Xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường trong các doanh nghiệp ở việt nam

MỤC LỤCLỜI MỞ ĐẦU............................................................................................... 1CHƢƠNG I: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƢỜNG3I.TIẾP CẬN CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔITRƢỜNG31.KHÁI NIỆM VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH .............................. 32.KHÁI NIỆM VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG ............................................................................... 43.NHỮNG LỢI ÍCH CỦA CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂNTHIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG .................................................................. 73.1.ĐÁP ỨNG NHU CẦU BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG VÀ PHÁTTRIỂN BỀN VỮNG ............................................................................ 73.2.ĐÁP ỨNG NHU CẦU NGÀY CÀNG CAO CỦA NGƢỜI TIÊU DÙNG.................................................................................................. 73.3.HƢỚNG TỚIMỤC TIÊU KINH DOANH DÀI HẠN VÀ BỀN VỮNG ................................................................................................. 83.4.GÓP PHẦN ĐÁP ỨNG ĐƢỢC CÁC TIÊU CHUẨN QUỐC TẾTRONG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA .................................................... 83.5.TẠO RA LỢI THẾ CẠNH TRANH NHỜ CÁC ĐẶC TÍNH MÔITRƢỜNG CHUYÊN BIỆT CỦA SẢN PHẨM.................................... 93.6.NÂNG CAO HIỆU SUẤT SỬ DỤNG TÀI NGUYÊN CHO DOANH NGHIỆP.............................................................................. 104.CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢCKINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG DOANHNGHIỆP ............................................................................................... 104.1.NGƢỜI TIÊU DÙNG ................................................................. 104.2.QUY ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ ................................................. 114.3.TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP ................... 124.4.XU HƢỚNG PHÁT TRIỂN THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNGTRÊN TOÀN THẾ GIỚI ................................................................... 134.5.CHI PHÍ VÀ LỢI NHUẬN ......................................................... 14 4.6.NGUỒN NHÂN LỰC XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƢỜNG................................... 15II.CÁC BƢỚC XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂNTHIỆN MÔI TRƢỜNG TRONG DOANH NGHIỆP151.BƯỚC 1: PHÂN TÍCH BỐI CẢNH ................................................. 171.1.XÁC ĐỊNH PHƢƠNG HƢỚNG TIẾP CẬN CHIẾN LƢỢC KINHDOANH THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG CỦA DOANH NGHIỆP ... 171.2.PHÂN TÍCH BỐI CẢNH CÁC YẾU TỐ MÔI TRƢỜNG BÊN NGOÀI DOANH NGHIỆP CÓ ẢNH HƢỞNG ĐẾN CHIẾN LƢỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP.181.3. SỬ DỤNG CÁC CÔNG CỤ, MÔ HÌNH PHÂN TÍCH KINH TẾ ĐỂ ĐÁNH GIÁ CÁCCƠ HỘI, THÁCH THỨC VỀ TRIỂN VỌNG KINH DOANH CÓ THỂ ĐẾN VỚI DOANH NGHIỆP TỪ CÁC NHÂN TỐ MÔI TRƢỜNG ĐÃ ĐƢỢC PHÁT HIỆN. ................................................. 212.BƯỚC 2: XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU .................................................. 212.1.XÁC ĐỊNH VAI TRÒ VỊ TRÍ CỦA VẤN ĐỀ MÔI TRƢỜNG TRONG XÂY DỰNG TẦM NHÌN, SỨ MỆNH DOANH NGHIỆP TRONG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH. .......................................... 222.2.XÁC ĐỊNH SẢN PHẨM VÀ THỊ TRƢỜNG PHÙ HỢP VỚICÁC MỤC TIÊU MÔI TRƢỜNG ĐÃ ĐỀ RA. ................................. 232.3.XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU VỀ VỊ TRÍ CẠNH TRANH TRÊN THỊ TRƢỜNG KHI THEO ĐUỔI CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƢỜNG.............................................................. 243.BƯỚC 3: PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH................................................ 264.BƯỚC 4: PHỐI HỢP TRIỂN KHAI CÁC CHIẾN LƯỢC CHỨC NĂNG ĐỂ THỰC HIỆN CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG ........................................................................ 274.1.CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN DÒNG SẢN PHẨM ĐÁP ỨNGCÁC YÊU CẦU MÔI TRƢỜNG KỲ VỌNG .................................... 282. CHIẾN LƢỢC MARKETING CHO CÁC SẢN PHẨM VÀ XU HƢỚNG KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG CỦA DOANH NGHIỆP.............................................................................. 30 CHƢƠNG II: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƢỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM 36I.THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM: 361.SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN CỦA VIỆC XÂY DỰNG CHIẾNLƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM ........................................................ 362.THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM ..................................................................................................... 403.MỘT SỐ DOANH NGHIỆP VIỆT NAM ĐÃ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG .............. 433.1.CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔITRƢỜNG CỦA CÔNG TY TOYOTA VIỆT NAM .......................... 433.2.CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔITRƢỜNG CỦA CÔNG TY TNHH MỘT THÀNH VIÊN VISSAN .. 513.3.CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƢỜNG TRONG CÔNG TY CỔ PHẦN NAM VIỆT (NAVICO) 56II. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƢỜNG TRONG DOANH NGHIỆP VIỆT NAM .......................................................... 621.ĐÁNH GIÁ VỀ THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM ........................................................................... 621.1.CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC THÂNTHIỆN MÔI TRƢỜNG CHỦ YẾU VẪN LÀ CÁC DOANH NGHIỆP LỚN ................................................................................................... 621.2.DOANH NGHIỆP CHƢA CHỦ ĐỘNG TRONG VIỆC XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG........................................................................................... 63 1.3.CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG Ở TRONG GIAI ĐOẠN ĐÁP ỨNG CÁC QUY ĐỊNH VÀ TIÊU CHUẨN VỀ MÔI TRƢỜNG ...... 641.4.CÁC DOANH NGHIỆP ĐỀU CHỈ TÍNH ĐẾN YẾU TỐ MÔI TRƢỜNG NHƢ MỘT KHÍA CẠNH CHI PHÍ HƠN LÀ YẾU TỐ MANG LẠI LỢI NHUẬN ................................................................. 641.5.THIẾU ĐỘI NGŨ CHUYÊN MÔN VỀ MÔI TRƢỜNG TRONG XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH.................................... 652.NGUYÊN NHÂN SỰ HẠN CHẾ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM TRONG VIỆC XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG ............................................. 652.1.NHẬN THỨC CỦA NGƢỜI TIÊU DÙNG VIỆT NAM VỀ SẢNPHẨM MÔI TRƢỜNG CHƢA CAO ................................................ 652.2.NHẬN THỨC CỦA DOANH NGHIỆP VỀ VẤN ĐỀ MÔITRƢỜNG TRONG XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH CÒN HẠN CHẾ................................................................................. 662.3.CHI PHÍ CHO VIỆC XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC THÂN THIỆNMÔI TRƢỜNG LÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP.... 672.4.CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ CỦA CHÍNH PHỦ CHƢA ĐỦ SỨC RĂN ĐE ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP GÂY Ô NHIỄM........... 68CHƢƠNG III: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG THÀNH CÔNG CHIẾNLƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM ................................................................. 70I.ĐỊNH HƢỚNG, QUAN ĐIỂM CỦA NHÀ NƢỚC VIỆT NAM ĐỐIVỚI XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔITRƢỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 70II.KIẾN NGHỊ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM: 731.NHÓM GIẢI PHÁP VĨ MÔ ............................................................. 73 1.2.HỖ TRỢ CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG........................................................................................... 751.3.NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA NGƢỜI TIÊU DÙNG VỀ SẢN PHẨM THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG ............................................. 781.4.NÂNG CAO NHẬN THỨC, Ý THỨC VỀ MÔI TRƢỜNG CỦACÁC DOANH NGHIỆP VÀ CÁC NHÀ QUẢN LÝ ......................... 801.5.XỬ LÝ NGHIÊM VỚI CÁC TRƢỜNG HỢP SẢN XUẤT KINH DOANH GÂY Ô NHIỄM MÔI TRƢỜNG ........................................ 812.NHÓM GIẢI PHÁP VI MÔ ............................................................. 812.1.NÂNG CAO NHẬN THỨC VÀ Ý THỨC CỦA CÁC THÀNH VIÊN TRONG DOANH NGHIỆP VỀ VẤN ĐỀ MÔI TRƢỜNG TRONG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP.... 822.2.ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CÓ TRÌNH ĐỘ CHUYÊNMÔN VỀ MÔI TRƢỜNG .................................................................. 822.3.NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA NGƢỜI TIÊU DÙNG VỀ CÁCSẢN PHẨM THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG CỦA DOANH NGHIỆP........................................................................................................... 832.4.CHÚ TRỌNG TÌM HIỂU CÁC QUY ĐỊNH VÀ TIÊU CHUẨNMÔI TRƢỜNG QUỐC GIA VÀ QUỐC TẾ...................................... 852.5.KIẾN NGHỊ CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ THAM GIA VÀO CHƢƠNG TRÌNH SẢN XUẤT SẠCH HƠN........................... 85III.MỘT SỐ ĐỀ XUẤT VỀ TIẾP CẬN CHIẾN LƢỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG CHO CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM. 861.THEO QUY MÔ DOANH NGHIỆP ................................................ 871.1.CÁC DOANH NGHIỆP LỚN - TẬP ĐOÀN .............................. 871.2.CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ .................................... 882.THEO LĨNH VỰC KINH DOANH .................................................. 902.1.LĨNH VỰC NÔNG - LÂM, THỦY SẢN .................................... 902.2.LĨNH VỰC CÔNG NGHIỆP TIÊU DÙNG ................................ 91KẾT LUẬN................................................................................................. 93DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO:.................................................. 94 LỜI MỞ ĐẦUCùng với sự phát triển của nền kinh tế thế giới và nhận thức của ngƣời tiêu dùng, thị trƣờng toàn cầu ngày càng trở nên nhạy cảm với những vấn đề về môi trƣờng đặc biệt là tính năng thân thiện môi trƣờng trong sản phẩm hoặc hàng hóa, dịch vụ đƣợc cung cấp. Chính vì vậy, chỉ trong một thời gian ngắn, chiến lƣợc kinh doanh thân thiện môi trƣờng thật sự bùng nổ và nhận đƣợc sự quan tâm của đa số các doanh nghiệp và ngƣời tiêu dùng trên thế giới. Chiến lƣợc kinh doanh thân thiện môi trƣờng là sự kết hợp một cách hài hòa mục tiêu phát triển kinh tế và mục tiêu bảo vệ môi trƣờng của doanh nghiệp, hƣớng tới đích của sự bền vững và lâu dài.Chiến lƣợc kinh doanh thân thiện với môi trƣờng đã xuất hiện khá lâu và phát triển mạnh ở các quốc gia tiên tiến nhƣng tại Việt Nam chiến lƣợc kinh doanh này còn khá xa lạ với các doanh nghiệp và ngƣời tiêu dùng. Hiện tại thực trạng xây dựng chiến lƣợc kinh doanh thân thiện môi trƣờng trong các doanh nghiệp ở Việt Nam còn mới ở giai đoạn sơ khai. Nhƣng với sự phát triển mạnh mẽ của thƣơng mại quốc tế, xu thế hội nhập kinh tế quốc tế thì nhu cầu về sản phẩm, dịch vụ thân thiện với môi trƣờng ở Việt Nam chắc chắn sẽ tăng nhanh trong tƣơng lai gần, tạo cơ hội kinh doanh mới cho các doanh nghiệp xây dựng chiến lƣợc kinh doanh thân thiện môi trƣờng, những ngƣời có thể trở thành những doanh nghiệp “xanh” trong tƣơng lai.Mong muốn đóng góp những hiểu biết của mình về chiến lƣợc kinh doanh thân thiện môi trƣờng và lợi ích của việc đƣa vấn đề môi trƣờng vào chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp, em đã chọn đề tài “ Xây dựng chiến lƣợc kinh doanh thân thiện với môi trƣờng trong các doanh nghiệp ở Việt Nam” với hy vọng góp phần nhỏ bé của mình qua những tìm hiểu, nghiên cứu về chiến lƣợc này để đẩy mạnh sự phát triển của chiến lƣợc kinh doanh đầy tiềm năng phát triển ở Việt Nam.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI

NGHIỆP Ở VIỆT NAM

Sinh viên thực hiện : Hồ Thị Nga Lớp : Anh 1

Khóa : 44 Giáo viên hướng dẫn : ThS Lê Huyền Trang

Hà Nội, 05 - 2009

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG 3 I TIẾP CẬN CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG 3 1 KHÁI NIỆM VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH 3

2 KHÁI NIỆM VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG 4

3 NHỮNG LỢI ÍCH CỦA CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG 7

3.1 ĐÁP ỨNG NHU CẦU BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG 7

3.2 ĐÁP ỨNG NHU CẦU NGÀY CÀNG CAO CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG 7

3.3 HƯỚNG TỚI MỤC TIÊU KINH DOANH DÀI HẠN VÀ BỀN VỮNG 8

3.4 GÓP PHẦN ĐÁP ỨNG ĐƯỢC CÁC TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ TRONG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA 8

3.5 TẠO RA LỢI THẾ CẠNH TRANH NHỜ CÁC ĐẶC TÍNH MÔI TRƯỜNG CHUYÊN BIỆT CỦA SẢN PHẨM 9

3.6 NÂNG CAO HIỆU SUẤT SỬ DỤNG TÀI NGUYÊN CHO DOANH NGHIỆP 10

4 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG DOANH NGHIỆP 10

4.1 NGƯỜI TIÊU DÙNG 10

4.2 QUY ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ 11

4.3 TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP 12

4.4 XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRÊN TOÀN THẾ GIỚI 13

4.5 CHI PHÍ VÀ LỢI NHUẬN 14

4.6 NGUỒN NHÂN LỰC XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG 15

II CÁC BƯỚC XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG DOANH NGHIỆP 15

1 BƯỚC 1: PHÂN TÍCH BỐI CẢNH 17

1.1 XÁC ĐỊNH PHƯƠNG HƯỚNG TIẾP CẬN CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG CỦA DOANH NGHIỆP 171.2 PHÂN TÍCH BỐI CẢNH CÁC YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI DOANH NGHIỆP CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP.181.3 SỬ DỤNG CÁC CÔNG CỤ, MÔ HÌNH PHÂN TÍCH KINH TẾ ĐỂ ĐÁNH GIÁ CÁC

CƠ HỘI, THÁCH THỨC VỀ TRIỂN VỌNG KINH DOANH CÓ THỂ ĐẾN VỚI DOANH NGHIỆP TỪ CÁC NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG ĐÃ ĐƯỢC PHÁT HIỆN 21

2 BƯỚC 2: XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU 21

2.1 XÁC ĐỊNH VAI TRÒ VỊ TRÍ CỦA VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TRONG XÂY DỰNG TẦM NHÌN, SỨ MỆNH DOANH NGHIỆP TRONG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH 222.2 XÁC ĐỊNH SẢN PHẨM VÀ THỊ TRƯỜNG PHÙ HỢP VỚI CÁC MỤC TIÊU MÔI TRƯỜNG ĐÃ ĐỀ RA 232.3 XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU VỀ VỊ TRÍ CẠNH TRANH TRÊN THỊ TRƯỜNG KHI THEO ĐUỔI CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG 24

3 BƯỚC 3: PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH 26

4 BƯỚC 4: PHỐI HỢP TRIỂN KHAI CÁC CHIẾN LƯỢC CHỨC NĂNG ĐỂ THỰC HIỆN CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG 27

4.1 CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN DÒNG SẢN PHẨM ĐÁP ỨNG CÁC YÊU CẦU MÔI TRƯỜNG KỲ VỌNG 28

2 CHIẾN LƯỢC MARKETING CHO CÁC SẢN PHẨM VÀ XU HƯỚNG KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG CỦA DOANH NGHIỆP 30

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH

I THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT

1 SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN CỦA VIỆC XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM 36

2 THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM 40

3 MỘT SỐ DOANH NGHIỆP VIỆT NAM ĐÃ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG 43

3.1 CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG CỦA CÔNG TY TOYOTA VIỆT NAM 433.2 CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG CỦA CÔNG TY TNHH MỘT THÀNH VIÊN VISSAN 513.3 CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG TRONG CÔNG TY CỔ PHẦN NAM VIỆT (NAVICO)56II ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG TRONG DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 62

1 ĐÁNH GIÁ VỀ THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 62

1.1 CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG CHỦ YẾU VẪN LÀ CÁC DOANH NGHIỆP LỚN 621.2 DOANH NGHIỆP CHƯA CHỦ ĐỘNG TRONG VIỆC XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG 63

1.3 CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG Ở TRONG GIAI ĐOẠN ĐÁP ỨNG CÁC QUY ĐỊNH VÀ TIÊU CHUẨN VỀ MÔI TRƯỜNG 641.4 CÁC DOANH NGHIỆP ĐỀU CHỈ TÍNH ĐẾN YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG NHƯ MỘT KHÍA CẠNH CHI PHÍ HƠN LÀ YẾU TỐ MANG LẠI LỢI NHUẬN 641.5 THIẾU ĐỘI NGŨ CHUYÊN MÔN VỀ MÔI TRƯỜNG TRONG XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH 65

2 NGUYÊN NHÂN SỰ HẠN CHẾ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM TRONG VIỆC XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG 65

2.1 NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG VIỆT NAM VỀ SẢN PHẨM MÔI TRƯỜNG CHƯA CAO 652.2 NHẬN THỨC CỦA DOANH NGHIỆP VỀ VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TRONG XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CÒN HẠN CHẾ 662.3 CHI PHÍ CHO VIỆC XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG LÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP 672.4 CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ CỦA CHÍNH PHỦ CHƯA ĐỦ SỨC RĂN ĐE ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP GÂY Ô NHIỄM 68

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG THÀNH CÔNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 70

I ĐỊNH HƯỚNG, QUAN ĐIỂM CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM ĐỐI VỚI XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI

II KIẾN NGHỊ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM: 73

1 NHÓM GIẢI PHÁP VĨ MÔ 73

1.2 HỖ TRỢ CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI

TRƯỜNG 75

1.3 NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG VỀ SẢN PHẨM THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG 78

1.4 NÂNG CAO NHẬN THỨC, Ý THỨC VỀ MÔI TRƯỜNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VÀ CÁC NHÀ QUẢN LÝ 80

1.5 XỬ LÝ NGHIÊM VỚI CÁC TRƯỜNG HỢP SẢN XUẤT KINH DOANH GÂY Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG 81

2 NHÓM GIẢI PHÁP VI MÔ 81

2.1 NÂNG CAO NHẬN THỨC VÀ Ý THỨC CỦA CÁC THÀNH VIÊN TRONG DOANH NGHIỆP VỀ VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TRONG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 82

2.2 ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CÓ TRÌNH ĐỘ CHUYÊN MÔN VỀ MÔI TRƯỜNG 82

2.3 NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG VỀ CÁC SẢN PHẨM THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG CỦA DOANH NGHIỆP 83

2.4 CHÚ TRỌNG TÌM HIỂU CÁC QUY ĐỊNH VÀ TIÊU CHUẨN MÔI TRƯỜNG QUỐC GIA VÀ QUỐC TẾ 85

2.5 KIẾN NGHỊ CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ THAM GIA VÀO CHƯƠNG TRÌNH SẢN XUẤT SẠCH HƠN 85

III MỘT SỐ ĐỀ XUẤT VỀ TIẾP CẬN CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG CHO CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 86 1 THEO QUY MÔ DOANH NGHIỆP 87

1.1 CÁC DOANH NGHIỆP LỚN - TẬP ĐOÀN 87

1.2 CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 88

2 THEO LĨNH VỰC KINH DOANH 90

2.1 LĨNH VỰC NÔNG - LÂM, THỦY SẢN 90

2.2 LĨNH VỰC CÔNG NGHIỆP TIÊU DÙNG 91

KẾT LUẬN 93

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO: 94

Chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường đã xuất hiện khá lâu

và phát triển mạnh ở các quốc gia tiên tiến nhưng tại Việt Nam chiến lược kinh doanh này còn khá xa lạ với các doanh nghiệp và người tiêu dùng Hiện tại thực trạng xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường trong các doanh nghiệp ở Việt Nam còn mới ở giai đoạn sơ khai Nhưng với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại quốc tế, xu thế hội nhập kinh tế quốc tế thì nhu cầu về sản phẩm, dịch vụ thân thiện với môi trường ở Việt Nam chắc chắn sẽ tăng nhanh trong tương lai gần, tạo cơ hội kinh doanh mới cho các doanh nghiệp xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường, những người

có thể trở thành những doanh nghiệp “xanh” trong tương lai

Mong muốn đóng góp những hiểu biết của mình về chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường và lợi ích của việc đưa vấn đề môi trường vào chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, em đã chọn đề tài “ Xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường trong các doanh nghiệp ở Việt Nam” với hy vọng góp phần nhỏ bé của mình qua những tìm hiểu, nghiên cứu

về chiến lược này để đẩy mạnh sự phát triển của chiến lược kinh doanh đầy tiềm năng phát triển ở Việt Nam

Khóa luận này bao gồm 3 chương:

Chương I: Khái quát chung về chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường

Chương II: Thực trạng xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường trong các doanh nghiệp ở Việt Nam

Chương III: Giải pháp xây dựng thành công chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường trong các doanh nghiệp ở Việt Nam

Chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường là một lĩnh vực còn mới ở Việt Nam, hơn nữa do hạn chế về thời gian và kinh nghiệm, nguồn tài liệu về lĩnh vực này còn chưa nhiều nên khóa luận của em còn nhiều thiếu sót

Em mong nhận được sự thông cảm và ý kiến đóng góp của thầy cô và những

ai có quan tâm đến vấn đề này

Em xin chân thành cảm ơn cô giáo Th.S Lê Huyền Trang đã tận tình chỉ bảo, trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành khóa luận này

Hà Nội, ngày 02 tháng 03 năm 2009

Sinh viên thực hiện:

Hồ Thị Nga

CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHIẾN LƯỢC KINH

DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG

I TIẾP CẬN CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG

1 Khái niệm về chiến lược kinh doanh

Danh từ ”chiến lược” vốn là một thuật ngữ về quân sự có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp (strategos), nghĩa là mưu lược tiến hành chiến tranh Đó là việc căn cứ vào tình hình quân sự, kinh tế, chính trị địa lý của hai bên đối địch, xem xét cục diện chiến tranh để chuẩn bị và vận dụng lực lượng quân sự Carlvon Clausewitz – nhà binh pháp của thế kỷ 19 đã mô tả chiến lược là “lập

kế hoạch chiến tranh và hoạch định các chiến dịch tác chiến Những chiến dịch ấy sẽ quyết định sự tham gia của từng cá nhân”.[2]

Ngày nay, các tổ chức kinh doanh cũng áp dụng khái niệm chiến lược tương tự như trong quân đội Chiến lược là kế hoạch kiểm soát và sử dụng nguồn lực của tổ chức như con người, tài sản, tài chính nhằm mục đích nâng cao và bảo đảm những quyền lợi thiết yếu của mình Kenneth Andrews là người đầu tiên đưa ra các ý tưởng nổi bật này trong cuốn sách kinh điển The Concept of Corporate Strategy Theo ông, chiến lược là những gì mà một tổ chức phải làm dựa trên những điểm mạnh và yếu của mình trong bối cảnh có những cơ hội và cả những mối đe dọa

Brace Henderson, chiến lược gia đồng thời là nhà sáng lập Tập đoàn Tư vấn Boston đã kết nối khái niệm chiến lược kinh doanh với lợi thế cạnh tranh Lợi thế cạnh tranh là việc đặt một công ty vào vị thế tốt hơn đối thủ để tạo ra

giá trị về kinh tế cho khách hàng “ Chiến lược kinh doanh là sự tìm kiếm thận

trọng một kế hoạch hành động để phát triển và kết hợp lợi thế cạnh tranh của

tổ chức Những điều khỏc biệt giữa bạn và đối thủ cạnh tranh là cơ sở cho lợi thế của bạn” [1] Henderson tin rằng khụng thể cựng tồn tại hai đối thủ cạnh tranh nếu cỏch kinh doanh của họ giống hệt nhau Cần phải tạo ra sự khỏc biệt mới cú thể tồn tại

Michael Porter cũng tỏn thành nhận định của Henderson: “Chiến lược cạnh tranh liờn quan đến sự khỏc biệt Đú là việc lựa chọn cẩn thận một chuỗi hoạt động khỏc biệt để tạo ra một tập hợp giỏ trị độc đỏo”.[1]

Cú rất nhiều quan điểm khỏc nhau về chiến lược kinh doanh, cỏc chiến lược gia theo cỏc trường phỏi khỏc nhau và ở vào cỏc giai đoạn phỏt triển xó hội khỏc nhau đó đưa ra những định nghĩa riờng về chiến lược kinh doanh Nhưng một cỏch khỏi quỏt nhất, chiến lược kinh doanh chớnh là cỏch thức lựa chọn và gắn kết cỏc ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp để đem lại giỏ trị cao nhất cho doanh nghiệp, là việc phõn tớch và xỏc định trước những xu hướng biến động của cỏc nhõn tố kinh tế, xó hội, mụi trường nhằm giỳp doanh nghiệp kịp thời ứng phú hoặc đún đầu những thay đổi trong tương lai.[2]

Sơ đồ 1: Mụ hỡnh chiến lược kinh doanh

2 Khỏi niệm về chiến lược kinh doanh thõn thiện với mụi trường

Trong kinh doanh, bảo tồn và phỏt triển nguồn vốn của chủ sở hữu là một mục tiờu quan trọng nhưng cỏc doanh nhõn khụng hề nghĩ tới chuyện

Chiến l-ợc kinh doanh

Quan điểm

Đ-ờng lối

Mục tiêu lớn cần đạt Các nguồn lực phải sử

dụng Các giải pháp thực hiện Các kế hoạch Các chiến thuật

người - những vấn đề vốn từ lâu được xem là trách nhiệm của nhà nước, không phải là của doanh nghiệp, và doanh nghiệp quan niệm, các chính phủ siết chặt hơn các quy định luật pháp về môi trường sẽ kìm hãm sự tăng trưởng kinh tế Kết quả là một sự đánh đổi, giữa một bên là chất lượng môi trường lành mạnh cho sức khỏe con người, và bên kia là sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế Do đó, cơ hội kinh doanh của chính doanh nghiệp cũng bị hạn chế, ảnh hưởng đến lợi nhuận, khả năng mở rộng quy mô kinh doanh, hạn chế cạnh tranh với các đối thủ có tiềm lực mạnh về kinh tế, khoa học kỹ thuật

Hiện nay trên thế giới, trào lưu “làm xanh” các hoạt động sản xuất kinh doanh đang ngày càng trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết Lãnh đạo doanh nghiệp cần phải xây dựng một chiến lược phù hợp, nhằm giúp doanh nghiệp

có thể phản ứng hiệu quả trước những biến động do xu hướng ấy đem tới Đó

là cơ sở hình thành của khái niệm chiến lược thân thiện với môi trường - một khái niệm gần gũi và thực tế hơn đối với khái niệm phát triển bền vững đối với doanh nghiệp

Sơ đồ 2: Lồng ghép các mục tiêu môi trường trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp [3]

Chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường của doanh nghiệp được hình thành và xuất phát từ chính các áp lực của phát triển bền vững, mà

cụ thể là từ yêu cầu bảo vệ môi trường của Chính phủ, nhu cầu của khách

Bảo vệ sức khỏe Trách nhiệm xã hội Giá trị gia tăng khác

Lợi nhuận của doanh nghiệp Đáp ứng nhu cầu của khách hàng

Tuân thủ pháp luật Thể hiện trách nhiệm với xã hội

Giảm thiểu ô nhiễm môi

ChÝnh phñ

Doanh nghiÖp

hàng và bản thân doanh nghiệp nhằm hướng tới phát triển bền vững Chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường của doanh nghiệp qua tiếp cận bền vững được thể hiện thông qua việc áp dụng các chiến lược và hoạt động kinh doanh nhằm thỏa mãn nhu cầu hiện tại của chủ doanh nghiệp và những người liên quan đến doanh nghiệp, trong khi vẫn bảo tồn, duy trì tính bền vững về môi trường và làm tăng giá trị của các nguồn lực tự nhiên và con người cần thiết cho tương lai.[3]

Chính vì vậy chiến lược thân thiện với môi trường được hiểu là phương hướng nhằm thỏa mãn các yêu cầu kinh doanh hiện tại của doanh nghiệp và những người có quyền lợi liên quan, dựa trên cơ sở bảo tồn, duy trì tính bền vững và làm tăng giá trị các nguồn lực tự nhiên mà con người có thể cần tới trong tương lai Những người có quyền lợi liên quan tới doanh nghiệp có thể

là khách hàng, nhà cung cấp, chủ sở hữu, các nhà đầu tư, ngân hàng.[3]

Chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường cũng có thể được hiểu

là cách thức kinh doanh mà quá trình sản xuất, lưu thông và tiêu dùng sản phẩm hướng tới hai mục tiêu là lợi nhuận của doanh nghiệp và bảo vệ môi trường Chẳng hạn doanh nghiệp kết hợp việc kinh doanh với môi trường thông qua việc sử dụng các nguồn đầu vào thân thiện môi trường, áp dụng các quy trình sản xuất, công nghệ thân thiện môi trường, sản xuất ra các sản phẩm thân thiện môi trường.[3]

Chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường, cũng như mọi loại chiến lược doanh nghiệp, trước hết phải xuất phát từ vấn đề tối đa hóa lợi nhuận cho doanh nghiệp mà trong đó, chiến lược quản lý môi trường của doanh nghiệp đóng vai trò cốt lõi và được cụ thể hóa thành chính sách môi trường của doanh nghiệp

Tóm lại, chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường trước hết phải thể hiện được cam kết của doanh nghiệp về trách nhiệm đối với vấn đề bảo vệ

định hướng này sẽ được cụ thể hóa bằng các chương trình hoạt động quản lý môi trường của doanh nghiệp, gắn kết trong các chức năng quản lý khác của

hệ thống nhằm thực hiện được mục tiêu đã đề ra

3 Những lợi ích của chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường

3.1 Đáp ứng nhu cầu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững

Với tốc độ phát triển kinh tế thần tốc, thế giới đang phải đối mặt với sự biến đổi khí hậu toàn cầu và vấn đề bảo vệ môi trường đi đôi với phát triển kinh tế là nhiệm vụ hàng đầu của mỗi quốc gia

Chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường, về bản chất hướng tới việc sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên không tái tạo, hạn chế chất thải

ra môi trường đồng thời có thể tái sử dụng lại các chất thải, phế thải đó Chiến lược này cũng khuyến khích nghiên cứu và thay thế các nguồn năng lượng có nguy cơ cạn kiệt và gây ô nhiễm môi trường hiện nay bằng các nguồn năng lượng sạch như năng lượng gió, mặt trời, nước, sinh học ; cho ra đời những nguyên liệu có khả năng tái sinh, an toàn với môi trường hơn Như vậy, có thể thấy, chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường mang lại cơ hội bảo vệ môi trường cho mỗi quốc gia, đảm bảo phát triển bền vững

3.2 Đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng

Người tiêu dùng trên thế giới đặc biệt là ở các quốc gia phát triển rất coi trọng vấn đề bảo vệ môi trường và họ ý thức rất rõ hành động của chính mình ảnh hưởng thế nào đến môi trường Do vậy, trong quá trình sinh hoạt hằng ngày họ luôn ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có thêm tính năng thân thiện với môi trường trong hàng loạt các sản phẩm tương tự đồng thời xem xét trách nhiệm đối với môi trường của doanh nghiệp sản xuất ra sản phẩm

đó

Đứng trước sự thay đổi về thói quen tiêu dùng của các khách hàng, các doanh nghiệp cũng cần phải thay đổi, cần phải bổ sung thêm mục tiêu môi

trường vào chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp Việc có thể đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng chứng tỏ bản thân doanh nghiệp cũng đang phát triển đi lên

3.3 Hướng tới mục tiêu kinh doanh dài hạn và bền vững

Môi trường trái đất ngày càng trở thành vấn đề bức bách, không có ngày nào không có những thông tin về tình trạng ôi nhiễm môi trường với những hậu quả của nó Do đó, có thể nói, chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường không phải chỉ là một chiến lược trước mắt mà là chiến lược lâu dài Với mỗi giai đoạn phát triển, doanh nghiệp sẽ nghiên cứu thị trường để nắm bắt thị hiếu của khách hàng thông qua các kế hoạch ngắn hạn nhưng định hướng xuyên suốt sẽ vẫn là sản phẩm thân thiện với môi trường

Theo một nghiên cứu gần đây của một tổ chức cấp giấy chứng nhận phi lợi nhuận độc lập mang tên Green Seal, 4 trong 5 người cho biết họ vẫn đang mua những sản phẩm và dịch vụ xanh, ngay cả khi nền kinh tế Hoa Kỳ đang suy thoái Mặc dù những sản phẩm được tuyên bố là thân thiện với môi trường, thường có giá thành đắt hơn, nhưng một nửa trong số 1000 người tham gia cuộc khảo sát cho biết số lượng sản phẩm xanh họ mua tương đương với trước khi khủng hoảng kinh tế Thêm vào đó, 19% trong số 1000 người được hỏi cho biết họ mua nhiều sản phẩm xanh hơn và 14% mua ít hơn Bất chấp khủng hoảng kinh tế đang diễn ra, các sản phẩm xanh của doanh nghiệp vẫn luôn có chỗ đứng trên thị trường.[10]

Tóm lại, tiêu chí thân thiện môi trường được xem như là kim chỉ nam cho hành động của doanh nghiệp trong dài hạn, đáp ứng mục tiêu kinh doanh dài hạn của doanh nghiệp

3.4 Góp phần đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế trong xuất khẩu hàng hóa

Hiện nay, khi nền kinh tế hội nhập sâu và rộng, các hàng rào thuế quan

đã dần được các quốc gia trên thế giới xóa bỏ đồng thời thay thế bằng các rào

nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài và bảo vệ người tiêu dùng trong nước Có thể coi các quy định về môi trường như một rào cản thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của các doanh nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp của các nước đang phát triển và kém phát triển vào thị trường của các nước phát triển 1

Do trình độ khoa học công nghệ tại các nước đang phát triển và kém phát triển còn lạc hậu, vấn đề môi trường lâu nay chưa được chú trọng nên chưa thể đáp ứng được các tiêu chuẩn môi trường quốc tế nói chung và của từng thị trường tiêu thụ nói riêng Việc theo đuổi chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường sẽ đưa ra những định hướng giúp các doanh nghiệp tháo

gỡ những khó khăn bởi các vấn đề môi trường trong khâu sản xuất, tiêu thụ đồng thời nâng cao khả năng đạt được các tiêu chuẩn chất lượng về môi trường

3.5 Tạo ra lợi thế cạnh tranh nhờ các đặc tính môi trường chuyên biệt của sản phẩm

Những sản phẩm thân thiện môi trường cũng có thể giúp doanh nghiệp tạo ra được lợi thế mang tính chất chuyên biệt hóa sản phẩm Khi những người tiêu dùng khó tính đang ngày càng nhận thức được một cách rõ ràng hơn về tầm quan trọng của vấn đề môi trường thì những sản phẩm được gắn vào những tính năng thân thiện với môi trường sẽ có sức hút mạnh hơn một cách đáng kể Những giá trị mà người tiêu dùng những sản phẩm này, ngoài

sự thỏa mãn thông thường của quá trình tiêu dùng, giờ được tăng thêm sự thỏa mãn về ý thức trách nhiệm cá nhân trong tiêu dùng Cảm giác về trách nhiệm đối với môi trường thiên nhiên và xã hội cũng là một mảng giá trị của sản phẩm

Bên cạnh đó, còn có những yếu tố khác có thể khiến đặc tính thân thiện với môi trường trở thành giá trị khác biệt của sản phẩm Luật pháp là một yếu

1

Green Seal là một tổ chức phi Chính phủ, chuyên cung cấp những thông tin về thủ tục vệ sinh môi trường, xúc tiến sản xuất và tiêu thụ những sản phẩm tiêu dùng có tinh thần trách nhiệm

tố quan trọng Tại nhiều nước, những tiêu chuẩn hay quy định về môi trường hoặc có liên quan tới các vấn đề môi trường đối với sản phẩm đã ảnh hưởng trực tiếp tới giá trị của của sản phẩm đó trên thị trường Những quy định và tiêu chuẩn về môi trường có thể tác động tới rất nhiều loại sản phẩm như nông nghiệp, thủy sản, may mặc, ô tô, chế tạo máy, mỹ phẩm, các loại dịch vụ có

sử dụng hóa chất như tẩy rửa, vệ sinh Những quy định và tiêu chuẩn này vô hình chung có thể loại bỏ một loại sản phẩm nào đó ra khỏi thị trường, hoặc làm giảm khả năng cạnh tranh một khi sản phẩm đó không phù hợp với các tiêu chuẩn hoặc không thể tuân thủ các quy định Trái lại, những sản phẩm phù hợp với tiêu chuẩn và không vi phạm quy định về môi trường lại chiếm được lợi thế nhất định trên thị trường

3.6 Nâng cao hiệu suất sử dụng tài nguyên cho doanh nghiệp

Chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường hướng tới cách thức sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên không tái tạo và hạn chế chất thải ra môi trường Rất nhiều tài nguyên không tái tạo và sản phẩm trực tiếp của chúng được sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh như nhiên liệu hóa thạch, các sản phẩm gỗ, điện năng, nước sạch, nước ngầm Tiết kiệm những nguồn tài nguyên này không chỉ có ý nghĩa về mặt môi trường mà còn có thể đem lại cho doanh nghiệp những khoản tiết kiệm chi phí không nhỏ Nhiều doanh nghiệp đã thực sự tiến hành những bước đi cần thiết để tổ chức lại hoạt động của mình, nâng cao hiệu suất sử dụng nguyên, nhiên, vật liệu và từ đó giảm được chi phí cho các loại nguồn lực này Mặt khác, khi giảm thiểu sử dụng nguyên nhiên liệu đầu vào bằng cách nâng cao hiệu suất sử dụng, bản thân doanh nghiệp đã có thể làm giảm lượng chất thải tuồn ra môi trường theo hướng tích cực nhất có thể

4 Các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường trong doanh nghiệp

Kinh doanh là hướng tới người mua, khách hàng Do vậy, khách hàng

là yếu tố sống còn của các doanh nghiệp Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, chỉ có người tiêu dùng ở các quốc gia phát triển, đặc biệt ở các nước Châu Âu

và Mỹ quan tâm thật sự tới vấn đề môi trường khi đưa ra quyết định mua một sản phẩm nào đó và họ yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm, dịch vụ mang tính “ thân thiện môi trường”

Theo một cuộc khảo sát từ năm 1992 tiến hành tại 16 quốc gia, có trên 50% người tiêu dùng tại mỗi quốc gia, mà đặc biệt tại Singapore trả lời họ thực sự quan tâm đến vấn đề môi trường liên quan tới sản phẩm họ tiêu dùng Một cuộc khảo sát năm 1994 tại Australia đã chỉ ra rằng có 84,6% người tiêu dùng thực sự quan tâm tới môi trường và hơn 80% trong số này trả lời họ quyết định các hành vi của mình, bao gồm cả hành vi tiêu dùng thông qua các

lý do về môi trường

Có thể thấy hành vi của người tiêu dùng đang thay đổi và họ trở thành những người tiêu dùng xanh, là những người tiêu dùng chỉ lựa chọn các sản phẩm mà trong quá trình sản xuất cũng như trong tiêu dùng không hoặc ít gây hại đến môi trường Khi nhu cầu của người tiêu dùng thay đổi theo hướng bảo

vệ môi trường sẽ làm ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh hiện tại của doanh nghiệp Lúc này đòi hỏi các doanh nghiệp phải nhận thấy sự thay đổi

đó chính là cơ hội để doanh nghiệp nắm bắt và kịp thời bổ sung thêm mục tiêu môi trường vào chiến lược kinh doanh của mình, đáp ứng cầu của người tiêu dùng Ngược lại, doanh nghiệp khó có thể theo đuổi chiến lược thân thiện môi trường và mang lại thành công khi trên thị trường không có nhu cầu, những người tiêu dùng trên thị trường đó chưa có thói quen tiêu dùng các sản phẩm sinh thái

4.2 Quy định của chính phủ

Mục tiêu của Chính phủ là đảm bảo phát triển hài hòa giữa kinh tế và bảo vệ môi trường Do vậy, Chính phủ các nước đã và đang tăng cường quản

lý vấn đề môi trường trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp đồng thời khuyến khích doanh nghiệp của mình lồng ghép vấn đề môi trường vào trong chiến lược kinh doanh Các quy định về khí thải, nước thải, chất thải; các yêu cầu về nhãn sinh thái, các chứng nhận môi trường v.v gây không ít khó khăn cho các doanh nghiệp không chỉ trên thị trường nội địa mà tại các thị trường xuất khẩu, các quy định này còn chặt chẽ hơn nhiều

Nhờ vào áp lực từ các quy định về môi trường của Chính phủ, các doanh nghiệp sẽ nâng cao được nhận thức cần phải nhanh chóng xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường

4.3 Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp được hiểu là “ sự cam kết của doanh nghiệp đóng góp cho việc phát triển kinh tế bền vững, thông qua những việc làm nâng cao chất lượng đời sống của người lao động, cho cộng đồng và toàn xã hội theo cách có lợi cho cả doanh nghiệp cũng như phát triển chung của xã hội” [11] Những doanh nghiệp mong muốn phát triển bền vững luôn phải tuân thủ những chuẩn mực về bảo vệ môi trường, bình đẳng về giới, an toàn lao động, quyền lợi lao động, trả lương công bằng, đào tạo và phát triển nhân viên, phát triển cộng đồng

Hiện nay, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trên thế giới ngày càng lớn đặc biệt trong ý thức bảo vệ môi trường Lấy ví dụ, tập đoàn Wal- Mart cũng đã đưa ra nhiều chương trình bảo vệ môi trường nằm trong chiến lược kinh doanh của mình Năm 2005, họ đầu tư 500 triệu USD/năm cho các kỹ thuật tiết kiệm năng lượng; hạn chế 25% chất thải rắn trong ba năm tới và yêu cầu 60.000 nhà cung cấp của họ giao các loại hàng hóa không gây hại môi trường

Các doanh nghiệp trên thế giới đang cùng thể hiện một tư duy chưa

hàng đầu Hiện tượng này đang được nhắc đến cái tên: trách nhiệm xã hội doanh nghiệp, trách nhiệm doanh nghiệp hoặc công dân doanh nghiệp Tại Nhật Bản, khoảng 800 công ty phải công bố báo cáo thường niên cho biết họ

có kế hoạch giảm chất thải carbon ra sao cũng như chỉ tiêu biến sản phẩm lẫn nhà máy của họ trở nên “xanh” hơn như thế nào Xu hướng xã hội của doanh nghiệp từng là một trong những nền tảng kinh doanh trong lịch sử doanh nghiệp Nhật Bất kỳ doanh nhân Nhật nào mới bước vào thương trường đều nằm lòng hai “khẩu quyết”: shobaido (cách làm doanh nghiệp) và shonindo (cách làm thương nhân)

Không những thế, công ty nào xây dựng được tên tuổi trong hoạt động

xã hội ở nước ngoài còn nâng cao được hình ảnh quốc gia họ và công ty nào giúp cải thiện được hình ảnh quốc gia họ ở nước ngoài cũng tạo dựng được tên tuổi trong nước Rõ ràng, trách nhiệm của cộng đồng trước hết là vì lợi ích công ty Không chỉ là hình thức xây dựng hình ảnh thương hiệu công ty mà còn có thể đem lại lợi ích kinh tế về cho chính họ

Mỗi doanh nghiệp đều tự mình thấy rằng cần phải có trách nhiệm đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của mình đặc biệt trong vấn đề môi trường,

do vậy việc xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường cho doanh nghiệp mình là thể hiện được thái độ và trách nhiệm với xã hội

4.4 Xu hướng phát triển thân thiện môi trường trên toàn thế giới

Thân thiện môi trường được biết đến từ khá lâu trên thế giới và nay đã trở thành một xu hướng toàn cầu Người tiêu dùng trên thế giới đặc biệt là ở các quốc gia phát triển có ý thức rất rõ về vấn đề môi trường và họ luôn lựa chọn các sản phẩm thân thiện môi trường, tẩy chay những sản phẩm có hại cho môi trường Họ cũng đã lập ra những Hiệp hội như hiệp hội người tiêu dùng, hiệp hội bảo vệ môi trường hay các tổ chức phi chính phủ v.v để có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc bảo vệ môi trường, kiểm soát những hành động gây hại môi trường của các doanh nghiệp và các cá nhân

Các doanh nghiệp cũng không nằm ngoài xu hướng này, họ tận dụng khả năng dự báo về các quy định mới của Chính phủ hay của các Nghị định quốc tế để chớp thời cơ cung cấp những sản phẩm và dịch vụ thân thiện với môi trường hơn và thu được những kết quả kinh doanh đầy lạc quan Lấy ví

dụ với tập đoàn General Electric, GE bắt đầu với chiến dịch Ecomagination (tưởng tượng và đưa ra những giải pháp đổi mới có lợi cho môi trường, người tiêu dùng và xã hội) từ năm 2005 Mục tiêu của chiến dịch này là tăng mạnh doanh thu và tăng gấp đôi ngân sách dành cho công tác nghiên cứu và phát triển, nhằm tạo ra những đầu tàu động cơ lái chạy bằng năng lượng mặt trời, động cơ máy bay có mức thải khí thấp, hệ thống chiếu sáng tiết kiệm điện và

hệ thống làm sạch nước tinh vi hơn Chiến dịch bảo vệ môi trường được phát động ngay từ trụ sở văn phòng và các nhà máy chế tạo của GE Theo đó, GE

đã cắt giảm hóa đơn tiêu thụ năng lượng của mình đi khoảng 70 triệu USD trong năm 2006, một phần nhờ lắp đặt hệ thống chiếu sáng mới tại hơn 100 nhà máy và giảm khí thải nhà kính khoảng 150.00 tấn

Ngành dịch vụ tài chính cũng tham gia vào xu hướng này Năm 2005, Goldman Sachs đã trở thành một trong số những ngân hàng đầu tư đầu tiên công bố khung chính sách bảo vệ môi trường, trong đó có đề cập một cách cụ thể đến những hướng dẫn cho vay của mình v v

Có thể thấy rằng từ người tiêu dùng cho đến các doanh nghiệp, từ những doanh nghiệp sản xuất cho đến những doanh nghiệp tài chính đều nhận thấy được xu hướng đầy mới mẻ này Xu hướng thân thiện môi trường đang dần hình thành một cách rõ ràng hơn, thực sự là một cơ hội “xanh” mang lại lợi nhuận tối đa và lâu dài cho các doanh nghiệp

4.5 Chi phí và lợi nhuận

Các doanh nghiệp muốn theo đuổi các mục tiêu môi trường cần phải bỏ

ra một khối lượng chi phí lớn do yêu cầu của việc cải tiến công nghệ, hiện đại

doanh nghiệp lớn và vừa mới có khả năng lớn về nguồn vốn để đầu tư cho chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường

Đối với hầu hết các doanh nghiệp, mục tiêu lợi nhuận là mục tiêu luôn được ưu tiên vị trí hàng đầu trong mọi chiến lược kinh doanh Chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường cũng vậy, chỉ có thể phát huy hiệu quả

và tồn tại trong thị trường cạnh tranh khi mà nó có khả năng sinh lợi nhuận cho doanh nghiệp, doanh nghiệp có thể nhìn thấy được lợi nhuận trong tương lai trước khi tiến hành chiến lược Lợi nhuận từ chiến lược có thể đến từ doanh thu bán các sản phẩm thân thiện cho khách hàng, việc mở rộng thị trường và các chi phí tiết kiệm được như chi phí nguyên, nhiên, vật liệu; xử lý rác thải; nước thải nhờ việc đổi mới công nghệ, doanh thu từ việc kinh doanh giấy phép xả thải v.v

4.6 Nguồn nhân lực xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường

Nhân sự cho việc theo đuổi các mục tiêu môi trường trong xây dựng chiến lược kinh doanh cũng là một thách thức đối với các doanh nghiệp Hiện nay, ngay cả các tập đoàn kinh doanh lớn như GE, BP, Coca Cola cũng phải thuê tư vấn và các chuyên gia chuyên về môi trường để hỗ trợ trong việc xây dựng các mục tiêu, tiêu chí và những đánh giá về khả năng và xu thế của các vấn đề môi trường phù hợp với ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp

Trình độ của đội ngũ tham gia xây dựng chiến lược rất quan trọng, ảnh hưởng cơ bản đến sự thành công của chiến lược Khi người xây dựng chiến lược có trình độ về các vấn đề môi trường cộng với sự am hiểu về ngành nghề kinh doanh của chính doanh nghiệp sẽ dễ dàng đưa ra những mục tiêu xác định cho doanh nghiệp

II CÁC BƯỚC XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG DOANH NGHIỆP

Ngày nay không khó để nhận thấy rất nhiều doanh nghiệp trên thế giới đang tìm kiếm con đường để trở nên “xanh hơn” Bắt đầu từ việc thay đổi thói quen để sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường, các doanh nghiệp cũng đang tìm kiếm những chiến lược cạnh tranh mới đáp ứng được nhu cầu của xã hội hiện đại mà ý thức về môi trường ngày càng cao Việc xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường không những là hành động bảo vệ môi trường mà còn là cơ hội mang lại thành công cho doanh nghiệp Vấn đề môi trường mở ra rất nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp nhưng các doanh nghiệp phải thực sự đối mặt với một câu hỏi là làm thế nào để xây dựng được một chiến lược kinh doanh phù hợp cho doanh nghiệp mình?

Về cơ bản, khi xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường, doanh nghiệp cần chú trọng vào bốn nội dung chính, bao gồm:

Thứ nhất, phân tích bối cảnh để xem xét liệu doanh nghiệp có nên tiến hành xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện hay không? Ở bước này, doanh nghiệp cần phải phân tích tình hình bên trong, bên ngoài doanh nghiệp

và sử dụng các mô hình phân tích kinh doanh để đánh giá các mặt mạnh, yếu, các cơ hội, thách thức của các yếu tố kinh tế vi mô và vĩ mô liên quan đến chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp

Thứ hai, sau khi phân tích bối cảnh, dựa vào các mô hinh kinh doanh

đó, doanh nghiệp sẽ tiến hành xác định các mục tiêu về sứ mệnh, mục đích của việc đeo đuổi chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường, các vị trí cạnh tranh trên thị trường mà doanh nghiệp có thể theo đuổi

Thứ ba, sau khi xác định được nhóm các sản phẩm, thị trường xuất hiện các cơ hội kinh doanh, doanh nghiệp sẽ phân tích để chọn ra loại sản phẩm, thị trường tối ưu nhất đạt được các mục tiêu kinh doanh đề ra

Cuối cùng, doanh nghiệp sẽ tổ chức các bộ phận chức năng để triển khai chiến lược Tại đây, mục tiêu môi trường sẽ được lồng ghép vào các

chiến lược nghiên cứu và phát triển, chiến lược sản phẩm, chiến lược nguồn vốn, tài chính v.v

1 Bước 1: phân tích bối cảnh

Để xem xét liệu vấn đề môi trường có phải là một nhân tố quan trọng trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp hay không, trước hết doanh nghiệp phải xem xét tổng quan về bối cảnh các nhân tố môi trường có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Để triển khai bước này, doanh nghiệp cần phải thu thập các thông tin liên quan đến ngành nghề kinh doanh, các yếu tố môi trường bên trong và ngoài doanh nghiệp, các yêu cầu về môi trường của thị trường, luật pháp sau đó sử dụng một số mô hình phân tích kinh tế phù hợp để đánh giá các điểm mạnh, điểm yếu, các cơ hội và thách thức liên quan đến xu hướng kinh doanh thân thiện môi trường

1.1 Xác định phương hướng tiếp cận chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường của doanh nghiệp

Xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường, trước hết doanh nghiệp cần xác định phương hướng tiếp cận phù hợp với khả năng hiện tại của mình Có hai hướng tiếp cận giúp doanh nghiệp tìm ra được những lợi thế trong việc tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lức đầu vào và định hướng đầu

ra nhằm tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường, bao gồm:

 Hướng từ dưới lên

Là hướng xây dựng một chiến lược doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa khả năng hỗ trợ lẫn nhau của các năng lực cạnh tranh mà doanh nghiệp hiện có Phương hướng này phù hợp với các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa với các chiến lược kinh doanh mang tính ngắn hạn hoặc trung hạn và việc tìm kiếm các cơ hội kinh doanh dựa trên những nhu cầu hiện tại của thị trường, điển hình cho việc “thụ động - đáp ứng” những đòi hỏi thị trường

 Hướng từ trên xuống

Phương hướng này điển hình cho việc tìm kiếm các nguồn năng lượng; tìm kiếm, cải tiến công nghệ sử dụng ít hoặc tiết kiệm năng lượng sạch, phát minh, sáng chế ra các sản phẩm thân thiện môi trường Hướng tiếp cận này mang tính “chủ động - định hướng: thị trường và định hướng người tiêu dùng” Hướng tiếp cận này được xây dựng cho các chiến lược mang tính dài hạn và được chia nhỏ ra các mục tiêu trong ngắn hạn và trung hạn Đây là hướng tiếp cận hiện đang được các doanh nghiệp lớn đa quốc gia tiến hành áp dụng như một phương thức đáp lại sức ép về vấn đề bảo vệ môi trường trong điều kiện kinh doanh mới

1.2 Phân tích bối cảnh các yếu tố môi trường bên ngoài doanh nghiệp có ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp

1.2.1 Nghiên cứu thị trường

 Nghiên cứu đối thủ cạnh tranh:

Phân tích đối thủ cạnh tranh cũng là một khâu thiết yếu trong quá trình xây dựng chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường Phải xác định được các năng lực và phương hướng cạnh tranh của đối thủ về vấn đề môi trường mới giúp doanh nghiệp lựa chọn được chiến lược phù hợp cho mình Các thông tin tình báo cạnh tranh đáng quan tâm mà doanh nghiệp cần thu thập được bao gồm: khía cạnh môi trường của hoạt động, sản phẩm và dịch

vụ, năng lực quản lý môi trường của đối thủ, phản ứng chiến lược có thể của đối thủ trước vấn đề môi trường như: khả năng thay đổi công nghệ, năng lực thiết kế sản phẩm mới, khả năng tiếp cận các kênh phân phối thân thiện với môi trường Các thông tin hữu ích cho doanh nghiệp có thể đến từ rất nhiều nguồn như: từ phía ngân hàng, các kênh phân phối, từ nhà cung cấp, từ hoạt động phân tích sản phẩm Với việc thu thập được các thông tin về đối thủ cạnh tranh của mình trên thị trường, doanh nghiệp sẽ xác định được có bao nhiêu doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh với mình trên thị trường, đồng

thời xem xét khả năng chuyên biệt của sản phẩm của doanh nghiệp và cơ hội trở thành một công ty dẫn đầu trong lĩnh vực thị trường

Phân tích đối thủ cạnh tranh không chỉ nhằm mục đích tìm hiểu khả năng và các phản ứng chiến lược của đối thủ mà trên thực tế, phân tích đối thủ cạnh tranh còn có thể giúp doanh nghiệp nắm bắt được những tiến bộ, những quy trình hoạt động mới, những phương thức tổ chức hiệu quả của đối thủ và các tiêu chuẩn hoạt động mới của ngành Nắm bắt được những bước tiến của ngành, doanh nghiệp mới có điều kiện tìm hiểu, học tập, bắt chước để luôn theo kịp điều kiện cạnh tranh trên thị trường

