bộ giáo dục và đào tạo học viện quản lý giáo dục tiểu luận một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức trờng THPT Quản Bạ - Hà Giang hoàn thành khoá bồi dỡng cán bộ quản lý trờng trung học phổ thông khoá 56 Ngời thực hiện : Bùi Minh Thảo Đơn vị công tác : Trờng Trung học phổ thông Quản Bạ huyện quản bạ tỉnh Hà Giang Hµ Néi, th¸ng 04 n¨m 2009 2 Mục lục Tran g Phần mở đầu 2 1. Lý do chọn đề tài 2 2. Mục đích nghiên cứu 5 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 5 4. Đối tợng nghiên cứu 5 5. Phơng pháp nghiên cứu 5 Phần nội dung 7 Chơng 1. Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của việc quản lý giáo dục đạo đức học sinh trờng Phổ thông. 7 1.1. Cơ sở lý luận của việc quản lý giáo dục đạo đức học sinh trờng phổ thông 7 1.2. Cơ sở pháp lý của việc quản lý giáo dục đạo đức học sinh trờng phổ thông 12 Chơng 2. Thực trạng về việc quản lý giáo dục đạo đức của học sinh trờng Trung học phổ thông Quản Bạ. 14 2.1. Một số kết quả đã đạt đợc trong việc quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh. 14 2.2. Một số những tồn tại trong việc quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh. 17 2.3. Một số vấn đề cấp thiết đặt ra trong quản lý nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức học sinh ở trờng Trung học phổ thông Quản Bạ 21 Chơng 3. Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức học sinh 23 3.1. Tăng cờng sự lãnh đạo của Chi bộ Đảng trong trờng học 23 3.2. Tăng cờng vai trò, trách nhiệm của ngời cán bộ quản lý trong việc giáo dục đạo 24 3.3. Nâng cao vai trò, trách nhiệm của đội ngũ giáo viên trong việc giáo dục 27 3.4. Phát huy vai trò, trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm 30 3.5. Phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Hội liên hiệp thanh niên 31 3.6. Đẩy mạnh công tác giáo dục truyền thống 33 3.7. Phát huy hoạt động tự quản của tập thể học sinh 34 3.8. Kết hợp giữa nhà trờng - Gia đình xã hội để giáo dục đạo đức học sinh 35 Phần kết luận và kiến nghị 38 1. Một số kết luận 38 2. Một số kiến nghị - đề xuất 39 Phần tài liệu tham khảo 40 3 phần mở đầu 1. Lý do chọn đề Tại nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần VII khẳng định: Sự nghiệp giáo dục đợc coi là "Quốc sách hàng đầu" và tiếp tục đợc khẳng định trong các kỳ Đại hội VIII, IX, X của Đảng. Trong văn kiện Hội ghị lần 2 Ban chấp hành Trung ơng Đảng khoá VIII khẳng định rằng: "Muốn tiến hành công nghiệp hoá - Hiện đại hoá thắng lợi phải phát triển mạnh Giáo dục và Đào tạo, phát huy nguồn lực con ngời, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững, để thực hiện mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh. Phát triển nguồn lực con ngời là phát triển đức và tài" Đảng và nhà nớc ta luôn quan tâm tới sự nghiệp chăm sóc và phát huy yếu tố con ngời. Điều đó xuất phát từ nhận thức sâu sắc những giá trị lớn lao và ý nghĩa quyết định của yếu tố con ngời, chủ thể của mọi sáng tạo, mọi nguồn của cải vật chất và văn hoá, mọi nền văn minh của mọi quốc gia. Xây dựng và phát triển con ngời có trí tuệ cao, cờng tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức là động lực, đồng thời là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội. Để đạt đợc điều đó, giáo dục - đào tạo có vai trò quyết định. Sinh thời Chỉ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn ngành giáo dục :"Vì lợi ích mời năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng ngời". Ngời th- ờng xuyên nhắc nhở và căn dặn Đảng ta: "Bồi dỡng đạo đức cách mạng cho đời sau là một việc làm hết sức quan trọng và cần thiết" và " .thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong không ngại khó khăn, có chí tiến thủ, Đảng cần bồi dỡng họ thành những ngời kế tục sự nghiệp cách mạng vừa Hồng vừa Chuyên". Chủ thể con ngời, dù ở thời đại nào, ở xã hội nào cũng là chủ thể sáng tạo ra lịch sử, là động lực của mọi sự phát triển xã hội. Con ngời càng có nhân 4 cách cao đẹp bao nhiêu thì sự tác động của con ngời đến xã hội càng to lớn bấy nhiêu. Trong các mặt Đức, Trí, Thể, Mỹ của giáo dục, giáo dục Đạo đức có vai trò vô cùng quan trọng "Đợc xem là nền tảng, gốc rễ để tạo ra nội lực tiềm tàng vững chắc cho các mặt giáo dục khác". Nh Bác Hồ đã nói "Có tài mà không có đức là ngời vô dụng" Ngày nay đất nớc ta đang trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, xã hội có những bớc chuyển biến không ngừng, sâu rộng và to lớn về mọi mặt. Tuy nhiên, vấn đề gì cũng có hai mặt, một mặt hội nhập kimh tế quốc tế tạo ra rất nhiều những cơ hội cho sự phát triển kinh tế- văn hoá- xã hội, nhng mặt khác, những mặt trái của cơ chế thị trờng đang tác động rất mạnh đến t rởng và lối sống của một bộ phận không nhỏ nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Một bộ phận thanh niên, thiếu niên, học sinh, sinh viên sống không có lý tởng, không có mục đích, sống chạy theo các nhu cầu tầm thờng, ngại cống hiến, ngại khó khăn, sống thích hởng thụ, sống không có niềm tin, hoang mang, sống buông thả. Đánh giá thực trạng này, trong văn kiện Hội nghị Ban chấp hành Trung - ơng Đảng 2 khóa VIII nhấn mạnh: "Đặc biệt đáng lo ngại là trong một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý t- ởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tơng lai bản thân và đất nớc". Đoa là điều mà Đảng ta đã lo lắng cho vấn đề đạo đức, lý tởng, ở thê hệ trẻ hiện nay. Vấn đề đặt ra là giáo dục thế hệ trẻ một cách toàn diện, ngoài việc trang bị kiến thức ra còn đặc biệt là tăng cờng giáo dục đạo đức, giáo dục những giá trị nhân văn, giá trị đạo đức để thực hiện nhiệm vụ. Trong văn kiện Hội nghị Ban chấp hành Trung ơng Đảng lần thứ 2 khoá VIII đã nêu rõ: "Xây dựng những con ngời và thế hệ trẻ thiết tha, gắn bó với lý tởng độc lập dân tộc và CNXH, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cờng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".Trong báo cáo kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Trung ơng 2 khoá VIII và phơng hớng phát triển giáo dục từ nay đến 2010 có nêu Vấn đề bức 5 xúc nhất trong giáo dục nớc ta hiện nay là chất lợng giáo dục toàn diện, trớc hết là chất lợng giáo dục chính trị, lý tởng, đạo đức và lối sống , Nỗ lực phấn đấu toàn diện làm cho giáo dục thực sự là quốc sách hàng đầu, trong đó giáo dục đạo đức là cái gốc . Nh vậy có nghĩa làỉtong các mục tiêu giáo dục đức, trí, thể, mỹ, hớng nghiệp thì giáo dục đạo đức luôn đợc quan tâm và đặt lên hàng đầu. Nói nh Bác Hồ: Ngời không có đức là ngời vô dụng, ngời không có tài thì làm việc gì cungc khó Từ thực trạng đó, trong những năm qua đã đợc các cấp, các ngành, đặc biệt là những ngời làm công tác giáo dục thực sự quan tâm và nhận thấy phải đầu t cho việc giáo dục toàn diện. Tuy nhiên vấn đề giáo dục lý tởng, đạo đức, lối sống cho học sinh THPT vẫn có những nơi, những lúc còn bị xem nhẹ, cha đợc chú trọng một cách đúng mức và có suy nghĩ giáo dục đạo đức là thứ yếu sau giáo dục tri thức. Công tác giáo dục đạo đức ở trờng Trung học phổ thông Quản Bạ tỉnh Hà Giang trong những năm gần đây đã đợc coi trọng, có nhiều khởi sắc và đạt đợc một số kết quả nhất định, góp phần trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh. Bên cạnh đó, những biểu hiện của lớp trẻ và thực trạng quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh của nhà trờng đang đặt ra