Xây dựng ngân hàng đề thi phải bám sát nội dung giảng dạy, đề cương môn học, chương trình đào tạo giúp học sinh, sinh viên ôn thi đúng trọng tâm, trọng điểm của bài giảng, từ đó học sinh
NỘI DUNG
Cơ sở viết sáng kiến
Quá trình xây dựng ngân hàng đề thi giúp giáo viên, giảng viên nâng cao kỹ năng đặt câu hỏi và khả năng nghiên cứu chuyên sâu Việc thường xuyên phản biện và đặt câu hỏi là phương pháp hiệu quả để trau dồi kiến thức và nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học Khi thiếu kỹ năng phản biện và đặt câu hỏi về nội dung giảng dạy, giáo viên, giảng viên sẽ giới hạn khả năng mở rộng kiến thức, phụ thuộc vào tài liệu sẵn có Đặt câu hỏi và tự trả lời trong quá trình xây dựng đề thi giúp giáo viên, giảng viên tự đánh giá nội dung và phương pháp truyền đạt, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy và đào tạo học viên.
Giáo viên và giảng viên cùng giảng dạy một môn học, tham gia sinh hoạt tổ chuyên môn để trao đổi, thảo luận và xây dựng ngân hàng đề thi phù hợp với nội dung dạy học Quá trình hợp tác này giúp nâng cao kiến thức chuyên môn, kỹ năng sư phạm và khả năng nghiên cứu khoa học của giảng viên Đồng thời, việc hợp tác trong tổ chuyên môn cũng thúc đẩy trách nhiệm và ý thức trách nhiệm hơn với môn học, đề thi do chính họ xây dựng để đảm bảo chất lượng giảng dạy và kiểm tra học sinh, sinh viên.
Ngân hàng câu hỏi được xem là một trong những cách tiếp cận quan trọng trong lĩnh vực đào tạo Ngân hàng câu hỏi là “tập hợp những câu hỏi dưới dạng văn bản có thể dễ dàng truy cập để sử dụng khi xây dựng đề thi … thường được tin học hóa để dễ dàng lưu giữ và thuận tiện khi tạo ra các đề thi mới Mỗi câu hỏi được mã hóa theo từng lãnh vực nội dung và mục tiêu giảng dạy, cũng như những dữ liệu được thu thập qua thực nghiệm như những số đo về độ khó và độ phân cách của từng câu hỏi” Các câu hỏi, tương ứng với các chuẩn kiến thức, kĩ năng nào đó, được sắp xếp theo một trình tự logic, thay đổi theo mức độ nhận thức
Xây dựng và quản lý ngân hàng đề thi đóng vai trò quan trọng trong quy trình đào tạo các nghề nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy Hình thức đa dạng như đề thi tự luận, trắc nghiệm, vấn đề và vấn đáp kết hợp tự luận giúp tạo ra một hệ thống đề thi phong phú và hiệu quả Hệ thống ngân hàng đề thi giúp giáo viên, giảng viên giảm bớt công việc xây dựng đề kiểm tra thủ công, đồng thời nâng cao chất lượng đánh giá kết quả học tập một cách hệ thống và khoa học.
1.2 Cơ sở chính trị, pháp lý
Các văn bản của Nhà nước, ngành và tỉnh liên quan đến thực hiện sáng kiến gồm Nghị định số 13/2012/NĐ-CP ngày 02/3/2012 của Chính phủ ban hành Điều lệ sáng kiến, Thông tư 18/2013/TT-BKHCN ngày 01/8/2013 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn thi hành Điều lệ sáng kiến, cũng như các văn bản về nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp nhằm thúc đẩy phát triển sáng kiến và nâng cao hiệu quả công tác sáng tạo trong các lĩnh vực liên quan.
Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH ban hành ngày 13 tháng 3 năm 2017 quy định rõ việc tổ chức thực hiện chương trình đào tạo trình độ trung cấp và cao đẳng theo niên chế hoặc phương pháp tích lũy mô-đun, tín chỉ Văn bản này cũng hướng dẫn quy trình kiểm tra, thi, xét công nhận tốt nghiệp nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục và phù hợp với các tiêu chuẩn hiện hành.
- Quy chế thi và kiểm tra của trường Cao đẳng Nghề Hà Nam.
Thực trạng của vấn đề cần giải quyết
Thực tế kiểm tra, đánh giá các môn học, mô-đun ở trường Cao đẳng Nghề
Hà Nam thường được thực hiện theo quy trình:
Một số khoa đã xây dựng ngân hàng câu hỏi và ngân hàng đề thi cho một số môn học, mô-đun của các ngành nghề, giúp giáo viên dễ dàng lựa chọn đề thi phù hợp và gửi về khoa trước ngày thi ít nhất một tuần Trong khi đó, những môn chưa có ngân hàng đề hoặc các khoa chưa tổ chức xây dựng ngân hàng đề sẽ yêu cầu giáo viên tự soạn đề thi theo môn học hoặc mô-đun của mình và gửi về tổ chuyên môn hoặc khoa đúng hạn để đảm bảo công tác tổ chức thi diễn ra suôn sẻ.
- Tổ trưởng chuyên môn hoặc lãnh đạo khoa xem xét đề của từng giáo viên về nhiều khía cạnh như: Có sai lỗi chính tả không, có sai kiến thức chuyên môn không, font chữ, cỡ chữ đồng nhất không, … có bao nhiêu giáo viên nộp đề thì phải kiểm tra hết bấy nhiêu Mỗi giáo viên nộp đề với nội dung khác nhau Với cách làm như trên dẫn đến nội dung giảng dạy cho từng môn học, môđul cũng chưa thực sự được đồng nhất và có một số bất cập như sau:
Giáo viên, giảng viên thường tự tạo đề thi dựa trên cảm nhận cá nhân, dẫn đến chất lượng đề thi không đồng đều Thời gian chuẩn bị đề ngắn càng khiến đề thi dễ mắc sai sót hoặc bị sửa đổi từ đề của năm trước mà không có nhiều sáng tạo Điều này ảnh hưởng đến tính công bằng và hiệu quả của kỳ thi.
+ Học sinh, sinh viên khó xác định được phương hướng những nội dung chính của môn học, mođul cần nắm bắt
Khoa trưởng bộ môn cần dành nhiều thời gian để kiểm tra lại đề thi của các giáo viên, giảng viên nhằm đảm bảo tính khách quan và công bằng Tuy nhiên, quá trình này có thể dẫn đến tiêu cực và thiếu minh bạch trong việc đánh giá học sinh, sinh viên cùng hệ, cùng ngành Điều này gây ra những ý kiến trái chiều và ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy cũng như quyền lợi của các học viên Chính vì vậy, việc đảm bảo sự công bằng trong kiểm tra, đánh giá là yếu tố quan trọng để nâng cao uy tín của nhà trường và tạo môi trường học tập minh bạch, công bằng.
6 trái chiều về đáp án, câu hỏi thì thiệt thòi về học sinh và ảnh hưởng đến chất lượng và uy tín của nhà Trường
Dựa trên những thực trạng, hạn chế và nguyên nhân đã nêu, tôi nhận thấy cần thay đổi phương pháp xây dựng đề thi của giáo viên, giảng viên Do đó, tôi thực hiện đề tài “Xây dựng ngân hàng câu hỏi, ngân hàng đề thi phục vụ đào tạo” nhằm giới thiệu quy trình xây dựng ngân hàng câu hỏi theo chuẩn kiến thức và kỹ năng Việc sử dụng ngân hàng câu hỏi từ các khoa gửi lên giúp rút ngắn thời gian và giảm công sức trong quá trình làm đề thi Đây là giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng công tác ôn tập và kiểm tra, đảm bảo tính khách quan, chính xác trong đánh giá năng lực sinh viên và học viên.
Giải pháp thực hiện
3.1 Đối với đội ngũ giáo viên, giảng viên xây dựng ngân hàng câu hỏi, ngân hàng đề thi
Cần tăng cường hoạt động chuyên môn về các chủ đề thiết yếu nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và xây dựng đề thi hiệu quả Việc trao đổi và thống nhất nhận thức trong thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn, từ phương pháp giảng dạy, nội dung khai thác kiến thức đến cách xây dựng đề thi và đa dạng hóa đề thi cần được chú trọng để đảm bảo sự đồng bộ và đạt hiệu quả cao nhất.
Để nâng cao chất lượng giảng dạy và xây dựng đề thi hiệu quả, giáo viên cần tăng cường tinh thần tự giác trong nghiên cứu, giảng dạy và thiết kế đề thi phù hợp Việc nâng cao trách nhiệm trong từng bài giảng giúp trang bị kiến thức cốt lõi cho học sinh, sinh viên, đồng thời cần khắc phục tình trạng “nhồi nhét” lý luận hoặc tải quá nặng thông tin gây áp lực Giáo viên, giảng viên cần tập trung vào phương pháp tiếp cận, phân tích và luận giải các vấn đề thực tiễn, qua đó kích thích sự hứng thú, khả năng sáng tạo, chủ động của người học Thường xuyên trao đổi, đối thoại và thảo luận với học sinh, sinh viên giúp liên hệ giữa lý luận và thực tiễn, nâng cao hiệu quả ôn tập, làm bài thi để đạt kết quả tốt trong học tập.
Mỗi giáo viên, giảng viên cần chủ động xây dựng đề thi phù hợp với bài giảng của mình để đảm bảo đánh giá chính xác năng lực học sinh Việc nghiên cứu các bài học có nội dung liên quan, kể cả những phần học khác, giúp tránh chồng chéo và lấn sân sang các phần kiến thức khác Điều này giúp nâng cao chất lượng đề thi, đồng thời đảm bảo tính khách quan và công bằng trong đánh giá học sinh.
Cần thống nhất cơ cấu điểm phần lý luận và vận dụng hợp lý cho các phần học, đảm bảo đánh giá toàn diện và công bằng Nội dung giảng dạy của giáo viên, giảng viên hướng dẫn học viên tự nghiên cứu cũng cần được tích hợp vào quá trình ôn tập và thi cử, giúp học viên nắm vững kiến thức lý thuyết lẫn thực tiễn Việc này góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đảm bảo các tiêu chí đánh giá phù hợp, phù hợp với quy chuẩn giáo dục hiện hành.
Cần bổ sung một số câu hỏi mang tính tổng hợp nội dung của nhiều bài,
Đề thi thí điểm với cơ cấu điểm ít giúp học sinh, sinh viên làm quen và làm mới đề thi, tạo hứng thú cho những học viên có khả năng xuất sắc Đồng thời, sau mỗi lớp học, giáo viên sẽ bổ sung thêm câu hỏi mới vào ngân hàng đề thi để tăng tính phong phú và đa dạng trong kiểm tra, đánh giá năng lực học tập.
Chúng ta cần đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng mở, tập trung khai thác các vấn đề thực tiễn phù hợp với điều kiện của địa phương và đất nước, đồng thời đáp ứng mối quan tâm của học sinh, sinh viên Việc làm rõ các nội dung lý luận cơ bản đi kèm với sự phê phán, phản biện và đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc, trái chiều là vô cùng quan trọng Ngoài ra, cần xây dựng cấu trúc câu hỏi phản biện theo tỷ lệ hợp lý, nhằm phát huy khả năng tranh luận và nâng cao tư duy phản biện của người học.
Đầu tư vào nghiên cứu xây dựng đề thi mở kết hợp với đáp án mở là rất quan trọng để nâng cao chất lượng giảng dạy Việc chấm bài không chỉ giúp nhận diện điểm mạnh, điểm yếu của học sinh mà còn tạo điều kiện để điều chỉnh bài giảng phù hợp, từ đó thúc đẩy các phương pháp giảng dạy sáng tạo và hiệu quả hơn Áp dụng các chiến lược này sẽ mở ra nhiều cách tiếp cận mới trong giảng dạy và xây dựng đề thi, góp phần nâng cao kỹ năng vận dụng kiến thức của học sinh.
Giảng viên không ngừng làm mới nội dung và phương pháp giảng dạy để phù hợp với sự đổi mới nhận thức và thực tiễn trong giáo dục Việc khai thác tính thực tiễn trong xây dựng đề thi giúp nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá học sinh Quyết tâm đổi mới đề thi sẽ góp phần cải thiện chất lượng đào tạo của nhà trường trong thời gian tới Những hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tiêu chuẩn đào tạo, đảm bảo sinh viên được trang bị kỹ năng thực tiễn và kiến thức vững vàng.
3.2 Các bước xây dựng đề thi
3.2.1 Nguyên tắc xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề a Nguyên tắc xây dựng ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức
- Được xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn kỹ năng nghề và tham khảo mục tiêu, chương trình đào tạo nghề ở trình độ tương ứng
Để đảm bảo tính khách quan, thực tiễn và khả thi của đề thi, cần xác định rõ các nhiệm vụ người học phải thực hiện trước khi biên soạn Trong tiêu chuẩn kỹ năng nghề, các tiêu chuẩn kiến thức và kỹ năng đã xác định rõ các tiêu chuẩn thành tích và lĩnh vực nhiệm vụ của người học, làm nền tảng để xây dựng các câu hỏi thi Nguyên tắc xây dựng đề thi kỹ năng dựa trên việc đảm bảo các tiêu chuẩn này phản ánh đúng khả năng và năng lực của người học, từ đó nâng cao tính chính xác và công bằng của kỳ thi.
- Được xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn kỹ năng nghề tương ứng
- Bảo đảm tính khách quan, chuẩn xác, khả thi và thực tiễn
- Được lựa chọn từ ngân hàng bài thi đánh giá kỹ năng theo cấu trúc xác định
- Thời gian thực hiện một đề thi phải phù hợp với từng trình độ kỹ năng và đặc thù của nghề
3.2.2 Phương pháp xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề
Dựa trên tiêu chuẩn kỹ năng nghề và mục tiêu đào tạo nghề phù hợp, chúng tôi đã xây dựng bảng phân tích chi tiết để xác định nội dung đào tạo phù hợp Trên cơ sở đó, tiến hành phát triển ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng, đảm bảo phản ánh đúng các yêu cầu của chương trình đào tạo Các đề thi này được trình bày rõ ràng trong bảng 1.8, giúp kiểm tra năng lực học viên một cách chính xác và hiệu quả.
Bảng 1.8 Xác định kiến thức và kỹ năng cần đánh giá
Tên công việc trong modul
Nội dung cần đánh giá
Các lĩnh vực đánh giá
Ghi Kiến thức Kỹ năng Thái độ chú
Dựa trên điều kiện thực tế về cơ sở vật chất như trang thiết bị, vật tư và các phần mềm hỗ trợ cùng trình độ đội ngũ giáo viên, chúng tôi tiến hành thử nghiệm nhằm đánh giá tính khách quan, thực tiễn và khả thi của dự án Sau đó, dựa vào các đánh giá này, chúng tôi sẽ điều chỉnh nội dung và phương pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả thực hiện.
Ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức được xây dựng theo 7 bước như sau: Bước 1 Phân tích kiến thức của nghề
Kiến thức nghề nghiệp được chia thành hai phần chính: kiến thức cơ sở và kiến thức chuyên môn Đánh giá kiến thức này cần dựa trên tiêu chuẩn kỹ năng nghề phù hợp và tham khảo chương trình đào tạo nghề để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ.
Tỷ lệ các phần kiến thức trong tiêu chuẩn kỹ năng nghề được xác định dựa trên tần suất xuất hiện của chúng trong các công việc thực tế Các phần kiến thức này cũng được tham khảo từ chương trình đào tạo nghề phù hợp với trình độ tương ứng để đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả trong quá trình đào tạo và thi tuyển.
+ Tỷ lệ của từng nội dung kiến thức chi tiết so với phần kiến thức cần đánh giá được xác định trên cơ sở tham khảo cấu trúc của chương trình đào tạo nghề ở trình độ tương ứng
Bước 2 Xác định số lượng câu hỏi
- Số lượng câu hỏi trong đề thi được xác định theo từng trình độ kỹ năng tương ứng (tùy theo nghề)
- Số lượng câu hỏi trong ngân hàng câu hỏi ít nhất phải gấp 3 lần số lượng câu hỏi trong đề thi đối với từng trình độ
Hiệu quả của sáng kiến
4.1 Ý nghĩa thực tiễn của sáng kiến
Những điểm khác biệt trước và sau khi áp dụng sáng kiến:
- Ngân hàng câu hỏi cho từng mô học, mô-đul được quản lý theo đơn vị kiến thức và mức độ nhận thức một cách khoa học, dễ dàng chỉnh sửa và bổ sung
- Ngân hàng câu hỏi có tính kế thừa, sử dụng được nhiều năm
- Tạo ra nhiều đề thi một cách nhanh chóng và thuận tiện
4.2 Đối tượng hưởng lợi của sáng kiến
- Giáo viên, giảng viên tiết kiệm được nhiều thời gian biên soạn đề thi
- Tổ trưởng chuyên môn, Ban giám hiệu giảm nhẹ ở khâu thẩm định đề thi
- Đề được ra một cách khách quan, giảm tiêu cực trong kiểm tra, thi cử