De thi hoc ki 2 ngu van lop 10 canh dieu nam 2022 2023

MA TRẬN ĐỀ THI HỌC KÌ II MÔN NGỮ VĂN LỚP 10 CÁNH DIỀU - Vận dụng cao đơn vị kiến thức Mức độ đánh giá Số câu hỏi theo mức độ nhận thức Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao - Nhậ

Trang 1

Quý Thầy/Cô truy cập có nhu cầu tìm tài liệu, mời truy cập tailieugiaovien.com.vn - website Giáo án, đề thi, chuyên đề, trắc nghiệm mới nhất, file word có lời giải, trình bày đẹp mắt

MA TRẬN ĐỀ THI HỌC KÌ II MÔN NGỮ VĂN LỚP 10 (CÁNH DIỀU) -

Vận dụng cao

đơn vị kiến thức

Mức độ đánh giá

Số câu hỏi theo mức độ nhận

thức Nhận

biết

Thông hiểu

Vận dụng

- Nhận biết được thể thơ, từ ngữ, các biện pháp tu từ trong bài thơ

- Nhận biết được phong cách ngôn ngữ, phương thức biểu đạt

- Nhận biệt được

Trang 2

hình ảnh tiểu biểu, các yếu tố tự sự, miêu tả được sử dụng trong bài thơ.

Thông hiểu:

- Hiểu và lí giải được tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình được thể hiện qua ngôn ngữ văn bản

- Hiểu được nội dung chính của văn bản

- Rút ra được chủ

đề, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc

- Hiểu được giá trị biểu đạt của từ ngữ, hình ảnh, vần, nhịp, biện pháp tu từ…

Vận dụng:

- Trình bày được những cảm nhận sâu sắc và rút ra được những bài học ứng xử cho bản thân

- Đánh giá được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua cách nhìn riêng về con người, cuộc sống; qua cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh, giọng điệu

Trang 3

2 Viết Viết bài

văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ

Nhận biết:

- Giới thiệu được đầy đủ thông tin chính về tên tác phẩm, tác giả, thể loại,… của bài thơ

- Trình bày được những nội dung khái quát của tác phẩm văn học

Thông hiểu:

- Triển khai vấn

đề nghị luận thành những luận điểm phù hợp Phân tích được những đặc sắc về nội dung, hình thức nghệ thuật và chủ

đề của tác phẩm

- Kết hợp được lí

lẽ và dẫn chứng

để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm

- Đảm bảo cấu trúc của một văn bản nghị luận;

đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt

Vận dụng:

- Nêu được những bài học rút ra từ tác phẩm thơ

- Thể hiện được

sự đồng tình / không đồng tình

1TL*

Trang 4

với thông điệp của tác giả (thể hiện trong tác phẩm).

Vận dụng cao:

- Đánh giá được ý nghĩa, giá trị của nội dung và hình thức tác phẩm

- Thể hiện rõ quan điểm, cá tính trong bài viết;

sáng tạo trong cách diễn đạt

Trang 5

Phòng Giáo dục và Đào tạo

Đề khảo sát chất lượng Học kì 2 Năm học 2022 - 2023 Môn: Ngữ Văn 10 Thời gian làm bài: 90 phút

Đề thi Học kì 2 Ngữ Văn lớp 10 Cánh Diều có đáp án - (Đề số 1)

Phần 1: Đọc hiểu (6 điểm)

Đọc bài thơ sau và trả lời câu hỏi:

Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng

Chẳng biết nước có giữ ngày, giữ tháng

Giữ bao nhiêu kỷ niệm giữa dòng trôi?

Hỡi con sông đã tắm cả đời tôi!

Tôi giữ mãi mối tình mới mẻ

Sông của quê hương, sông của tuổi trẻ

Sông của miền Nam nước Việt thân yêu"

(Nhớ con sông quê hương - Tế Hanh)

Câu 1 (1,0 điểm): Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính trong bài thơ Câu 2 (1,0 điểm): Nêu nội dung chính của đoạn trích Nhớ con sông quê hương Câu 3 (1,0 điểm): Chỉ ra biện pháp tu từ trong bài thơ và nêu hiệu quả biểu đạt Câu 4 (1,0 điểm): Anh/chị hãy nhận xét về tình cảm của tác giả đối với quê hương

trong bài thơ

Trang 6

Câu 5 (2,0 điểm): Nêu thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm trong bài thơ Từ thông

điệp đó em hãy viết một đoạn văn ngắn khoảng 5-7 dòng bàn về giá trị của quê hương đối với cuộc đời của mỗi con người?