hàng loạt các vấn đề mà việc nhận diện, đánh giá đúng tình hình, phát hiện những trở ngại và vớng mắc để từ đó tìm ra nguyên nhân và đề xuất các biện pháp quản lý việc giáo dục đạo đạo đức cho học sinh ở nhà trờng sẽ góp phần tạo nên những chuyển biến tích cực trong việc phát triển nhân cách cho học sinh. Hiện nay nhà trờng đã nhận thấy vai trò giáo dục đạo đức, lý tởng, hoài bão cho học sinh luôn phải đợc coi trọng một cách đúng mức, từ đó làm nền tảng cho giáo dục toàn diện ở trờng Phổ thông nói chung, góp phần tạo ra những con ngời có kiến thức, đạo đức để phục vụ sự phát triển kinh tế xã hội cho đất nớc. 6 Xuất phát từ những lý do khách quan và chủ quan nh trên, dẫn đến lý do chọn lựa chọn đề tài: Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức cho học sinh trờngTrung học phổ thông Quản Bạ, tỉnh Hà Giang . 2. Mục đích nghiên cứu: Từ thực trạng vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh, nhà trờng đè xuất và lý giải một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức cho học sinh trờng Trung học phổ thông Quản Bạ Tỉnh Hà Giang. 3. Nhiệm vụ nghiên cứu: 3.1 Xác định cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức cho học sinh trong trờng Phổ thông. 3.2 Đánh giá thực trạng. phân tích nguyên nhân quản lý giáo dục đạo đức học sinh ở trờng THPT Quản Bạ, tỉnh Hà Giang. 3.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức học sinh . 4. Đối tợng nghiên cứu: Quản lý giáo dục đạo đức, lối sống, trong đó tập trung chủ yếu vào đối tợng là nhà quản lý cần làm gì để nâng cao chất lợng đạo đức học sinh và những biện pháp nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức cho học sinh tr- ờng THPT Quản Bạ. 5. Phơng pháp nghiên cứu: 5.1. Nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các văn kiện của Đảng, các chỉ thị, nghị quyết, các tài liệu có liên quan, tài liệu bồi dỡng cán bộ quản lý công chức nhà nớc, ngành Giáo dục và Đào tạo năm 2009. 7 5.2. Nghiên cứu thực tiễn: 5.2.1. Quan sát, điều tra, phỏng vấn, lập bảng hỏi: a. Quan sát thông qua các hoạt động của nhà trờng, của tập thể lớp, các hoạt động ngoài giờ nhằm tìm hiểu công tác quản lý và tổ chức giáo dục đạo đức cho học sinh. b. Điều tra, phỏng vấn, lập bảng hỏi đối với hội cha mẹ học sinh, giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm, cán bộ đoàn, các đoàn thể trong nhà trờng để thu thập thông tin. 5.2.2. Tổng kết, rút kinh nghiệm quản lý về giáo dục đạo đức trong nhà trờng. 5.3. Phơng pháp bổ trợ: so sánh, thống kê chất lợng giáo dục đạo đức trong 3 năm học 2005 - 2006; 2006 - 2007; 2007 - 2008 của trờng Trung học phổ thông Quản Bạ. 8 phần nội dung Chơng I Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của việc quản lý giáo dục đạo đức học sinh trong trờng phổ thông 1.1 Cơ sở lý luận của việc quản lý giáo dục đạo đức học sinh trong trờng Trung học phổ thông. Xét về góc độ tâm lý lứa tuổi: Theo tổ chức Y tế thế giới WHO độ tuổi vị thành niên có từ 10 đến 19 tuổi, ở Việt Nam quy định độ tuổi vị thành niên từ 10 đến 18 tuổi, theo điều tra tỷ lệ thanh niên ở nớc ta năm 1999 chiếm 23% dân số, trong đó 81% đang theo học. Nh vậy học sinh Phổ thông là lứa tuổi vị thành niên, giai đoạn này các em phát triển mạnh về thể chất, sinh lý. Là thời kỳ chuyển tiếp từ trẻ em sang ngời lớn, các em luôn có xu hớng tự khẳng định mình, có ý thức vơn lên làm chủ bản thân. ở giai đoạn phát triển này sự chỉ bảo hớng dẫn, kiểm tra, giám sát của ngời lớn làm các em cảm thấy rất khó chịu, bực bội và rất dễ nổi nóng. Trong lứa tuổi này các em mới tìm tòi, phát hiện tìm hiểu những điều cha biết của thế giới, muốn khám phá, tìm tòi những cái mới mẻ của cuộc sống, các