Đề bài so sánh các loại trách nhiệm pháp lý và đánh giá về mức độ nghiêm khắccủa các trách nhiệm pháp lý đó phân tích ví dụ minh họa

1.2 Đặc điểm Tùy vào từng loại trách nhiệm pháp lý được phân tích và so sánh cụ thể hơn tại mục 2 dưới đây, trách nhiệm pháp lý có thể bao gồm một hoặc một vài đặc điểm sau: - Là hậu quả

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHENIKAA KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN

⸎⸎⸎⸎⸎

BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN

PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Đề bài: “ So sánh các loại trách nhiệm pháp lý và đánh giá về mức độ nghiêm khắccủa các trách nhiệm pháp lý đó? Phân tích ví dụ minh họa? ”

Mã số: 34

1 Khái quát trách nhiệm pháp lý

1.1 Khái niệm

Trách nhiệm pháp lý là hậu quả bất lợi mà cá nhân, tổ chức phải gánh chịu khi vi phạm quy định pháp luật, quy định nội bộ của cơ quan tổ chức, thỏa thuận của các bên, tùy từng trường hợp

1.2 Đặc điểm

Tùy vào từng loại trách nhiệm pháp lý (được phân tích và so sánh cụ thể hơn tại mục

2 dưới đây), trách nhiệm pháp lý có thể bao gồm một (hoặc một vài) đặc điểm sau:

- Là hậu quả bất lợi buộc chủ thể vi phạm pháp luật phải chịu trách nhiệm: có thể bất lợi về vật chất, tinh thần, danh dự, thậm chí bất lợi cả về tính mạng của họ;

- Nội dung của trách nhiệm pháp lý thường được quy định trong phần chế tài của quy phạm pháp luật/thỏa thuận/quy định nội bộ;

- Việc xác định và áp dụng trách nhiệm pháp lý cần phải tuân theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định/thỏa thuận/quy định nội bộ;

- Trách nhiệm pháp lý phát sinh khi có vi phạm pháp luật hoặc vi phạm thỏa thuận, vi phạm quy định nội bộ của tổ chức, cơ quan, theo đó bên có quyền sẽ áp dụng trách nhiệm pháp lý đối với người/cơ quan/tổ chức có hành vi vi phạm;

- Trong một số trường hợp đặc biệt (theo quy định pháp luật/thỏa thuận/quy định nội

bộ), bên có hành vi vi phạm có thể không phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với hành

vi vi phạm của mình (ví dụ: thuộc các trường hợp được miễn trách nhiệm (theo pháp

luật dân sự, thương mại), người vi phạm chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, hết thời hiệu khởi kiện dân sự, thương mại/hết thời hiệu bị truy cứu trách nhiệm hình sự,

…)

2 So sánh các loại trách nhiệm pháp lý

Căn cứ vào việc phân loại vi phạm pháp luật, có bốn loại trách nhiệm pháp lý sau: trách nhiệm hình sự, trách nhiệm hành chính, trách nhiệm dân sự, trách nhiệm kỷ luật

(i) Điểm giống nhau giữa các loại trách nhiệm pháp lý

- Đều là hậu quả bất lợi áp dụng đối với các cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm;

- Đều nhằm mục đích điều chỉnh lại hành vi của chủ thể có hành vi vi phạm cho phù hợp với quy định pháp luật, thỏa thuận, và/hoặc quy định nội bộ của tổ chức, cơ quan

(ii) Điểm khác nhau giữa các loại trách nhiệm pháp lý

Trách nhiệm hình sự Trách nhiệm dân

sự

Trách nhiệm kỷ luật

Trách nhiệm hành chính Khái niệm Là trách nhiệm do tòa

án áp dụng đối với

người có hành vi phạm

tội theo quy định của

Bộ luật Hình sự và các

văn bản hướng dẫn liên

quan

Là trách nhiệm được

áp dụng đối với chủ thể vi phạm pháp luật dân sự theo quy định của Bộ luật Dân sự và các văn bản hướng dẫn liên quan

Là trách nhiệm được áp dụng đối với chủ thể vi phạm kỷ luật theo quy định nội bộ của cơ quan, tổ chức có liên quan