Phần 2: Viết (4 điểm)

Anh/chị hãy viết bài văn nêu cảm nhận của mình về bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi

HƯỚNG DẪN CHẤM Phần 1: Đọc hiểu (6 điểm)

Câu

2

Bài thơ Nhớ con sông quê hương là sự ca ngợi về vẻ đẹp của con

sông quê vô cùng bình dị và chân thật trong tâm tưởng của nhà thơ

– đẹp hiền hòa, êm dịu; đồng thời bày tỏ tình cảm gắn bó với quê

hương của ông

1,0 điểm

Câu

3

Các biện pháp tu từ trong đoạn thơ:

+ Ẩn dụ hình thức: "Nước gương trong"

+ Nhân hóa: "Soi tóc những hàng tre"

+ So sánh: "Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè"

- Hiệu quả:

+ Tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt

+ Làm nổi bật hình ảnh một dòng sông hiền hòa, thơ mộng

+ Giúp tác giả bày tỏ tình cảm của mình một cách tự nhiên, sinh

động, mượt mà

1,0 điểm

Câu

4

- Trong bài thơ "Nhớ con sông quê hương", tác giả đã bộc lộ tình

cảm trân trọng và yêu tha thiết, mến thương quê hương Qua bài

thơ chúng ta cũng thấy được những khoảng không gian kỉ niệm

gần gũi luôn hiện lên vẹn nguyê trong ngần qua dòng hồi tưởng

của tác giả mỗi khi nhớ về quê hương

- Quê hương nuôi dưỡng tâm hồn tác giả, vun đắp cho ông những

khát vọng tươi đẹp trong cuộc đời Quê hương luôn hiện diện trong

sâu thẳm tâm hồn và trong trái tim tác giả

1,0 điểm

Câu

5

- Thông điệp: Hãy luôn trân trọng, yêu quý vẻ đẹp bình dị của quê

hương mình Vì những điều bình dị, mộc mạc ấy đã làm đẹp đời

sống tâm hồn ta và giúp ta có thể sống, cống hiến Cần luôn trân

2,0 điểm

Trang 7

trọng, luôn khắc ghi bóng hình quê hương dẫu ta có đi nơi đâu đi

chăng nữa

- HS trình bày về giá trị của quê hương đối với cuộc đời của mỗi

con người

+ Đảm bảo yêu cầu hình thức: đoạn văn

+ Đảm bảo yêu cầu nội dung

a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận

Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài

khái quát được vấn đề

0,25 điểm

2,5 điểm

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Nêu cảm nhận về bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi

c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt

các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng Dưới

đây là một vài gợi ý cần hướng tới:

1 Mở bài

- Giới thiệu về tác giả và tác phẩm

2 Thân bài

a Hình ảnh mùa thu Hà Nội trong hoài niệm của tác giả:

- Tín hiệu gợi lên mùa thu là những hình ảnh "sáng mát trong",

"hương cốm mới" => gợi lên hình ảnh mùa thu đặc trưng của Hà

- Mở đầu là câu thơ khẳng định "Mùa thu rồi" : niềm vui, niềm

phấn khởi trước cuộc sống đổi mới

- "Tôi đứng nghe vui đồi" : Ba động từ liên tiếp trong cùng một

câu thơ thể hiện một sự chú ý tuyệt đối, tập trung cao độ hướng về

đất nước, niềm vui

- Hình ảnh "rừng tre" : Biểu hiện cho con người Việt Nam, cho

những truyền thống của dân tộc ta (so sánh với thơ Nguyễn Duy)

- "Phấp phới" : vốn là từ để chỉ những thứ nhẹ nhàng, mềm và

mỏng, có thể bay trong gió nhưng tác giả đã sử dụng cho "rừng tre"

Trang 8

: thể hiện một niềm vui sướng tột độ, phấn khởi vô cùng của con

người Việt Nam

- Hình ảnh "trời thu, trong biếc": hình ảnh của bầu trời thu với màu

xanh biêng biếc, màu xanh của hy vọng, của niêm vui, hạnh phúc

với tiếng cười của những con người được làm chủ quê hương của

mình

- Những câu thơ tiếp theo, nhà thơ khẳng định niềm tự hào tự tôn

dân tộc, tự hào về đất nước đẹp tươi, giàu có của mình

c Hình ảnh đất nước trong những năm tháng chiến tranh cùng

niềm tự hào về truyền thống của cha ông :

- Nhà thơ tự hào về truyền thống của cha ông "Nước chúng ta nói

về!" : Những con người Việt Nam từ lớp này tới lớp khác, luôn

đứng lên giành lấy tự do và độc lập cho dân tộc => nhắc nhở chúng

ta về đạo lý "Uống nước nhớ nguồn"

- Hình ảnh của đất nước trong những năm tháng chiến tranh :

