận ra họ đang có quá nhiều việc để giải quyết, do đó họ biết tập trung vào làm những việc gì quan trọng nhất và ủy quyền cho các tài năng thích hợp xung quanh mình
2 Họ đòi hỏi nhận trách nhiệm
Họ luôn định nghĩa rõ trách nhiệm của mình là gì Mỗi việc họ làm
họ đều đặt 3 câu hỏi:
+ Ai là người chịu trách nhiệm
+ Định nghĩa thế nào là thành công và thất bại + Ai là người thực thi và lẽ dĩ nhiên, họ luôn nhận trách nhiệm về mình, đồng thời biết cách đánh giá thế nào là thành công và thất bại để giảm thiểu thất bại
3 Họ hiểu sức mạnh của từ: "Cám ơn"
Những lãnh đạo thật sự hiểu rằng chỉ một lời cảm ơn đơn giản nhưng hiệu quả vô cùng trong việc giữ và thu hút người tài Những thành công của các lãnh đạo không phải là ngẫu nhiên mà nó là sự gắn kết đầy cảm xúc giữa các thành viên tài năng trong nhóm
4 Họ thật sự truyền cảm hứng cho người khác
Những lãnh đạo có khả năng khích lệ người khác tin rằng khả năng truyền cảm hứng là khả năng quan trọng nhất để dẫn dắt và lãnh đạo Họ cũng nhận thức rằng phải truyền đạt thông tin về sứ mệnh, tầm nhìn của nhóm thật đầy đủ và liên tục nhắc đi nhắc lại về điều này
Trang 85 Họ luôn hòa mình vào những người xung quanh
Những lãnh đạo kiệt xuất luôn hiểu rõ giá trị của thời gian Họ luôn tập trung vào lợi ích của những người xung quanh thông qua những buổi trao đổi chính thức hoặc không chính thức Rất hiếm khi thấy họ đang bàn thảo một vấn
đề gì đó với người đối diện mà dừng lại nghe điện thoại Họ diễn thuyết say mê đến mức người nghe không thể rời mắt dù một giây
6 Họ luôn tìm kiếm nguồn năng lượng tích cực cho bản thân mình.
Những nhà lãnh đạo kiệt xuất là những người rất lạc quan Họ tin rằng mọi thứ đều có thể và họ luôn tìm cảm hứng từ những người xung quanh Họ sẽ lẫn tránh và thậm chí không tiếp xúc với những người bi quan, xung quanh họ chỉ là những người lạc quan Họ sẽ thấy được sự cỗ vũ từ đó để thuyết phục chính bản thân mình
Trang 9III YÊU CẦU VỀ NĂNG LỰC ĐỐI VỚI NGƯỜI LÃNH ĐẠO HIỆN NAY
Mục tiêu của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa mà Đảng ta đề ra là xây dựng Việt Nam thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất - kỹ thuật hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng - an ninh vững chắc, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Như vậy, công nghiệp hóa không chỉ là phát triển nền công nghiệp, mà
là phát triển mọi lĩnh vực từ sản xuất vật chất và dịch vụ của nền kinh tế đến các khâu trang thiết bị, phương thức và phương pháp quản lý, kỹ năng sản xuất, tác phong lao động Hiện đại hóa cũng không có nghĩa chỉ đưa những thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại vào các lĩnh vực hoạt động kinh tế, mà là quá trình vận dụng tất cả các thành tựu đó vào toàn bộ hệ thống chính trị kinh tế
-xã hội, nó đòi hỏi phải thực hiện sự thay đổi trong toàn bộ cơ cấu kinh tế - -xã hội một cách hợp lý, cân đối, tạo lập cơ chế quản lý xã hội ở trình độ chuyên môn cao với phương pháp quản lý hiện đại
Với bản chất như vậy của công nghiệp hóa - hiện đại hóa, người cán bộ lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trong bất cứ lĩnh vực hoạt động nào cũng phải
là những chủ thể hội đủ các phẩm chất và năng lực tương ứng Người lãnh đạo
là người chịu trách nhiệm tổ chức người dưới quyền thực hiện những nhiệm vụ
do Đảng và Nhà nước giao phó; là đầu não của một cơ thể hết sức nhạy cảm trước mọi biến cố cuộc sống, biết lựa chọn những giải pháp tối ưu để chỉ huy, điều khiển bộ máy hoạt động một cách hiệu quả Lãnh đạo trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa là công việc đầy tính sáng tạo, kết hợp nhuần nhuyễn khoa học và nghệ thuật, cần sự nhìn nhận, phân tích, liên kết, tổng hợp, điều hòa
vô vàn mối quan hệ để vạch ra chủ trương, đường lối, chiến lược, sách lược, điều hành hệ thống công việc đạt được mục đích cao
Người lãnh đạo trong giai đoạn mới này phải là chủ thể làm chủ các
Trang 10vận hành của nền sản xuất công nghiệp, của cơ cấu, tổ chức, vận hành của xã hội hiện đại; vừa phải nâng cao tính độc lập, vừa phải đặt mình trong tổng thể cơ cấu thống nhất - liên hoàn của một xã hội phát triển cao
Phạm trù phẩm chất của người lãnh đạo hiểu theo nghĩa rộng, ở đó chứa đựng toàn bộ tri thức, văn hóa, trình độ chuyên môn cũng như các yếu tố về khí chất, tinh thần, đạo đức kết tạo nên nhân cách của người cán bộ lãnh đạo Bởi trong xã hội hiện đại, tri thức và văn hóa là các yếu tố quan trọng quyết định tinh thần và đạo đức người lãnh đạo; nhân cách người lãnh đạo không chỉ đòi hỏi phẩm chất, tinh thần, đạo đức mà còn đòi hỏi tài năng cống hiến nhiều cho xã hội Những phẩm chất cách mạng như lý tưởng, niềm tin, ý chí, đạo đức và văn hóa chính trị đó chỉ có tác dụng thúc đẩy con người - người lãnh đạo - hành động, thực hiện được mục tiêu cách mạng khi nó được đốt nóng và thúc đẩy bởi nguồn năng lượng cao độ bên trong của mỗi chủ thể lãnh đạo - tạo ra năng lực của người lãnh đạo Năng lực của người lãnh đạo là tổng nguồn năng lượng tạo
ra lực tác động đối tượng bên ngoài, đó là khả năng thực hiện công việc, nhiệm
vụ của chủ thể lãnh đạo được cấp trên giao
Yếu tố đầu tiên của năng lực là tri thức chung, là kiến thức tổng hợp do kiến thức và kinh nghiệm loài người đem lại, tạo nên trình độ hiểu biết rộng Yếu tố thứ hai là tri thức chuyên môn trong lĩnh vực mà người lãnh đạo đảm nhiệm Năng lực không chỉ nằm yên với tư cách nguồn lực dự trữ, nó phải được bộc lộ ra trong hoạt động của người lãnh đạo Đó là năng lực hoạt động thực tiễn Trí tuệ dù cao sâu đến đâu, nó chỉ mới là tiềm năng sáng tạo Người lãnh đạo tỏ rõ tài năng lãnh đạo của mình khi anh ta vận dụng toàn bộ tiềm năng sáng tạo vào ứng xử, điều hành công việc mình đảm đương trước Đảng, Nhà nước và nhân dân Vai trò, giá trị của người lãnh đạo thể hiện ở hiệu quả lãnh đạo Tiêu chí của hiệu quả lãnh đạo là đem lại thành tựu lớn cho tập thể, cơ quan, cho ngành nghề
Như vậy, người lãnh đạo muốn đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá cần phải: