Phân Tích Ngành Công Nghiệp Bán Dẫn Toàn Cầu Giai đoạn 2000 – 2012

Phân Tích Ngành Công NghiệpBán Dẫn Toàn CầuGiai đoạn 2000 – 2012GVHDTS. NGUYỄN THANH LIÊMHỌC VIÊNPHẠM ĐÌNH

QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Phân Tích Ngành Công Nghiệp

Bán Dẫn Toàn Cầu Giai đoạn 2000 – 2012

GVHD

TS NGUYỄN THANH LIÊM

HỌC VIÊN

Nội dung

1 Giới thiệu ngành công nghiệp bán dẫn 3

a Định nghĩa ngành 3

b Đặc điểm của ngành 3

c Lịch sử ngành 3

d Chu kỳ phát triển ngành 5

2 Phân tích ngành 7

a Cấu trúc cạnh tranh 7

b Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh 13

c Nhân tố then chốt 18

d Lực lượng dẫn dắt 18

e Sức hấp dẫn của ngành 19

3 Kết luận về cơ hội và đe dọa 19

4 Những hạn chế của bài phân tích 20

1 Giới thiệu ngành công nghiệp bán dẫn

a Định nghĩa ngành

Nhờ vào sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và kỹ thuật và sự gia tăng đầu tư vào việc nghiên cứu, ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đã phát triển mạnh mẽ trong vài thập kỷ gần đây Ngành công nghiệp bán dẫn được định nghĩa là quá trình mua, bán, trao đổi sản phẩm, dịch

vụ và thông tin công nghệ dựa trên chất bán dẫn

Ngành công nghiệp bán dẫn phát triển mạnh mẽ từ sau những năm 1960 và ngày nay trở thành ngành kinh tế chủ đạo và đóng góp to lớn vào sự phát triển kinh tế của nhiều quốc gia, đặc biệt là các quốc gia phát triển

b Đặc điểm của ngành

Ngành công nghiệp bán dẫn tồn tại và phát triển dựa trên những điều tương đối đơn giản, đó là: nhỏ hơn, nhanh hơn và rẻ hơn Nhỏ hơn có nghĩa là nhiều transistor hơn có thể để vào cùng một chip, và nhiều transistor hơn cùng một chip có nghĩa là nó có thể xử lí nhiều công việc và nhanh hơn, qua đó có thể giúp giảm chi phí và vì vậy mà rẻ hơn

Trước đây, các công ty trong ngành kiểm soát và thực hiện toàn bộ quy trình làm ra sản phẩm, từ việc thiết kế đến việc sản xuất Ngày nay, quy trình này đã được phân bổ lại và được thực hiện bởi nhiều công ty khác nhau

Các công ty hoạt động trong ngành có thể chia làm hai loại, đó là “Fabless” Chip Maker và Manufacturer “Fabless” Chip Maker là các công ty chuyên thiết kế và bán sản phẩm, tuy nhiên công ty không thực hiện việc sản xuất ra sản phẩm này mà thuê lại một nhà sản xuất khác để làm

ra sản phẩm Manufacturer là các công ty chuyên về việc sản xuất ra các sản phẩm, nhưng không thực hiện việc thiết kế hay bán ra các sản phẩm đó, việc sản xuất của các công ty này là dựa trên các thiết kế của các “Fabless” Chip maker

c Lịch sử ngành

Ngành công nghiệp bán dẫn thế giới có lịch sử phát triển lâu đời, từ những năm 1830 đã ghi nhận những kết quả nghiên cứu về chất bán dẫn Tuy nhiên ngành này đã phát triển nhanh chóng

trên một chip Từ đây khái niệm vi mạch tích hợp được sử dụng thường xuyên hơn và các sản phẩm càng lúc càng mạnh hơn, hiệu suất cao hơn đã ra đời

Trong suốt lịch sử phát triển của mình, ngành công nghiệp vi mạch trở thành ngành công nghiệp mũi nhọn của nhiều quốc gia trên thế giới, và đóng vai trò vô cùng lớn đối với sự phát triển kinh tế của các quốc gia này Chính phủ các nước đang tập trung nguồn lực và nhiều sự hỗ trợ để phát triển ngành này tại quốc gia của mình Hiện nay, các quốc gia phát triển đều có các công ty mạnh hoạt động trong lĩnh vực này và đều có các sản phẩm chủ lực trong một lĩnh vực nào đó Ngày nay, các sản phẩm của ngành hiện diện ở mọi nơi, đáp ứng hầu như tất cả các nhu cầu của con người Các sản phẩm của ngành là đầu vào vô cùng quan trọng đối với các ngành khác

Quy mô thị trường của ngành là vô cùng lớn và ở mọi quốc gia trên thế giới, theo nghiên cứu của tập đoàn KPMG, quy mô của ngành này năm 2010 là khoảng 304 tỉ USD và có thể tạo

ra công việc và các dịch vụ liên quan chiếm đến 10% GDP toàn cầu Tuy vậy, ngành chủ yếu tập trung và phát triển mạnh ở một số quốc gia phát triển như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan

và Tây Âu Các công ty từ các quốc gia này chiếm ở vị trí 10 công ty lớn nhất của ngành trên toàn cầu theo bảng xếp hạng của iSuppli như bên dưới

Table 1: 10 doanh nghiệp đứng đầu ngành công nghiệp bán dẫn năm 2010 (Nguồn: iSuppli)

Xếp

hạng

2010

Công ty Quốc gia

Doanh thu năm

2010 (triệu

$ USD )

Thay đổi 2010/2009 Thị trường

Xếp

hạng

2010

Công ty Quốc gia

Doanh thu năm

2010 (triệu

$ USD )

Thay đổi 2010/2009 Thị trường

d Chu kỳ phát triển ngành

Trong sự phát triển của mình, hầu hết các ngành trải qua một loạt các giai đoạn từ tăng trưởng đến bảo hòa và cuối cùng là suy thoái Điều này được biểu hiện thông qua nhu cầu đối với sản phẩm theo thời gian

Các giai đoạn này gắn liền với các hình thức và tính chất cạnh tranh khác nhau Sức mạnh

và bản chất của mỗi lực lượng trong năm lực lượng cạnh tranh của Porter thay đổi khi ngành tiến triển Sự thay đổi sức mạnh và bản chất của các lực lượng cạnh tranh làm phát sinh các cơ hội và

đe dọa khác nhau trong mỗi giai đoạn tiến triển của ngành

Để đánh giá ngành sản xuất bán dẫn toàn cầu đang ở gia đoạn nào của sự phát triển, chúng

ta hãy xem số liệu thống kê bên dưới

Figure 1: Doanh thu của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu (Nguồn: iSuppli)

Table 2: Doang thu của ngành công nghiệp bán dẫn

Year

Doanh thu (Tỉ USD) % Tăng sau mỗi năm

Chúng ta có thể tạm kết luận được rằng ngành đang ở trong giai đoạn tái cấu trúc.

2 Phân tích ngành

a Cấu trúc cạnh tranh

Cùng với quá trình toàn cầu hóa, thị trường sản xuất bán dẫn ngày càng trở thành một lĩnh vực có sự cạnh tranh gay gắt, quyết liệt, tinh vi và vô cùng đa dạng Nổi bật trong xu thế cạnh tranh hiện nay là tập trung gia tăng hiệu xuất hoạt động của hệ thống và tập trung mạnh vào các thiết bị tiết kiệm điện nhằm phục vụ cho các sản phẩm di động Sức hấp dẫn của ngành không chỉ thu hút các nhà sản xuất phần cứng có kinh nghiêm mà còn cả các nhà sản xuất phần mềm, sản xuất nội dung số và kinh doanh trực tuyến Điều này đang đặt ra cho các công ty trong ngành những yêu cầu ngày càng cao về năng lực cạnh tranh và đòi hỏi phải có chiến lược thực sự hiệu quả để không chỉ khai thác mà còn phát huy được lợi thế vốn có của mình

Chúng ta hãy xem qua về sự phân chia và chiếm lĩnh thị trường của các công ty đứng đầu theo như hình bên dưới Thị trường có sự tham gia của rất nhiều công ty, công ty chiếm thị phần

nhiều nhất là Intel cũng chỉ chiếm khoảng 15% thị phần của thị trường mà thôi Điều đó chứng tỏ rằng ngành này khá là phân tán

Figure 2: Thị phần của các cty bán dẫn (Nguồn: iSuppli)

Một số công ty công nghệ tiêu biểu trong ngành có thể kể đến như là:

• Intel, Inc

• Samsung Electronics, Inc

• Texas Instruments, Inc

• Toshiba Semiconductor, Inc

• …

Table 3: Doanh thu năm 2011

Company

Doanh thu (Triệu USD)

Company

Doanh thu (Triệu USD)

Tất cả các công ty trên đều phát triển và đưa sản phẩm của mình ra thị trường toàn cầu, cho

dù các sản phẩm này phục vụ cho mục đích gì thì nó cũng đều tập trung vào việc cải tiến hay là đạt được một hiệu xuất vượt trội hoặc là về tốc độ xử lí hoặc là về tiết kiệm điện năng

Tạo sự nổi trội về tốc độ xử lí

Nổi trội trong lĩnh vực này là công ty Intel, các sản phẩm của công ty luôn luôn đi đầu trong việc mang lại tốc độ xử lí cao cho người sử dụng Và kết quả là bộ vi xử lí của Intel được trang

bị cho hơn 83% máy tính cá nhân hiện nay

Thông thường là cứ mỗi khoảng 2 năm, Intel lại cho ra một công nghệ sản xuất mới, còn được gọi là nút quy trình (process node) Các quy trình mới hơn cho phép hãng đưa thêm nhiều chi tiết bán dẫn vào một chip bằng cách làm chúng nhỏ hơn và xếp chúng gần nhau hơn, với những nút quy trình tính theo kích thước trung bình của các yếu tố nhỏ nhất trên chip

Intel liên tục đưa ra các bộ vi xử lí nổi trội về mặt tốc độ nhằm cạnh tranh với đối thủ trực tiếp của mình là AMD Tuy nhiên, Intel lại chậm chân trong việc đưa ra các sản phẩm tối ưu về mặt tiêu thụ điện năng cho các thiết bị di động, smartphone…

Tạo sự nổi trội về tiết kiệm tiêu thụ điện năng

Nổi bật trong mảng này là các vi xử lí cho các thiết bị di động xử dụng cấu trúc thiết kế của ARM Vi xử lí dựa trên công nghệ ARM xuất hiện trên nhiều máy tính bảng hàng đầu như Apple iPad, Samsung Galaxy Tab, Motorola Xoom

Nhờ vào đặc điểm này mà các vi xử lí trên nền ARM chiếm 10% thị phần về máy tính di động, dự tính đến cuối năm 2011 hãng sẽ chiếm 15% thị phần khi máy tính bảng được nhiều người sử dụng hơn Và dự báo đến năm 2015, ARM sẽ chiếm hơn 50% thị trường máy tính di động

Chip ARM hiện có mặt trên hầu hết điện thoại thông minh bán ra trên thị trường Cơ hội gia tăng thị phần của ARM có thể trở thành hiện thực khi các phiên bản tiếp theo của hệ điều hành Windows sẽ dùng chip ARM

ARM liên tục phát triển các bộ vi xử lý mới, cao cấp hơn, gia tăng tốc độ xử lí trong khi vẫn tiếp tục duy trì mức tiêu thụ điện năng thấp Ví dụ như, Cortex A15 hứa hẹn cải tiến hiệu suất gấp 5 lần so với bộ xử lý trên các điện thoại thông minh hiện tại, trong khi vẫn tiêu hao cùng mức năng lượng

Intel, nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới, đã “mất cảnh giác” với sự nổi lên nhanh chóng của máy tính bảng, do Apple iPad khởi xướng Vì vậy, hãng sẽ ra mắt dòng chip tên mã Medfield, như minh chứng cho những nỗ lực mới nhất của hãng trong việc chinh phục thị trường điện thoại thông minh

Sử dụng công nghệ sản xuất mới

Để đạt được sự nổi trội hoặc là về mặt tốc độc hoặc là vê mặt tiêu thụ điện năng, một yếu tố

vô cùng quan trọng đó là công nghệ sản xuất Các công ty liên tục đưa ra các qui trình sản xuất mới làm cho các sản phẩm có thể sản xuất với kích thước nhỏ hơn và qua đó có thể chạy nhanh hơn, tiêu thụ ít điện năng hơn và có thể dễ dàng tích hợp lên các không gian nhỏ hơn

Một số ví dụ tiêu biểu như là công ty TSMC đưa ra qui trình sản xuất 28nm, và hiện đang tiến đến 14nm

Figure 3: Dây chuyền sản xuất của TSMC (Nguồn: TSMC) Năng lực sản xuất

Năng lực sản xuất đóng vai trò quan trọng trong việc chiếm lấy thị phần Và điều này thể hiện rõ không chỉ riêng với Intel hay AMD mà nhiều lĩnh vực khác Câu chuyện ở màng chip xử

lí cho di động giữa Apple và Samsung cũng hoàn toàn tương tự, giờ đây các công ty thiết kế

công ty khác, vì vậy việc đảm bảo năng lực sản xuất và nguồn cung một trong những quân bài chính trong việc chiếm lĩnh thị phần

Figure 4: Các nhà máy sản xuất của Intel Bản quyền công nghệ

Điều này chúng ta có thể thấy rất rõ thông qua thị trường bộ vi xử lí cho máy tính cá nhân, thị trường này đã từng chứng kiến rất nhiều nhà sản xuất nhưng hiện nay hầu như chỉ còn hai nhà sản xuất là Intel và AMD, trong đó Intel hầu như chiếm vị trí độc tôn Intel đã tiến hành một bước đi cực kỳ đơn giản nhưng vô cùng hiệu quả : kiện tụng bản quyền Bằng cách đưa kiến trúc x86 nằm dưới “bóng” chiếc ô dù Điều luật Bảo vệ Chip Bán dẫn 1984, hãng này đã loại bỏ lần lượt được khá nhiều cái tên trên chặng đường thành công của mình Ít đối thủ hơn cũng có nghĩa

là công ty ít bị chi phối vào các vụ kiện tụng hơn và có thể tập trung năng lực của mình trong việc phát triển sản phẩm và hỗ trợ khách hàng của mình

Qua các phân tích trên, các công ty trong trong ngành phải đặt biệt chú trọng vào các yếu tố sau:

• Tạo sự nổi trội về tốc độ xử lí

• Tạo sự nổi trội về tiết kiệm tiêu thụ điện năng

• Sử dụng công nghệ sản xuất mới

• Nâng cao năng lực sản xuất và đảm bảo nguồn cung

• Bản quyền công nghệ

b Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh

Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Porter bao gồm:

• Cạnh tranh giữa các đối thủ trong ngành

• Các đối thủ cạnh tranh tiềm tàng

• Năng lực thương lượng của các nhà cung cấp

• Đe dọa của sản phẩm thay thế

• Năng lực thương lượng của người mua

Figure 5 : Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Porter

Ngành chúng ta đang phân tích là ngành công nghệ cao và mô hình này ít được sử dụng để phân tích ngành trong lĩnh vực này nên chúng ta sẽ xem xét một cách khái quát mô hình này

Cạnh tranh giữa các đối thủ trong ngành

Mức độ: cao

Ngành công nghiệp bán dẫn là một ngành công nghệ cao và liên tục phát triển, các công ty trong ngành phải liên tục cải tiến sản phẩm hiện có và phải liên tục đưa ra các sản phẩm mới nổi trội hơn Lịch sử phát triển của ngành đã chứng minh rằng các sản phẩm của ngành rất nhanh chóng bị thay thế bằng một sản phẩm khác tốt hơn Do đó, các công ty trong ngành ở trong môi trường cạnh tranh gay gắt trong việc cải tiến, tạo ra các sản phẩm mới tốt hơn Trong lĩnh vực cạnh tranh về tốc độ các bộ vi xử lí cho máy tính cá nhân, là sự cạnh tranh từ hai công ty Intel và AMD, ở đó Intel là công ty chiếm vị trí tốt hơn

Figure 6: Intel - AMD Market Share

Tuy nhiên, trong lĩnh vực các bộ vi xử lí cho các thiết bị di động, mà ở đó việc tiết kiệm điện năng tiêu thụ là ưu tiên hàng đầu thì công ty ARM hầu như đang độc chiếm thị trường khi mà hơn 95% các thiết bị di động hiện tại đều đang sử dụng bộ vi xử lí được thiết kế bởi ARM Có được điều này là nhờ vào việc các bộ vi sử lí của ARM có hiệu xuất tiết kiệm năng lượng vượt trội

Trong lĩnh vực chip xử lí đồ họa cho máy tính cá nhân là sự cạnh tranh quyết liệt của ba công ty AMD, Intel và Nvidia

Figure 7: Thị trường chip xử lí đồ họa

Ngoài ra, còn có sự cạnh tranh quyết liệt của nhiều công ty khác trên các lĩnh vực riêng biệt như là các chip kết nối không dây, lĩnh vực lưu trữ dữ liệu, …

Tính năng nổi bật của các đối thủ cạnh tranh lớn, các đối thủ đều mang các tính năng nổi bật của mình vào các sản phẩm của mình nhằm tạo ra sự khác biệt hóa cho các sản phẩm của mình

Một số công ty lớn, dẫn đầu trong một số lĩnh vực như là

• Intel, dẫn đầu trong việc phát triển các chip vi xử lí cho máy tính cá nhân, tập trung vào tốc độ xử lí

• ARM, dẫn đầu trong việc phát triển các bộ vi xử lí tiết kiệm điện năng, dùng cho các thiết bị di động ARM không sản xuất sản phẩm của mình mà cấp phép cho các đối

tác, và qua đó các đối tác có thể tiếp tục tối ưu bộ vi xử lí này nhằm phục vụ cho mục đích cụ thể của mình

• Nvidia, dẫn đầu trong việc phát triển các bộ xử lí đồ họa, các bộ vi xử lí đồ họa của Nvidia phục vụ cho cả hai mục đích là tối ưu cho tốc độ xử lí và tối ưu cho việc tiết kiệm tiêu thụ điện năng

• TSMC, nhà sản xuất bán dẫn đứng đầu thế giới TSMC không tự phát triển sản phẩm của riêng mình mà chỉ tập trung vào việc sản xuất cho các đối tác TSMC đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung chip

• Cisco, nhà thiết kế và phân phối các sản phẩm mạng dữ liệu Các sản phẩm của Cisco đóng vai trò quan trọng trong hệ thống mạng của các doanh nghiệp

Các đối thủ cạnh tranh tiềm tàng

Mức độ: thấp

Ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu có lịch sử phát triển lâu đời, hệ thống thiết kế, sản xuất

và phân phối… trong ngành tương đối ổn định và có chiều sâu, các sản phẩm của ngành trãi dài trên các lĩnh vực và ứng với mỗi lĩnh vực như vậy đều đã có một vài công ty giữ vai trò chủ đạo Do vậy, rất khó để cho các đối thủ khác nhảy vào Tuy nhiên, do đặc thù là một ngành công nghệ cao nên các sản phẩm có tính sáng tạo cao rất dễ thành công và thay thế các sản phẩm hiện có, các công ty hoạt động trong ngành phải luôn luôn tập trung nguồn lực trong việc nghiên cứu và cải tiến sản phẩm

Năng lực thương lượng của các nhà cung cấp

Mức độ: trung bình

Khả năng thương lượng của các nhà cung cấp phụ thuộc nhiều vào cán cân cung-cầu của sản phẩm mà nhà cung cấp này cung cấp ra Tuy nhiên, quá trình sản xuất phụ thuộc rất lớn vào việc đánh giá trị trường của các công ty trong ngành, sự thiếu hụt có thể xảy ra trong một gia đoạn ngắn nếu như việc đánh giá thị trường không đúng dẫn đến việc thiếu hụt nguồn cung

Các nhà cung cấp bộ vi xử lí và chíp nhớ: trung bình