 Nghiên cứu nhu cầu của khách hàng:

Khách hàng của doanh nghiệp bao gồm toàn bộ khách hàng trực tiếp, các thành phần trong dây chuyền phân phối, người sử dụng sản phẩm, người tiêu dùng sau cùng, những thành phần có ảnh hưởng v.v Trong sản xuất và tiêu dùng, người tiêu dùng luôn được đặt vào vị trí trung tâm, vị trí quan trọng nhất

Những nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng người tiêu dùng, trước hết là

cư dân tại các nước phát triển đang ngày càng ý thức hơn về các vấn đề môi trường Thỏa mãn “nhu cầu xanh” của người tiêu dùng và của xã hội là mục tiêu lớn nhất mà chiến lược thân thiện môi trường hướng tới Doanh nghiệp cần phải có những cuộc điều tra để phát hiện ra nhu cầu của người tiêu dùng

về sản phẩm xanh hoặc xem xét liệu người tiêu dùng tại thị trường của sản phẩm hiện tại của doanh nghiệp có nhu cầu về sản phẩm sinh thái hay không

Bên cạnh đó, chiến lược thân thiện môi trường của doanh nghiệp phải đảm bảo hai mục tiêu: cải thiện chất lượng môi trường và thõa mãn nhu cầu khách hàng Trên thực tế, việc quá tập trung vào các yếu tố môi trường mà lãng quên mục tiêu “thỏa mãn nhu cầu khách hàng” chính là nguyên nhân thất bại của nhiều doanh nghiệp Một ví dụ điển hình là tập đoàn Whirlpool (Mỹ) Sau nghị định thư Montreal về việc loại bỏ khí CFC hoàn toàn vào năm 2000 được ký vào năm 1987, Whirlpool đã nhanh chóng tung ra thị trường tủ lạnh

Energy Wise, thiết kế làm lạnh đầu tiên không sử dụng khí CFC và sử dụng năng lượng hiệu quả hơn 30% so với mức tiêu chuẩn cao nhất của cơ quan Năng lượng Mỹ Một sáng kiến vĩ đại thời bấy giờ, tuy nhiên, doanh số bán Energy Wise lại mau chóng sụt giảm, vì lợi ích từ tiết kiệm năng lượng không

đủ bù đắp mức giá tăng từ 100 đến 150 USD khi đó, đặc biệt tại thị trường không được trợ giá Bên cạnh đó, loại tủ lạnh mới này lại không có những chức năng bổ sung hay những kiểu dáng mới mà người tiêu dùng Mỹ mong đợi Thất bại của Energy Wise cho thấy, trong chiến lược thân thiện môi trường người tiêu dùng phải giữ vị trí trung tâm

Tóm lại, khi tiến hành chiến lược, các doanh nghiệp cần phải kết hợp hài hòa giữa nhu cầu “bảo vệ môi trường” với những nhu cầu cơ bản khác của người tiêu dùng như tương quan chi phi - hiệu quả, an toàn khi sử dụng, hiệu suất, giá trị biểu tượng và tiện nghi

1.2.2 Phân tích các yêu cầu pháp luật/ khách hàng/ nhà cung cấp về môi trường và các yêu cầu khác áp dụng cho từng ngành nghề kinh doanh cụ thể

Mỗi ngành nghề kinh doanh có một đặc trưng công nghệ, kỹ thuật riêng nên khía cạnh môi trường không hoàn toàn giống nhau cho mỗi ngành Do vậy, các doanh nghiệp cần phải tìm hiểu các quy định pháp luật về môi trường hiện hành, những chủ trương của Chính phủ với ngành nghề của mình để định hướng chiến lược kinh doanh một cách phù hợp đồng thời tận dụng những ưu đãi, khuyến khích từ các quy định đó

Những yêu cầu khác về môi trường có thể đến từ khách hàng, nhà cung cấp quan trọng, từ cộng đồng dân cư xung quanh mà doanh nghiệp cần phải đáp ứng Những yêu cầu này mặc dù không mang tính pháp lý cao nhưng lại

có ảnh hưởng rất lớn trong việc xây dựng những mối quan hệ kinh doanh và

xã hội lâu dài cho doanh nghiệp Mỗi doanh nghiệp luôn cần vun đắp những

quan hệ ấy để ổn định hoạt động, cũng như tạo dựng và củng cố hình ảnh thương hiệu của mình

1.3 Sử dụng các công cụ, mô hình phân tích kinh tế để đánh giá các cơ hội, thách thức về triển vọng kinh doanh có thể đến với doanh nghiệp từ các nhân tố môi trường đã được phát hiện

Sau khi nhận dạng được bối cảnh các vấn đề môi trường, doanh nghiệp

có thể sử dụng một số công cụ phân tích chiến lược kinh doanh hiện đang khá phổ biến trong quản trị doanh nghiệp để đánh giá các cơ hội, thách thức, triển vọng được khai thác dưới yếu tố lợi thế cạnh tranh tạo ra bởi việc theo đuổi

xu hướng kinh doanh thân thiện môi trường của doanh nghiệp

Các doanh nghiệp có thể vận dụng một số mô hình phân tích khá phổ biến hiện nay như mô hình năm lực lượng cạnh tranh của Micheal Porter; phân tích SWOT (điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức); phân tích PEST (gồm 4 yếu tố thể chế - luật pháp, kinh tế, văn hóa - xã hội, công nghệ); phân tích 4 lực lượng định vị (tầm nhìn, mối nguy, cạnh tranh, sự khác biệt); phân tích 3C của Kenichi Ohmea (3 nhân tố bao gồm doanh nghiệp kinh doanh, khách hàng, đối thủ cạnh tranh) v.v

Nhờ việc vận dụng các mô hình này, doanh nghiệp hiểu rõ hơn bối cảnh ngành kinh doanh mình đang hoạt động, phân tích xem doanh nghiệp có nên gia nhập vào thị trường của các sản phẩm dịch vụ xanh đồng thời định hướng lại chiến lược kinh doanh hay chuẩn bị cho một chiến lược kinh doanh mới, khai thác một thị trường mới hay phát triển một sản phẩm mới Chẳng hạn định hướng chiến lược kinh doanh theo hướng thân thiện môi trường, phát triển dòng sản phẩm thân thiện môi trường hay khai thác các thị trường

có nhu cầu cao đối với dòng sản phẩm này

2 Bước 2: Xác định mục tiêu

Sau khi nhận dạng được bối cảnh các vấn đề môi trường, các điểm mạnh, điểm yếu của doanh nghiệp, các cơ hội và thách thức từ vấn đề môi

trường; các yêu cầu của luật pháp, nhu cầu khách hàng và mức độ đáp ứng của doanh nghiệp, bước tiếp theo doanh nghiệp cần xây dựng tầm nhìn và sứ mệnh của vấn đề môi trường trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp,

cụ thể hóa chúng thông qua việc xác định với các vấn đề môi trường xuất hiện

đó thì doanh nghiệp có thể đặt ra các mục tiêu về sản phẩm - thị trường mà doanh nghiệp theo đuổi, vị trí cạnh tranh trên thị trường mà doanh nghiệp hướng tới trong chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường của mình

Nhiệm vụ của bước này là:

 Đưa ra tầm nhìn về vai trò vị trí của vấn đề môi trường trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp

 Xác định dòng sản phẩm thân thiện môI trường mà doanh nghiệp nên theo đuổi, khu vực thị trường có nhu cầu về dòng sản phẩm này mà doanh nghiệp có thể khai thác

 Xác định vị trí cạnh tranh trên thị trường mà doanh nghiệp có thể đạt được khi khai thác các yếu tố môi trường trong chiến lược kinh doanh

2.1 Xác định vai trò vị trí của vấn đề môi trường trong xây dựng tầm nhìn,

sứ mệnh doanh nghiệp trong chiến lược kinh doanh

Các mục tiêu môi trường sẽ được đưa vào trong tuyên bố sứ mệnh của doanh nghiệp, là những mục tiêu mang tính định hướng, xu hướng và thể hiện những cam kết của doanh nghiệp đối với xã hội, người tiêu dùng, với cổ đông

và nhân viên công ty Các mục tiêu kinh doanh đó phải thể hiện được những tham vọng mà doanh nghiệp đặt ra trong ngắn hạn và dài hạn về dòng sản phẩm hàng hóa hay dịch vụ thân thiện môi trường, địa vị cạnh tranh đối với dòng sản phẩm này

Các mục tiêu được đưa ra kết quả của việc lựa chọn cách tiếp thức tiếp cận vấn đề môi trường và sử dụng các công cụ phân tích để xách định vị thế của doanh nghiệp, cơ hội của việc theo đuổi các yêu cầu về môi trường

Các mục tiêu chiến lược cho doanh nghiệp ở bước này là các mục tiêu

mang tính định hướng Các mục tiêu này có thể là:

 Phát triển xu hướng kinh doanh có trách nhiệm với môi trường

 Phát triển xu hướng kinh doanh các sản phẩm thân thiện môi trường

 Phát triển kinh doanh theo xu hướng áp dụng hệ thống các quy trình

và tiêu chuẩn sản xuất kinh doanh thân thiện môi trường

 Tạo dựng hình ảnh doanh nghiệp thân thiện với môi trường

 Tạo dựng dòng sản phẩm thân thiện với môi trường

 Gia tăng tính cạnh tranh trên thị trường nhờ vào dòng sản phẩm, dịch vụ thân thiện với môi trường

 Đáp ứng các yêu cầu về môi trường của Nhà nước

2.2 Xác định sản phẩm và thị trường phù hợp với các mục tiêu môi trường

đã đề ra

Để cụ thể hóa các mục tiêu mang tính định hướng, tầm nhìn, bước tiếp

theo là doanh nghiệp sẽ phải định hướng được những sản phẩm mà doanh

nghiệp có khả năng cung ứng, nhóm khách hàng và khu vực thị trường để

phát triển các sản phẩm này Từ đây sẽ xuất hiện các cơ hội kinh doanh các

dòng sản phẩm thân thiện với môi trường cho doanh nghiệp Doanh nghiệp

cần phải tìm hiểu đặc trưng về các yêu cầu và đáp ứng môi trường cho các

dòng sản phẩm này, sau đó chọn một số dòng sản phẩm phù hợp với khả năng

của doanh nghiệp để hướng tới việc xây dựng các chiến lược cạnh tranh

Từ những kết quả phân tích thị trường, doanh nghiệp có thể lựa chọn

giữa hai phương án phát triển mới trên thị trường cũ và phát triển sản phẩm

mới trên thị trường mới Việc phát triển thị trường đòi hỏi doanh nghiệp phải

phân tích kỹ bởi nhu cầu và thói quen tiêu dùng, văn hóa tiêu dùng của mỗi

nền văn hóa là khác nhau Với dòng tính năng thân thiện môi trường của một

sản phẩm có thể thành công ở thị trường này nhưng lại thất bại ở thị trường

khác Do vậy, cần phải phân tích những đặc trưng của mỗi thị trường để có chiến lược phát triển sản phẩm và đa dạng hóa sản phẩm thân thiện môi trường để đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng

Ngoài ra, dựa vào những phân tích về lợi thế và khu vực thị trường mà doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh để thực thi các mục tiêu đã đề ra, doanh nghiệp lựa chọn được dòng sản phẩm thân thiện môi trường phù hợp để phát triển Có 3 hướng tiếp cận sản phẩm thân thiện môi trường mà doanh nghiệp

có thể lựa chọn đó là:

 Sản phẩm có sử dụng nguồn đầu vào thân thiện môi trường

 Sản phẩm mà quá trình sản xuất áp dụng quy trình thân thiện môi trường

 Sản phẩm mà việc tiêu dùng chúng có lợi cho môi trường, không gây ô nhiễm môi trường

2.3 Xác định mục tiêu về vị trí cạnh tranh trên thị trường khi theo đuổi chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường

Với các thị trường và sản phẩm đã xác định, nhiệm vụ tiếp theo đó chính là sử dụng chiến thuật phát triển thị trường nào để tối đa hóa việc bán được các sản phẩm và chiếm lĩnh thị trường của các đối thủ cạnh tranh

Với các doanh nghiệp theo đuổi chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường, có 3 vị thế cạnh tranh mà doanh nghiệp có thể xác định bao gồm: khác biệt hóa sản phẩm; tập trung điểm; theo đuôi

 Khác biệt hóa sản phẩm:

Doanh nghiệp muốn cạnh tranh hữu hiệu là doanh nghiệp có thể hấp dẫn người tiêu dùng những lợi thế nổi bật về sản phẩm của doanh nghiệp như công nghệ tốt hơn, dịch vụ tốt hơn, phân phối thuận lợi hơn hay uy tín tốt hơn, đảm bảo an toàn sức khỏe hơn, có trách nhiệm xã hội hơn

Chiến lược khác biệt hóa là chiến lược đưa ra một sản phẩm khác hẳn

mình Có 3 đặc điểm sau : “tạo giá trị khách hàng”, “cung cấp giá trị thấy được” và “ khó bắt chước”

 “ Tạo ra giá trị khách hàng” : một trong những yếu tố then chốt để cho chiến lược khác biệt hóa được thành công là phải có thêm giá trị thực sự cho khách hàng Thí dụ, đối với khách hàng có nhu cầu về sử dụng các sản phẩm thân thiện môi trường ngoài yêu cầu về lợi ích cho bản thân mình còn là

có thể tạo ra giá trị về trách nhiệm xã hội hoặc yêu cầu sản phẩm đó phải được sản xuất một cách an toàn không gây ô nhiễm môi trường

 “ Cung cấp giá trị thấy được” được hiểu là giá trị cộng thêm đó phải được khách hàng thấy được Thông tin phải đến được khách hàng, thông tin phải dễ nhớ, dễ hiểu, dễ tin Thí dụ, nhãn hiệu Mr.Goodwrench của GM thông tin đến khách hàng việc sử dụng nguyên liệu đầu vào thân thiện môi trường của mình

Vấn đề giá trị thấy được đặc biệt rất quan trọng Để thẩm định giá trị này, khách hàng chỉ biết trông chờ vào các tín hiệu, logo Do vậy, công việc của doanh nghiệp là quản trị tốt những tín hiệu này ví dụ có thể qua phát biểu của Hiệp hội tiêu dùng, các chuyên gia và các chương trình quảng cáo

 Đặc điểm “khó bắt chước” hướng tới điểm khác biệt phải được lâu dài Nếu điểm khác biệt xuất phát từ một nỗ lực toàn diện của tổ chức cùng với tài sản và năng lực của nó thì bắt chước được không phải là dễ và rất tốn kém, nhất là khi điểm khác biệt đó có tính chất năng động, không ngừng biến hóa

Các đặc tính về khó bắt chước trong khai thác các yếu tố môi trường được thực hiện thông qua những phát minh, sáng chế về công nghệ; vật liệu

có các tính năng về môi trường , các dòng xe máy, máy móc công nghiệp tiêu thụ ít năng lượng, hiệu suất sử dụng nhiên nguyên liệu cao, giảm thiểu tối đa

về chất thải v.v

 Tập trung điểm:

Doanh nghiệp cạnh tranh lành mạnh là doanh nghiệp có khả năng tập trung thỏa mãn các nhóm tiêu thụ cao cấp Chiến lược tập trung điểm còn được khai thác ở việc doanh nghiệp chỉ tập trung sản xuất và cung ứng chỉ một dòng sản phẩm trước các đối thủ có nhiều dòng sản phẩm để tạo ra sự tập trung và nổi bật cho sản phẩm trong phạm vi hẹp (ngành và thị trường), hoặc doanh nghiệp cũng có thể đi vào các thị trường ngách để tránh các đối thủ cạnh tranh hay tập trung ưu tiên vào một nhóm đối tượng khách hàng để cung ứng

 Theo đuôi:

Đối với các doanh nghiệp không có khả năng vượt trội trong dẫn đầu

về chi phí hay giá cả, không có khả năng tập trung đi vào các nhóm sản phẩm hay thị trường trọng điểm và ngách, doanh nghiệp có thể chọn hướng đi là cung cấp cùng dòng sản phẩm và giá cả tương tự như một số doanh nghiệp lớn đã mở ra, điều này xuất hiện nhiều đối với các doanh nghiệp sản xuất theo các đơn hàng được đặt từ các nước phát triển hoặc các doanh nghiệp vừa và nhỏ không đủ khả năng về tài chính và tiềm lực về R&D để định hướng thị trường

Việc theo đuổi các chiến lược kinh doanh thân thiện với môi trường của các doanh nghiệp này là nhằm đáp ứng các yêu cầu của các khu vực thị trường xuất khẩu Chiến lược này mang tính thụ động và theo đuôi các doanh nghiệp trước ở các thị trường này đã đáp ứng Chẳng hạn, doanh nghiệp theo đuổi xây dựng hệ thống ISO 14000, HACCP để có thể nhập hàng hóa vào một

số thị trường có yêu cầu, còn bản thân doanh nghiệp không có ý định theo đuổi các mục tiêu này trong quá trình sản xuất kinh doanh

3 Bước 3: Phân tích tài chính

Sau khi xác định được một nhóm những sản phẩm, thị trường có khả năng tạo ra các cơ hội kinh doanh Doanh nghiệp sẽ phải tiến hành phân tích tài chính dựa trên các mục tiêu đã đưa ra trong bước 2 Tại đây, doanh nghiệp

được lợi ích và chi phí của mỗi phương án, từ đó có quyết định cuối cùng về sản phẩm, thị trường thân thiện môi trường mà doanh nghiệp sẽ theo đuổi

Chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường trước hết xuất phát từ các lợi ích kinh tế - môi trường mà nó mang lại cho doanh nghiệp và xã hội Để tính toán liệu việc lồng ghép yếu tố môi trường vào trong chiến lược kinh doanh mà doanh nghiệp theo đuổi có mang lại lợi ích hay không, doanh nghiệp cần có phương án hạch toán chi phí - lợi ích phù hợp, bao gồm các bước:

 Phát hiện các lợi ích và chi phí môi trường

 Phân bổ các chi phí cho các sản phẩm và hoạt động

 Đánh giá hiệu quả đầu tư

Từ bước cuối cùng là đánh giá hiệu quả đầu tư, doanh nghiệp sẽ đưa ra được quyết định cuối cùng về sản phẩm và thị trường thân thiện môi trường

mà doanh nghiệp sẽ theo đuổi đồng thời xác định được chính xác các mục tiêu môi trường sẽ mang lại cho doanh nghiệp lợi nhuận cụ thể là bao nhiêu, giá trị mang đến cho khách hàng và xã hội là như thế nào

4 Bước 4: Phối hợp triển khai các chiến lược chức năng để thực hiện chiến lược kinh doanh thân thiện môi trường

Sau khi đã xác định được các mục tiêu về lợi nhuận, sản phẩm, thị trường và vị trí cạnh tranh trên thị trường Bước tiếp theo chính là tiếp tục xác định các vấn đề môi trường cần lồng ghép trong xây dựng và tổ chức các nguồn lực để triển khai chiến lược Các chiến lược chức năng cần tiến hành bao gồm:

 Chiến lược phát triển dòng sản phẩm đáp ứng các yêu cầu môi trường kỳ vọng

 Chiến lược marketing cho các sản phẩm và xu hướng kinh doanh thân thiện môi trường của doanh nghiệp

4.1 Chiến lược phát triển dòng sản phẩm đáp ứng các yêu cầu môi trường

kỳ vọng

Như đã nói ở bước 2, có 3 hướng tiếp cận sản phẩm thân thiện môi trường của doanh nghiệp để từ đó doanh nghiệp có chiến lược phát triển sản phẩm phù hợp đó là:

 Tập trung vào quá trình sản xuất: là việc tổ chức lại sản xuất, theo đuổi việc cải tiến quy trình công nghệ, áp dụng các hệ thống tiêu chuẩn về sản xuất đáp ứng các yêu cầu môi trường như: sản phẩm mà quá trình sản xuất không gây ô nhiễm, sản phẩm mà quá trình sản xuất vận hành theo các tiêu chuẩn về đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

2

 Tập trung vào sản phẩm: là việc tạo ra các sản phẩm mới với các tính năng thân thiện môi trường như tiêu thụ ít năng lượng, việc tiêu dùng sản phẩm có lợi cho môi trường

 Tập trung vào đầu vào sản xuất: là việc theo đuổi, tìm kiếm và sử dụng các nguồn nguyên, nhiên liệu đầu vào thân thiện môi trường

2

4.1.1 Tập trung vào quá trình sản xuất

Tập trung vào quá trình sản xuất là hướng tiếp cận thân thiện môi trường đối với sản phẩm được áp dụng nhiều nhất trên thế giới hiện nay Chiến lược này tiếp cận sản phẩm thân thiện môi trường thông qua phát triển sản phẩm mới trên nền sản phẩm cũ bằng cách bổ sung thêm các tính năng thân thiện môi trường cho sản phẩm trong quá trình sản xuất Chiến lược tập trung vào quá trình bao gồm:

 Cải tiến quy trình sản xuất theo hướng sản xuất sạch hơn, tìm kiếm các giải pháp tối đa hóa việc sử dụng nguyên liệu đầu vào và giảm thiểu chất thải

 Cải tiến công nghệ sản xuất, thay thế công nghệ bằng công nghệ thân thiện môi trường

 Thực hành sản xuất để đạt được các chứng nhận về môi trường như: ISO 9000, ISO 14000, HACCP, SA 8000, CODEX, BAP, nhãn sinh thái

4.1.2 Tập trung vào chế tạo sản phẩm mới

Các sản phẩm mới trong chiến lược này được bổ sung tính năng thân thiện môi trường trong quá trình tiêu dùng sản phẩm như các sản phẩm bao bì

có khả năng tự phân hủy không gây ô nhiễm môi trường, hay chế tạo ra các loại máy móc không sử dụng nhiên liệu hóa thạch mà sử dụng các nguồn năng lượng sạch như năng lượng gió, mặt trời

