Đề bài nêu tính thống nhất giữa hai nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển nêu ví dụ minh họa

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHENIKAA KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN ⸎⸎⸎⸎⸎ BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN TRIẾT HỌC MC – LÊNIN Đề bài Nêu tính thống nhất giữa hai nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật nguyên lý về mối[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHENIKAA KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN

⸎⸎⸎⸎⸎

BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN TRIẾT HỌC MC – LÊNIN

Đề bài: Nêu tính thống nhất giữa hai nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật : nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển? Nêu ví dụ

minh họa?

Mã đề: Đề số 13

Sinh viên : Nguyễn Hồ Anh Cường

Giảng viên : TS.ĐỖ KHÁNH CHI

I PHẦN MỞ ĐẦU

II PHẦN NỘI DUNG

1 Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật

1.1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

1.2 Nguyên lý về sự phát triển

2 Tính thống nhất giữa hai nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật 2.1 Tính khách quan

2.1.1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

2.1.2 Nguyên lý về sự phát triển

2.1.3 Ví dụ

2.2 Tính đa dạng phong phú :

2.2.1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến :

2.2.2 Nguyên lý về sự phát triển

2.2.3 Ví dụ

2.3 Tính phổ biến :

2.3.1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

2.3.2 Nguyên lý về sự phát triển

2.3.3 Ví dụ

3.Ý nghĩa của phương pháp luận

3.1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

3.2 Nguyên lý về sự phát triển

4.Kết luận

III TÀI LIỆU THAM KHẢO

I PHẦN MỞ ĐẦU

Tư duy và nhận thức của con người có quan hệ như thế nào với thế giới xung quanh? Con người có thể nhận thức được thế giới thực không? Nhưng khi con người bắt đầu nhận thức thế giới xung quanh, ứng dụng của nó trở thành một trong hai câu hỏi cơ bản của triết học

Triết học Lênin và phép biện chứng duy vật được coi là phương pháp luận phổ biến nhất trong mọi hoạt động thực tiễn giúp con người hiểu biết về thế giới Vậy phép biện chứng là gì, nó có ý nghĩa như thế nào đối với nhận thức và chức năng thực tế của con người? Chúng ta hãy xem xét những chủ đề này từ một góc

độ khác để hiểu rõ hơn về sự thống nhất của hai phép biện chứng duy vật

II PHẦN NỘI DUNG

1 Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật :

1.1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến :

Khái niệm liên hệ Khi cùng tồn tại, các vật thể luôn tác động lẫn nhau, từ

đó biểu hiện các thuộc tính và bộc lộ bản chất bên trong, khẳng định mình là vật thể thực Sự thay đổi các tương tác tất yếu làm đối tượng, các thuộc tính của nó

sẽ thay đổi, và trong một số trường hợp, chúng thậm chí sẽ làm cho nó biến mất

và biến thành một đối tượng khác Sự tồn tại của một đối tượng và sự tồn tại của các thuộc tính của nó phụ thuộc vào sự tương tác giữa nó và đối tượng khác, cho thấy đối tượng đó có liên quan đến các đối tượng khác Nhưng thế nào là mối liên hệ ?

“Mối quan hệ” là một phạm trù triết học dùng để nói lên mối quan hệ, quy luật, ảnh hưởng lẫn nhau giữa các yếu tố, các bộ phận của vật thể hoặc giữa các vật thể với nhau Liên hệ là mối quan hệ giữa hai đối tượng, khi thay đổi mộttrong các đối tượng tất yếu sẽ dẫn đến sự xuất hiện của đối tượng kia Ngược lại, cô lập là trạng thái của một đối tượng khi những thay đổi của một đối tượng không ảnh hưởng đến đối tượng và các đối tượng khác không làm thay đổi chúng

Các đối tượng được liên hệ và cô lập hoàn toàn không có nghĩa là một số đối tượng luôn được liên hệ trong khi các đối tượng khác bị cô lập Trong các trường hợp liên hệ trước đây, cũng như trong các trường hợp riêng lẻ, sự cô lập vẫn tồn tại Tất cả các đối tượng trên thế giới đều ở trạng thái cô lập và liên hệ với nhau Chúng có liên quan trong một số khía cạnh, nhưng không liên quan đến những khía cạnh khác Chúng có phép biến đổi làm thay đổi đối tượng khác

và phép biến đổi không làm thay đổi đối tượng khác.Mối liên hệ và cô lập có quan hệ với nhau Ví dụ điển hình là mối quan hệ giữa sinh vật và môi trường, các sinh vật chịu sự hạn chế của môi trường, nhưng đồng thời chúng cũng tách khỏi môi trường và có tính độc lập tương đối

Theo quan điểm siêu hình thì mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan đều tồn tại biệt lập, tách rời nhau, không có lực lượng ràng buộc nào mà chỉ

có những mối liên hệ bề ngoài, ngẫu nhiên

Theo quan điểm biện chứng thì các sự vật, hiện tượng, quá trình khác nhau tồn tại độc lập với nhau và bổ sung, quy định, chuyển hoá lẫn nhau

1.2 Nguyên lý về sự phát triển :

Phát triển là quá trình vận động từ thấp đến cao, từ kém hoàn hảo đến hoàn hảo hơn, từ chất cũ sang chất mới ở trình độ cao hơn Do đó phát triển là vận động, nhưng không phải vận động nào cũng là phát triển, chỉ vận động theo chiều hướng đi lên, vận động diễn ra trong không gian và thời gian, khi tách khỏi chúng thì không thể có sự phát triển

Cần phân biệt hai khái niệm gắn với khái niệm phát triển, đó là tiến hóa và tiến bộ Tiến hóa là hình thức phát triển diễn ra dần dần và thường biểu hiện sự thay đổi hình thái tồn tại xã hội từ đơn giản đến phức tạp Thuyết tiến hóa tập trung vào việc giải thích khả năng tồn tại và thích nghi của sinh vật xã hội trong cuộc đấu tranh sinh tồn Mặt khác, khái niệm tiến bộ đề cập đến một sự phát triển với một giá trị tích cực Tiến bộ là một quá trình, quá trình chuyển đổi để cải thiện tình trạng xã hội so với lúc đầu khái niệm phát triển được lượng hóa trong các tiêu chí cụ thể để xác định mức độ trưởng thành của các dân tộc, các lĩnh vực của đời sống con người

2 Tính thống nhất giữa hai nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật : 2.1 Tính khách quan :

2.1.1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến :

Tính chất của mối liên hệ phổ biến Phép biện chứng duy vật cho rằng mối quan hệ và ảnh hưởng trong thế giới là khách quan Giữa các sự vật và hiện tượng vật chất có những mối liên hệ và ảnh hưởng với nhau Giữa các sự vật, hiện tượng vật chất và hiện tượng tâm lý đều có mối liên hệ với nhau Giữa các hiện tượng tâm lý có những mối liên hệ (mối liên hệ và ảnh hưởng giữa các hình

thức tri giác) Những mối quan hệ và ảnh hưởng này xét đến cùng là sự điều chỉnh, tác động qua lại, biến đổi, phụ thuộc lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng

2.1.2 Nguyên lý về sự phát triển :

Cũng như mối liên hệ phổ biến, sự phát triển mang tính khách quan, bắt đầu từ bản thân sự vật, hiện tượng, không phụ thuộc vào các tác động bên ngoài

và quan trọng nhất là không phụ thuộc vào ý chí, ý chí của con người

2.1.3 Ví dụ :

Quá trình phát sinh một giống loài mới hoàn toàn diễn ra một cách khách quan theo quy luật tiến hoá của giới tự nhiên Con người muốn sáng tạo một giống loài mới thì cũng phải nhận thức và làm theo quy luật đó

2.2 Tính đa dạng phong phú :

2.2.1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến :

Mối liên hệ phổ biến rất đa dạng và phong phú Giữa các sự vật, hiện tượng có mối quan hệ không gian và cả mối quan hệ thời gian Có mối liên hệ chung ảnh hưởng đến toàn bộ, hay có mối liên hệ cụ thể chỉ ảnh hưởng đến từng lĩnh vực, sự vật, hiện tượng cụ thể? Giữa nhiều sự vật, hiện tượng có mối quan

hệ trực tiếp nhưng cũng có mối liên hệ Có một kết nối gián tiếp Có mối liên hệ

tự nhiên, cũng có mối quan hệ tình cờ Có mối liên hệ bản chất, có mối không bản chất chỉ đóng vai trò phụ thuộc Có mối liên hệ lớn hơn và có mối liên hệ Thứ cấp có vai trò khác nhau quy định sự vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng

2.2.2 Nguyên lý về sự phát triển :

Phát triển có tính đa dạng và phong phú; mặc dù sự phát triển diễn ra trên mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư tưởng, nhưng mỗi sự vật, hiện tượng đều có một quá trình phát triển khác nhau Sự đa dạng và phong phú của sự phát triển phụ thuộc vào môi trường, thời gian và các yếu tố và điều kiện ảnh hưởng đến sự phát triển này

2.2.3 Ví dụ :

với sự phát triển của xã hội loài người Sự phát triển của giới tự nhiên thuần tuý tuân theo tính tự phát, còn sự phát triển của xã hội loài người lại có thể diễn ra một cách tự giác do có sự tham gia của nhân tố ý thức

2.3 Tính phổ biến :

2.3.1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến :

Tính phổ biến của các quan hệ thể hiện ở sự tồn tại của vô số các quan hệ khác nhau trong tự nhiên, xã hội và tư tưởng, có vai trò, vị trí khác nhau trong sự vận động, biến đổi của sự vật, hiện tượng Không chỉ trong mọi sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội, tâm lý mà các mặt, các yếu tố, quá trình của mọi sự vật, hiện tượng đều có quan hệ, điều chỉnh, chuyển hóa lẫn nhau

2.3.2 Nguyên lý về sự phát triển :

Phát triển có tính phổ biến: sự phát triển có mặt ở khắp mọi nơi trong các lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy và kết quả là cái mới xuất hiện

2.3.3 Ví dụ :

Trong giới tự nhiên: đó là sự phát triển từ thế giới vật chất vô cơ đến hữu cơ; từ vật chất chưa có năng lực sự sống đến sự phát sinh các cơ thể sống và tiến hoá dần lên các cơ thể có cơ cấu sự sống phức tạp hơn - sự tiến hoá của các giống loài làm phát sinh các giống loài thực vật và động vật mới đến mức có thể làm phát sinh loài người với các hình thức tổ chức xã hội từ đơn giản đến trình

độ tổ chức cao hơn; cùng với quá trình đó cũng là quá trình không ngừng phát triển nhận thức của con người từ thấp đến cao

3.Ý nghĩa của phương pháp luận :

3.1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến :

Thứ nhất, khi nghiên cứu, xem xét đối tượng cụ thể, cần đặt nó trong chỉnh thể thống nhất của tất cả các mặt, các bộ phận, các yếu tố, các thuộc tính, các mối liên hệ của chỉnh thể đó; “cần phải nhìn bao quát và nghiên cứu tất cả các mặt, tất cả các mối liên hệ và “quan hệ gián tiếp” của sự vật đó”, tức trong chỉnh thể thống nhất của “mối tổng hoà những quan hệ muôn vẻ của sự vật ấy với các sự vật khác” (V.I.Lênin)

