Chuyên đề môn dân số phát triển - Ảnh hưởng của đô thị hóa tới phát triển kinh tế xã hội

Sự phát triển của khoa học – kỹ thuật là tiền đề phục vụ quá trình công nghiệp hóa, nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất, cùng với quá trình đô thị hóa là quá trình chuyển dịch

Dân số và phát triển

Ả N H H Ư Ở N G Đ Ô T H Ị H Ó A T Ớ I P T K I N H T Ế - X Ã H Ộ I

nhóm 12

Đô thị hóa ⇄ Phát triển

Ảnh hưởng

Tiêu

TÍCH CỰC

ẢNH HƯỞNG ĐÔ THỊ HÓA TỚI PT KINH TẾ-XÃ HỘI

Đô thị hóa là yếu tố chính đằng sau

sự tăng trưởng KT góp phần giảm tỉ

lệ đói nghèo

Thực tế chỉ ra có một mối liên kết chặt chẽ giữa đô thị hóa và pt kinh tế Đô thị hóa hiện nay như là một chỉ số của sự giàu có

Đô thị hóa là yếu tố chính đằng sau

sự tăng trưởng KT góp phần giảm tỉ

lệ, như các nước có nội chiến,…

Tích cực

Quá trình đô thị hóa với kết quả là nâng cao thu nhập và gia tăng GDP.

• Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế

và đô thị hóa cũng được thể hiện khi xem xét mức thu nhập của quốc gia

• Theo đó, tính theo tỷ giá hối đoái, GDP đầu người của Việt Nam

đã tăng từ mức 114 USD năm 1991 lên 1.061 USD năm 2010

là trung tâm kinh tế - thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước, xuất hiện thêm nhiều cơ hội kinh tế hơn…

• Trong lĩnh vực công nghiệp,

Hà Nội đã xây dựng hoàn chỉnh 9 khu công nghiệp và

11 cụm công nghiệp vừa và nhỏ Nhiều sản phẩm công nghiệp, trong đó có một số sản phẩm mới của ngành công nghiệp điện tử, công nghiệp phần mềm, chế tạo khuôn mẫu… đã đứng vững trên thị trường.

Tích cực

• Trong hơn 10 năm, tỷ lệ dân cư đô thị tăng từ dưới 20% năm 1990 lên gần 30% dân số cả nước vào năm 2009

• Mạng lưới đô thị quốc gia được mở rộng từ 629 đô thị lên 754 đô thị Dự báo đến năm 2020, dân số đô thị Việt Nam sẽ chiếm khoảng 40% - 50% dân

số

• Mỗi năm, khu vực đô thị tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động, góp phần duy trì ổn định, bảo đảm sự phát triển chung của quốc gia.

đất, điện khí hóa, cơ khí

hóa cho nông nghiệp

nông thôn, tạo điều

kiện thay đổi lối sống

nông nghiệp nông thôn

sang lối sống công

nghiệp đô thị, điều hòa

tiền công, tạo ra nhiều

việc làm cho người lao

động, làm chuyển dịch

cơ cấu lao động

Đô thị hóa ảnh hưởng

đến qt chuyển dịch cơ

cấu kinh tế

• Trong 13 năm từ 1990 đến năm

2003, Nhà nước đã thu hồi 697.410 ha đất phục vụ cho việc xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị và xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội Cơ cấu nông nghiệp giảm, trong khi đó cơ cấu công nghiệp lại tăng do quá trình

đô thị hóa

• Tăng trưởng kinh tế đô thị trung bình cao gấp 2 lần so với nông thôn Nguồn thu ngân sách từ khu vực đô thị chiếm tỷ trọng ngày càng cao (hơn 70%) trong tổng nguồn thu ngân sách cả nước

Sự phát triển của khoa học – kỹ

thuật là tiền đề phục vụ quá trình

công nghiệp hóa, nâng cao năng

suất lao động, hiệu quả sản xuất,

cùng với quá trình đô thị hóa là quá

trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế

ngành và cơ cấu vùng, góp phần

đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh

tế, đa dạng nguồn thu và tăng khối

lượng thu ngân sách của thành

phố, là cơ sở tăng ngân sách cho

khu vực phòng thủ; qua đó tăng

cường khả năng bảo đảm kinh tế

tại chỗ cho các lực lượng trong khu

vực phòng thủ thành phố.