+ Hình ảnh "dây thép chiều", hay "những cánh đồng máu" :

Hình ảnh đau thương, khốc liệt của chiến tranh

+ Tác giả sử dụng biện pháp nhân hóa : cho thấy sự bi phẫn, đau

đớn đến nghẹn ngào

+ Hình ảnh những người chiến sĩ hành quân được thi vị hóa với

hình ảnh "nhớ mắt yêu"=> Ở đây tình yêu đôi lứa đã hòa chung

với tình yêu của đất nước, trở thành nguồn động lực để chiến đấu

vì Tổ quốc (so sánh với thơ Quang Dũng)

- Tác giả còn dùng một đoạn thơ để nhấn mạnh sự tàn ác của kẻ

thù bằng cách liệt kê một loạt những tội ác của kẻ thù

=> Tác giả sử dụng những hình ảnh tương phản để làm nổi bật lên

phẩm chất anh hùng của con người Việt Nam, đồng thời khẳng

định tình yêu nước, yêu hòa bình của dân tộc ta "Xiềng xích

thương nhà!"

d Hình ảnh đất nước trong niềm vui xây dựng xã hội và khát

vọng hướng tới tương lai :

- Hình ảnh đất nước với tiếng kèn gọi quân với những làn khói nhà

máy bay trong gió =>gợi lên công cuộc xây dựng lại đất nước sau

chiến tranh

- Động từ "ôm đất nước": bao trọn tình yêu to lớn dành cho những

con người Việt Nam, ôm trọn những đau thương để giờ đây những

con người ấy trở nên bất khuất, anh hùng

=> Niềm vui, niềm tự hào khi dân tộc ta đi lên đổi mới từ những

đau thương, phát triển, xây dựng đất nước

Trang 9

e Kết luận chung :

- Nội dung : Miêu tả về đất nước từ những năm tháng còn chiến

tranh, đau thương cho tới khi chúng ta chiến thắng, hướng tới tương

lai

- Nghệ thuật :

+ Hình ảnh thơ đẹp, giản dị, mộc mạc, giàu chất thơ, được lồng

trong tình yêu nước

+ Lời thơ chan chứa tình yêu, niềm tự hào dân tộc

+ Các biện pháp nghệ thuật được sử dụng linh hoạt, nhuần nhuyễn

3 Kết bài :

- Khẳng định lại vấn đề

0,5 điểm

Trang 10

Thông hiểu

Vận dụng

thức Nhận

Vận dụng

bố cục, những hình ảnh tiểu biểu, các yếu tố tự sự, miêu tả được sử

Trang 11

dụng trong bài thơ.

Thông hiểu:

Vận dụng:

- Đánh giá được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua cách nhìn riêng về con người, cuộc sống;

qua cách sử dụng

từ ngữ, hình ảnh, giọng điệu

văn nghị

Nhận biết:

1TL*

Trang 12

luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học

- Giới thiệu được đầy đủ thông tin chính về tên tác phẩm, tác giả, thể loại,… của tác phẩm

- Trình bày được những nội dung khái quát của tác phẩm văn học

Thông hiểu:

- Triển khai vấn

đề nghị luận thành những luận điểm phù hợp Phân tích được những đặc sắc về nội dung, hình thức nghệ thuật và chủ

đề của tác phẩm

- Kết hợp được lí

lẽ và dẫn chứng

để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm

- Đảm bảo cấu trúc của một văn bản nghị luận;

đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt

Vận dụng:

- Nêu được những bài học rút ra từ tác phẩm

- Thể hiện được

sự đồng tình / không đồng tình với thông điệp

Trang 13

của tác giả (thể hiện trong tác phẩm).

- Đánh giá được ý nghĩa, giá trị của nội dung và hình thức tác phẩm

- Thể hiện rõ quan điểm, cá tính trong bài viết;

sáng tạo trong cách diễn đạt

Trang 14

Đề thi Học kì 2 Ngữ Văn lớp 10 Cánh Diều có đáp án - (Đề số 2) Phần 1: Đọc hiểu (6 điểm)