Thứ hai, chủ thể phải rút ra được các mặt, các mối liên hệ tất yếu của đối tượng đó và nhận thức chúng trong sự thống nhất hữu cơ nội tại, bởi chỉ có như vậy, nhận thức mới có thể phản ánh được đầy đủ sự tồn tại khách quan với nhiều thuộc tính, nhiều mối liên hệ, quan hệ và tác động qua lại của đối tượng Thứ ba, cần xem xét đối tượng này trong mối liên hệ với đối tượng khác

và với môi trường xung quanh, kể cả các mặt của các mối liên hệ trung gian, gián tiếp; trong không gian, thời gian nhất định, tức cần nghiên cứu cả những mối liên hệ của đối tượng trong quá khứ, hiện tại và phán đoán cả tương lai của

nó Thứ tư, quan điểm toàn diện đối lập với quan điểm phiến diện, một chiều, chỉ thấy mặt này mà không thấy mặt khác; hoặc chú ý đến nhiều mặt nhưng lại xem xét dàn trải, không thấy mặt bản chất của đối tượng nên dễ rơi vào thuật nguỵ biện (đánh tráo các mối liên hệ cơ bản thành không cơ bản hoặc ngược lại) và chủ nghĩa chiết trung (lắp ghép vô nguyên tắc các mối liên hệ trái ngược nhau vào một mối liên hệ phổ biến)

3.2 Nguyên lý về sự phát triển :

Nghiên cứu nguyên lý về sự phát triển giúp nhận thức được rằng,muốn nắm được bản chất, nắm được khuynh hướng phát triển của sự vật, hiện tượng thì phải tự giác tuân thủ nguyên tắc phát triển, tránh tư tưởng bảo thủ, trì trệ Nguyên tắc này yêu cầu :

Thứ nhất, khi nghiên cứu, cần đặt đối tượng vào sự vận động, phát hiện xu hướng biến đổi của nó để không chỉ nhận thức nó ở trạng thái hiện tại, mà còn

dự báo được khuynh hướng phát triển của nó trong tương lai

Thứ hai, cần nhận thức được rằng, phát triển là quá trình trải qua nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có đặc điểm, tính chất, hình thức khác nhau nên cần tìm hình thức, phương pháp tác động phù hợp để hoặc thúc đẩy, hoặc kìm hãm sự phát triển đó

Thứ ba, phải sớm phát hiện và ủng hộ đối tượng mới hợp quy luật, tạo điều kiện cho nó phát triển; chống lại quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến Thứ tư, trong quá trình thay thế đối tượng cũ bằng đối tượng mới phải biết kế thừa các yếu tố tích cực từ đối tượng cũ và phát triển sáng tạo chúng trong điều kiện mới Tóm lại, muốn nắm được bản chất, khuynh hướng phát triển

của đối tượng nghiên cứu cần “phải xét sự vật trong sự phát triển, trong sự tự vận động trong sự biến đổi của nó”

4.Kết luận :

Mọi sự vật, hiện tượng đều tồn tại trong một không thời gian nhất định và được định hình bởi không thời gian Vì vậy, trong việc xem xét và giải quyết mọi vấn đề, nhất thiết chúng ta phải nắm bắt được quan điểm lịch sử cụ thể Vấn đề nảy sinh trong thực tế Nội dung trọng tâm của quan điểm này là chúng ta phải quan tâm đúng mức đến hoàn cảnh lịch sử gây ra vấn đề, bối cảnh thực tế, cả từ quan điểm khách quan và chủ quan, nguồn gốc và sự phát triển của vấn đề Từ một quan điểm nào đó, những gì chúng ta tin là chân lý sẽ trở nên sai lầm, chân

lý cũng phải có giới hạn tồn tại, có không- thời gian của nó

III TÀI LIỆU THAM KHẢO

1,Giáo trình triết học Mác - Lênin tác giả GS.TS Phạm Văn Đức

2, Chương 1,2 Triết học ( Không chuyên )

3, https://8910x.com/nguyen-ly-moi-lien-he-pho-bien-nguyen/