(Khóa Luận Tốt Nghiệp) Áp Dụng Quy Trình Chăm Sóc Nuôi Dưỡng, Phòng Và Trị Bệnh Trên Đàn Lợn Con Giai Đoạn Từ Sơ Sinh Đến 21 Ngày Tuổi Tại Trại Lợn Công Ty Cp Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh.pdf

38 Ph�m Th� Kim Liên ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM �� PHẠM THỊ KIM LIÊN Tên chuyên đề “ÁP DỤNG QUY TRÌNH CHĂM SÓC NUÔI DƯỠNG, PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH TRÊN ĐÀN LỢN CON GIAI ĐOẠN TỪ SƠ SINH ĐẾN[.]

PHẠM THỊ KIM LIÊN

Tên chuyên đề:

“ ÁP DỤNG QUY TRÌNH CHĂM SÓC NUÔI DƯỠNG, PHÒNG

VÀ TRỊ BỆNH TRÊN ĐÀN LỢN CON GIAI ĐOẠN TỪ SƠ SINH

ĐẾN 21 NGÀY TUỔI TẠI TRẠI LỢN CÔNG TY CP THIÊN THUẬN TƯỜNG - CẨM PHẢ - QUẢNG NINH”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y

Khóa học: 2014 - 2018

Thái Nguyên- 2018

PHẠM THỊ KIM LIÊN

Tên chuyên đề:

“ÁP DỤNG QUY TRÌNH CHĂM SÓC NUÔI DƯỠNG, PHÒNG

VÀ TRỊ BỆNH TRÊN ĐÀN LỢN CON GIAI ĐOẠN TỪ SƠ SINH

ĐẾN 21 NGÀY TUỔI TẠI TRẠI LỢN CÔNG TY CP

THIÊN THUẬN TƯỜNG - CẨM PHẢ - QUẢNG NINH ”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y

Khóa học: 2014 - 2018 Giảng viên hướng dẫn: TS LA VĂN CÔNG

Thái Nguyên- 2018

Trong suốt thời gian học tập và rèn luyện tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, được sự dạy bảo tận tình của các thầy cô giáo, tôi đã nắm được những kiến thức cơ bản ngành học của mình Kết hợp với 6 tháng thực tập tốt nghiệp tại trại của công ty CP Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh

đã giúp tôi củng cố lại kiến thức chuyên môn, cũng như đức tính của một người cán bộ nông nghiệp Từ đó, đã giúp tôi có lòng tin vững bước trong cuộc sống cũng như trong công tác sau này Để có sự thành công này, tôi xin

tỏ lòng biết ơn chân thành tới: Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Ban chủ nhiệm khoa và tập thể các thầy, cô giáo trong Khoa Chăn nuôi Thú y, những người đã tận tụy dạy dỗ và dìu dắt tôi trong suốt quá trình học tập, cũng như trong thời gian thực tập

Tập thể lớp K46- CNTY - N01 - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

đã luôn sát cánh bên tôi trong quá trình học tập và rèn luyện tại trường

Các bác, các cô chú và các anh chị trong trại của công ty CP Thiên Thuận

Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ trong thời gian thực tập để giúp tôi hoàn thành tốt khóa thực tập

Đặt biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự quan tâm, chỉ bảo tận tình của thầy giáo hướng dẫn TS La Văn Công

Nhân dịp này, tôi cũng xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã tạo mọi điều kiện vật chất cũng như tinh thần, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2018

Sinh viên

Phạm Thị Kim Liên

Để hoàn thành chương trình đào tạo trong nhà trường, thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành”, “Lý thuyết gắn liền với thực tiễn sản xuất”, thực tập tốt nghiệp là giai đoạn cuối cùng trong toàn bộ chương trình học tập của sinh viên

Giai đoạn thực tập là khoảng thời gian để sinh viên củng cố và hệ thống hóa toàn bộ kiến thức đã học, làm quen với thực tế sản xuất, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn, nắm được phương pháp tổ chức và tiến hành công việc nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất, tạo cho mình có tác phong làm việc đứng đắn, sáng tạo để khi ra trường trở thành một người cán bộ khoa học kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn góp phần xứng đáng vào sự nghiệp phát triển của đất nước

Xuất phát từ nguyện vọng của bản thân, theo sự phân công của Khoa Chăn nuôi - Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, được sự đồng ý của thầy giáo hướng dẫn và sự tiếp nhận của cơ sở, tôi đã về thực tập tại trại của công ty CP Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh từ ngày 18/05/2017 đến ngày 25/11/2017

Nhờ sự nỗ lực của bản thân, sự quan tâm, giúp đỡ tận tình của lãnh đạo

và cán bộ, nhân viên ở trại, sự chỉ bảo tận tình của thầy giáo hướng dẫn, đến nay tôi đã hoàn thành nhiệm vụ thực tập tốt nghiệp và hoàn thành bản khóa

luận tốt nghiệp với đề tài “Áp dụng quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, phòng

và trị bệnh trên đàn lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại lợn công ty CP Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh” Do bước

đầu làm quen với thực tiễn sản xuất và nghiên cứu khoa học nên bản khóa luận này không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Vậy, tôi kính mong nhận được sự đóng góp quý báu của các thầy, các cô, các bạn đồng nghiệp để bản khóa luận được hoàn chỉnh hơn

Thái nguyên, ngày… tháng…năm 2018

Người viết khóa luận

Phạm Thị Kim Liên

Bảng 2.1: Lịch sát trùng tại trại 7

Bảng 2.2 Kết quả sản xuất của trại lợn công ty CP - Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh 9

Bảng 2.3 Lịch phòng bệnh của trại lợn nái 28

Bảng 4.1 Cơ cấu đàn lợn của trại Công ty CP Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả

- Quảng Ninh trong 3 năm qua 36

Bảng 4.2 Số lượng lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổitrực tiếp

chăm sóc nuôi dưỡng tại trại qua 6 tháng thực tập 38

Bảng 4.3: Kết quả thực hiện vệ sinh, sát trùng tại trại 41

Bảng 4.4 Kết quả tiêm phòng vacxin cho lợn con theo mẹ 42

Bảng 4.5 Tỷ lệ mắc bệnh trên đàn lợn con từ sơ sinhđến 21 ngày tuổi nuôi

tại trại 43

Bảng 4.6: Kết quả kiểm tra triệu chứng điển hình của một số bệnhtrên đàn

lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi 46

Bảng 4.7 Kết quả điều trị bệnh cho đàn lợn giai đoạntừ sơ sinh đến 21 ngày

tuổi nuôi tại trại 47

Bảng 4.8: Kết quả thực hiện những công việc khác trong thời gian thực tập 50

Hình 4.1: Cơ cấu đàn lợn của trại Công ty CP Thiên Thuận TườngCẩm Phả -

Quảng Ninh trong 3 năm qua 36 Hình 4.2: Số lượng lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi trực tiếp

chăm sóc nuôi dưỡng tại trại qua 6 tháng thực tập 38 Hình 4.3: Tỷ lệ mắc bệnh trên đàn lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi

nuôi tại trại 43

LỜI CẢM ƠN i

LỜI NÓI ĐẦU ii

DANH MỤC CÁC BẢNG iii

DANH MỤC CÁC HÌNH iv

DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT iv

MỤC LỤC vi

Phần 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Yêu cầu 2

Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 Điều kiện cơ sở nơi thực tập 3

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của cơ sở thực tập 3

2.1.1.1 Quá trình thành lập 3

2.1.1.2 Cơ cấu tổ chức của trang trại 3

2.1.1.3 Cơ sở vật chất của trang trại 4

2.1.1.4 Tình hình sản xuất của trang trại 5

2.1.1.5 Đánh giá chung 8

2.1.2 Kết quả sản xuất của cơ sở (từ 2015 - 2017) 8

2.2 Mục tiêu cần đạt được khi kết thúc đề tài 10

2.3 Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước 10

2.3.1 Cơ sở khoa học của đề tài 10

2.3.1.1 Một số hiểu biết về lợn con 10

2.3.1.2 Kỹ thuật chăm sóc lợn con theo mẹ 14

2.3.1.3 Kỹ thuật nuôi dưỡng lợn con theo mẹ 18

2.3.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của lợn con 25

2.3.1.5 Một số biện pháp phòng bệnh cho lợn con theo mẹ 27

2.3.2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 29

2.3.2.2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới 31

Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH33 3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 33

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 33

3.3 Nội dung nghiên cứu 33

3.4 Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp thực hiện 33

3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi 33

3.4.2 Phương pháp thực hiện 34

3.4.3 Công thức tính toán các chỉ tiêu theo dõi 34

3.4.4 Phương pháp xử lý số liệu 35

Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 36

4.1 Tình hình chăn lợn của trại Công ty CP Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh trong 3 năm qua 36

4.2 Kết quả áp dụng các quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại Công ty Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh 37

4.2.1 Số lượng lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng tại trại qua 6 tháng thực tập 37

4.2.2 Công tác chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn con trong 6 tháng thực tập 39

4.3 Kết quả thực hiện các biện pháp phòng bệnh cho đàn lợn giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi trong thời gian thực tập tại trại 40

4.3.1 Công tác vệ sinh phòng bệnh 40

4.3.2 Phòng bệnh bằng vacxin 41

4.4 Kết quả chẩn đoán và điều trị cho đàn lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi nuôi tại trại Công ty Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh 43

4.4.1 Tình hình mắc bệnh trên đàn lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi nuôi tại trại 43

đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi 45

4.4.3 Kết quả điều trị bệnh cho đàn lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi nuôi tại trại 47

4.5 Kết quả thực hiện một số công việc khác trong thời gian thực tập 48

Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 51

5.1 Kết luận 51

5.2 Đề nghị 52

TÀI LIỆU THAM KHẢO 54

I Tài liệu trong nước 54

II Tài liệu nước ngoài 55

Bên cạnh những thuận lợi đó, thì ngành chăn nuôi lợn còn gặp không ít khó khăn như: phương thức chăn nuôi còn lạc hậu, dịch bệnh xảy ra nhiều gây tổn thất lớn cho người chăn nuôi Trong những năm gần đây tình hình dịch bệnh diễn ra phức tạp xảy ra phổ biến trên đàn lợn, nhất là trong điều kiện nuôi với số lượng nhiều, mật độ nuôi cao như trong trại nuôi tập trung Mặc

dù tỷ lệ chết không cao nhưng gây thiệt hại lớn về kinh tế, do lợn sinh trưởng chậm, hiệu quả sử dụng thức ăn thấp, bệnh thường kéo dài và chi phí thuốc điều trị lớn, đặc biệt là những bệnh có sự lây lan mạnh dẫn đến giảm hiệu quả chăn nuôi Xuất phát từ nhu cầu thực tế sản xuất, tôi tiến hành nghiên cứu

chuyên đề: “Áp dụng quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh trên đàn lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại lợn công ty

CP Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh”

- Đánh giá được tình hình chăn nuôi tại trại lợn công ty CP Thiên

Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh

- Xác định được tình hình mắc bệnh trên đàn lợn con giai đoạn từ sơ

sinh đến 21 ngày tuổi

- Áp dụng được quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, các biện pháp kỹ thuật

để chẩn đoán, phòng và trị bệnh trên đàn lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Điều kiện cơ sở nơi thực tập

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của cơ sở thực tập

2.1.1.2 Cơ cấu tổ chức của trang trại

2.1.1.3 Cơ sở vật chất của trang trại

Trại lợn của công ty CP Thiên Thuận Tường nằm trên địa phận tổ 2, khu 1 phường Cửa Ông - Cẩm Phả - Quảng Ninh Hiện nay, trang trại do cán

bộ kỹ thuật của Công ty Sunjin chịu trách nhiệm giám sát mọi hoạt động của trại, với đội ngũ công nhân và nhóm sinh viên thực hiện công việc chuyên môn Trại phân ra làm các khu khác nhau như: khu chuồng đẻ, khu chuồng bầu, khu chuồng úm và khu chuồng thịt Các khu có bảng chấm công riêng cho từng công nhân và sinh viên trong tổ, ngoài ra các trưởng khu có nhiệm

vụ đôn đốc, quản lý các thành viên trong khu nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm và thúc đẩy sự phát triển của trang trại

Trang trại có tổng diện tích là 4,0 ha nằm trên địa bàn phường Cửa Ông, có địa hình chủ yếu là núi đá nhưng đường giao thông đã được nâng cấp, thuận tiện cho việc đi lại, vận chuyển thức ăn và xuất - nhập lợn Để đảm bảo công tác phát triển sản xuất chăn nuôi và sinh hoạt của công nhân, trại được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất kỹ thuật gồm:

+ Khu nhà điều hành, khu nhà ở cho công nhân, bếp ăn tập thể, các công trình phục vụ cho công nhân và các hoạt động khác của trại

+ Khu chăn nuôi có tường rào xây bao bọc xung quanh và có cổng vào riêng Chuồng trại được quy hoạch bố trí xây dựng phù hợp với hướng chăn

nuôi công nghiệp, hệ thống chuồng nuôi lồng, nền sàn bê tông cho lợn nái, lợn đực, sàn nhựa cho lợn con cùng với hệ thống vòi nước tự động và máng ăn

Chuồng nuôi được xây dựng đảm bảo đủ cho gần 500 nái cơ bản và được chia ra làm 3 khu:

+ Khu chuồng nái đẻ: Khu này được chia làm 3 chuồng A, B và chuồng

C Mỗi chuồng có 2 dãy, mỗi dãy có 44 ô chuồng được thiết kế sàn nhựa cho lợn con và sàn bê tông cho lợn mẹ

+ Khu chuồng nái chửa: Được chia làm 2 chuồng, mỗi chuồng có 2 dãy, mỗi dãy có 80 ô

+ Khu nuôi lợn thương phẩm: Được chia nhỏ thành từng ô, mỗi ô nuôi được từ 20 - 25 lợn thương phẩm Trong mỗi ô chuồng đều được trang bị hệ thống máng ăn, vòi nước tự động cho lợn uống và máng nước cho lợn tắm

Toàn bộ hệ thống mái của khu chăn nuôi được lợp tấm nhựa nhập khẩu

từ Thái Lan… Ô chuồng đảm bảo tốc độ gió ổn định, nhiệt độ duy trì ở 270C,

ở đầu các chuồng là hệ thống dàn mát cho mùa Hè và đèn sưởi cho mùa Đông Mỗi chuồng được lắp đặt máy bơm nước để tắm cho lợn và vệ sinh chuồng trại hằng ngày, dưới sàn là hệ thống xử lý chất thải chảy xuống hố bioga Bên cạnh chuồng đực có xây dựng phòng pha chế tinh dịch lợn, với đầy đủ tiện nghi như: kính hiển vi, nhiệt kế, đèn cồn, máy ép ống tinh, tủ lạnh bảo quản tinh, nồi hấp, panh, kéo… Trong khu chăn nuôi, đường đi lại giữa các ô chuồng, các khu chuồng đều được bê tông hóa và có các chậu nước sát trùng để trước cửa ra vào Nhìn chung khu vực chuồng nuôi được xây dựng khá hợp lý, thuận lợi cho việc chăm sóc nuôi dưỡng, đi lại, đuổi lợn giữa các dãy chuồng

Cán bộ kỹ thuật có nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra đàn lợn thường xuyên, các bệnh xảy ra ở lợn nuôi tại trại

2.1.1.4 Tình hình sản xuất của trang trại

* Công tác chăn nuôi

Nhiệm vụ chính của trang trại là sản xuất con giống và chuyển giao tiến

bộ khoa học kỹ thuật Hiện nay, trung bình một lợn nái của trại sản xuất được 2,40 - 2,45 lứa/năm Số con sơ sinh là 12,07 con/đàn, số con cai sữa là 10,45 con/đàn, lợn con theo mẹ được nuôi đến 21 ngày tuổi, chậm nhất là 26 ngày thì tiến hành cai sữa

Trong trại có 24 con lợn đực giống Số lợn đực giống này được nuôi nhằm mục đích kích thích động dục cho lợn nái và khai thác tinh để thụ tinh

nhân tạo Tinh lợn được khai thác từ 3 giống lợn là Landrace, Yorkshire và Duroc Mỗi lợn nái được phối 3 lần trên một chu kỳ và được luân chuyển giống cũng như lợn đực

Thức ăn cho lợn nái là thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh có chất lượng cao, được Công ty Sunjin cấp cho từng đối tượng lợn của trại

* Công tác vệ sinh thú y của trại

Quy trình phòng bệnh cho đàn lợn tại trang trại sản xuất lợn giống luôn thực hiện nghiêm ngặt, với sự giám sát chặt chẽ của kỹ thuật viên kỹ thuật của công ty Sunjin

- Công tác vệ sinh:

Chuồng trại được xây dựng thoáng mát về mùa Hè, ấm áp về mùa Đông, xung quanh các chuồng nuôi được trồng cây xanh làm bóng mát và tạo môi trường thoáng mát tự nhiên

Hàng ngày luôn có công nhân quét dọn vệ sinh chuồng trại, thu gom phân, nước tiểu, khơi thông cống rãnh, đường đi trong trại được quét dọn, phun thuốc sát trùng, hành lang đi lại được quét dọn và rắc vôi theo quy định

Công nhân, kỹ sư, khách tham quan trước khi vào khu chăn nuôi đều phải sát trùng tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo bảo hộ lao động

- Công tác phòng bệnh:

Trong khu vực chăn nuôi, hành lang giữa các chuồng và bên ngoài chuồng đều được rắc vôi bột, các phương tiện vào trại được sát trùng một cách nghiêm ngặt ngay tại cổng vào

Lịch sát trùng được trình bày qua bảng 2.1

Bảng 2.1: Lịch sát trùng tại trại

Thứ

Trong chuồng

Ngoài Chuồng

Ngoài khu vực chăn nuôi

Chuồng nái

chửa Chuồng đẻ

Chuồng cách ly

Phun sát trùng toàn

bộ khu vực

trùng

Phun sát trùng + quét vôi đường đi

Quét hoặc rắc vôi đường đi

Phun sát Trùng

Phun sát trùng

Phun sát trùng

tổng chuồng

Vệ sinh tổng chuồng

Vệ sinh tổng chuồng

Vệ sinh tổng khu

Quy trình phòng bệnh bằng vacxin luôn được trang trại thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và đúng kỹ thuật Đối với từng loại lợn có quy trình tiêm riêng, từ lợn nái, lợn hậu bị, lợn đực giống, cho đến lợn con Lợn được tiêm vacxin ở trạng thái khỏe mạnh, được chăm sóc nuôi dưỡng tốt, không mắc các bệnh truyền nhiễm và các bệnh mãn tính khác để tạo được trạng thái miễn dịch tốt nhất cho đàn lợn Tỷ lệ tiêm phòng vacxin cho đàn lợn luôn đạt 100%

- Công tác trị bệnh: cán bộ kỹ thuật có nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra đàn lợn thường xuyên, các bệnh xảy ra ở lợn nuôi tại trại luôn được kỹ thuật viên

phát hiện sớm, cách ly, điều trị ở ngay giai đoạn đầu, nên điều trị đạt hiệu quả cao quả từ 80 - 90% trong một thời gian ngắn Vì vậy, không gây ảnh hưởng đến cơ cấu số lượng đàn gia súc

Chủ trại có năng lực, năng động, nắm bắt được tình hình xã hội, luôn

quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ kỹ thuật và công nhân

Kèm theo đó là đội ngũ kỹ thuật với chuyên môn vững vàng, công nhân nhiệt tình, năng động và có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc Do đó

đã mang lại hiệu quả chăn nuôi cao cho trang trại

2.1.2 Kết quả sản xuất của cơ sở (từ 2015 - 2017)

Các chỉ tiêu và kết quả sản xuất của trang trại được trình bày chi tiết ở bảng 2.2:

Bảng 2.2 Kết quả sản xuất của trại lợn công ty CP

Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh

1 Tổng số nái sinh sản TB (con) 449 462 433

6 Tổng số lợn con sinh ra (con) 13075 13512 12560

7 TB số lợn con sinh ra/nái (con) 13,72 13,58 13,29

8 Tổng lợn con chết sơ sinh (con) 805 816 697

9 Tỷ lệ lợn con chết sơ sinh (%) 6,15 6,03 5,54

10 TB lợn con còn sống/nái (con) 12,85 12,75 12,55

11 Tổng số lợn con chết theo mẹ (con) 862 943 889

12 Tỷ lệ lợn con chết theo mẹ(%) 6,59 6,97 7,07

13 TB số con cai sữa/nái (con) 11,97 11,81 11,61

14 Số con cai sữa/nái/năm (con) 28,12 28,10 27,86

Qua bảng trên chúng ta thấy rằng:

Trại sản xuất với năng suất khá cao và tăng dần theo các năm từ năm

2015 đến năm 2016 và đến năm 2017 có dấu hiệu giảm

Sở dĩ đạt được năng suất như vậy là do nhận được sự quan tâm đặc biệt của công ty Sunjin về cán bộ kỹ thuật cũng như công tác thú y được thực hiện triệt để hơn so với các trại khác Bên cạnh đó là chủ trại đầu tư trang thiết bị hiện đại, bố trí đủ công nhân thực hiện tốt công tác vệ sinh chăn nuôi cũng như chăm sóc, nuôi dưỡng lợn Đến năm 2017 do tình hình chăn nuôi gặp nhiều biến động và tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp nên năng suất trại giảm

2.2 Mục tiêu cần đạt được khi kết thúc đề tài

- Đánh giá được tình hình sản xuất của trại tại công ty CP Thiên Thuận

Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh

- Đánh giá được hiệu quả áp dụng quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, các biện pháp phòng và trị bệnh trên đàn lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại lợn của công ty

2.3 Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước

2.3.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.3.1.1 Một số hiểu biết về lợn con

• Đặc điểm sinh lý tiêu hóa của lợn con

Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [14]: cơ quan tiêu hóa của lợn con giai đoạn theo mẹ phát triển nhanh về cấu tạo và hoàn thiện dần về chức năng tiêu hóa, biểu hiện như sau:

- Dung tích của dạ dày lợn con lúc 10 ngày tuổi có thể tăng gấp 3 lần lúc sơ sinh, lúc 20 ngày tuổi tăng gấp 8 lần và lúc 60 ngày tuổi tăng gấp 60 lần (dung tích lúc sơ sinh khoảng 0,03 lít)

- Dung tích ruột non của lợn con lúc 10 ngày tuổi gấp 3 lần lúc sơ sinh, lúc 20 ngày tuổi gấp 6 lần và lúc 60 ngày tuổi gấp 50 lần (dung tích ruột non lúc sơ sinh khoảng 0,11 lít)

- Dung tích ruột già của lợn con lúc 10 ngày tuổi gấp 1,5 lần lúc sơ sinh, lúc 20 ngày tuổi gấp 2,5 lần và lúc 60 ngày tuổi gấp 50 lần (dung tích ruột già lúc sơ sinh khoảng 0,04 lít)

* Chức năng tiêu hóa của lợn con mới sơ sinh chưa có hoạt lực cao, trong giai đoạn theo mẹ thì chức năng tiêu hóa của một số men được hoàn thiện dần:

- Men pepsin

Nếu không cho lợn con ăn sớm thì khoảng 25 ngày đầu khi đẻ ra, men pepsin trong dạ dày lợn con chưa có khả năng tiêu hóa protein trong thức ăn, vì lúc này dịch vị dạ dày lợn con chưa có HCl tự do Khi có HCl tự do sẽ kích hoạt men pepsinogen không hoạt động thành men pepsin hoạt động và men này mới

có khả năng tiêu hóa được protein trong thức ăn Do thiếu HCl tự do nên lợn con rất dễ bị vi khuẩn có hại xâm nhập vào đường tiêu hóa và gây bệnh

Chúng ta có thể kích thích tế bào vách dạ dày lợn con tiết ra HCl tự do sớm hơn bằng cách bổ sung thức ăn sớm cho lợn con Nếu tập cho lợn con ăn sớm vào lúc 5 - 7 ngày tuổi thì HCl tự do có thể được tiết ra từ 14 ngày tuổi

- Men amylaza và maltaza:

Hai men này có trong nước bọt và trong dịch tụy lợn con từ lúc mới đẻ, nhưng dưới 3 tuần tuổi hoạt tính còn thấp, do đó khả năng tiêu hóa tinh bột của lợn con còn kém, chỉ tiêu hóa được 50% lượng tinh bột ăn vào Đối với tinh bột sống, lợn con tiêu hóa càng kém Cho nên các loại thức ăn cần được nấu chín trước khi cho lợn con ăn Sau 3 tuần tuổi, men amylaza và manltaza mới có hoạt tính mạnh, do vậy khả năng tiêu hóa tinh bột của lợn con tốt hơn (Kiss, 1956)

Khi lợn con mới đẻ ra, men trypsin của dịch tụy rất cao để bù đắp lại khả năng tiêu hóa kém của men pepsin dạ dày

- Men lipaza và chymosin:

Hai men này có hoạt tính mạnh trong 3 tuần đầu và sau đó hoạt tính giảm dần

Như vậy, lợn con bú sữa chỉ có khả năng tiêu hóa tốt các chất dinh dưỡng trong sữa lợn mẹ, còn khả năng tiêu hóa các chất dinh dưỡng trong thức ăn còn kém Trong khâu nuôi dưỡng chúng ta cần chú ý chế biến thức ăn tốt để nâng cao khả năng tiêu hóa của lợn con

• Đặc điểm về sinh trưởng, phát triển của lợn con

+ Đối với chăn nuôi lợn con nói riêng và gia súc nói chung, thời kỳ gia súc mẹ mang thai được chăm sóc nuôi dưỡng chu đáo thì bào thai sẽ phát triển tốt sinh con khỏe mạnh

+ Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [14] so với khối lượng sơ sinh thì khối lượng lợn con lúc 10 ngày tuổi tăng gấp 2 lần, lúc 21 ngày tuổi tăng gấp

4 lần, lúc 30 ngày tuổi tăng gấp 5 - 6 lần, lúc 40 ngày tuổi tăng gấp 7 - 8 lần, lúc 50 ngày tuổi tăng gấp 10 lần, lúc 60 ngày tuổi tăng gấp 12 - 14 lần

+ Lợn con bú sữa sinh trưởng và phát triển nhanh nhưng không đồng đều qua các giai đoạn, nhanh nhất trong 21 ngày đầu sau đó giảm dần Sở dĩ

có sự giảm này là do nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do lượng sữa mẹ

bắt đầu giảm và hàm lượng Hemoglobin trong máu của lợn con bị giảm Thời gian giảm sinh trưởng này kéo dài khoảng 2 tuần hay còn gọi là giai đoạn khủng hoảng của lợn con Chúng ta hạn chế sự khủng hoảng này bằng cách cho lợn con tập ăn sớm Do lợn con giai đoạn này sinh trưởng nhanh, quá trình tích lũy các chất dinh dưỡng của cơ thể mạnh, nên cần phải bổ sung thức

ăn có thành phần dinh dưỡng cao càng sớm càng tốt

Ví dụ: Lợn con sau 3 tuần tuổi mỗi ngày có thể tích lũy được 9 - 14 gam protein/1 kg khối lượng cơ thể, trong khi đó lợn trưởng thành chỉ tích lũy được 0,3 - 0,4 gam protein/1 kg khối lượng cơ thể

+ Hơn nữa, để tăng 1 kg khối lượng cơ thể, lợn con cần ít năng lượng nghĩa là tiêu tốn năng lượng ít hơn so với lợn trưởng thành Vì vậy, cơ thể của lợn con chủ yếu là nạc, mà để sản xuất ra 1 kg thịt nạc cần ít năng lượng hơn

để tạo ra 1 kg mỡ

* Các thời kỳ quan trọng của lợn con

+ Thời kỳ từ sơ sinh đến 1 tuần tuổi: Là thời kỳ khủng hoảng đầu tiên của lợn con do sự thay đổi hoàn toàn về môi trường sống, bởi vì lợn con chuyển từ điều kiện sống ổn định trong cơ thể lợn mẹ, chuyển sang điều kiện tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài Do vậy, nếu nuôi dưỡng chăm sóc không tốt thì lợn con dễ bị mắc bệnh, còi cọc, tỷ lệ nuôi sống thấp

Mặt khác lúc này lợn con mới đẻ còn yếu ớt, chưa nhanh nhẹn Lợn mẹ vừa đẻ xong, cơ thể còn mệt mỏi, đi đứng còn nặng nề vì sức khỏe chưa hồi phục, nên dễ đè chết lợn con Cần nuôi dưỡng chăm sóc chu đáo lợn con ở giai đoạn này

+ Thời kỳ 3 tuần tuổi: Là thời kỳ khủng hoảng thứ 2 của lợn con, do quy luật tiết sữa của lợn mẹ gây nên Sản lượng sữa của lợn nái tăng dần từ sau đẻ và đạt cao nhất ở giai đoạn 3 tuần tuổi, sau đó sản lượng sữa của lợn mẹ giảm nhanh, trong khi đó, nhu cầu dinh dưỡng của lợn con ngày càng tăng do lợn con

sinh trưởng và phát dục nhanh, đây là mâu thuẫn giữa cung và cầu Để giải quyết mâu thuẫn này, cần tập cho lợn con ăn sớm vào 7 - 10 ngày tuổi

+ Thời kỳ ngay sau khi cai sữa: Đây là thời kỳ khủng hoảng thứ 3 do môi trường sống thay đổi hoàn toàn, do yếu tố cai sữa gây nên Mặt khác, thức ăn thay đổi, chuyển từ thức ăn chủ yếu là sữa lợn mẹ sang thức ăn hoàn toàn do con người cung cấp Nên giai đoạn này, nếu nuôi dưỡng, chăm sóc không chu đáo, lợn con sẽ bị còi cọc, rất dễ mắc bệnh đường hô hấp, tiêu hóa Trong chăn nuôi lợn nái ngoại, cai sữa bắt đầu lúc 21 ngày, kết thúc lúc

23 ngày thì thời kỳ khủng hoảng 2 và 3 trùng nhau, hay nói cách khác ta đã làm giảm được 1 thời kỳ khủng hoảng của lợn con

2.3.1.2 Kỹ thuật chăm sóc lợn con theo mẹ

Chăm sóc là khâu quan trọng nhất trong việc nuôi dưỡng lợn con ở thời

kỳ bú sữa vì đây là thời kỳ lợn con chịu ảnh hưởng rất lớn của điều kiện ngoại cảnh Nếu điều kiện ngoại cảnh bất lợi sẽ dẫn đến tỷ lệ hao hụt cao ở lợn con + Chuồng nuôi: Chuồng nuôi phải được vệ sinh trước khi lợn mẹ đẻ Nền chuồng phải luôn sạch sẽ và khô ráo, ấm về mùa Đông, mát về mùa Hè, đảm bảo nhiệt độ và độ ẩm thích hợp cho lợn con, vào ban đêm cần phải có đèn sưởi để đảm bảo độ ấm cho lợn con Ngoài ra chuồng nuôi phải có máng tập ăn và máng uống cho lợn con riêng

Nền cứng hoặc sàn thưa khu vực cho lợn con mới sinh cần giữ ấm ở

32 - 35oC trong mấy ngày đầu, sau đó giữ 21 - 27oC cho đến lúc cai sữa 3 - 6 tuần tuổi Nhiệt độ, độ ẩm và tốc độ gió làm thành một hệ thống tác nhân stress đối với lợn con

Theo Hội chăn nuôi Việt Nam (2002) [9], nhiệt độ môi trường ảnh hưởng đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của lợn Nhu cầu nhiệt độ của lợn con tùy vào từng giai đoạn sinh trưởng, lợn sữa giai đoạn 1 - 7 ngày tuổi cần nhiệt

độ 30 - 31oC, lợn con trên 20 ngày tuổi cần nhiệt độ 20 - 24oC Trong mùa

Đông ở các tỉnh phía Bắc nhiều ngày thời tiết giá lạnh, nhiệt độ có thể hạ xuống dưới 10oC ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe và khả năng sinh trưởng của lợn con

Theo Hồ Văn Nam và cs (1997) [13], khi gia súc bị lạnh ẩm kéo dài sẽ làm giảm khả năng đáp phản ứng miễn dịch, giảm tác động thực bào, do đó gia súc dễ bị vi khuẩn cường độc gây bệnh

+ Cắt đuôi, bấm răng nanh, thiến:

Thường thì trong chăn nuôi công nghiệp cần phải tiến hành cắt đuôi cho lợn nuôi thịt Vì lợn nuôi thịt thường được nuôi tập trung thành các đàn lớn và có mật độ cao cho nên lợn hay cắn đuôi nhau gây nhiễm trùng làm giảm năng suất chăn nuôi

Do vậy, việc cắt đuôi thường tiến hành ngay sau đẻ hoặc trong tuần đầu sau đẻ Dùng kìm điện cắt đuôi sao cho để lại từ 2,5 - 3 cm Cắt xong dùng cồn iot 70o để sát trùng

Ngoài ra lợn con mới đẻ đã có răng nanh, nên việc mài hoặc bấm răng nanh cũng tiến hành ngay sau đẻ để tránh tình trạng gây tổn thương bầu vú lợn mẹ khi thực hiện thao tác cần phải giảm tỷ lệ gây viêm vú cho lợn mẹ Khi bấm hoặc mài răng nanh, người cắt tránh không gây tổn thương phần lợi hoặc lưỡi của lợn con, ngoài ra người thực hiện bấm hoặc mài nanh cũng nên cẩn thận không để nanh gẫy bắn vào mắt mình

Trong thời kỳ này cũng phải thực hiện thiến cho những lợn đực con không dùng làm giống Có thể thiến trong khoảng từ 8 - 10 ngày tuổi Cần sát trùng bằng cồn iod trước và sau thiến

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2013) [11], bệnh phó thương hàn là bệnh truyền nhiễm chủ yếu xảy ra ở lợn con 2 - 4 tháng tuổi Đặc trưng của bệnh là do

vi khuẩn salmonella tác động vào bộ máy tiêu hóa gây nên triệu chứng nôn mửa,

ỉa chảy, phân khắm, có vết loét lan tràn trên niêm mạc ruột già

* Theo tác giả khi lợn con được 20 ngày tuổi cần tiêm phòng các loại vacxin sau:

- Salmonella (2 ml/con) phòng bệnh phó thương hàn

- Giai đoạn lợn được 45 ngày tuổi tiêm phòng vacxin dịch tả

- Giai đoạn 60 - 70 ngày tuổi tiêm phòng vacxin tụ huyết trùng và đóng dấu

Quản lý lợn con: Đối với những lợn con có dự định chọn làm giống thì cần phải có kế hoạch quản lý tốt Những con này sẽ được cân và đánh số ở các giai đoạn sơ sinh, lúc cai sữa, lúc 50, 60 hay 70 ngày tuổi Đây chính là cơ

sở giúp cho việc lựa chọn để làm giống sau này

* Giai đoạn từ sơ sinh đến 3 ngày tuổi

Bình thường khoảng thời gian giữa lợn con đẻ trước và lợn con đẻ liền kề

5 - 10 phút, cũng có nái khoảng cách đẻ kéo dài hơn Lợn con đẻ ra phải được lau khô bằng vải màn xô mềm sạch theo trình tự từ miệng - mũi - đầu - mình - rốn - bốn chân và cho vào ổ úm khi nhiệt độ môi trường thấp hơn 35oC Lợn nái

đẻ xong con cuối cùng tiến hành bấm nanh, cắt rốn, cố định đầu vú cho lợn con mục đích là tạo điều kiện để đàn lợn con phát triển đồng đều

* Giai đoạn 3 ngày tuổi đến 3 tuần tuổi

Trong thời gian này nói chung ổ lợn con đã bú thành thạo và rõ ràng đã bước vào giai đoạn khởi động tốt vì vậy, việc chăm sóc quản lý rất quan trọng bao gồm cả phòng chống thiếu máu, khống chế tiêu chảy, thiến lợn đực con và cắt đuôi Trong giai đoạn này sữa lợn mẹ đủ đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của lợn con, trừ sắt Sắt cần thiết cho việc hình thành hemoglobin trong máu nó vận chuyển oxygen đến các bộ phận cơ thể Thiếu sắt sẽ gây thiếu máu nhưng có thể phòng ngừa bằng cách tiêm sắt

Theo Đào Trọng Đạt và cs (1996) [6], một trong các yếu tố làm cho lợn con dễ mắc bệnh đường tiêu hóa là do thiếu sắt Nhiều thực nghiệm đã chứng minh, cơ thể lợn con sơ sinh cần 40 - 50 mg sắt, nhưng trong thực tế lợn con chỉ

nhận được lượng sắt qua sữa mẹ là 1mg Vì vậy phải bổ sung một lượng sắt tối thiểu 200 -250 mg/con/ngày Khi thiếu sắt, lợn con dễ sinh bần huyết, cơ thể suy yếu, sức đề kháng giảm nên dễ mắc hội chứng tiêu chảy

Nhu cầu sắt cho lợn con mỗi ngày cần 7 - 16 mg hoặc 21 mg/kg tăng khối lượng duy trì hemoglobin (hồng cầu) trong máu, sắt dự trữ cho cơ thể tồn tại và phát triển Lượng sắt trong sữa mẹ không đủ cho nhu cầu sắt cần thiết cho lợn con Triệu chứng điển hình ở lợn con thiếu sắt là thiếu máu, hàm lượng hemoglobin giảm, da lợn con màu trắng xanh, đôi khi tiêu chảy, phân trắng, chậm lớn, có thể dẫn đến bị chết

* Từ 3 tuần tuổi đến cai sữa

Thời gian này lợn con đã lớn nhanh hơn, khỏe mạnh hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn với môi trường ngoại cảnh Vào thời gian này, phần lớn lợn con theo mẹ đã được 3 - 4 tuần tuổi, chúng bắt đầu ăn thức ăn và lớn nhanh, sự tăng khối lượng lúc này là tăng khối lượng có hiệu quả, do đó ta cần phải hạn chế và tránh những yếu tố stress tác động đến lợn con

Muốn chăn nuôi lợn con theo mẹ đạt năng suất tối đa là tập cho lợn con ăn càng sớm càng tốt Nói chung lợn nái tiết sữa đạt đến đỉnh cao vào lúc 3 - 4 tuần sau khi đẻ và bắt đầu giảm Trong khi đó giai đoạn này lợn con bắt đầu sinh trưởng nhanh và cần nhận được thức ăn bổ sung thì nó sinh trưởng với tiềm năng

di truyền của nó, trong giai đoạn này nội ký sinh trùng là vấn đề lớn ở các trại lợn đều mắc phải và sự phá hoại do ký sinh trùng gây ra cho lợn bắt đầu từ rất bé Vì vậy, yếu tố chăm sóc, quản lý cuối cùng trong chăn nuôi lợn con theo mẹ là cai sữa Tuổi cai sữa lợn con có thể thay đổi tùy theo đàn, tùy theo chuồng trại có sẵn Nói chung lợn con có thể cai sữa ở bất cứ thời điểm nào, những đàn lợn con có khối lượng và ngày tuổi càng bé càng đòi hỏi sự quản lý càng tốt hơn Để thực hiện cai sữa được đảm bảo và đạt hiệu quả cao ta cần chú ý những điểm sau để giảm stress khi cai sữa lợn con:

+ Chỉ cai sữa cho những lợn cân nặng trên 5,5 kg

+ Cai sữa trong thời gian trên 2 - 3 ngày, cai sữa trước cho những ổ đông con

+ Ghép nhóm lợn con theo tầm vóc cơ thể

+ Số lượng trong 1 ngăn là 30 con hoặc ít hơn, nếu được

+ Hạn chế mức ăn vào trong vòng 48 giờ nếu có xảy ra tiêu chảy sau cai sữa

+ Cứ 4 - 5 lợn con thì đặt 1 máng ăn và cứ 20 - 25 lợn con thì lắp đặt 2 vòi nước uống

+ Cho thuốc vào nước uống nếu tiêu chảy

2.3.1.3 Kỹ thuật nuôi dưỡng lợn con theo mẹ

* Cho lợn con bú sữa đầu và cố định đầu vú cho lợn con:

Lợn con đẻ ra cần được bú sữa đầu càng sớm càng tốt Thời gian tiết sữa đầu của lợn nái là 1 tuần kể từ khi đẻ nhưng có ý nghĩa lớn nhất đối với lợn con

là trong 24 giờ đầu Sau khoảng 2 giờ, nếu lợn mẹ đẻ xong thì cho cả đàn con bú cùng lúc Nếu lợn mẹ chưa đẻ xong thì nên cho những con đẻ trước bú trước

Theo Vũ Đình Tôn và cs (2006) [18], lợn con khi mới sinh ra trong máu hầu như không có kháng thể Song lượng kháng thể trong máu lợn con được tăng rất nhanh sau khi lợn con bú sữa đầu

Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [14], lợn con mới đẻ lượng kháng thể tăng nhanh ngay sau khi bú sữa đầu của lợn mẹ, cho nên khả năng miễn dịch của lợn con là hoàn toàn thụ động, phụ thuộc vào lượng kháng thể hấp thu được nhiều hay ít từ lợn mẹ

Theo Trần Thị Dân (2008) [4], lợn con mới đẻ trong máu không có globulin nhưng sau khi bú sữa đầu lại tăng lên nhanh chóng do được truyền từ

mẹ sang con thông qua sữa đầu Lượng globulin ở trong máu của lợn sẽ giảm sau 3 - 4 tuần, rồi đến tuần thứ 5 - 6 lại tăng lên và đạt giá trị bình thường 65 mg/100 ml máu Các yếu tố miễn dịch như bổ thể, lyzozyme, bạch cầu…

được tổng hợp còn ít, khả năng miễn dịch đặc hiệu của lợn con kém Vì vậy cho lợn con bú sữa đầu là rất cần thiết để tăng khả năng bảo vệ cơ thể chống lại mầm bệnh tác động từ bên ngoài vào nhất là hội chứng tiêu chảy

Sữa đầu có hàm lượng các chất dinh dưỡng rất cao Hàm lượng protein trong sữa đầu gấp 2 lần so với bình thường, vitamin A gấp 5 - 6 lần, vitamin

C gấp 2,5 lần, vitamin B1 và sắt gấp 1,5 lần Đặc biệt trong sữa đầu có hàm lượng γ-globulin mà sữa thường không có, γ-globulin có tác dụng giúp cho lợn con có sức đề kháng đối với bệnh tật Ngoài ra, Mg++ trong sữa đầu có tác dụng tẩy các chất cặn bã (phân su) trong quá trình tiêu hóa trong giai đoạn phát triển thai để hấp thu chất dinh dưỡng mới Nếu không nhận được Mg++

thì lợn con sẽ bị rối loạn tiêu hóa, gây tiêu chảy, tỷ lệ chết cao

Việc cố định đầu vú cho lợn con nên bắt đầu ngay từ khi cho chúng bú

mẹ lần đầu tiên Theo quy luật tiết sữa của lợn nái thì lượng sữa tiết ra ở các

vú phần ngực nhiều hơn vú ở phần bụng, mà lợn con trong ổ thường con to, con nhỏ không đều nhau Nếu để lợn con bú tự nhiên thì những con to khỏe thường tranh bú ở những vú phần trước vì những vú ở phần ngực có nhiều sữa hơn từ đó dẫn đến tỷ lệ đồng đều của đàn lợn con rất thấp Có trường hợp có những con lợn yếu không tranh được bú sẽ bị đói làm tỷ lệ chết của lợn con cao Khi cố định đầu vú, nên ưu tiên những con lợn nhỏ yếu được bú phía trước ngực Công việc này đòi hỏi phải kiên trì, tỷ mỉ bắt từng con cho bú nhiều lần trong một ngày (7 - 8) lần, làm liên tục trong 3 - 4 ngày để chúng quen hẳn với vị trí mới thôi Cũng có trường hợp số lợn con đẻ ra ít hơn số vú thì những lợn ở vú phía sau có thể cho mỗi con làm quen 2 vú, để vừa tăng cường lượng sữa cho lợn con, vừa tránh bị teo vú cho lợn mẹ

Nếu cố định đầu vú tốt thì sau 3 - 4 ngày lợn con sẽ quen tự bú ở các vú quy định cho nó, lợn con quen nhanh hay chậm còn phụ thuộc vào tư thế nằm của lợn mẹ, nếu lợn mẹ thường xuyên nằm quay về một phía khi cho con bú

thì lợn con nhận biết vú quy định của nó sớm hơn Ngược lại, nếu lợn mẹ nằm thay đổi vị trí liên tục thì lợn con sẽ chậm nhận biết hơn

Theo Duy Hùng (2011) [10], thì nên vệ sinh bầu vú và hai chân sau cho lợn mẹ hằng ngày bằng dung dịch sát trùng Bấm nanh cho lợn con mới sinh, nên cho lợn con bú sữa đầu và phân đều vú cho từng con trong đàn Tăng cường dinh dưỡng cho lợn mẹ trước và sau khi đẻ nên giảm bớt chất đạm để hạn chế nguy cơ thừa sữa Khi lợn mẹ bị viêm vú, không nên cho lợn con bú ở những vú bị viêm Dùng các phương pháp chườm nóng, xoa bóp nhẹ lên vùng

bị sưng

Nếu ghép lợn con với lợn mẹ khác mẹ thì phun erezyl cho cả đàn con cũ

và mới mới không để lợn mẹ phát hiện, những con mới ghép cũng phải cố định đầu vú

* Bổ sung sắt cho lợn con

Trong những ngày đầu, khi lợn con chưa ăn được, lượng sắt mà lợn con tiếp nhận từ nguồn sữa mẹ không đủ nhu cầu của cơ thể, vì vậy lợn con cần được bổ sung thêm sắt

Nhu cầu sắt cần cung cấp cho lợn con 30 ngày đầu sau đẻ là 30 x 7 mg/ ngày = 210 mg Trong đó, lượng sắt cung cấp từ sữa chỉ đạt 1 - 2 mg/ngày (36

- 60 mg/30 ngày), lượng sắt thiếu hụt cho một lợn con khoảng 150 - 180 mg,

vì vậy mỗi lợn con cần cung cấp thêm lượng sắt thiếu hụt Trong thực tế thường cung cấp thêm 200 mg

Nên tiêm sắt cho lợn con trong 3 - 4 ngày sau khi sinh Việc tiêm sắt thường làm với các thao tác khác để tiết kiệm công lao động Nếu cai sữa lúc

3 tuần tuổi, tiêm 1 lần 200 mg là đủ Nếu cai sữa sau 3 tuần tuổi, nên tiêm 200

mg sắt tiêm 2 lần Lần 1: 3 ngày tuổi tiêm 100 mg, lần 2: 10 - 12 ngày tuổi tiêm 100 mg

Triệu chứng điển hình của sự thiếu sắt là thiếu máu, hàm lượng hemoglobin giảm Khi thiếu sắt, da của lợn con có màu trắng xanh, nhợt nhạt, đôi khi lợn con bị ỉa chảy, ỉa phân trắng, lợn con chậm lớn, có khi bị chết

Để loại trừ hiện tượng thiếu sắt cần bổ sung kịp thời cho lợn con bằng cách tiêm, cho uống hoặc cho ăn

Đưa sắt vào cơ thể lợn con bằng cách tiêm là đạt hiệu quả nhất Nên dùng sắt dưới dạng dextran, hợp chất này có tên là Ferri - Dextran Ferri - Dextran là hợp chất có phân tử lớn nên ngấm từ từ, hiệu quả kéo dài Cách thức sử dụng:

- Cách 1: Chỉ tiêm 1 lần vào ngày thứ 3 sau khi đẻ, với liều lượng 200

mg sắt (Fe - Dextran) cho 1 lợn con

- Cách 2: Tiêm lần 2: lần thứ nhất 100 mg vào ngày thứ 3 sau khi đẻ, lần thứ 2 (tiêm lặp lại) là 7 ngày sau khi tiêm lần thứ nhất Cũng với liều lượng 100 mg cho 1 lợn con