Là trách nhiệm được áp dụng đối với chủ thể vi phạm pháp luật hành chính theo quy định pháp luật hành chính

Chủ thể

- Trọng tài (đối với các quan hệ pháp luật mang tính thương mại);

Hòa giải viên

thương mại;

- Bên bị vi phạm

Thủ trưởng cơ quan, giám đốc xí nghiệp,

Cơ quan quản lý hành chính nhà nước

Chủ thể bị

áp dụng

Người có hành vi

phạm tội được quy

định trong Bộ luật hình

sự và các văn bản

hướng dẫn liên quan

do Quốc hội ban hành

Riêng đối với cá nhân

cần lưu ý một số điểm

sau:

- Từ đủ 14 tuổi đến

dưới 16 tuổi: phải

chịu trách nhiệm

hình sự về tội rất

nghiệm trọng do cố

ý hoặc tội phạm

đặc biệt nghiêm

trọng.1

- Từ đủ 16 tuổi trở

- Bên có hành vi

vi phạm như cá nhân hoặc pháp nhân được quy

định trong Bộ luật dân sự và các văn bản hướng dẫn liên quan do Quốc hội ban hành;

- Lưu ý rằng bên

có hành vi vi

phạm (như nêu

trên) chỉ trở

thành chủ thể bị

áp dụng trách nhiệm pháp lý nếu không thuộc trường hợp được miễn trách nhiệm

Cán bộ, nhân viên, người lao động nói chung khi họ vi phạm

kỷ luật lao động,

kỷ luật nhà nước

Các cá nhân hoặc

tổ chức vi phạm hành chính

Riêng đối với cá nhân cần lưu ý một số điểm sau:

- Từ đủ 14 tuổi

đến dưới 16 tuổi bị xử phạt hành chính về

vi phạm hành chính do cố ý

- Từ đủ 16 tuổi

trở lên bị xử

chính về mọi

vi phạm hành chính do mình

1 Điều 91 Luật sửa đổi Bộ luật hình sự 2017

Trách nhiệm hình sự Trách nhiệm dân

sự

Trách nhiệm kỷ luật

Trách nhiệm hành chính

lên phải chịu trách

nhiệm hình sự về

mọi tội phạm.2

- Việc xử lí người

chưa thành niên (từ

đủ 14 tuổi đến dưới

18 tuổi) phạm tội

lấy nguyên tắc giáo

dục là chủ yếu

theo quy định của

Các chế

tài (i) Hình phạt chính như:

- Cảnh cáo;

- Phạt tiền;

- Cải tạo không

giam giữ;

- Trục xuất;

- Tù chung thân

- Tử hình,…

(ii) Hình phạt bổ

sung như:

- Cấm đảm nhiệm

chức vụ, cấm

hành nghề hoặc

làm công việc

nhất định;

- Quản chế;

- Tước một số

quyền công dân;

…

Nhận định chung:

Các chế tài trách

nhiệm hình sự nghiêm

khắc nhất

- Phạt tiền;

thiệt hại;

- Buộc thực hiện đúng hợp đồng, thỏa thuận;

- Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm;

- Buộc xin lỗi, cải chính công khai

Nhận định chung:

Các chế tài trách nhiệm dân sự ít nghiêm khắc nhất so với chế tài trách nhiệm hình sự

- Khiển trách;

lương;

việc

chung: Chế tài

trách nhiệm kỷ luật so với chế tài hình sự ít nghiêm khắc hơn

- Cảnh cáo

- Phạt tiền

- Tịch thu giấy

phép hành nghề;

- Bồi thường

thiệt hại

chung: Chế tài

trách nhiệm hành chính (phạt tiền, cảnh cáo ) so với chế tài hình sự ít nghiêm khắc hơn

Thủ tục/

Phương

thức giải

quyết

đến cơ quan điều tra về

hành vi phạm tội

tra của cơ quan điều tra

Tùy từng trường hợp các bên trong tranh chấp được quyền lựa chọn phương thức giải quyết như sau:

Tùy từng trường hợp các bên trong tranh chấp được quyền lựa chọn phương thức giải quyết căn cứ theo

Tùy từng trường hợp bên bị vi phạm được quyền lựa chọn phương thức giải quyết như sau:

2 Điều 91 Luật sửa đổi Bộ luật hình sự 2017

Trách nhiệm hình sự Trách nhiệm dân

sự

Trách nhiệm kỷ luật

Trách nhiệm hành chính

khởi tố vụ án, xét xử,

thi hành án (nếu có)

4 Bước 1: Khởi

tố vụ án hình sự

5 Bước 2: Điều

tra vụ án hình sự

6 Bước 3: Truy

tố vụ án hình sự

7 Bước 4: Xét xử

sơ thẩm vụ án hình sự

thẩm vụ án hình sự

(nếu có) (Bước này sẽ

được trình bày chi

tiết tại Phụ lục 1: Thủ

tục giải quyết vụ án

hình sự)

9 Bước 5: Thi

hành

bản án và quyết định

của Tòa án

- Hòa giải

- Trọng tài;

- Tòa án (Bước

này sẽ được trình bày chi tiết hơn tại Phụ lục 2: Thủ tục giải quyết vụ

án dân sự)

quy định nội bộ

cơ quan, tổ chức mình để xử lý

(i) Khiếu nại

(quy định tại Luật Khiếu nại 2011 và các văn bản hướng dẫn)

Hoặc

Khởi kiện tại

Tòa án (Bước này

sẽ được trình bày chi tiết hơn tại Phụ lục 3: Thủ tục giải quyết vụ

án hành chính)

3 Ví dụ

3.1 Trách nhiệm hình sự

Tình huống: Trịnh Văn Đức (20 tuổi), là sinh viên của một trường đại học Đức không có

tiền đóng học phí, nhiều lần bị nhà trường nhắc nhở Đức đến nhà anh Định chơi và ở lại qua đêm, lợi dụng lúc anh Định đi vắng, Đức đã lấy trộm 22 triệu đồng Sau sự việc, Định

có đến công an trình báo và Đức bị bắt ngay sau đó Cơ quan công an kết luận Đức bị khởi

tố vụ án với tội trộm cắp tài sản, Tòa ban hành bản án Đức phải chịu phạt cải tạo không giam giữ 1,5 năm

Trong tình huống trên, có thể thấy rằng:

- Đức là chủ thể có hành vi vi phạm pháp luật;

- Chủ thể áp dụng (có thẩm quyền quyết định cuối cùng về trách nhiệm pháp lý của Đức) là Tòa án;

- Chế tài: Hành vi phạm tội của Đức bị xử phạt theo khoản 1 điều 138 Bộ luật hình sự

năm 2015: “Người nào trộm cắp tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng

đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.” Theo đó, Tòa đã ban

hành bản án Đức phải chịu phạt cải tạo không giam giữ 1,5 năm

- Thủ tục/trình tự giải quyết: Định tố cáo Đức, cơ quan điều tra tiến hành điều tra và

có quyết định Đức bị khởi tố, cơ quan điều tra chuyển cho Viện kiểm sát để khởi tố, Tòa xét xử và ra bản án

3.2 Trách nhiệm dân sự

Tình huống: A lái xe máy, do không để ý đã đâm đổ hàng rào của nhà B A và B thỏa thuận

rằng A sẽ phải chịu trách nhiệm dân sự buộc phải bồi thường cho B số tiền tương ứng với chi phí khắc phục lại hàng rào bị đổ do A gây ra

Trong tình huống trên, có thể thấy rằng:

- A là chủ thể có hành vi vi phạm pháp luật;

- Chủ thể áp dụng (có thẩm quyền quyết định cuối cùng về trách nhiệm pháp lý của A)

là B;

- Chế tài: Bồi thường thiệt hại (trả tiền cho B dựng lại hàng rào đã bị đổ)

- Thủ tục giải quyết: A và B tự thương lượng, thỏa thuận về việc giải quyết trách nhiệm dân sự của A

3.3 Trách nhiệm kỷ luật

Tình huống: A làm việc tại Công ty cổ phần X Trong thời gian làm việc, A thường xuyên

đi làm muộn và không hoàn thành đúng thời hạn các công việc được giao Do đó, Ban Giám đốc đã căn cứ vào nội quy lao động, quy chế Công ty cổ phần X và cảnh cáo A trước toàn thể cán bộ nhân viên tại công ty, đồng thời giảm trừ lương của A trong tháng đó

Trong tình huống trên, có thể thấy rằng:

- A là chủ thể có hành vi vi phạm kỷ luật;

- Chủ thể áp dụng (có thẩm quyền quyết định về trách nhiệm pháp lý của A) là ban giám đốc

- Chế tài: Cảnh cáo, phạt tiền

- Thủ tục giải quyết: Ban Giám đốc căn cứ vào nội quy lao động, quy chế Công ty cổ phần X để cảnh cáo trước công ty, trừ lương của A trong tháng

3.4 Trách nhiệm hành chính

Tình huống: A điều khiển xe ô tô vượt đèn đỏ và bị cơ quan công an yêu cầu dừng lại phạt

tiền 3.000.000 đồng

Trong tình huống trên, có thể thấy rằng:

- A là chủ thể có hành vi vi phạm hành chính;

- Chủ thể áp dụng: Cơ quan công an

- Chế tài: Theo Nghị định100/2019/NĐ-CP, mức phạt tiền dành cho lỗi vượt đèn đỏ của xe ô tô sẽ từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng

- Thủ tục giải quyết: Cơ quan công an ra quyết định phạt hành chính A vì hành vi vượt đèn đỏ khi điều khiển xe ô tô

4 Kết luận

Trách nhiệm pháp lý được hiểu là hậu quả bất lợi mà cá nhân, tổ chức phải gánh chịu khi vi phạm quy định pháp luật, quy định nội bộ của cơ quan tổ chức, thỏa thuận của các bên, tùy từng trường hợp

Trách nhiệm pháp lý giúp ngăn ngừa, giáo dục và cải tạo hành vi vi phạm pháp luật Căn cứ vào các quy định của pháp luật, trách nhiệm pháp lý sẽ giáo dục con người có ý thức

và tôn trọng pháp luật

PHỤ LỤC 1 Thủ tục giải quyết vụ án hình sự

Thứ nhất, Khởi tố vụ án: Xác định xem hành vi vi phạm có cấu thành tội phạm hay không.

Từ đó, ra quyết định hay không ra quyết định khởi tố vụ án hình sự Giai đoạn này bắt đầu khi cơ quan có thẩm quyền nhận được thông tin về tội phạm hoặc bị kết án, và kết thúc khi

cơ quan có thẩm quyền ra quyết định khởi tố vụ án hình sự

Thứ hai, Điều tra vụ án hình sự: Cơ quan điều tra sẽ áp dụng mọi biện pháp thích hợp để

xác định rõ danh tính của thủ phạm làm cơ sở cho phán quyết của tòa án Giai đoạn điều tra nhằm xác định người phạm tội và người gây án; xác định thiệt hại do tội phạm gây ra; tìm

ra nguyên nhân của tội phạm, v.v Kết thúc thủ tục điều tra, cơ quan điều tra ra kết luận điều tra nếu đủ chứng cứ

Thứ ba, Khởi tố vụ án hình sự:

Việc khởi tố vụ án hình sự do Viện kiểm sát thực hiện và chỉ truy tố bị cáo thông qua bản cáo trạng Sau đó, viện kiểm sát phải chuyển hồ sơ vụ án và cáo trạng sang tòa án

Thứ tư, Giai đoạn này bắt đầu khi tòa án nhận được hồ sơ chuyển từ viện kiểm sát Các thủ

tục của tòa án bao gồm xét xử, thẩm vấn, tranh luận tại tòa, nghị án và tuyên án

PHỤ LỤC 2 Thủ tục giải quyết vụ việc dân sự tại Tòa án

Thứ nhất, Gửi đơn khởi kiện

Nộp đơn khởi kiện đến Tòa án có thẩm quyền trực tiếp hoặc qua đường bưu điện

Thứ hai, Phân công thẩm phán xem xét đơn

Tòa án sẽ chỉ định một thẩm phán để xem xét đơn Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phải ra một trong các quyết định sau: Yêu cầu sửa đổi, bổ sung Thủ tục giải quyết vụ án Chuyển đơn khởi kiện đến Tòa án có thẩm quyền và thông báo cho người khởi kiện biết Nếu vụ việc không thuộc thẩm quyền của Tòa án này thì khiếu nại sẽ được trả lại cho người khiếu nại