Tích cực

Quá trình đô thị hóa ngoại

thành làm cho tài nguyên

đất, nước được quy hoạch,

quản lý, khai thác, sử dụng

hợp lý, hiệu quả cho phát

triển kinh tế, văn hóa, xã

hội, quốc phòng Hệ thống

sông hồ được quản lý, cải

tạo, nâng cấp, kiên cố hóa;

phát triển hệ thống cây

xanh, xử lý rác thải, bảo vệ

môi trường có nhiều tiến bộ

sẽ phục vụ tốt hơn cho sản

xuất, đời sống dân cư và các

lực lượng vũ trang trong khu

vực phòng thủ thành phố.

Nhiều sông hồ được kè kiên cố hóa như sông Tô Lịch, Kim Ngưu, Hồ Tây…việc làm đó không chỉ tạo cảnh quan mà còn có tác dụng to lớn trong hoạt động của lực lượng vũ trang như cơ động lực lượng, vận chuyển vũ khí,…

Tích cực

Tăng cường hiệu lực của

bộ máy quản lý đô thị giúp đổi mới cơ chế chính sách, tạo vốn phát triển

cơ sở hạ tầng, cơ sở đô thị, quản lý tốt quy hoạch xây dựng – kiến trúc đô thị, giúp phát triển quỹ đất

Tích cực

Đô thị hóa tạo điều kiện để giao lưu tiếp thu văn hóa

Lao động, dân di cư đến thành phố đồng thới mang theo nét văn hóa riêng của vùng miền họ

TIÊU CỰC

ẢNH HƯỞNG ĐÔ THỊ HÓA TỚI PT KINH TẾ-XÃ HỘI

Tiêu cực

Áp lực thiếu việc làm, nạn thất

nghiệp ở các đô thị

Những thành phố phải đối mặt với áp lực thiếu việc làm nặng nề

vì người dân lao động di cư đến

do đô thị hóa

Theo TCTK, năm 2012 TPHCM là địa phương có

số người thất nghiệp lớn nhất cả nước với 117,6 nghìn người, trong khi Hà Nội là 65,9 nghìn người

Tiêu cực

Áp lực thiếu việc làm, nạn thất

nghiệp ở các đô thị

Dân số đô thị tăng nhanh làm

cho đô thị trở nên quá tải

Cơ sở hạ tầng phát triển không đáp ứng kịp thời với số lượng dân cư, số lượng hiện tại thì lại đang xuống cấp trầm trọng

Tiêu cực

Dân số đô thị tăng nhanh làm

cho đô thị trở nên quá tải

tình hình an ninh trật

tự, giao thông đi lại, giáo dục, y tế,…

Tiêu cực

Dân số đô thị tăng nhanh làm cho đô thị trở nên quá tải

Tiêu cực

Năm 2007, tổng sản phẩm nội địa (GDP) TP HCM năm

nay ước tăng 12,6%, cao nhất trong một thập niên Thu

nhập bình quân đầu người khoảng 2.180 USD, nhiều

nhất so với cả nước (chỉ hơn 900 USD một người) Song,

theo đánh giá của đại biểu HĐND, chất lượng cuộc sống

người dân lại đang đi xuống Giá cả tiêu dùng tăng cao

hơn 2 con số Kẹt xe, ùn tắc giao thông bùng phát chưa

có bài toán triệt tiêu hiệu quả Ngập nước ngày càng cao

nhấn chìm nhiều khu vực thành phố Người dân sống

trong lo toan nhiều hơn: ở nhà lo chuyện giá cả, ra

đường sợ kẹt xe gây tai nạn, quá tải bệnh viên, Tất cả

những yếu tố này cộng lại chứng tỏ chất lượng cuộc

sống người dân đang có chiều hướng đi xuống mặc dù

thu nhập tăng, theo đánh giá của nhiều đại biểu trong

buổi thảo luận tại kỳ họp HĐND TP HCM chiều 4/12

• Dân số đô thị tăng nhanh làm cho đô thị trở nên quá tải và ảnh hưởng tới chất lượng của đô thị nói chung và cuộc sống của người dân đô thị nói riêng Đô thị hóa làm tăng nhu cầu cần thiết để đáp ứng sự phát triển như hạ tầng kỹ thuật, nhu cầu

về lao động, các dịch vụ khác,

• Quá trình đô thị hóa gây nên các sức ép về nhà cử, cơ sở hạ tầng, trường học, bệnh viện, tệ nạn xã hội, , xuất hiện các vành đai quanh đô thị, các vành đai đói nghèo, thất nghiệp.