em muốn tự khẳng định trong các công việc và việc làm của mình muốn không bị sự ràng buộc của gia đình, bố mẹ và ngời lớn tuổi. Xét về góc độ xã hội: ở lứa tuổi này sự giao tiếp với bạn bè là một nhu cầu rất lớn. Các em có xu hớng tụ tập thành từng nhóm có cùng sở thích, phù hợp với tình tình để vui chơi, đùa nghịch, có những lúc, những nơi các em có các hành động không đúng, không phù hợp với lứa tuổi của mình. Trong gia đoạn này quá trình phát triển sinh lý ảnh hởng đến rất nhiều tính cách của các em, các em rất dễ bị xúc động khi có một tác động nào đó, bản thân các em dễ 9 bị lôi kéo, kích động, lòng kiên trì và khả năng tự kiềm chế yếu. ở lứa tuổi này tính tình không ổn định, dễ nổi cáu, khi thì quá sôi nổi nhiệt tình nhng có trở ngại lại dễ buông xuôi, chán nản. Đối với các em ở lứa tuổi này, cái gì cũng dễ dàng, đơn giản, các em luôn ở trạng thái hiếu thắng hoặc tự ti vì thế dễ dàng đi đến những hành động thiếu suy nghĩ chín chắn, nhiều lúc vi phạm mà vẫn không biết. Chính vì vậy, các thầy cô giáo, các bậc phụ huynh,các tổ chức trong xã hội phải có trách nhiệm quan tâm sát sao, động viên kịp thời để hớng các em có những suy nghĩ và hành động đúng. Để chỉ đạo và quản lý tốt quá trình giáo dục đạo đức trong trờng THPT, do đó ngời cán bộ quản lý cần nắm vững vấn đề cụ thể nh sau: 1.1.1. Đạo đức: Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về khái niệm đạo đức. Tuy nhiên có thể hiểu khái niệm này dới 2 góc độ. a. Góc độ xã hội: Đạo đức là một hình thái xã hội đặc biệt đợc phản ánh dới dạng nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực điều chỉnh (hoặc chi phối) hành vi của con ngời trong các mối quan hệ giữa con ngời với tự nhiên, giữa con ngời với xã hội, giữa con ngời với nhau và với chính bản thân mình. b. Góc độ cá nhân: Đạo đức chính là những phẩm chất, nhân cách của con ngời, phản ánh ý thức, tình cảm, ý chí, hành vi, thói quen và cách ứng xử của họ trong các mối quan hệ giữa con ngời với tự nhiên, với xã hội, giữa bản thân họ với ngời khác và với chính bản thân mình. 1.1.2. Quá trình hình thành và phát triển đạo đức của cá nhân, của con ngời: là quá trình tác động qua lại giữa xã hội và cá nhân để chuyển hoá những nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực, giá trị đạo đức - xã hội thành những phẩm chất đạo đức cá nhân, làm cho cá nhân đó trởng thành về mặt đạo đức, công dân và đáp ứng các yêu cầu của xã hội. 10 [...]... phối hợp để thực hiện tốt xã hội hoá giáo dục, góp phần nâng cao đạo đức lối sống học sinh 15 Chơng 2 Thực trạng của việc quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trờng Trung học phổ thông quản bạ tỉnh hà giang 2.1 Đặc điểm nhà trờng và một số kết quả đã đạt đợc trong quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trờng THPT Quản Bạ Trờng THPT Quản bạ đóng trên địa bàn huyện vùng cao núi đá, cực bắc của tổ quốc, có... giá trị đạo đức xã hội XHCN Biến các giá trị đó thành ý thức, tình cảm, hành vi, thói quen và cách ứng xử trong đời sống hàng ngày - Quá trình giáo dục đạo đức cần phải theo đặc điểm của từng loại đối tợng trong giáo dục - Quá trình giáo dục đạo đức có nhiệm vụ: Phát triển nhu cầu đạo đức cá nhân, hình thành và phát triển ý thức đạo đức, rèn luyện ý chí, hành vi, hình thành thói quen ứng xử đạo đức, phát... giao lu tập thể - Tính cá thể hoá cao - Chứa nhiều mâu thuẫn - Có sự tơng tác hai chiều giữa nhà giáo dục và đối tợng đợc giáo dục - Tính khó khăn trong việc đánh giá kết quả, sự phát triển đạo đức của cá nhân 1.1.5 Chức năng, nhiệm vụ của quá trình giáo dục đạo đức - Quá trình giáo dục đạo đức là một bộ phận cấu thành quá trình giáo dục trong trờng THPT Tạo ra nhịp cầu gắn kết giữa nhà trờng và xã... đợc đẩy mạnh, cha đạt đợc hiệu quả cao */ Nguyên nhân ảnh hởng tới việc quản lý giáo dục đạo đức: - Do thiếu sự chỉ đạo chặt chẽ, đồng bộ, cụ thể từ cấp trên xuống - Việc giáo dục đạo đức cho học sinh cha đợc đặt ngang hàng với việc giáo dục tri thức - Nhận thức của đội ngũ cán bộ lãnh đạo nhà trờng và giáo viên về giáo dục đạo đức còn cha đầy đủ, chủ yếu đánh giá đạo đức học sinh thông qua kết quả các... tâm lý lứa tuổi, công tác t vấn, tìm hiểu nguyên nhân còn coi nhẹ 2.3 Một số vấn đề cấp thiết đặt ra trong quản lý nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức học sinh ở trờng Trung học phổ thông Quản Bạ Dựa trên cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và phân tích cụ thể thực trạng của việc quản lý giáo dục đạo đức học sinh ở trờng Trung học phổ thông Quản Bạ, nhận thấy vấn đề đặt ra cần quan tâm là: a Tăng cờng nâng cao. .. những vấn đề chung của quá trình giáo dục đạo đức Từ đó mới có những định hớng, mục tiêu sát thực, xây dựng đợc những chơng trình, kế hoạch khả thi và có những biện pháp tổ chức chỉ đạo thích hợp để nâng cao chất lợng và hiệu quả của quản lý giáo dục nói chung, quá trình giáo dục đạo đức nói riêng 1.1.6 Nội dung giáo dục đạo đức 12 a Giáo dục t tởng chính trị, đạo đức: Trong giai đoạn hiện nay, ở... trờng Trung học phổ thông Quản Bạ - Hà Giang Từ thực tế công tác giáo dục đạo đức học sinh, nhận thấy còn một số tồn tại cần khắc phục nh sau: - Lãnh đạo nhà trờng cha chỉ đạo một các cụ thể về nội dung tích hợp giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các môn học và các hoạt động ngoài giờ lên lớp nên đa số giáo viên chủ yếu truyền thụ kiến thức môn học cho học sinh, giáo dục đạo đức cha thực sự đợc coi... nhà quản lý cùng tập thể giáo viên nhà trờng cần tìm giảI pháp khắc phục trong những năm học tới 2.2 Những tồn tại, khó khăn 2.2.1 Một số những tồn tại trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh trờng THPT Quản Bạ: - Nhiệm vụ giáo dục đạo đức trong nhà trờng đã đợc quan tâm và trú trọng song vẫn cha đáp ứng đợc những đòi hỏi của xã hội Có thể khẳng định rằng nhà trờng đã thực hiện nội dung giáo dục đạo. .. với cuộc sống - Giáo dục đạo đức đợc xem là nền tảng, gốc rễ tạo ra nội lực tiềm năng vững chắc cho các mặt giáo dục khác - Giáo dục đạo đức phải làm cho học sinh thấm nhuần sâu sắc thế giới quan Mác - Lê Nin, t tởng đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh, tính chân lý 11 khách quan của các giá trị đạo đức, nhân văn, nhân bản của các t tởng đó, coi đó là kim chỉ nam cho hành động của mình - Giáo dục đạo đức phải... hoạt động tự quản của tập thể học sinh h Đẩy mạnh sự kết hợp giữa nhà trờng - gia đình - xã hội, làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục 24 Chơng 3 Những biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức học sinh trờng Trung học phổ thông quản bạ tỉnh hà giang 3.1 Tăng cờng sự lãnh đạo của tổ Đảng trong trờng học Trong trờng học, tổ chức Đảng nắm quyền lãnh chỉ đạo các hoạt động của nhà trờng, là . bộ giáo dục và đào tạo học viện quản lý giáo dục tiểu luận một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức trờng THPT Quản Bạ - Hà Giang hoàn thành khoá bồi dỡng cán bộ quản. ở trờng THPT Quản Bạ, tỉnh Hà Giang. 3.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức học sinh . 4. Đối tợng nghiên cứu: Quản lý giáo dục đạo đức, lối sống, trong. đối tợng là nhà quản lý cần làm gì để nâng cao chất lợng đạo đức học sinh và những biện pháp nhằm nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức cho học sinh tr- ờng THPT Quản Bạ. 5. Phơng pháp nghiên cứu: 5.1.