ĐẤT NƯỚC Ở TRONG TIM

Đất nước mình bé nhỏ vậy thôi em

Nhưng làm được những điều phi thường lắm

Bởi hai tiếng nhân văn được cất vào sâu thẳm

Bởi vẫn giữ vẹn nguyên hai tiếng đồng bào

Em thấy không? Trong nỗi nhọc nhằn, vất vả, gian lao

Khi dịch bệnh hiểm nguy đang ngày càng lan rộng

Cả đất nước mình cùng đồng hành ra trận

Trên dưới một lòng chống dịch thoát nguy

Với người láng giềng đang lúc lâm nguy

Đất nước mình không ngại ngần tiếp tế

Dù mình còn nghèo nhưng mình không thể

Nhắm mắt làm ngơ khi ai đó cơ hàn

Với đồng bào mình ở vùng dịch nguy nan

Chính phủ đón về cách ly trong doanh trại

Bộ đội vào rừng chịu nắng dầm sương dãi

Để họ nghỉ ngơi nơi đầy đủ chiếu giường

Trang 15

Với chuyến du thuyền đang "khóc" giữa đại dương

Mình mở cửa đón họ vào bến cảng

Chẳng phải bởi vì mình không lo dịch nạn

Mà chỉ là vì mình không thể thờ ơ

Thủ tướng phát lệnh rồi, em đã nghe rõ chưa

"Trong cuộc chiến này sẽ không có một ai bị để lại"

Chẳng có điều gì làm cho mình sợ hãi

Khi trong mỗi người nhân ái được gọi tên

Từ mái trường này em sẽ lớn lên

Sẽ khắc trong tim bóng hình đất nước

Cô sẽ nối những nhịp cầu mơ ước

Để em vẽ hình Tổ quốc ở trong tim

Nhớ nghe em, ta chẳng phải đi tìm

Một đất nước ở đâu xa để yêu hết cả

Đảng đã cho ta trái tim hồng rạng tỏa

Vang vọng trong lòng hai tiếng gọi Việt Nam!

(Chu Ngọc Thanh)

Câu 1 (1,0 điểm): Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Cho biết phương thức

biểu đạt chính của bài thơ

Câu 2 (1,0 điểm): Bài thơ trên nói về sự kiện gì? Cảm xúc của tác giả trong bài thơ? Câu 3 (1,0 điểm): Việc trích dẫn ý kiến của thủ tướng trong bài thơ có tác dụng gì? Câu 4 (1,0 điểm): Nêu ý nghĩa của hai dòng thơ:

Chẳng có điều gì làm cho mình sợ hãi

Khi trong mỗi người nhân ái được gọi tên

Trang 16

Câu 5 (2,0 điểm) Hãy rút ra thông điệp của bài thơ? Từ thông điệp ấy, anh/chị thấy

bản thân mình cần học tập và phát huy điều gì để làm rạng danh con người Việt Nam

Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá nét đặc sắc về nội dung và hình thức nghệ thuật của một tác phẩm văn học em đã được học

Câu

2

– Bài thơ trên nói về sự kiện:

+ Dịch cúm Covid-19 đang diễn ra và sự đoàn kết của cả nước

trước đại dịch

+ Tấm lòng nhân ái của đất nước ta với láng giềng và công dân các

nước khác trên du thuyền

+ Trách nhiệm của chính phủ Việt Nam với công dân của mình ở

vùng dịch

– Cảm xúc của tác giả trong bài thơ: yêu thương, tự hào

1,0 điểm

+ Thể hiện tinh thần, truyền thống nhân văn cao đẹp của con người

Việt Nam: tinh thần tương thân tương ái của người Việt và trách

1,0 điểm

Trang 17

nhiệm cao cả, sự quan tâm lớn lao của chính phủ với công dân của

mình

Câu

4

Ý nghĩa của hai dòng thơ:

– Đề cao lòng nhân ái, tình yêu thương Khẳng định “nhân ái”

chính là sức mạnh lớn nhất giúp con người vượt qua mọi nỗi sợ

hãi

– Khi trong mỗi con người ai cũng có lòng nhân ái thì sẽ tạo nên

một xã hội văn minh, đoàn kết; con người sẽ không còn sợ sự cô

độc, lạc lõng

1,0 điểm

Câu

5

– Thông điệp của bài thơ: Hãy sống yêu thương nhân ái và trách

nhiệm

– Đưa ra những điều bản thân em cần học tập và phát huy

Gợi ý: Các em có thể tham khảo

+ Rèn luyện, tu dưỡng đạo đức của bản thân

+ Sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội

+ Thể hiện tình yêu thương, lòng nhân ái và trách nhiệm bằng các

hành động thiết thực

+ Sống có ước mơ hoài bão, góp phần phát triển đất nước

+ Lên án lối sống vô trách nhiệm, thờ ơ, vô cảm

2,0 điểm

0,25 điểm

Trang 18

Phân tích, đánh giá nét đặc sắc về nội dung và hình thức nghệ thuật

của một tác phẩm văn học em đã được học

0,25 điểm

2,5 điểm

0,5 điểm

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng

tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng

Dưới đây là một vài gợi ý cần hướng tới:

- Giới thiệu tên tác phẩm, tác giả, bối cảnh lịch sử (nếu cần) và

khái quát giá trị của tác phẩm

-Nêu tóm tắt nội dung chính của tác phẩm

- Phân tích giá trị của tác phẩm (nội dung và nghệ thuật)

- Đánh giá (nhận xét, bình luận) về thành công của tác giả trong

việc thể hiện nội dung và nghệ thuật

- Khái quát về vị trí, ý nghĩa của tác phẩm đối với sự nghiệp văn

Trang 19

Thông hiểu

Vận dụng

thức Nhận

biết

Thông hiểu

Vận dụng

do

Nhận biết:

bố cục, những hình ảnh tiểu biểu, các yếu tố tự sự, miêu

tả được sử dụng trong bài thơ

Trang 20

Thông hiểu:

Vận dụng:

văn nghị luận về một vấn

Trang 21

của bài văn nghị luận.

- Mô tả được vấn

đề xã hội và những dấu hiệu, biểu hiện của vấn đề xã hội trong bài viết

- Xác định rõ được mục đích, đối tượng nghị luận

Thông hiểu:

- Triển khai vấn đề nghị luận thành những luận điểm phù hợp

- Kết hợp được lí lẽ

và dẫn chứng để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm

- Đảm bảo cấu trúc của một văn bản nghị luận; đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt

Vận dụng:

- Đánh giá được ý nghĩa, ảnh hưởng của vấn đề đối với con người, xã hội

- Nêu được những bài học, những đề nghị, khuyến nghị rút ra từ vấn đề bàn luận

- Sử dụng kết hợp các phương thức miêu tả, biểu

Trang 22

cảm,… để tăng sức thuyết phục cho bài viết.

- Thể hiện rõ quan điểm, cá tính trong bài viết

Trang 23

Đề thi Học kì 2 Ngữ Văn lớp 10 Cánh Diều có đáp án - (Đề số 3) Phần 1: Đọc hiểu (6 điểm)

NHỮNG CON ĐƯỜNG

Anh nhớ không những con đường quê ta

Thân thương từ thuở nhỏ ?

Bao năm tháng đi về trên ngõ

Bao hoàng hôn rậm rịch bước chân trâu

Đường lập loè đom đóm bay cao

Ta ghé cửa nhà nhau xin lửa

Nghe hoa súng bờ ao se sẽ nở

Da diết lòng hương dịu tự vườn cau

Xưa xóm nghèo mái rạ chen nhau

Gồ ghề lối hẹp

Hun hút bờ tre gió rét

Mưa dầm lầy lội bùn trơn

Bà lưng còng chống gậy bước run

Còm cõi vai gầy gánh nặng

Sương trắng mùa đông ngõ vắng

Trang 24

Quét hoài không hết lá khô

Ôi những con đường hẹp ngày xưa

Cùng ruộng nhỏ ao con bó luôn tầm mắt

Khiến lòng người nhiều khi cũng chật

Ta dựng ngày mai rộng biển lúa vàng

Bước đi dài đường phải thênh thang

Vui mở với đời ta như trời rộng

(Những con đường, Trích Hương cây-1968- Lưu Quang Vũ)

Câu 1 Đoạn trích được viết theo thể thơ nào?

A Thất ngôn trường thiên

B Tự do

C Tám chữ

D Thất ngôn xen lục ngôn

Câu 2 Các phương thức biểu đạt sử dụng trong đoạn thơ:

Câu 4 Hình ảnh con đường trong quá khứ: Gồ ghề lối hẹp - Hun hút bờ tre gió rét -

Mưa dầm lầy lội bùn trơn nói lên điều gì về cuộc sống con người:

A Cuộc sống lam lũ, cơ cực

Trang 25

B Cuộc sống bình yên, giản dị

C Cuộc sống tù túng, ngột ngạt

D Cuộc sống sung sướng, đủ đầy

Câu 5 Mối quan hệ giữa "những con đường" và "lòng người" gợi lên trong những

câu thơ sau là gì?

Ôi những con đường hẹp ngày xưa

Cùng ruộng nhỏ ao con bó luôn tầm mắt

Khiến lòng người nhiều khi cũng chật

A Hoàn cảnh sống tù túng, khó khăn khiến lòng người trở nên ích ký, hẹp hòi;

B Hoàn cảnh sống chật chội, tù túng khiến con người trở nên thấp hèn, bé nhỏ;

C Hoàn cảnh sống thiếu thốn, khó khăn khiến con người càng nuôi quyết tâm bứt phá vượt thoát khỏi nghịch cảnh

D Hoàn cảnh sống bó buộc, hạn chế khiến tâm hồn, tình cảm, khát vọng của con người không thể rộng mở, vươn xa

Câu 6 Điểm khác biệt giữa con đường ngày xưa và con đường ngày mai là:

A Con đường ngày xưa lầy lội, con đường ngày mai sạch sẽ

B Con đường ngày xưa quanh co, con đường ngày mai thẳng tắp

C Con đường ngày xưa gần gũi, con đường ngày mai xa lạ

D Con đường ngày xưa chật hẹp, con đường ngày mai thênh thang

Câu 7 Nội dung chính của bài thơ là:

A Mối quan hệ giữa hoàn cảnh sống và tầm nhìn của con người;

B Nỗi nhớ của nhà thơ về những con đường quê hương

C Hình ảnh con đường quê hương trong hoài niệm của tác giả và những tình cảm, suy ngẫm của tác giả về quê hương

D Bài thơ nhắc đến hình ảnh của những con đường quê hương và công việc của mỗi người trên con đường khác nhau đó

Trang 26

Trả lời câu hỏi/ Thực hiện yêu cầu:

Câu 8 Em hiểu điều gì về ước vọng của tác giả gửi trong những vần thơ:

Câu 9 Bài thơ khơi dậy trách nhiệm gì của mỗi người đối với quê hương?

Câu 10 Rút ra thông điệp em thấy tâm đắc từ đoạn trích.

Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận bàn về vấn đề tôn sư trọng đạo trong cuộc sống hiện nay

Trang 27

Thể hiện ước vọng của tác giả:

- Xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp;

- Cuộc sống vật chất của con người ngày càng đủ đầy; môi trường,

hoàn cảnh sống ngày càng rộng mở

Đó là ước mơ chính đáng, cao đẹp của con người Hành trình phát

triển cần song hành với điều kiện thuận lợi về vật chất

0,5 điểm

Câu

9

Bài thơ khơi dậy trách nhiệm của mỗi người đối với quê hương:

trách nhiệm cống hiến, xây dựng quê hương ngày càng vươn cao,

vươn xa Có vậy, cuộc sống con người mới hết nghèo khổ, cơ cực,

tầm nhìn, mơ ước của con người mới được chắp cánh bay xa

1,0 điểm

Câu

10

Thông điệp từ bài thơ:

- Tình cảm yêu thương, gắn bó dành cho quê hương

- Thái độ trân trọng và tự hào

- Hành động thiết thực để góp phần xây dựng quê hương

1,0 điểm

0,25 điểm

Trang 28

Vấn đề tôn sư trọng đạo trong cuộc sống hiện nay

0,25 điểm

2,5 điểm

I Mở bài:

- Dẫn dắt vấn đề nghị luận: Lịch sử dân tộc luôn đề cao, coi trọng

những người mang trọng trách lớn lao: Dẫn dắt, giáo dục con người

trưởng thành Điều đó đã trở thành một đạo lý mà người ta vẫn gọi

là “Tôn sư trọng đạo”

II Thân bài:

* Giải thích thế nào là “Tôn sư trọng đạo”?

- “Tôn sư”: Tôn trọng thầy cô giáo

- “Trọng đạo”: Coi trọng đạo lí

⇒ “Tôn sư trọng đạo”: Cần ghi nhớ công ơn, tôn trọng ân nghĩa

của thầy cô giáo, coi trọng đạo lý, khắc sâu ơn nghĩa của những

người đã dìu dắt, dạy dỗ học trò trong sự nghiệp trồng người

- "Tôn sự trọng đạo" chính là một truyền thống tốt đẹp của đạo học

Việt Nam, truyền thống này có từ lâu đời khi có nhu cầu truyền dạy

và học tập của con người

* Tại sao cần phải “tôn sư trọng đạo”?

Cần biết ơn thầy cô bởi:

- Thấy cô nâng đỡ, truyền đạt tri thức, chắp cánh nâng đỡ con người

trong hành trình dài rộng của cuộc đời

Trang 29

- Thầy cô dạy ta cách sống, cách làm người, hướng con người tới

những giá trị sống tốt đẹp

- Thầy cô dành cho học trò tình yêu thương như mẹ cha

- Thầy cô là những người bạn luôn bên cạnh chia sẻ với học trò

mỗi lúc buồn vui hay hạnh phúc

- Biết ơn thầy cô giáo là nét đẹp trong cách sống của con người, là

biểu hiện của một người thực sự có văn hóa

* Biểu hiện của “Tôn sư trọng đạo”

- Phạm Sư Mạnh – học trò của cụ Chu Văn An, tuy đã thành quan

lớn, nhưng khi quay trở về thăm thầy vẫn kính cẩn, đứng từ xa vái

chào Khi được thầy mời vào nhà chỉ dám ngồi bậc dưới ⇒ Một

thái độ, một con người, một nhân cách lớn

- Ngày nay, truyền thống ấy vẫn được thể hiện một cách đa dạng

dưới nhiều hình thức:

+ Học sinh gửi những lời tri ân tới thầy cô nhân ngày 20/11

+ Học hành chăm chỉ, lễ phép, ngoan ngoãn với thầy cô giáo…

* Mở rộng vấn đề

- Ngày nay có rất nhiều người học trò đang ngồi trên ghế nhà

trường, được học nhiều bộ môn của các thầy cô giảng dạy nhưng

họ không ý thức được vấn đề cần phải tôn trọng, kính trọng, lễ phép

với người thầy và coi trọng đạo học mà thầy truyền giảng Điều ấy

có nghĩa là đạo lý truyền thống không được tôn trọng, học tập

- Bên cạnh những biểu hiện thể hiện truyền thống “tôn sư trọng

đạo” vẫn còn những con người bất kính, vô ơn với thầy cô:

+ Hỗn láo với thầy cô

+ Bày trò chọc phá thầy cô

Trang 30

+ Làm những hành vi sai trái khiến thầy cô phiền lòng

⇒ Hành vi, việc làm như vậy phải bị phê phán

- Nhưng cũng có rất nhiều người học trò đã và đang hiểu, thực hành

câu thành ngữ và cũng đang bước trên con đường thành đạt trong

cuộc sống, trong khoa học,

* Liên hệ bản thân:

- Điều tuyệt vời nhất để đền đáp công ơn thầy cô là học hành chăm

chỉ cần cù, mang những kiến thức mà thầy cô đã truyền dạy xây

dựng tương lai bản thân và làm giàu cho đất nước

- Cố gắng trở thành con người sống đẹp, sống có đạo đức, có tài để

không phụ công lao dạy dỗ của thầy cô

- Bản thân cần ý thức trách nhiệm và việc làm của mình sao cho

xứng đáng với những gì thầy cô truyền đạt

III Kết bài:

- Khẳng định lại vấn đề nghị luận: “Tôn sư trọng đạo” là một nét

đẹp trong tính cách, phong cách sống của mỗi người

- Lời nhắn gửi đến mọi người: Hãy sống thật đẹp, sống có ích, có

đức và có tài để công lao của các thầy cô trở nên có ý nghĩa

0,5 điểm

Trang 31

thức Nhận

biết

Thông hiểu

Vận dụng

do

Nhận biết:

Trang 32

tả được sử dụng trong bài thơ.

Thông hiểu:

Vận dụng:

văn nghị luận về

Nhận biết:

- Xác định được

yêu cầu về nội

1TL*

Trang 33

một vấn

đề xã hội

dung và hình thức của bài văn nghị luận

- Mô tả được vấn

đề xã hội và những dấu hiệu, biểu hiện của vấn đề xã hội trong bài viết

- Xác định rõ được mục đích, đối tượng nghị luận

Thông hiểu:

- Triển khai vấn đề nghị luận thành những luận điểm phù hợp

- Kết hợp được lí lẽ

và dẫn chứng để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm

- Đảm bảo cấu trúc của một văn bản nghị luận; đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt

Vận dụng:

- Đánh giá được ý nghĩa, ảnh hưởng của vấn đề đối với con người, xã hội

- Nêu được những bài học, những đề nghị, khuyến nghị rút ra từ vấn đề bàn luận

- Sử dụng kết hợp các phương thức

Trang 34

miêu tả, biểu cảm,… để tăng sức thuyết phục cho bài viết.

- Thể hiện rõ quan điểm, cá tính trong bài viết

Trang 35

Đề thi Học kì 2 Ngữ Văn lớp 10 Cánh Diều có đáp án - (Đề số 4)

Phần 1: Đọc hiểu (5 điểm)

Hùng vĩ thay, toàn thân đất nước

Tựa Trường Sơn, vươn tới Trường Sa

Từ Trà Cổ rừng dương đến Cà Mau rừng đước

Đỏ bình minh mặt sóng khơi xa

Đã qua, thuở âm u bóng giặc

Trắng khăn tang, tàn lụi cỏ cây

Đã qua, mỗi đêm Nam ngày Bắc

Giữa quê hương mà như kiếp đi đày (…)

Tôi lại mơ … Trên Thái Bình Dương

Tổ quốc ta như một thiên đường

Của muôn triệu anh hùng làm nên cuộc sống

Của tự do, hy vọng, tình thương…

(Trích Vui thế, hôm nay … - Thơ Tố Hữu, NXB Giáo dục, 1999)

Câu 1 (1,0 điểm) Chỉ ra thể loại và phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên Câu 2 (1,0 điểm) Trong khổ thơ đầu tiên, tác giả đã dùng những hình ảnh nào để

làm rõ sự “hùng vĩ” của “toàn thân đất nước”?

Trang 36

Câu 3 (1,0 điểm) Chỉ ra và phân tích ý tác dụng của biện pháp so sánh trong khổ

thơ thứ hai

Câu 4 (2,0 điểm) Hai dòng cuối của khổ thơ thứ ba cho thấy những phẩm chất gì

của con người Việt Nam? (Trình bày khoảng 5 đến 7 dòng )

Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận bàn về câu nói: Ý chí là con đường về đích sớm nhất

Câu

2

Tác giả đã dùng những hình ảnh để làm rõ sự “hùng vĩ” của “toàn

thân đất nước”: "tựa Trường Sơn, vươn tới Trường Sa", "Trà Cổ

rừng dương đến Cà Mau rừng đước", "đỏ bình minh mặt sóng khơi

xa"

1,0 điểm

Câu

3

Biện pháp so sánh trong khổ thơ 2: “Giữa quê hương mà như kiếp

đi đày” nói về năm tháng chiến tranh ác liệt của dân tộc, những

người dân họ sống trên mảnh đất quê hương mà như người tù khổ

sai, lao dịch trước sự áp bức bóc lột của thực dân trong chiến tranh

=> Bộc lộ nỗi đau xót trước tình cảnh của nhân dân và lòng căm

thù giặc sâu sắc

1,0 điểm

Câu

4

Hai dòng cuối của khổ thơ thứ ba cho thấy những phẩm chất của

con người Việt Nam: hiên ngang, bất khuất, kiên cường, dũng cảm,

dám hi sinh cho độc lập, tự do của dận tộc; lối sống nghĩa tình,

chan chứa yêu thương và hi vọng vào ngày mai tươi sáng

2,0 điểm

Trang 37

0,5 điểm

3,0 điểm

Bàn về câu nói: Ý chí là con đường về đích sớm nhất

I Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề: Câu chuyện về hành trình vượt khó của thầy

Nguyễn Ngọc Kí, Nick Vujicic đã trở thành nguồn cảm hứng lớn

có sức lan tỏa, lay động hàng triệu người Họ là những tấm gương

về nghị lực phi thường khi đã vượt qua hoàn cảnh sống khắc nghiệt,

vượt qua những bất hạnh để thành công, thực hiện được những điều

phi thường

II Thân bài:

– Cắt nghĩa:

+ “ Ý chí” là tinh thần tự giác, quyết tâm mạnh mẽ để thực hiện

những mục tiêu, lý tưởng ban đầu

+ “Đích” là những mục tiêu, là thành quả tốt đẹp mà con người

hướng đến và mong muốn đạt được

Trang 38

–> Câu nói: “Ý chí là con đường về đích sớm nhất” đã khẳng định

vai trò của ý chí, nghị lực đối với quá trình phát triển của con người

– Sống trong cuộc đời, bất cứ ai cũng có những ước mơ, những

mong muốn xác định, đó chính là kim chỉ nam cho những hành

động, cố gắng

– Trong những hoàn cảnh không mong muốn, nếu như không có đủ

ý chí mạnh mẽ, tinh thần quyết tâm con người sẽ trở yếu đuối, dễ

dàng bỏ cuộc và cuối cùng là thất bại

– Cuộc sống đã chứng kiến rất nhiều tấm gương có ý chí, quyết tâm

mạnh mẽ đã vượt qua nghịch cảnh để gặt hái trái ngọt của thành

công, đó là thầy Nguyễn Ngọc Kí, Nick Vujicic, là cậu bé Nguyễn

Thiện Nhân…

– Ý chí, nghị lực được hình thành qua quá trình rèn luyện của mỗi

người

– Ý chí là chìa khóa giúp chúng ta thành công bởi nó thôi thúc suy

nghĩ và mọi hành động thực tế của con người

III Kết bài:

- Bác Hồ của chúng ta từng nói: Không có việc gì khó/chỉ sợ lòng

không bền, đúng vậy mọi khó khăn thử thách sẽ làm cho những ước

mơ của chúng ta trở nên ý nghĩa khi được hiện thực hóa và chúng

ta có thể vượt qua mọi khó khăn, làm nên những điều kì diệu nếu

chúng ta có ý chí

0,5 điểm

d Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e Sáng tạo

Trang 39

- Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt

mới mẻ

0,5 điểm

Trang 40

Thông hiểu

Vận dụng

thức Nhận

biết

Thông hiểu

Vận dụng

do

Nhận biết:

tả được sử dụng trong bài thơ

Tiêu đề	Đề thi học kì 2 ngữ văn lớp 10 cánh diều
Trường học	Phòng Giáo dục và Đào tạo
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Đề thi
Năm xuất bản	2022 - 2023

Định dạng
Số trang	92
Dung lượng	1,15 MB