Thứ ba, Thụ lý vụ án

vụ án được thụ lý trong vòng 5 ngày, nếu hồ sơ đủ điều kiện thì tòa sẽ thông báo nộp phí thụ

lý Tòa án này sẽ thông báo cho các bên và Viện kiểm sát cùng cấp về việc thụ lý trong thời hạn 3 ngày làm việc, kể từ ngày thụ lý

Thứ tư, Chuẩn bị xét xử

Trong quá trình chuẩn bị xét xử, việc thu thập chứng cứ và hòa giải sẽ được tiến hành Riêng đối với việc hòa giải, về nguyên tắc, tòa án tiến hành hòa giải để các bên thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án Nếu buổi hòa giải thành công, một quyết định sẽ được đưa ra để ghi nhận sự đồng ý của các bên Nếu hòa giải không thành, vụ án sẽ được đưa ra xét xử

Thứ năm, Giai đoạn xét xử vụ án: Hội đồng xét xử sẽ mở phiên tòa sơ thẩm và ban hành bản án sơ thẩm

Thứ sáu, Sau giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án, một trong các bên đương sự của vụ án sẽ được quyền kháng cáo đối với bản án sơ thẩm trong thời hạn pháp luật quy định Trong một số trường hợp đặc biệt, bản án sơ thẩm còn bị xem xét lại theo thủ tục tái thẩm/giám đốc thẩm theo quy định pháp luật

PHỤ LỤC 3 Thủ tục giải quyết vụ án hành chính

-Khởi kiện:

Thứ nhất, Thụ lý vụ án: Các trường hợp được chấp nhận Sau khi nhận được đơn khiếu nại,

nếu xét thấy không có đơn trở lại thì Tòa án thụ lý theo thẩm quyền

Thứ hai, Chuẩn bị xét xử: Trong giai đoạn này, tòa án hành chính tiến hành điều tra để thu

thập thông tin, tài liệu của các bên, khi xét thấy nếu cần thiết có thể thu thập, xem xét và yêu cầu cung cấp thông tin ngay tại chỗ Sau khi xác định đã thu thập đầy đủ chứng cứ, Toà án hành chính phải xem xét và ra một trong các quyết định sau: đưa vụ án ra xét xử, tạm đình chỉ vụ án, đình chỉ vụ án

Thứ ba, Xét xử vụ án hành chính: hội đồng xét xử hành chính bao gồm một thẩm phán và

hai hội thẩm Phiên tòa sơ thẩm được tổ chức với sự có mặt của các bên liên quan hoặc đại diện hợp pháp của họ Trong trường hợp có sự hiện diện của người làm chứng, người phiên dịch hoặc người giám định thì tùy từng trường hợp cụ thể mà Tòa án hành chính xét thấy sự hiện diện đó là cần thiết hoặc không

Để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan, thủ tục kháng cáo được quy định trong tố tụng hành chính; giám đốc thẩm, tái thẩm (giai đoạn đặc biệt của thủ tục hành chính) và thi hành bản án, quyết định tư pháp trong lĩnh vực hành chính Chúng được coi là các khâu độc lập trong thủ tục hành chính

TÀI LIỆU THAM KHẢO

I Giáo Trình

II Văn Bản Pháp Luật Trích Dẫn

Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017

Bộ luật Dân sự 2015

III Các Tài Liệu Khác

https://congan.kontum.gov.vn/huong-dan-pl/tuyen-truyen-pho-bien-giao-duc-phap-luat/vai-tro-cua-cac-giai-doan-trong-to-tung-hinh-su.html

https://danluat.thuvienphapluat.vn/trinh-tu-giai-quyet-vu-an-hanh-chinh-theo-luat-to-tung-hanh-chinh-2015-164124.aspx