Theo đuổi chiến lược này thường là các doanh nghiệp lớn có bộ phận Nghiên cứu và phát triển để sáng chế và phát minh ra các sản phẩm thân thiện môi trường Nghiên cứu và phát triển sản phẩm là hoạt động nhằm mục đích xem xét khả năng phát triển sản phẩm và quy trình mới hoặc nhằm cải tiến sản phẩm với quy trình hiện tại Hoạt động nghiên cứu và phát triển trong nền kinh tế hiện nay chiếm một vai trò rất quan trọng và các doanh nghiệp phải đầu tư một ngân sách phù hợp cho hoạt động này Thí dụ, năm 2005, GE tung

ra chiến dịch “Ecomagination” với mục tiêu thúc đẩy kỹ thuật xanh và mở rộng doanh số bán các sản phẩm, dịch vụ có ảnh hưởng tốt với môi trường, từ bóng đèn, turbin khí đến động cơ máy bay GE đã đầu tư ngân sách nghiên cứu và phát triển riêng cho lĩnh vực kỹ thuật xanh, dự kiến tăng từ 700 triệu USD năm 2005 lên 1,5 tỷ USD năm 2010.[20]

4.1.3 Tập trung vào đầu vào sản xuất

Khi theo đuổi chiến lược này, doanh nghiệp phải tìm kiếm và thay thế việc sử dụng các đầu vào hiện tại gây ô nhiễm môi trường bằng các nguồn đầu vào ít hoặc không gây ô nhiễm như các loại đầu vào được làm từ vật liệu tái chế, các loại đầu vào mà việc sản xuất ra chúng không gây ô nhiễm môi trường Chiến lược này phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất sử dụng nhiều nguyên liệu gây ô nhiễm như than đá, xăng dầu, các nguyên liệu khai khoáng

Tuy nhiên, chiến lược này khá bị động và phụ thuộc nhiều vào các nguồn cung cấp đầu vào cho doanh nghiệp Các nguồn cung cấp này cũng phải bảo đảm thân thiện môi trường và thường làm cho chi phí sản xuất tăng lên Bên cạnh đó, tùy vào đặc điểm từng ngành nghề, một số doanh nghiệp có khả năng tự cung ứng nguồn nguyên liệu đầu vào cho sản xuất vừa thân thiện môi trường vừa tiết kiệm được chi phí Thí dụ, tập đoàn SCG (Thái Lan), chuyên sản xuất các sản phẩm xây dựng như sàn gỗ, mái ngói, thiết bị vệ sinh Trong chiến lược của mình, công ty đã thay thế việc khai thác gỗ tự nhiên trong rừng bằng việc tự trồng rừng cây riêng, vừa góp phần bảo vệ môi trường vừa là nguồn nguyên liệu đáp ứng nhu cầu sản xuất

2 Chiến lược marketing cho các sản phẩm và xu hướng kinh doanh thân thiện môi trường của doanh nghiệp

Chiến lược marketing là nhân tố cầu nối quan trọng nhất để giới thiệu

nối tốt nhất để doanh nghiệp nhận biết được các xu hướng tiêu dùng, các yêu cầu của khách hàng và năng lực của đối thủ cạnh tranh, thu thập và phân tích các thông tin cạnh tranh đưa lên các cấp quản lý và điều hành của doanh nghiệp

Việc xây dựng chiến lược marketing sẽ hướng theo chiến lược cạnh tranh bằng cách khai thác các ưu thế của doanh nghiệp để tạo nên sự nổi bật

và sức hút đối với khách hàng bởi vì khi mà trên thị trường có nhiều sản phẩm xanh tương đồng với sản phẩm của doanh nghiệp thì một chiến lược marketing tốt sẽ tăng thêm tính cạnh tranh cho sản phẩm

Chiến lược marketing bao gồm hai hoạt động chính:

 Xây dựng các tiêu chí môi trường tạo nên lợi thế của doanh nghiệp

mà chiến lược cạnh tranh đã xác định, tổ chức chiến lược đặt tên, thiết kế logo, nhãn hiệu cho sản phẩm

 Thực hiện hoạt động marketing như : quảng bá môi trường, thiết kế kênh phân phối, xây dựng trang web…

4.2.1 Chiến lược định vị thương hiệu

Định vị là một nỗ lực quản lý cách thức khách hàng tiềm năng nhận thức về một sản phẩm hay dịch vụ Thí dụ, Volvo đã định hướng tính chất bền vững và an toàn cho loại xe của mình Hybrid của Toyota định vị là dòng xe

thân thiện môi trường…

Chiến lược định vị phải đi vào việc khai thác tính khác biệt của sản phẩm thân thiện môi trường mà doanh nghiệp cung ứng nhằm định vị hình ảnh thân thiện môi trường của doanh nghiệp trong tâm trí khách hàng, tạo sự khác biệt và nâng cao tính cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường

Để thực hiện chiến lược này, doanh nghiệp sẽ đi sâu khai thác các yếu

tố tính năng tự thân của sản phẩm, dịch vụ thân thiện môi trường bên cạnh các chiến lược chung khác như các dịch vụ đi kèm, tính chuyên nghiệp của nhân

sự hay hình ảnh…Có 5 chiến lược định vị mà doanh nghiệp có thể khai thác

nhờ các đáp ứng yêu cầu về sản phẩm, dịch vụ thân thiện môi trường, bao gồm:

 Định vị đặc tính của sản phẩm: tiêu thụ ít năng lượng, bao bì có thể tái chế hoặc tự phân hủy…

 Định vụ lợi nhuận khách hàng: bảo đảm sức khỏe cho người tiêu dùng vì sản phẩm sạch, giảm thiểu chi phí khi sử dụng sản phẩm…ví dụ: sử dụng gạch Ecograt có tính năng hấp thụ chất độc…

 Định vị giá trị khách hàng: tiêu dùng có ý thức trách nhiệm với xã hội, xây dựng xã hội bền vững, đạo đức tiêu dùng…

 Định vị đối thủ cạnh tranh: tạo nên sự khác biệt đối với đối thủ cạnh tranh, sự khác biệt về tính năng, về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp Ví

dụ, Mitsubishi định vị sự khác biệt với các đối thủ về các loại vật liệu xây dựng có tính năng bảo vệ môi trường…

 Định vị về giá cả: tạo nên sự khác biệt về giá cả Ví dụ, Toyota Pirus là dòng xe hạng nhẹ giá rẻ có tính năng thân thiện môi trường

4.2.2 Chiến lược giá cả

Giá là một trong những chính sách quan trọng của một chiến lược marketing Nếu giá quá cao hoặc quá thấp thì rất dễ bỏ lỡ cơ hội để phát triển công việc kinh doanh và bị các đối thủ cạnh tranh dòng sản phẩm có tính năng tương tự chiếm hết thị phần Trong trường hợp tồi tệ hơn, doanh nghiệp có thể gặp rắc rối trước hết với doanh số, sau đó là hình ảnh nhãn hiệu bị suy giảm trong suy nghĩ của khách hàng

Hầu hết các khách hàng chỉ sẵn sàng trả giá cao hơn nếu sản phẩm có giá trị gia tăng Các giá trị đó có thể là mẫu mã, chức năng, thiết kế hoặc hương vị Do đó, doanh nghiệp cần phải xác định giá cho sản phẩm hay dịch

vụ dựa vào giá trị của lợi ích mà sản phẩm hay dịch vụ thân thiện môi trường mang lại cho khách hàng

Ngoài ra, doanh nghiệp cần phải theo dõi các đối thủ cạnh tranh để xem liệu giá sản phẩm của doanh nghiệp có tính cạnh tranh không trong khi vẫn bảo đảm được sự khác biệt về hình ảnh sản phẩm, bởi vì giá của sản phẩm và mức doanh số mà doanh nghiệp muốn đạt được tại mức giá sẽ mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp

4.2.3 Chiến lược về nhãn hiệu, nhãn mác bao bì sản phẩm, dịch vụ thân thiện môi trường

 Thiết kế nhãn hiệu, logo:

Thông thương nhãn hiệu hay logo nhằm củng cố ý nghĩa của nhãn hiệu theo một cách nào đó, nhãn hiệu củng cố thêm ý nghĩa đối với nhận thức nhãn hiệu của khách hàng Nhãn hiệu có thể tạo ra liên hệ thông qua ý nghĩa tự có của nó hoặc thông qua chương trình tiếp thị hỗ trợ Đối với các sản phẩm thân thiện môi trường, cần phải thể hiện được đặc điểm thân thiện môi trường của sản phẩm, có thể kết hợp chữ viết hay hình ảnh thân thiện môi trường để khách hàng

có thể liên tưởng đặc tính của sản phẩm

Logo rất dễ nhận biết và tăng khả năng phân biệt sản phẩm Do vậy, cần xây dựng logo như là một phương tiện để thể hiện xuất xứ sản phẩm, thể hiện cam kết chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp thân thiện môi trường của doanh nghiệp

 Thiết kế bao bì:

Bao bì không chỉ có tác dụng bảo vệ sản phẩm mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc xúc tiến sản phẩm, thu hút khách hàng và tạo nét đặc trưng hay phong cách riêng cho sản phẩm Đối với các sản phẩm thân thiện môi trường, việc thiết kế bao bì là rất quan trọng để khách hàng nhận biết được những đặc trưng về môi trường của sản phẩm Do vậy, việc thiết kế bao

bì sản phẩm thân thiện môi trường cần tuân thủ các yêu cầu sau:

 Sự rõ ràng: bao bì phải làm cho sản phẩm có thể được phân biệt dễ dàng đối với sản phẩm không thân thiện môi trường của đối thủ cạnh tranh

 Cung cấp nhiều thông tin: bao bì phảI thể hiện được thông tin tối đa về bản chất sản phẩm, đặc biệt là các tính năng môI trường của sản phẩm

 Tác động về mặt cảm xúc: kiểu dáng bao bì phải tạo ấn tượng và làm

khách hàng ưa chuộng Khách hàng sẽ chú ý trước tiên đến những sản phẩm

có bao bì đẹp, nhiều màu sắc, tao nhã, độc đáo Đối với sản phẩm thân thiện môi trường, có thể khai thác yếu tố tích cực trong bảo vệ môi trường hay trách nhiệm xã hội, giá trị đạo đức của khách hàng khi tiêu dùng sản phẩm, tạo hứng thú cho khách hàng khi mua sản phẩm

 Giá trị sử dụng: chức năng của bao bì là vừa phải bảo vệ sản phẩm, vừa phải hữu ích sau khi sản phẩm đã được sử dụng xong Với chiến lược thân thiện môi trường, doanh nghiệp cần bổ sung chức năng thân thiện môi trường ngay cả với bao bì sản phẩm chẳng hạn như bao bì khi thải đi không gây ô nhiễm môi trường

4.2.4 Chiến lược về kênh phân phối bán hàng

Việc lựa chọn địa điểm và thời gian để đưa sản phẩm ra thị trường có ý nghĩa quan trọng đối với việc thu hút khách hàng Tuy nhiên, sẽ thật khó để bắt khách hàng phải đi xa nơi họ sống để mua các sản phẩm sinh thái chỉ vì lợi ích môi trường nó mang lại Doanh nghiệp thành công với việc giới thiệu sản phẩm sinh thái của mình cần phải đưa sản phẩm tới một thị trường rộng lớn, không phải chỉ thích ứng với một khu vực thị trường nhỏ bé

Ngoài ra, tại mỗi địa điểm phân phối, các nhà hoạch định chiến lược phải chỉ cho khách hàng thấy được lợi ích môi trường của sản phẩm mình cung cấp Hệ thống phân phối các sản phẩm này thường được tập trung trong các hệ thống siêu thị và cửa hàng có uy tín, chất lượng và ở những khu dân cư đông đúc Nếu doanh nghiệp có thể tìm kiếm được những nhà trung gian phân phối sản phẩm cũng có cam kết bảo vệ môi trường thì hiệu quả của kênh phân