1/33 PHẦN I MỞ ĐẦU 1 Lí do chọn đề tài Trong thời đại công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước hiện nay, việc đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người lao động có ích cho xã hội là việc làm cấp bách và[.]
Trang 1PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Trong thời đại công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước hiện nay, việc đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người lao động có ích cho xã hội là việc làm cấp bách và cần thiết, đòi hỏi sự dày công của người giáo viên, bởi yêu cầu ngày càng cao của xã hội, đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ, có năng lực phẩm chất đạo đức tốt, tâm huyết với nghề, yêu thương tận tụy với học sinh Giáo dục đóng vai trò quan trọng vì mọi kiến thức, hành vi và phẩm chất đạo đức được hình thành ở nhà trường đặc biệt là cấp tiểu học Hơn nữa giáo viên tiểu học là người đại diện cho nhà trường trực tiếp giảng dạy và giáo dục các em học sinh, ngoài việc cung cấp kiến thức, văn hoá còn dạy các em về nề nếp, cách sống, cách làm người và làm chủ tương lai của đất nước
Trong những năm qua Phòng Giáo Dục và Đào Tạo huyện Krông Ana rất quan tâm đến chất lượng giáo dục học sinh các cấp, đặc biệt là học sinh tiểu học, nhằm giáo dục học sinh phát triển toàn diện Phòng GD&ĐT đã tổ chức nhiều phong trào thi đua cho giáo viên và học sinh như: Cuộc thi viết chữ đẹp cho giáo viên và học sinh, thi tự làm đồ dùng dạy học, tổ chức thi giáo viên giỏi, tổ chức và
mở lớp bồi dưỡng cho giáo viên tham gia nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Học sinh được khuyến khích tham gia giao lưu Toán, Tiếng Việt và Tiếng Anh… nhằm giúp học sinh thể hiện năng khiếu, tài năng và phát triển toàn diện
Ban giám hiệu trường TH Nguyễn Thị Minh Khai rất quan tâm và thường xuyên chỉ đạo giáo viên trong công tác dạy và học, đặc biệt là công tác chủ nhiệm lớp Bản thân tôi là một giáo viên chủ nhiêm lớp, tôi luôn xác định được vai trò và nhiệm vụ của mình trong công tác dạy học và công tác chủ nhiệm có hiệu quả Công tác chủ nhiệm lớp là khâu quan trọng giúp học sinh hoàn thành tốt các nhiệm
vụ của quá trình học, quá trình hình thành phẩm chất, đạo đức Từ những yêu cầu
Trang 2và thực tiễn trên, tôi luôn tìm tòi, chắt lọc, học hỏi các đồng nghiệp đi trước rút ra được một số kinh nghiệm của bản thân để áp dụng cho học sinh lớp mình Vì vậy
tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp trong việc xây dựng và thực hiện kế hoạch
chủ nhiệm lớp 2 trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai có hiệu quả”
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
- Đề tài đã đưa ra một số kinh nghiệm giúp giáo viên xây dựng và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm có hiệu quả
- Giáo viên biết xây dựng, điều chỉnh và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm
- Học sinh có ý thức thực hiện tốt quá trình học tập cũng như quá trình rèn luyện của bản thân
- Kích thích sự phát triển mọi mặt, phát triển toàn diện học sinh lớp mình chủ nhiệm
- Hình thành và phát triển một số năng lực và phẩm chất cho học sinh
- Phát huy tối đa vai trò tự quản, tự học của từng học sinh và tập thể học sinh
- Giáo dục các kĩ năng sống cho học sinh
- Tạo mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội
3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu một số biện pháp trong việc xây dựng và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm lớp 2
4 Giới hạn nghiên cứu
- Thời gian thực hiện từ đầu năm học …… đến cuối năm học ……
- Nghiên cứu một số kinh nghiệm trong việc xây dựng và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm lớp
Trang 3- Học sinh lớp 2A trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai, huyện Krông Ana năm học ……
5 Phương pháp nghiên cứu
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu các lí thuyết về việc xây
dựng và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm lớp của trường, các văn bản, tài liệu, sách…
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát, điều tra, phiếu, trao đổi
với học sinh và phụ huynh học sinh, tổng kết kinh nghiệm
- Các phương pháp thống kê toán học
Trang 4PHẦN II: NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
Mục tiêu giáo dục trong giai đoạn hiện nay là phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội
Do vậy, trong quá trình đổi mới đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ chuyên môn, năng lực phẩm chất và đạo đức nghề nghiệp Bên cạnh đó người giáo viên phải thường xuyên đổi mới phương pháp dạy học và xây dựng kế hoạch chủ
nhiệm lớp sao cho có hiệu quả
Bộ GD&ĐT đã xác định được tầm quan trọng trong giáo dục học sinh phát triển về năng lực, phẩm chất Vì vậy, Bộ đã ban hành thông tư 30/2014 về đánh giá học sinh tiểu học ngày 28 tháng 8 năm 2014 và thông tư 22/2016 ngày 22 tháng 9 năm 2016 của Bộ giáo dục và đào tạo về việc sửa đổi bổ sung đánh giá học sinh tiểu học, hai thông tư trên mang tính nhân văn sâu sắc, không tạo áp lực cho giáo viên và học sinh Bên cạnh đó, cha mẹ học sinh có cơ hội gần gũi và có kế hoạch giáo dục con em mình một cách hiệu quả
Để công tác chủ nhiệm lớp có hiệu quả thì trước hết, người giáo viên chủ nhiệm phải là một người quản lý tốt, là người cố vấn cho các hoạt động tự quản
của tập thể học sinh Giáo viên chủ nhiệm lớp là cầu nối giữa tập thể học sinh với các lực lượng giáo dục trong nhà trường Đây là một việc không đơn giản, đòi hỏi
giáo viên chủ nhiệm không những phải có trách nhiệm cao, say sưa với nghề, yêu thương học sinh mà còn phải có năng lực thuyết phục, có khả năng thiết lập quan
hệ tốt đẹp với các lực lượng giáo dục, biết xây dựng và giữ gìn uy tín, có ý chí
Trang 5vượt khó, không ngại thử thách, đặc biệt trong những trường hợp cần đấu tranh bảo
vệ quyền lợi chính đáng của học sinh, kiên định thực hiện lý tưởng giáo dục thế hệ
trẻ Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm là người tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường Hiệu quả giáo dục học sinh phụ thuộc không nhỏ vào khả
năng phối hợp và phát huy tiềm năng của các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường (gia đình, các đoàn thể xã hội,…) về mọi mặt nhằm thực hiện nội dung giáo dục đối với lớp chủ nhiệm Dựa vào đặc điểm, điều kiện của nhà trường, gia đình học sinh mà giáo viên chủ nhiệm tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục trên
Giáo viên chủ nhiệm không chỉ biết cách phối hợp tốt với gia đình học sinh
mà còn là người tổ chức bồi dưỡng nhận thức lý luận giáo dục cho các bậc cha mẹ
khi cần thiết
2 Thực trạng
Đầu năm học …… tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 2A Tuy trường nằm ở vùng dân cư phần lớn là người lao động chân tay, trình
độ văn hóa của người dân chưa cao nhưng được sự quan tâm của Ban giám hiệu nên trường lớp khang trang, cơ sở vật chất đầy đủ Tổng số học sinh lớp là 29 em trong đó có 17 em nam, điều này cũng gặp khó khăn khi lớp học có nhiều em nam, các em nam hay hiếu động và chưa chăm học bằng các em nữa Bên cạnh những
em học tốt thì nhiều em ý thức học tập chưa cao, chưa biết tự phục vụ bản thân nên cần nhiều sự trợ giúp, kĩ năng đọc và viết của các em còn nhiều hạn chế như
em Hoàng Thịnh chưa đọc được (bố mẹ bận buôn bán nên không ôn tập được cho
em trong hè) Bên cạnh đó cũng có nhiều nhiều nguyên nhân và yếu tố tác động đến kết quả của việc xây dựng và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm lớp, có nguyên nhân chủ quan như điều kiện kinh tế gia đình học sinh, chất lượng học sinh chưa đồng đều, cũng có những nguyên nhân khách quan như: nhận thức của gia đình học sinh đối với việc học của con cái, tính cách ham chơi và nhận thức chậm của
Trang 6các đối tượng học sinh, địa bàn sinh sống luôn tiềm ẩn nhiều trò chơi, lôi kéo, cám
dỗ các em…
Tuy nhiên, đó chỉ là những nguyên nhân từ phía học sinh, còn để làm tốt việc xây dựng và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm lớp thì chính người giáo viên mới thật sự là yếu tố có tính tác động quyết định nhất đến sự thành công hay thất bại của công tác này Vì thế, người làm công tác chủ nhiệm phải là người luôn nhiệt huyết, năng động, chuyên cần và luôn có những thay đổi trong quá trình chủ nhiệm
để có thể đạt được những kết quả tốt, hoàn thành xuất sắc công tác chủ nhiệm lớp
Huyện Krông Ana là một trong những huyện đi đầu trong các phong trào, đặc biệt là các phong trào dạy và học Phòng Giáo dục đã trang bị cơ sở vật chất như: bàn ghế, sách vở, bảng máy chiếu, tranh ảnh,… cho các trường trong địa bàn huyện Phòng Giáo dục đã triển khai kịp thời những thông tư, văn bản chỉ đạo đúng theo sự đổi mới của Đảng và Nhà nước Thành lập các tổ tư vấn của mô hình trường học mới VNEN, tổ tư vấn về thông tư 30/2014 và 22/2016 của Bộ Giáo dục
và Đào tạo giúp giáo viên giải quyết những vướng mắc trong quá trình dạy học
Ban giám hiệu nhà trường làm tốt công tác tham mưu với Phòng Giáo dục
để đầu tư kịp thời về cơ sở vật chất, các tài liệu hướng dẫn xây dựng và thực hiện tốt kế hoạch chủ nhiệm lớp, tổ chức chuyên đề, tập huấn cấp trường để giáo viên trao đổi học hỏi lẫn nhau nâng cao chất lượng của công tác chủ nhiệm Ngoài ra tổ chuyên môn thường xuyên dự giờ thăm lớp, kiểm tra hồ sơ kịp thời điều chỉnh những sai sót, chia sẻ kịp thời những vướng mắc mà giáo viên gặp phải trong quá trình xây dựng và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm, điều này giúp giáo viên và học sinh yên tâm trong công tác, hoàn thành nhiệm vụ được giao
Giáo viên luôn xác định được nhiệm vụ của mình trong công tác dạy học và tâm huyết với nghề mình đã chọn Từ đó luôn cố gắng rèn luyện chuyên môn nghiệp vụ, học hỏi các đồng nghiệp đi trước, luôn biết lắng nghe sự góp ý của đồng nghiệp để hoàn thiện bản thân
Trang 73 Nội dung và hình thức của giải pháp
3.1 Mục tiêu của giải pháp
- Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên công tác dạy học, giáo viên không
tốn nhiều thời gian cho việc tìm kiếm những biện pháp xây dựng và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm lớp Giáo viên sẽ nhẹ nhàng hơn trong việc giáo dục học sinh của mình và có những kế hoạch cụ thể trong công tác chủ nhiệm Các biện pháp này có thể áp dụng hiệu quả cho các khối lớp khác nhau
- Giúp học sinh học tập tốt hơn, biết cách rèn luyện bản thân trở thành những những học sinh giỏi và ngoan Hình thành và phát triển được một số năng lực và phẩm chất đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của xã hội
3.2 Nội dung và cách thức thực hiện
Được Ban Giám hiệu giao trọng trách chủ nhiệm, tôi thấy rằng đó là trách nhiệm lớn, phải xem lớp chủ nhiệm là những người thân của mình, đó là con, là cháu trong gia đình Xuất phát từ nhận thức trên, tôi đã để hết tâm trí, tình cảm của mình vào công việc quan trọng này Từ đó tôi xây dựng được những biện pháp chủ nhiệm có hiệu quả, áp dụng cho lớp học của mình
3.2.1 Biện pháp 1: Khảo sát thực trạng đầu năm học
a Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh
Năm học …… này tôi được phân công chủ nhiệm lớp 2A, sau khi nhận lớp xong, tôi tiến hành điều tra lí lịch của từng học sinh Vì muốn hiểu kĩ học sinh, tôi phải biết rõ gia đình các em
Lớp 2A có 29 học sinh trong đó có 12 học sinh nữ, 17 học sinh nam 1 em người dân tộc Tày Không có học sinh lưu ban
* Trước tiên, tôi tìm hiểu sơ lược về thành phần gia đình từng cá nhân học sinh:
Trang 8- Cha mẹ làm nông: 18/29
- Cha mẹ buôn bán: 5/29
- Cha mẹ làm thuê: 4/29
- Cha mẹ là viên chức nhà nước: 2/29
* Hoàn cảnh gia đình:
- Số học sinh sống cùng với bố mẹ: 28/29
- Số học sinh được sống cùng mẹ hoặc cha: 1 (do cha mẹ đã li dị)
* Sự quan tâm của mỗi gia đình đối với học sinh:
- 14 em có góc học tập riêng, số còn lại không có góc học tập riêng
- 10 em được bố, mẹ hoặc anh chị kiểm tra, nhắc nhở việc học ở nhà
- 29 em có đầy đủ sách vở và dụng cụ học tập
*Về tình trạng sức khỏe:
- Sức khỏe bình thường: 28/29 học sinh
- Sức khỏe yếu: 1/ 29 học sinh
b Tình hình học tập
Với học sinh, sau ba tháng nghỉ hè, quả là một khoảng thời gian khá dài khiến các em quên đi kiến thức cũ Chính vì lẽ đó mà tôi luôn phải có sự chắt lọc kiến thức đầu năm chính xác, để có phương pháp giáo dục thích hợp nhất với sự tiếp thu của từng học sinh
Kết hợp ngay trong tuần ổn định, tôi kiểm tra phần đọc và viết của học sinh bằng các bài viết chính tả, đọc văn Qua đó tôi thấy chữ viết của các em phần lớn chưa đều và chưa đẹp, chữ viết chưa đúng độ cao, điểm bắt đầu và điểm kết thúc đặt chưa đúng, sai chính tả, nhiều em đọc bài còn chậm
Trang 9Sau một tuần ổn định, tôi tiếp tục tiến hành kiểm tra kiến thức về Toán học, dựa vào chương trình mà các em đã học ở lớp 1 Để nắm rõ tình hình học tập của các em như thế nào? Kết quả như sau:
Kết quả khảo sát đầu năm học TSHS
29
Từ kết quả trên, tôi nhận thấy phần lớn các em đã quên kiến thức cũ, có những
em không thực hiện được phép tính đơn giản, đặc biệt là phép cộng và trừ trong phạm vi 10
Bên cạnh đó, nề nếp lớp học chưa được ổn định, còn gây mất trật tự trong giờ học, còn tình trạng học sinh làm việc riêng trong giờ học Hơn nữa các em chưa tự
ý thức được các việc trong lớp cũng như nội quy ra vào lớp, nội quy của nhà trường đề ra Để ổn định học sinh và đưa nề nếp của các em đi vào quỹ đạo của mình là điều rất khó và phải mất một thời gian dài mới ổn định được
Ngay trong tuần đầu, tôi đã gặp gỡ giáo viên chủ nhiệm năm lớp 1, giáo viên
bộ môn, xem lại kết quả học tập của các em qua học bạ, nghiên cứu sổ bàn giao của năm học trước, đặc biệt là phần nhận xét của giáo viên trong việc theo dõi quá trình học tập, nhằm có kế hoạch rèn luyện cho các em đạt kết quả cao hơn Tôi đã thống kê và phân loại như sau:
Trang 10- Về mặt hình thành và phát triển năng lực và phẩm chất: Bản thân đã điều tra học sinh trong lớp xem em nào còn yếu về năng lực và phẩm chất nào Để có kế hoạch bồi dưỡng, giáo dục cho các em
- Về tình hình học tập trong giờ học trên lớp:
+ Học sinh Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ (giỏi) hoạt bát, có ý thức xây dựng bài, ngoan ngoãn: (4 em )
+ Học có thành tích vượt trội (khen từng mặt) ngoan nhưng thụ động: (5em) + Học trung bình, tiếp thu bài chậm, thụ động : (10 em)
+ Học còn yếu tính toán khá chậm (10 em) Trong trường hợp này có 3 em hay nghỉ học không phép, đi học không chú ý theo dõi bài và làm bài, gây mất trật
tự trong lớp, 5 em chữ viết sai lỗi chính tả nhiều lại rất ít chuẩn bị bài ở nhà
Biết được đặc điểm, tính cách, sức học của từng em, tôi đã tiến hành sắp xếp chỗ ngồi cho phù hợp cho các nhóm… Tôi sắp xen kẽ giữa những học sinh khá, giỏi là những học sinh trung bình, yếu Đặc biệt là những em nghịch được tôi bố trí
ở chỗ tôi dễ quan sát và ngồi cạnh những em hiền ngoan, lễ phép, chăm học để những em này có cơ hội học ở bạn những điều mình chưa có
Sau khi đã điều tra kĩ đối tượng học sinh, tôi bắt đầu xây dựng cho mình một
kế hoạch chủ nhiệm theo đặc điểm của lớp Trong năm học …… không có Sổ công tác chủ nhiệm tiểu học mà thay vào đó là Sổ tổng hợp kết quả đánh giá học sinh nhưng tôi vẫn tự lập cho mình một quyển sổ chủ nhiệm riêng để thuận tiện cho việc theo dõi học sinh của lớp, nội dung quyển sổ cũng tương đối đầy đủ thông tin về học sinh, sơ đồ chỗ ngồi của các nhóm, danh sách học sinh có năng khiếu, học sinh cá biệt, học sinh có hoàn cảnh khó khăn… Ngoài ra, tôi còn trang bị cho mình một quyển sổ nhật kí của giáo viên để ghi chép lại những vấn đề đáng chú ý của học sinh mình, cũng nhờ sổ nhật kí đã giúp tôi ghi nhớ lại được hết các vấn đề