Vấn đề quản lí, hành chính

Quá trình đô thị hóa ngoại thành làm cho tốc độtăng dân số nhanh, gây áp lực đối với công tác

quản lí hành chính, an ninh, trật tự, giải quyết

việc làm, tạo khó khăn phức tạp trong quy hoạch,

kế hoạch huy động, sử dụng lực lượng dự bị độngviên, dân quân tự vệ của khu vưc phòng thủ

thành phố Đồng thời, do phải di chuyển các cơ

sở sản xuất, dịch vụ nằm trong đô thị ra bên

ngoài gây tốn kém, hạn chế năng suất, chất

lượng, tốc độ tăng trưởng kinh tế

Tiêu cực

Vấn đề quản lí, hành chính

Thiếu sự kết hợp chặt chẽ các lực lượng an ninh, quốc phòng với các cơ quan chức năng trong quyhoạch; sự thiếu đồng bộ trong tổ chức thi công cácông trình hạ tầng kĩ thuật đô thị sẽ hạn chế việcphát huy tính lưỡng dụng của các cơ sở sản xuất, dịch vụ và hạ tầng kỹ thuật Đặc biệt là đô thịhóa tự phát dẫn đến sử dụng đất không theo quyhoạch làm han chế việc phát triển KTXH, cải thiệnđời sống nhân dân

Tiêu cực

Quá trình đô thị hóa làm cho giá đất

ở các khu đô thị tăng cao, một phần đất quốc phòng bị chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc bị lấn chiếm

• Kết quả điều tra giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thị trường Hà Nội năm

2009 của UBND TP Hà Nội cho thấy, giá đất trong năm tăng chóng mặt Một số khu vực được Nhà nước chủ trương đầu tư cơ sở hạ tầng, tăng trung bình 20%, cá biệt đất thuộc huyện Từ Liêm, quận Hà Đông, huyện Hoài Đức tăng đến 100%.

• Năm 2009, UBND TP Hà Nội đã phê duyệt mức giá của 13 dự án, theo đó, giá đất tăng 5-299% Kết quả các phiên đấu giá quyền sử dụng đất tại 24 dự án với trên 57.000 m2

do thành phố tổ chức, giá trúng đã tăng từ đến 200% theo khung quy định.

Tiêu cực

Vấn đề suy thoái môi trường

Tiêu cực

Vấn đề suy thoái môi trường

Ở Hà Nội hiện nay, khi mà hệ thống thoát nước

của thành phố chưa đáp ứng với mức phát triển

hiện nay của thành phố, cũng như quy mô dân số

và các cơ sở sản xuất ở trong thành phố Do vậy

việc thoát nước chủ yếu thông qua việc thải ra

các con sông đào hay các cống trong thành phố

Sông Tô Lịch là con sông lớn nhất trong bèn con

sông chảy trong thành phố có nhiệm vụ tiêu

thoát nước trong thành phố là sông Sét, Lừ, Kim

Ngưu và Tô Lịch Nó là con sông ô nhiễm nhất và

cũng là con sông có nhiều vấn đề liên quan đến

môi trường do số lượng dân cư sống hai bên bờ

sông rất đông đúc

Quá trình đô thị hóa thiếu sự kiểm soát và không được quy hoạch hợp lý đã ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường Môi trường bị xuống cấp nghiêm trọng và các vấn đề sức khỏe náy sinh do thiếu hệ thống xử

lý chất thải sinh hoạt và chất thải công nghiệp.

Về mặt xã hội, sự gia tăng dân số với nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm, nhu cầu lương thực, nhu cầu được bảo đảm

về việc làm, vui chơi, giải trí cũng tạo áp lực lên sự phát triển kinh tế và gia tăng suy thoái môi trường.

Tiêu cực

Các vấn đề ở vùng nông thôn

Ruộng đất

bỏ hoang, nông dân nghèo đói,

nợ nần

Nông dân chán ruộng, trả lại ruộng

Thu nhập từ cấy ruộng quá ít, chi phí giống, phân bón quá cao

Vị trí của nông nghiệp giảm dần

Các vấn đề ở vùng nông thôn

Phong tục tập quán thôn quê Việt Nam và những giá trị văn hóa truyền thống lâu đời bị mai một Những nét đẹp đẹp truyền thống trong gia đình,

họ hàng, làng xóm láng giềng cũng có phần bị tổn hại, bào mòn; một bộ phận thanh niên ăn chơi, đua đòi; quan hệ giữa con cái với cha mẹ, ông bà trong một số gia đình ngày càng xa dần; thế hệ trẻ tiếp thu nhanh xu thế hiện đại, ngược lại với đa phần người cao tuổi cố gắng giữ gìn những giá trị truyền thống, dẫn tới những mâu thuẫn mới.

Nhà sàn kiểu mới xây bằng gạch và xi măng

Tiêu cực

Tây Nguyên được biết đến với nhiều loại nhạc cụ dân tộc , đó được coi là một ‘kho báu’ nhưng ‘vốn quý’ ấy đang rơi dần vào lãng quên do giới trẻ ngày nay không còn tha thiết với văn hóa dân tộc Già làng K’Măng-người có hơn 50 năm gắn bó với cây kèn Mơ buốt cho biết :”Người trẻ người trẻ không còn thích nghe Mơ buốt nữa, chúng thích xem tivi, thích uống rượu hơn Kèn Mơ buốt lại khó học, khó chơi nên chẳng ai màng đến chuyện học hỏi nữa Không được sử dụng nên cũng chẳng còn mấy người biết làm kèn Mơ buốt” Trong cả tỉnh Gia Lai, già làng K’Măng biết chỉ có 2 người còn làm được kèn Mơ buốt thôi.

KẾT LUẬN

ẢNH HƯỞNG ĐÔ THỊ HÓA TỚI PT KINH TẾ-XÃ HỘI

- Đô thị hóa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực

hiện mục tiêu công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

- Nhưng quá trình đô thị hóa cũng có những ảnh hưởng tiêu cực và gây nhiều thách thức không nhỏ

> 1 số giải pháp cho mặt tiêu cực là:

Giải quyết tình trạng thất

nghiệp:

• Cần có những chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở sản xuất như ưu đãi trong vay vốn, miễn giảm thuế, hỗ trợ tìm kiếm thị

trường tiêu thụ sản phẩm Có chính sách hỗ trợ công tác đào tạo, truyền nghề để những làng nghề truyền thống không bị mai một

• Chú trọng công tác đào tạo nghề, cụ thể cần tăng cường đầu tư cho trung tâm đào tạo sao cho hiệu quả Các trường nghề cũng cần phải đạt những tiêu chuẩn do doanh nghiệp đưa ra

Giải quyết tình trạng ô nhiễm

môi trường

• Cần phải có kế hoạch tập trung các khu công nghiệp, khu dân cư, xây dựng hệ thống thoát nước 1 cách khoa học để tạo điều kiện dễ dàng cho hoạt động xử

lí nước thải.

• Đối với các doanh nghiệp không thực hiện các quy định về xử lý nước thải, rác thải phải chịu phạt nhất định về kinh tế hoặc các thủ tục hành chính.

• Tuyên truyền nâng cao nhận thức chi người dân để

họ ngày càng có ý thức bảo vê mội trường Đồng thời cần nâng cấp và làm mới hệ thống cống cũng như xây dựng nhà máy xử lí nước thải.

• Phải theo dõi 1 cách thường xuyên về tình trạng ô nhiễm môi trường do khu công nghiệp gây nên, yêu cầu họ phải có biện pháp xử lí nước thải trước khi

đưa ra ngoài môi trường

Với người nông dân ở nông thôn

• Thay đổi tư duy sản xuất: Điều này quan

trọng với các hộ nông dân bị mất đất trong khuvực đô thị hóa, sau quá trình bị thu hồi đất

diện tích đất trồng giảm nhanh chóng vậy các

hộ cần phân tích kỹ nguồn lực mình có để tìm

ra một hướng sản xuất mới

• Tập trung đầu tư vốn một cách có hiệu quả: người nông dân cần suy nghĩ, tính toán mộtcách kĩ lưỡng Để đầu tư có hiệu quả cần phải

có sự tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm của các hộnông dân giỏi trong địa phương hoặc từ các địaphương khác

• Ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất,

nâng cao chất lượng lao động

T h a n k y o u ! ! !

Nhóm 12:

1 Nguyễn Mạnh Hoan,

2 Vũ Thị Mai,

3 Đỗ Minh Thư,

4 Nguyễn Kiều Trang,

5 Nguyễn Thanh Trung,

6 Đặng Thùy Linh