Quản lý lưu vực - Đánh giá các điều kiện cơ bản của lưu vực

Quản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vucQuản lý lưu vực - danh gia dieu kien cua luu vuc

Trang 1

Bài 7: Đánh giá các điều kiện cơ bản của lưu vực

Các vấn đề cần đánh giá:

- Sự cân bằng giữa dân số và sức tải của môi trường

- Việc xây dựng chiến lược quản lý lưu vực cấp quốc

gia/vùng/khu vực

- Việc thực thi các kỹ thuật quản lý lưu vực để giải quyết vấn

đề suy thoái đất và nước trên cơ sở được chấp nhận về mặt chính trị, xã hội và kinh tế

- Việc đào tạo, tập huấn, nghiên cứu và ứng dụng các dự án trình diễn

- Sự nhận thức của xã hội và sự cần thiết của việc huy động cộng đồng dân địa phương vào quản lý bền vững vùng đầu nguồn

Trang 2

7.1 Các tiếp cận thực tiễn:

7.1.1 Tiếp cận kỹ thuật:

- Bảo tồn và cải thiện các lớp thảm thực vật

- Cải thiện nghề chăn nuôi gia súc

- Cải thiện kỹ thuật canh tác và bảo vệ đất:

- Trồng cây ăn quả, cây lâu năm

- Cung cấp nguồn năng lượng thay thế

Trang 3

7.1 Các tiếp cận thực tiễn:

7.1.2 Tiếp cận hành chính:

- Quy hoạch tổng thể:

- Quản lý dự án:

- Tập huấn và đào tạo:

- Quảng bá thông tin và chuyển giao công nghệ:

- Cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân vùng đầu

nguồn lưu vực:

- Phát triển các hình thức khuyến khích cộng đồng:

- Xây dựng các hợp tác xã trong sản xuất, kinh doanh:

- Kết hợp nuôi rừng với khai thác rừng:

Trang 4

7.2 Giới thiệu phương pháp luận:

- Đảm bảo sử dụng bền vững và có hiệu quả kinh tế mọi

nguồn tài nguyên thiên nhiên tái tạo

- Tạo ra sự cân bằng sinh thái cũng như những hệ thống hỗ trợ khác cho sự sống ở vùng đầu nguồn

- Duy trì và cải thiện chất lượng nước

- Nuôi dưỡng và làm tăng sản lượng nước

- Điều tiết dòng chảy tại các sông suối

- Kiểm soát dòng chảy cực đỉnh để giảm thiểu lũ

- Kiểm tra xói mòn đất và các quá trình thoái hóa đất nguy hại khác

Trang 5

Những công việc quy hoạch cần phải được triển khai:

- Bảo vệ và phục hồi rừng

- Cải thiện và bảo vệ đồng cỏ

- Kiểm soát xói mòn rãnh và dòng lũ, bảo vệ sông suối, hồ

chứa và phục hồi vùng đất bị sạt lở

- Kiểm soát xói mòn, sạt lở tại các đường giao thông

- Các công việc bảo vệ và phục hồi khác

Trang 6

Trong nhiều dự án quản lý đầu nguồn, thường đòi hỏi một số hợp phần phát triển nông thôn Tùy theo những nhu cầu thực

tế tại các vùng đầu nguồn, kế hoạch phát triển có thể bao

gồm:

- Tưới tiêu và thu hoạch nước

- Phát triển và cải thiện đường giao thông

- Xây dựng nhà cửa và các công trình khác

- Các kế hoạch phát triển khác (như xây dựng nhà máy thủy điện cỡ nhỏ)

Trang 7

7.3 Đánh giá những điều kiện chủ yếu của lưu vực

7.3.1 Điều kiện tự nhiên của lưu vực:

Diện tích lưu vực có thể được chia thành những tiểu vùng

- Tiểu vùng đầu nguồn sông suối

- Hồ chứa nước tự nhiên và nhân tạo, diện tích mặt nước

- Các khu vui chơi, giải trí, dịch vụ du lịch

Trang 8

- Hồ chứa nước, sông suối

Trang 9

7.3.3 Những vấn đề có liên quan đến tài nguyên nước:

- Đánh giá hiện trạng, tiềm năng sử dụng nước và xác định

sự thay đổi về số lương và chất lượng

- Đánh giá thực trạng cung cấp nước và những đặc trưng về chất lượng của nó

- Đánh giá sự thay đổi về chất lượng nước dưới ảnh hưởng của các phương thức quản lý rừng khác nhau

- Đánh giá lợi ích sử dụng nước dưới ảnh hưởng của việc

thay đổi phương thức quản lý rừng khác nhau

Trang 10

7.3.4 Điều kiện kinh tế và cơ sở hạ tầng

- Xu hướng biến đổi dân số ở vùng đầu nguồn lưu vực (tỷ lệ tăng dân số, cấu trúc tuổi, khả năng di cư, các quá trình dân

số có ảnh hưởng đến mức độ sử dụng tài nguyên?)

- Những nhân tố cản trở việc đổi mới công nghệ (đói nghèo,

mù chữ, thất học, thiếu dịch vụ khuyến nông, phong tục, tập quán, thiếu sự khích lệ …)

- Những nhân tố xã hội này gây khó khăn cho việc phát triển

và quản lý trang trại ở vùng đầu nguồn lưu vực (quyền sở

hữu, sử dụng đất, chính sách, luật lệ của nhà nước, các hệ thống trang trại bản địa, sợ rủi ro …)

Trang 11

- Cấu trúc xã hội, hệ thống tổ chức quản lý hiện hành có ảnh hưởng gì và ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của

các cá nhân và cộng đồng tại đầu nguồn lưu vực

- Nhu cầu trước mắt của nông dân là gì (lương thực, đường

xá, nước tưới, nhà cửa, thị trường, các phương tiện giải trí…)

- Những người nông dân thích làm ăn cá thể hay tập thể

Trang 12

- Thực trạng phụ nữ và trách nhiệm của họ như thế nào?

Thực trạng người ở độ tuổi lao động ra sao, tình trạng thất

nghiệp ra sao, họ có sẵn sàng nhận việc làm không, khả năng

di cư ra ngoài tìm việc làm hoặc để sinh sống như thế nào?

- Khả năng nhận biết của nông dân về các nguyên nhân và các vấn đề ở vùng đầu nguồn như thế nào?

- Quan điểm của nông dân như thế nào về việc bảo vệ và

phát triển tổng hợp lưu vực

Trang 13

Một số thông tin về kinh tế cần được chú ý như sau:

- Các hoạt động kinh tế hiện hành tại vùng đầu nguồn: sản

xuất, thu nhập, hệ thống trang trại, mô hình trang trại, mô hình

sử dụng đất, việc làm, nguồn cung cấp lao động và nhu cầu

về lao động, thị trường tiền vốn, ngân hàng, tín dụng …

- Tiềm năng cho phát triển kinh tế: khả năng của hộ gia đình (lao động, tài nguyên, công nghệ), các cơ hội của ngành nghề phi nông nghiệp, nhu cầu cơ sở hạ tầng, các nguồn hỗ trợ về tài chính và tín dụng, khả năng phát triển công nghiệp nông thôn

Trang 14

- Những rào cản hoặc những vấn đề đối với sự phát triển từ góc nhìn kinh tế, bao gồm quyền sở hữu hoặc sử dụng đất, thuê đất, quy mô và sự phân tán của trang trại, tiền vốn, kiến thức, lao động, giá cả, thị trường và điều kiện giao thông …

Trang 15

- Ứng xử của nông dân đối với các biện pháp cải thiện kinh

tế, bao gồm: tín dụng hoặc tiền hỗ trợ, các dịch vụ khuyến

nông, chính sách giảm thuế hoặc tiền thuê đất, thiết bị và vật

tư cho trang trại, cải thiện tình hình thị trường…

- Các chi phí cho hoạt động sản xuất và thu nhập, lợi nhuận chi phí và lợi ích của hoạt động bảo tồn đầu nguồn, và các chỉ tiêu khác về mặt kinh tế

Trang 16

7.3.5 Nhu cầu chính sách và thể chế

Những chính sách của chính phủ cần tập trung vào một số

vấn đề chủ yếu dưới đây:

- Tạo ra sự cân bằng giữa dân số và sức tải môi trường ở

vùng đầu nguồn Đối với những khu vực có địa hình dốc, chia cắt phức tạp, nguy cơ thoái hóa đất nghiêm trọng, cần có

chính sách ưu tiên và các dự án thực thi trong khoảng thời

Trang 17

+ Các giải pháp không được bỏ qua những nhu cầu cơ bản của người dân địa phương sống trong vùng đầu nguồn Cần

áp dụng các hình thức khuyến khích người dân vùng đầu

nguồn để cuốn hút họ vào chuyển đổi phương thức sử dụng đất theo hướng thân thiện và bền vững với môi trường

Trang 18

+ Các chương trình quốc gia cần phải phân tích kỹ lưỡng

những điểm bất công bằng của các chương trình quản lý lưu vực Những chính sách về vấn đề này cần dựa vào nguyên

tắc “cộng tác và chia sẻ” và thể hiện rõ quan điểm đồng thuận

giữa vùng cao và vùng thấp Chẳng hạn, cần lượng giá đầy

đủ những giá trị của rừng tạo ra rừ vùng cao mà vùng dưới được hưởng thụ, sau đó xác định trách nhiệm mà vùng dưới phải đóng góp cho vùng cao (chi trả phí môi trường rừng)

Trang 19

+ Sự sắp xếp về tổ chức và thể chế là quan trọng ở hầu hết các nước để điều phối và thực thi có hiệu quả các chương

trình quản lý đầu nguồn, từ lập kế hoạch, chuẩn bị đầu tư,

triển khai thực hiện, đến giám sát và đánh giá

Trang 20

Những vấn đề về thể chế thường bao gồm như dưới đây

- Hỗ trợ không hợp lý từ các tổ chức có thẩm quyền từ góc

nhìn của chính sách, tiền tài trợ và hành chính

- Thiếu hụt đội ngũ cán bộ cho lập kế hoạch, thực thi, giám

Trang 21

Những vấn đề về thể chế thường bao gồm như dưới đây

- Thiếu khuyến khích các cán bộ kỹ thuật làm việc tại hiện

trường

- Thiếu liên kết giữa các tổ chức có liên quan

- Thực thi kém hiệu quả do thiếu giám sát và đánh giá

- Thiếu động lực do hạn chế về phương tiện

- Thiếu dữ liệu nghiên cứu để cải thiện tiếp theo

Trang 22

Do việc quản lý đầu nguồn có liên quan với nhiều loại tài

nguyên khác nhau, nên những bộ luật sau đây cần được xét duyệt lại:

- Luật và thực thi luật về nông nghiệp và sử dụng đất có liên quan

- Luật và thực thi luật về bảo vệ và phát triển rừng

- Luật liên quan đến sử dụng và phát triển nguồn nước

- Luật về các hoạt động khai thác khoáng sản

- Luật và thực thi luật về bảo vệ môi trường

- Luật về đời sống hoang dã và vui chơi giải trí

- Các luật có liên quan, như luật về phát triển nông thôn…

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	256,97 KB