Để ngăn ngừa hiện tượng ngộ độc sắt cho lợn con, cần bổ sung thêm vitamin E vào khẩu phần ăn của lợn mẹ 1 ngày trước khi tiêm (khoảng 500mg) Nếu thiếu vitmin E thì cần cung cấp 20 - 30 mg Fe vào ngày thứ 3 sau khi sinh cũng đã gây ngộ độc cho cơ thể lợn con

- Cách tiêm sắt cho lợn con

Dùng 1 bơm tiêm sạch lấy dung dịch sắt khỏi lọ chứa, sử dụng kim tiêm 12 hoặc 16 (đường kính lớn) để lấy thuốc Sau khi lấy thuốc đầy bơm dùng kim 9, dài 1 cm để tiêm Sắt tiêm quá liều có thể gây hại, thậm chí có thể gây độc Kiểm tra liều dùng ghi ở trên nhãn sản phẩm, không cần thay hay sát trùng kim tiêm cho từng con lợn, song điểm tiêm nếu bẩn nên lau bằng nước sát trùng Rửa và sát trùng dụng cụ sau khi tiêm cho nhóm lợn con Việc

sử dụng kim tiêm và tiêm 1 lần tạo điều kiện vệ sinh hơn

Nên tiêm vào cổ, không nên tiêm ở mông vì có thể gây tổn thương đến dây thần kinh và cũng có thể vết sắt dư thừa lưu lại trong thân lợn thịt khi mổ bán Có thể tiêm sắt vào cơ bắp hoặc tiêm vào dưới da cho lợn con Khi tiêm sắt cho lợn con phải cẩn thận không tiêm vào phần xương sống Sau khi tiêm xong cần giữ mũi tiêm một lúc để tránh hoặc giảm lượng thuốc chảy ngược ra Vị trí khuyến cáo để tiêm dưới da là chỗ da kéo lên được ở phía trước chân trước

+ Giảm bớt sự nhấm nháp thức ăn rơi vãi của lợn con để hạn chế được các bệnh đường ruột của lợn con

+ Giảm bớt sự khai thác sữa mẹ kiệt quệ và giảm tỷ lệ hao mòn của lợn

mẹ, từ đó lợn mẹ sớm động dục trở lại sau khi cai sữa lợn con

nguồn glucid, lipid, protid của các loại thực liệu thông thường để hệ tiêu hóa của lợn con sớm bài tiết các enzyme tiêu hóa thích hợp

* Cai sữa cho lợn con

Điều kiện cai sữa cho lợn con:

- Phải chủ động thức ăn, thức ăn cần phải có chất lượng tốt, giá trị dinh dưỡng cao, cân đối

- Sức khỏe của lợn con và lợn mẹ phải tốt

- Lợn con phải ăn tốt và tiêu hóa tốt các loại thức ăn

- Cần phải có trang thiết bị đầy đủ, đúng kỹ thuật

- Người chăn nuôi phải biết chuyên môn, có tinh thần trách nhiệm cao

Các hình thức cai sữa:

- Cai sữa thông thường: Cai sữa từ 42 - 60 ngày tuổi

+ Ưu điểm: Lợn con biết ăn tốt, thức ăn yêu cầu không cao lắm, lợn con khỏe mạnh hơn, khả năng điều tiết thân nhiệt tốt hơn nên chăm sóc dễ dàng hơn + Nhược điểm: Khả năng sinh sản thấp, chi phí cho 1 kg khối lượng lợn con cao, tỷ lệ hao mòn lợn mẹ lớn hơn

- Cai sữa sớm: Cai sữa từ 21 đến 28 ngày tuổi

+ Ưu điểm: Nâng cao sức sinh sản của lợn nái (nâng cao số lứa đẻ lên 2,33 lứa so với 2,19 lứa), tránh được một số bệnh truyền nhiễm từ mẹ sang con, giảm chi phí thức ăn/1 kg tăng khối lượng lợn con (20% so với cai sữa thông thường), giảm tỷ lệ hao mòn lợn mẹ

+ Nhược điểm: Đòi hỏi thức ăn phải có chất lượng tốt, người chăm sóc nuôi dưỡng phải nhiệt tình với công việc và có nhiều kinh nghiệm

Kỹ thuật cai sữa: Cai sữa cho lợn con được tiến hành từ từ

+ Ngày đầu: Tách mẹ từ 7 giờ sáng, buổi trưa cho về với lợn con, 13 giờ tách lợn mẹ đến 17 giờ lại cho lợn mẹ về với lợn con

+ Ngày thứ 2: Buổi sáng tách lợn mẹ đi, buổi chiều 17 giờ cho lợn mẹ

về với lợn con

+ Ngày thứ 3: Buổi sáng tách hẳn lợn mẹ với lợn con, không gây ảnh hưởng tới lợn con

- Trước cai sữa 2 - 3 ngày cần giảm số lần bú của lợn con

- Giảm thức ăn cho lợn mẹ trước khi cai sữa 1 - 2 ngày

- Chế độ ăn đối với lợn con:

+ Tỷ lệ sơ trong khẩu phần thấp: Khả năng tiêu hóa chất xơ ở lợn con còn kém, tỷ lệ xơ ở trong khẩu phần ăn cao thì lợn con sinh trưởng phát triển chậm, tiêu tốn thức ăn cao, dễ bị táo bón, viêm ruột và có thể dẫn đến còi cọc,

tỷ lệ thích hợp là 5 - 6 % Xu hướng trong những năm gần đây ở các nước chăn nuôi tiên tiến người ta khuyến khích nâng cao tỷ lệ xơ trong khẩu phần

ăn của lợn để nâng cao sức khỏe

+ Có tỷ lệ ăn thích hợp: Lợn con ở giai đoạn này cần có dinh dưỡng tốt cho phát triển bộ xương và cơ bắp là chủ yếu Nếu chúng ta cung cấp khẩu phần ăn có lượng thức ăn tinh bột cao, lợn con sẽ béo sớm và khả năng tăng trọng sẽ giảm, tích lũy nhiều mỡ sớm Tỷ lệ thức ăn tinh thích hợp cho lợn con trong giai đoạn này là 80% trong khẩu phần

+ Có tỷ lệ nước thích hợp: Nếu khẩu phần lợn con có tỷ lệ nước cao sẽ dẫn đến tiêu hóa kém, giảm khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng nhất là protein, thức ăn nhiều nước cũng gây nền chuồng bẩn, ẩm thấp và lợn con dễ nhiễm bệnh

Nếu tỷ lệ nước thấp sẽ gây nên thiếu nước cho nhu cầu sinh trưởng và phát triển của lợn con Tỷ lệ thức ăn tinh: thô phải thích hợp, cứ 1 kg thức ăn tinh trộn với 0,5l nước sạch, tối đa có thể là tỷ lệ 1: 1, ngoài ra người chăn nuôi phải cho lợn con uống nước đầy đủ theo hình thức tự do

Ngoài ra chúng ta còn bổ sung khoáng vi lượng như Mn, Co, Cu, Mg, Fe, và bổ sung cho lợn những chế phẩm vitamin - khoáng

+ Phương pháp cho lợn con ăn: