Vấn đề nuôi hổ của các chủ trại ở tỉnh Bình Dương

Luận Văn: Vấn đề nuôi hổ của các chủ trại ở tỉnh Bình Dương

I – MÔ TẢ TÌNH HUỐNG

Vào một ngày giữa tháng 3 vừa qua, khi đang công tác tại Trung Quốc,ông Ngô Duy Tân (Giám đốc Công ty bia Pacific - Thái Bình Dương – xãBình An, huyện Dĩ an, tỉnh Bình Dương) chủ của đàn hổ 23 con tất tả trở vềViệt Nam vì nghe tin đàn hổ mà mình chăm nuôi như con mọn từ bao lâu nay

sẽ bị nhà nước tịch thu

Tại nhà ông, phóng viên báo, đài đến phỏng vấn; người dân quanh vùngđến chia sẻ chật nhà, ông Ngô Duy Tân nghèn nghẹn nói chỉ vì yêu động vậtnên mới gây dựng khu chuồng hổ đặc biệt này Đến nay có lệnh tịch thu, coinhư đóng cửa khu chuồng Chỉ vào khu chuồng, ông phân bua với mọi người:

“Các anh thấy đấy, hổ của tôi hiền ngoan như mèo !”

Tương tự như vậy, ông Huỳnh Phi Ngọc (Giám đốc Công ty TNHHNhân Nghĩa, thị xã Thủ Dầu Một) và ông Huỳnh Văn Phùng (chủ DN tư nhânThanh Cảnh, huyện Thuận An) cũng trong tình trạng đứng ngồi không yên kể

từ lúc nghe tin 37 con hổ (trong đó có số hổ mà họ đã chăm sóc nhiều nămnay) sẽ bị tịch thu

Trong khi đó, những con hổ vằn vện vẫn lững thững, oai vệ dạo trong

“giang sơn” của chúng được ngăn cách bởi hàng rào thép chắc chắn Bầy hổvẫn vô tư như ngày nào, không buồn quan tâm tới tâm trạng của những “vúnuôi” chúng

hoang (trong khuôn viên trại - chuồng) nô giỡn Buổi sáng chúng đua nhau

“tập thể dục” chạy nhảy, vồ nhau rồi tót đến thân cây mài vuốt (hổ phải màivuốt hàng ngày nếu không vuốt mọc ra quặp đâm vào bàn chân thì chỉ có nằmliệt) Tối thì kẻ nằm ngửa, tên nằm sấp lim dim ngắm trăng (theo các “vúnuôi” hổ rất khoái ngắm trăng và tắm mưa) Đến bữa nếu gặp mồi sống (gà),chúng còn giỡn cho gà chạy loạn để rượt, vồ

Khi bị các nhà báo chụp hình, đèn Flash “bắn” choe chóe, hổ mẹ Ami làmột trong 5 chú hổ con mà ông Ngô Duy Tân mua ngày đầu tiên, mới sinhcon hoảng quá không chịu cho một chú hổ con bú Đặc tính hổ, khi đã khôngchịu cho bú cũng đồng nghĩa với hổ con kia phải chết dù rằng tình mẫu tử của

hổ rất thiêng liêng Các “vú nuôi” bắt chú hổ con tội nghiệp ra khỏi chuồng vàtập cho uống …sữa bò và ngủ phòng máy lạnh!

Giờ đây chú hổ con đã tung tăng chạy khắp nơi, khoái người hơn đồngloại, khoái máy lạnh hơn bụi cây cỏ Cứ hễ được mang ra khỏi chuồng lênkhu nhà ở là chú rình rình rồi chui tọt vào phòng máy lạnh liu riu…ngủ Nếukhông tìm ra, chú sẽ tìm bất cứ người nào, dụi chân dụi đầu vào họ như “làmnũng” với cha mẹ vậy

Ông Ngô Duy Tân còn kể, hôm qua, chú hổ Simpa bị “Tào Tháo” rượt(bị tiêu chảy) cứ nằm bệt, 2 “vú nuôi” của công ty là anh Xã và Hải phải thayphiên nhau vào…đút cho nó ăn, chăm cứ như chăm em bé vậy

Khác với vẻ mặt buồn so của chồng, vợ ông Ngô Duy Tân trầm ngâmnhớ lại: "Đã nhiều năm nuôi hổ, mình ấn tượng nhất ở loài này một đặcđiểm là sự thuỷ chung!” Khi hổ đã cặp đôi ‘ăn nằm” với nhau thì không baogiờ phản bội Có lần có một chàng hổ trẻ tới ve vãn, hổ cái Ami vẫn kiênquyết “thủ tiết” và thẳng tay “bạt tai” khiến "chàng kia" lãnh mấy phát toémáu chừa thẳng !

Ông Ngô Duy Tân phân bua: “Người ta đầu tư vào bóng đá để cả thiên

hạ biết đến thương hiệu Gạch, Gỗ Tôi nuôi hổ không phải để lột da nấu cao

mà để người ta biết tên bia Pacific Tôi khẳng định vài năm nữa sẽ phát triểnlên cả trăm con hổ từ 23 con hiện nay Nếu cho tiếp tục nuôi tôi cam kết tuânthủ mọi quy định pháp luật về bảo tồn loài hổ”

Ông Ngô Duy Tân kể rằng: "Tháng 3/2000, có người mang 5 con hổ con

gạ bán cho tôi Cả 5 con hổ này đều trong tình trạng bị kiệt sức, bại chân.Biết mua hổ là vi phạm quy định của Nhà nước, tôi đã lưỡng lự Song,vốn là người rất yêu động vật, tôi biết chắc chắn, 5 con hổ trên vào tay ngườikhông yêu động vật, không có năng lực để dưỡng nuôi, hổ sẽ chết Tôi gọiđiện xin phép ông Nguyễn Minh Đức - Bí thư Tinh uỷ lúc đó, ông Đức đồng

ý ngay Sau đó, Chi cục Kiểm lâm Bình Dương cũng ủng hộ, cho phép tôinuôi, trong điều kiện phải bảo đảm chuồng trại, kiểm lâm lập hồ sơ theo dõithường xuyên, tôi chỉ được phép chăm sóc, nhân giống, sinh sản mà khôngkinh doanh hay làm bất cứ gì xâm phạm đàn

hổ "

Cả đàn 5 chú hổ con sau một thời gian

được nuôi dưỡng đúng quy cách đã không chỉ

hết bại chân, mà ngày càng khoẻ mạnh Gia đình

ông Ngô Duy Tân đặt tên cho chúng là: Simba,

Ford, Ami, Laser và Copbeo

Ông Ngô Duy Tân đã đầu tư hơn 1 tỷ đồng

xây dựng chuồng trại đạt tiêu chuẩn cho phép

nuôi hổ "Chỉ riêng thức ăn cho chúng, mỗi

ngày tôi phải tốn 2-3 triệu đồng mua thịt về nuôi

đàn hổ Nhờ sản xuất bia hơi, mà tôi mới đủ sức nuôi hổ Tôi chăm sóc chúngcòn hơn con đẻ” - ông Ngô Duy Tân nói

Suốt 7 năm qua, những hổ cái như Ami, Laser và Copbeo đã đẻ ra số hổhàng chục con như hiện nay, trong đó có không ít con nặng từ 200-300 kg/con Cũng ngay trong thời gian đó – vào tháng 05/2002, Công ty Pacific –nơiông Ngô Duy Tân làm giám đốc đã có tờ trình gửi Bộ NN-PTNT, Văn phòngCites Việt Nam xin thành lập Khu bảo tồn và phát triển sinh sản các loại độngvật hoang dã với mục đích đáp ứng nhu cầu tham quan, du lịch sinh thái của

du khách đồng thời đầu tư nghiên cứu cho sinh sản để bảo tồn phát triển cácloại động vật hoang dã (trong đó có số hổ sinh sản mà ông Ngô Duy Tânnuôi được) Tuy nhiên đề nghị này đã không được phúc đáp và rơi vào quênlãng !

Vợ chồng ông Ngô Duy Tân bên 4 con hổ vừa mới sinh tháng 9-2006

Đàn hổ nuôi ở Bình Dương phát triển rất tốt, đồng thời sinh sản được trong

điều kiện nuôi nhốt

Khi đàn hổ của ông Ngô Duy Tân đã lên tới hàng chục con và việc nuôi

hổ không chỉ là của một mình gia đình ông Ngô Duy Tân mà còn có 2 chủnuôi khác là ông Huỳnh Phi Ngọc và ông Huỳnh Văn Phùng với đàn hổ lêntới 37 con, nơi nuôi hổ của các hộ tư nhân đã trở thành một địa điểm du lịchtham quan hấp dẫn thì tiếng tăm về việc nuôi hổ này đã không chỉ còn bó gọntrong tỉnh Bình Dương mà đã lan xa ra ngoài, thậm chí mấy hãng thông tấnnước ngoài cũng đã đến tận nơi điều tra và quay phim, chụp ảnh thì lúc nàyUBND tỉnh Bình Dương mới có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nôngnghiệp – Phát triển nông thôn giải quyết tình trạng nuôi hổ trái phép ở tỉnh

Bộ NN-PTNT khi nhận được báo cáo kiểm tra của các cơ quan chứcnăng đã tổ chức cuộc họp với các cơ quan có liên quan để xem xét vụ việc.Cục Kiểm lâm cũng đã cùng đại diện một số cơ quan Nội chính và Khoa học

ở Trung ương họp vào ngày 15/12/2006 để xem xét, tư vấn cho Bộ biện phápchỉ đạo giải quyết Sau khi cân nhắc thấy rằng việc giải quyết vụ việc phảiđược xem xét toàn diện cả về quy định pháp luật và tình hình thực tiễn, nhậnthấy có những vấn đề vượt quá thẩm quyền của cấp Bộ, do vậy Bộ NN-PTNT

đã có công văn số 3421/BNN-KL ngày 22/12/2006 xin ý kiến chỉ đạo giảiquyết của Thủ tướng Chính phủ

Tại báo cáo đó, Bộ NN-PTNT chỉ nêu ý kiến của Hội nghị tư vấn, trong

đó Bộ NN-PTNT đã báo cáo rõ: “Sau khi nghiên cứu, thảo luận về các quyđịnh pháp luật hiện hành, các đại biểu đã thống nhất đề nghị tịch thu toàn bộ

số hổ đang nuôi nhốt bất hợp pháp, giao cho tổ chức có chức năng nuôi nhằmmục đích bảo tồn theo đúng quy định của Nhà nước Bộ NN-PTNT kính báocáo và xin ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ”.

Ngày 13/03/2007, theo báo Lao Động số 57 đưa tin: “Ngày 12/3, nguồntin từ tỉnh Bình Dương cho biết: Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn SinhHùng vừa thay mặt Thủ tướng Chính phủ giao Bộ trưởng Bộ NN-PTNT phốihợp với các cơ quan liên quan để xử lý việc nuôi nhốt trái phép 37 con hổ tạitỉnh Bình Dương, theo đúng quy định luật pháp

37 con hổ này được nuôi nhốt tại các huyện Thuận An, Dĩ An và thị xãThủ Dầu Một đều có nguồn gốc bất hợp pháp

Hành vi mua, nuôi hổ trái phép của các tổ chức, cá nhân ở Bình Dương

là vi phạm các quy định của Nhà nước về quản lý, bảo vệ và phát triển độngvật rừng nguy cấp, quý hiếm; cần được xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật,nhằm ngăn chặn tình trạng vi phạm các quy định về bảo tồn tái diễn trên diệnrộng, có thể gây phức tạp trong công tác quản lý và việc xuất nhập khẩu động

- thực vật nuôi hợp pháp, như một số loài đã bị Ban Thư ký Công ước vềbuôn bán động vật hoang dã nguy cấp quốc tế cấm vận

Sau khi thống nhất với các cơ quan chức năng thuộc Bộ Công an, ViệnKSND và Toà án ND Tối cao, Bộ NNPTNT đã có báo cáo và đề xuất Thủtướng Chính phủ tịch thu toàn bộ số hổ đang nuôi nhốt bất hợp pháp ở tỉnhBình Dương, giao cho tổ chức có chức năng nuôi, nhằm mục đích bảo tồntheo đúng quy định của Nhà nước”

Quan điểm trên đã được Bộ trưởng NN-PTNT khẳng định qua cuộc traođổi nhanh với phóng viên báo SGGP ngày 14/3/2007 như sau: “Việc nuôinhốt động vật rừng nguy cấp, quý hiếm phải tuân thủ đúng quy định của phápluật và quốc tế So sánh với những quy định này thì rõ ràng các hộ nuôi nhốt

hổ tại Bình Dương là không đúng pháp luật Vì vậy, những con hổ này phảiđược đưa vào nuôi nhốt tập trung là quy định bắt buộc

*Thông tin về việc những hộ nuôi hổ tại Bình Dương đã có từ lâu,

nhưng tại sao khi người dân nuôi tốt và nhân giống được hổ thì lại bị tịch thu; trong khi trước đó, họ nuôi những con hổ ốm thì không thấy nói đến chuyện tịch thu ?

Lòng rối bời vì đàn hổ mà mình ra sức chăm nuôi và yêu quý như con đẻ

sẽ bị tịch thu để đưa đến khu bảo tồn tập trung của nhà nước rồi số phận sẽ rasao ? Ông Ngô Duy Tân đã đến gõ cửa các cơ quan đại diện của nhà nước và

đã được trả lời đó là phương án đề xuất của các cơ quan chức năng với Thủtướng Chính phủ và đang chờ ý kiến của lãnh đạo Nhà nước

Ngày 16/3/2007 vừa qua, ông Ngô Duy Tân chính thức có đơn gửi Thủtướng Nguyễn Tấn Dũng trình bày lại sự việc và xin được giữ lại đàn hổ đểnuôi sinh sản, bảo tồn giống hổ quý Đông Dương

II – XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU XỬ LÍ TÌNH HUỐNG

Hổ nằm trong danh mục các loài loài cực kỳ nguy cấp (CR) thuộc Sách

đỏ của Tổ chức bảo tồn thiên nhiên Thế giới (IUCN), được pháp luật ViệtNam quản lý, bảo vệ theo chế độ đặc biệt và thuộc Phụ lục I của Công ướcquốc tế CITES

Nghị định số 32/2006/NĐ-CP quy định: “Hổ (Tên khoa học là Panthera

động vật có giá trị đặc biệt về kinh tế, khoa học và môi trường, số lượng còn

ít trong tự nhiên hoặc có nguy cơ bị tuyệt chủng, thuộc danh mục các loàiđộng vật rừng nguy cấp, quý, hiếm do Chính phủ quy định Hổ là loài cầnđược bảo vệ và cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại dưới mọi hìnhthức”

Việc xử lí tình huống: “Đàn hổ được tư nhân nuôi nhốt ở Bình Dương”

là một bài toán khó cho các cơ quan quản lý nhà nước, sao vừa thấu tình lạivừa đạt lý Muốn như vậy trước hết phương án xử lí tình huống cần đảm bảocác mục tiêu sau:

1 Giải quyết vụ việc trên một cách nhanh chóng, công minh, dứt điểm, đúngquy định của pháp luật trong công tác quản lí thực vật rừng, động vật rừng nguycấp, quý hiếm, nhằm bảo vệ, bảo tồn và phát triển được đàn hổ đang đượcnhững người dân ở tỉnh Bình Dương nuôi giữ

2 Giải quyết một cách hài hòa giữa tính pháp lý, lợi ích quốc gia với lợi íchcủa người nuôi hổ Đảm bảo lợi ích của Nhà nước và lợi ích công dân, lấy lạiniềm tin trong nhân dân đối với các cơ quan công quyền

3 Tăng cường pháp chế XHCN, duy trì kỉ cương phép nước, ngăn chặn cáchành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ tài nguyên rừng cụ thể là bảo

vệ những động thực vật rừng quý hiếm

4 Tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế về công tác bảo vệ và phát triển tàinguyên rừng, tăng cường vai trò quản lý nhà nước của các bộ, các ngànhtrong vấn đề quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý hiếm, nhằm

tăng cường pháp chế XHCN, thắt chặt kỷ luật, kỷ cương trong xã hội về lĩnhvực này

III – PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ

1 CƠ SỞ PHÁP LÝ

1.1 Pháp luật quốc tế

Các kỳ Hội nghị các nước thành viên Công ước CITES từ Hội nghị lầnthứ 9 năm 1997 đến Hội nghị lần thứ 13 năm 2005, Ban Thư ký Công ướcQuốc tế đều ban hành các Nghị Quyết và Quyết định về quản lý loài động vật

này Việt Nam có phân loài hổ Đông dương (Panthera tigris cobetti), số

lượng hổ sinh sống ngoài tự nhiên liên tục giảm, Theo con số thống kê năm

1992 của Tổ chức bảo tồn thiên nhiên Thế giới (IUCN) của Liên hiệp quốc,đến nay rừng núi khu vực Đông Dương chỉ còn khoảng 100 cá thể

Hổ là loài động vật nguy cấp, quý, hiếm được pháp luật Việt Nam quản

lý, bảo vệ theo chế độ đặc biệt và thuộc Phụ lục I của Công ước về buôn bánquốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (Công ước CITES),nằm trong danh mục các loài loài cực kỳ nguy cấp (CR) thuộc Sách đỏ của Tổchức bảo tồn thiên nhiên Thế giới (IUCN), việc mua bán, vận chuyển, sănbắn, nuôi nhốt, sử dụng hổ và các sản phẩm, dẫn xuất của chúng trái pháp luậtđều bị nghiêm cấm

Từ năm 1992, Tổ chức bảo tồn thiên nhiên Thế giới (IUCN) của Liênhiệp quốc đã xếp hổ vào nhóm 1B (nhóm động vật nguy cấp quý hiếm)

1.2 Pháp luật Việt Nam

Việt Nam đã gia nhập Tổ chức bảo tồn thiên nhiên Thế giới (IUCN) vàCông ước Quốc tế về quản lí thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quýhiếm

Trong Luật Bảo vệ và Phát triển rừng, Quốc hội thông qua ngày 03 tháng

12 năm 2004, Điều 12 cũng quy định rõ: Tất cả các hành vi như săn bắt, bắn,bẫy, nuôi nhốt, giết mổ động vật rừng đều bị nghiêm cấm

Điều 190 Bộ luật Hình sự quy định chế tài đối với tội vi phạm các quyđịnh pháp luật về bảo vệ các động vật quý hiếm: “ Người nào săn bắt, giết,vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoang dã quý hiếm bị cấm theo quyđịnh của Chính phủ hoặc vận chuyển, buôn bán trái phép sản phẩm của loại

động vật đó, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cảitạo không giam giữ đến hai năm hoặc bị phạt tù từ sáu tháng đến ba năm”;

Nếu mức độ vi phạm nặng hơn thì tuỳ theo tính chất và mức độ viphạm “sẽ bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm Người phạm tội còn có thể bịphạt tiền từ hai triệu đồng đến hai mươi triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ,cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm”.Nghị định 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ (gọi tắt là Nghị định 32) banhành ngày 30/3/ 2006 về quản lí thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quýhiếm thì hổ là loài cần được bảo vệ và cấm khai thác, sử dụng vì mục đíchthương mại dưới mọi hình thức

Điều 2, Nghị định 32: “Phân nhóm thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm

1 Giải thích từ ngữ:

Loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm là loài thực vật, động vật có giá trị đặc biệt về kinh tế, khoa học và môi trường, số lượng còn ít trong tự nhiên hoặc có nguy cơ bị tuyệt chủng, thuộc danh mục các loài thực vật, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm do Chính phủ quy định.

2 Thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm được phân thành hai nhóm (có danh mục kèm theo) như sau:

a Nhóm I: Nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại, gồm những loài thực vật rừng, động vật rừng có giá trị đặc biệt về khoa học, môi trường hoặc có giá trị cao về kinh tế, số lượng quần thể còn rất ít trong tự nhiên hoặc có nguy cơ tuyệt chủng cao.

Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm ban hành kèm theo Nghị định số 32/2006/NĐ-CP quy định:

Nhóm I A là nhóm thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm gồm có 15 loài;

Nhóm I B là nhóm động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm gồm có 62 loài; trong

đó: Hổ được xếp đứng số thứ tự 33 trong bộ thú ăn thịt thuộc Nhóm I B là Nhóm động vật rừng nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại

Theo Điều 2, khoản 1, Nghị định của Chính phủ số 32/2006/NĐ-CP ban hành ngày 30/3/2006 (gọi tắt là Nghị định số 32) về quản lí thực vật rừng,động vật rừng nguy cấp, quý hiếm thì hổ ( Panthera tigris) được xếp đứng số

thứ tự 33 trong bộ thú ăn thịt thuộc Nhóm I là nhóm động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm là loài động vật có giá trị đặc biệt về kinh tế, khoa học và môi trường, số lượng còn ít trong tự nhiên hoặc có nguy cơ bị tuyệt chủng, thuộc danh mục các loài động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm do Chính phủ quy định.Theo Điều 2, khoản 2 điểm a, Nghị định số 32 quy định:

“Nhóm I : Nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại, gồm những loài thực vật rừng, động vật rừng có giá trị đặc biệt về khoa học, môi trường hoặc có giá trị cao về kinh tế, số lượng quần thể còn rất ít trong tự

nhiên hoặc có nguy cơ tuyệt chủng cao”

Nghị định số 32, Điều 5: “Bảo vệ thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm

1 Những khu rừng có thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm phân

bố tập trung thì được đưa vào xem xét thành lập khu rừng đặc dụng theo quy định của pháp luật

Đối với thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm sinh sống ở ngoài các khu rừng đặc dụng phải được bảo vệ theo quy định của Nghị định này và quy định hiện hành của pháp luật

2 Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân tiến hành hoạt động sản xuất, xây dựng công trình, điều tra, thăm dò, nghiên cứu, tham quan, du lịch và các hoạt động kháctrong khu rừng có thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm phải thựchiện các quy định tại Nghị định này và pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng,pháp luật về bảo vệ môi trường

3 Nghiêm cấm những hành vi sau đây:

a Khai thác thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; săn, bắn, bẫy, bắt, nuôi nhốt,

giết mổ động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm trái quy định tại Nghị định này và quy định hiện hành của pháp luật

b Vận chuyển, chế biến, quảng cáo, kinh doanh, sử dụng, tàng trữ, xuất

khẩu, nhập khẩu thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm trái với quy định tại Nghị định này và quy định hiện hành của pháp luật”

Theo Điều 6, Nghị định số 32: “Khai thác thực vật rừng, động vật rừng

nguy cấp, quý, hiếm từ :

1 Khai thác thực vật rừng, động vật rừng nhóm I :

2 Thực vật rừng, động vật rừng Nhóm I chỉ được khai thác vì mục đíchnghiên cứu khoa học (kể cả để tạo nguồn giống ban đầu phục vụ cho nuôisinh sản, trồng cấy nhân tạo), quan hệ hợp tác quốc tế

3 Việc khai thác thực vật rừng, động vật rừng Nhóm I không được làmảnh hưởng tiêu cực đến việc bảo tồn các loài đó trong tự nhiên và phải cóphương án được Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phêduyệt”

Theo Nghị định số 32, Điều 8: “Phát triển thực vật rừng, động vật rừngnguy cấp, quý, hiếm

1 Hoạt động trồng cấy nhân tạo thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; nuôisinh sản, nuôi sinh trưởng động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm được thực hiệntheo đúng quy định của pháp luật về quản lý hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu,tái xuất khẩu, nhập nội từ biển, quá cảnh, trồng cấy nhận tạo, nuôi sinh sảncác loài thực vật hoang dã, động vật hoang dã nguy cấp

2 Khai thác, vận chuyển, cất giữ thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp,quý, hiếm được nuôi sinh sản, trồng cấy nhân tạo và sản phẩm của chúng phải

có giấy tờ chứng minh nguồn gốc theo quy định của pháp luật về xuất khẩu,nhập khẩu, tái xuất khẩu, quá cảnh, nhập nội từ biển, trồng cấy nhân tạo, nuôisinh sản các loài thực vật hoang dã, động vật hoang dã nguy cấp”

Theo Nghị định số 32, Điều 11, khoản 2, điểm b, điểm c:

“b) Nếu động vật rừng đã bẫy, bắn bị thương có thể cứu chữa thì chuyểncho cơ sở cứu hộ động vật rừng hoặc cơ quan kiểm lâm quản lý địa bàn đểnuôi cứu hộ hồi phục, thả lại rừng.

c) Nếu động vật rừng đã bẫy, bắt khoẻ mạnh thì tổ chức thả ngay lạirừng được quy hoạch là rừng đặc dụng (khu bảo tồn thiên nhiên, Vườn quốcgia) phù hợp với môi trường sống của chúng Mọi trường hợp bẫy, bắn độngvật rừng nguy cấp, quý, hiếm không đúng quy định tại Điều này đều bị coi là

vi phạm quy định của Nhà nước về quản lý động vật rừng nguy cấp, quý,hiếm và bị xử lý theo quy định hiện hành của pháp luật”

Theo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng, Quốc hội thông qua ngày 03 tháng

12 năm 2004, Điều 46, khoản 2, điểm 3: Bảo vệ động vật rừng, đã ghi rõ

“Những loài động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm ; nguồn gen động vậtrừng quý, hiếm phải được quản lý, bảo vệ theo quy định của Chính phủ” Điều 8, Nghị định số 32 quy định: Phát triển thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm:

1 Hoạt động trồng cấy nhân tạo thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; nuôi sinh sản, nuôi sinh trưởng động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về quản lý hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, tái xuất khẩu, nhập nội từ biển, quá cảnh, trồng cấy nhận tạo, nuôi sinh sản các loài thực vật hoang dã, động vật hoang dã nguy cấp

2 Khai thác, vận chuyển, cất giữ thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm được nuôi sinh sản, trồng cấy nhân tạo và sản phẩm của chúng phải có giấy tờ chứng minh nguồn gốc theo quy định của pháp luật về xuất khẩu, nhập khẩu, tái xuất khẩu, quá cảnh, nhập nội từ biển, trồng cấy nhân tạo, nuôi sinh sản các loài thực vật hoang dã, động vật hoang dã nguy cấp

Điều 3: Chính sách của Nhà nước về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm

1 Nhà nước đầu tư để quản lý, bảo vệ thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm tại các khu rừng đặc dụng, các hoạt động cứu hộ đối với thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm bị xử lý tịch thu

2 Hỗ trợ khắc phục thiệt hại do động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm từ tự nhiên gây ra cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân ở ngoài các khu rừng đặc dụng, các hộ gia đình, cá nhân đang cư trú hợp pháp trong các khu rừng đặc dụng (được chính quyền cấp xã, nơi có rừng đặc dụng xác nhận) theo quy định của pháp luật.

3 Nhà nước khuyến khích, hỗ trợ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đầu tư quản lý, bảo vệ và phát triển thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm

pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đầu tư quản lý, bảo vệ và phát triển thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm";

Điều đó cũng đồng nghĩa với sự thừa nhận: việc nuôi hổ của ông Ngô Duy Tân và các gia đình ở Bình Dương là không vi phạm pháp luật.

* Thế nhưng, cũng ngay trong Nghị định số 32, Điều 5, khoản 3 lại

quy định:

“Bảo vệ thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm

3 Nghiêm cấm những hành vi sau đây:

a Khai thác thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; săn, bắn, bẫy, bắt, nuôi nhốt,

giết mổ động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm trái quy định tại Nghị định này và quy định hiện hành của pháp luật

b Vận chuyển, chế biến, quảng cáo, kinh doanh, sử dụng, tàng trữ, xuất

khẩu, nhập khẩu thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm trái với quy định tại Nghị định này và quy định hiện hành của pháp luật”

Phải chăng, đây là một bất cập ngay trong nội dung của một văn bản qui

phạm pháp luật (Nghị định 32) ?

Điều 3, khoản 3 thì : "Nhà nước khuyến khích, hỗ trợ, bảo đảm quyền của gia đình, cá nhân bảo vệ và phát triển động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm"; và việc nuôi hổ đó xem như là không vi phạm pháp luật.

Điều 5, khoản 3 thì : " Nghiêm cấm những hành vi săn, bắn, bẫy, bắt,

nuôi nhốt, chế biến, quảng cáo, kinh doanh, sử dụng, tàng trữ, xuất khẩu,

nhập khẩu thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm ?

Ngoài các quy định pháp lí trong các văn bản qui phạm pháp luật đã kể trên, Chính phủ Việt Nam còn ban hành nhiều văn bản qui phạm khác về bảo

vệ rừng, phát triển các loại tài nguyên rừng như:

- Nghị định số 23/2006/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 03tháng 3 năm 2006 về việc thi hành Luật Bảo vệ rừng, phát triển rừng

- Quyêt định số 192/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ banhành ngày 17 tháng 9 năm 2003 về việc phê duyệt Chiến lượcquản lý hệ thống Khu bảo tồn thiên nhiên Việt Nam đến năm2010;

- Nghị định số 82/2006/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 10tháng 8 năm 2006 về quản lí hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, tái xuấtkhẩu, nhập nội từ biển, quá cảnh, nuôi sinh sản, nuôi sinh trưởng, trồng cấynhân tạo các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm

Thoạt nhìn, người ta dễ suy nghĩ đơn giản rằng: Pháp luật của các Nhànước tư sản chỉ có một, hai văn bản luật, dưới luật về quản lí tài nguyên rừng,

mà đất nước của người ta vẫn bảo vệ được tài nguyên rừng;

Đằng này, ở nước Việt Nam ta có cả một hệ thống các văn bản quiphạm pháp luật của các cấp, các ngành, lại còn “Một Rừng” các văn bản quiphạm của hơn một vạn cơ quan nhà nước ở địa phương nữa nhì còn phải lo gìđến việc bảo vệ được tài nguyên rừng ?

Mặc dù Nhà nước đã đưa ra những quy định hết sức chặt chẽ vànghiêm ngặt nhằm bảo vệ, quản lí thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quýhiếm Nhưng trong thực tế vẫn còn khá nhiều những kẻ chỉ vì lợi ích cá nhân

mà coi nhẹ kỉ cương, phép nước

Nhà nước quy định là nếu động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm trực tiếp

tấn công đe doạ đến tính mạng nhân dân ở ngoài các khu rừng đặc dụng, sau

khi đã áp dụng các biện pháp xua đuổi nhưng không có hiệu quả thì báo cáoChủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện xem xét, quyết định cho phép được bẫy,bắn tự vệ để bảo vệ tính mạng nhân dân Còn nếu động vật rừng đã bẫy, bắn

bị thương có thể cứu chữa thì chuyển cho cơ sở cứu hộ động vật rừng hoặc cơquan kiểm lâm quản lý địa bàn để nuôi, cứu hộ, hồi phục, thả lại rừng Nếu

động vật rừng đã bẫy, bắt khoẻ mạnh thì tổ chức thả ngay lại rừng được quyhoạch là rừng đặc dụng

Trong thực tế khá nhiều kẻ suốt ngày rình rập để bẫy, bắn và buôn bán thú rừng, đặc biệt là những loài động vật rừng quý hiếm Chúng ta thử đặt vấnđề: Tại sao lại có những loài động vật rừng nguy cấp, quý hiếm ?

Một trong những nguyên nhân chủ yếu của vấn đề trên sẽ là: trong xã hội Việt Nam nói riêng và nhiều nước trên thế giới nói chung (Đặc biệt là Trung Quốc) vẫn còn khá nhiều những người thích tiêu thụ những sản phẩm được chế biến từ những loài động vật rừng quý hiếm (thực phẩm, dược liệu, hàng tiêu dùng được chế tác từ động vật rừng, đặc biệt là được chế tác từ những loài động vật rừng quý hiếm thì giá cả càng cao ??? Có lẽ, đó là một trong những nguyên nhân chủ yếu);

Theo qui luật cung – cầu, đã có cầu (nhu cầu người tiêu dùng), thì ắt

có cung Trong xã hội Việt Nam cũng có khá nhiều những người không nghề hoặc có nghề, nhưng thu nhập thấp Mà những hoạt động bẫy, bắn, buôn bán động vật rừng, đặc biệt là được chế tác từ những loài động vật rừng quý hiếm thì lợi ích thu về cao gấp bội so với những nghề lương thiện khác

Điều đó cũng cắt nghĩa được vấn đề: Ai cũng biết rằng, việc sản xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc phiện và các chất

ma tuý thì hình phạt rất nặng, thời gian qua, đã có hàng trăm kẻ chịu án chung thân, tử hình, nhưng không phải vì thế mà số tội phạm liên quan đến thuốc phiện và các chất ma tuý giảm đi, mà ngày càng tăng lên.

Lí do đơn giản mà ai cũng biết, đó là vì, làm những việc đó sẽ thu lợi nhuận rất cao Cho nên trong xã hội vẫn còn khá nhiều những kẻ chỉ vì lợi ích cá nhân mà coi nhẹ kỉ cương, phép nước

Nhà nước đã nghiêm cấm những hành vi săn, bắn, bẫy, bắt, nuôi nhốt,

giết mổ động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; nghiêm cấm việc vận chuyển,

chế biến, quảng cáo, kinh doanh, sử dụng, tàng trữ, thực vật rừng, động vậtrừng nguy cấp, quý, hiếm trái với quy định pháp luật; Nếu vi phạm sẽ bị xử

phạt theo pháp luật hiện hành, nhưng những hoạt động khai thác, bẫy, bắn,

buôn bán động vật, thực vật rừng, đặc biệt là được chế tác từ những loài động thực vật rừng quý hiếm thì ngày càng phát triển, qui mô ngày càng mở rộng, hành vi ngày càng táo tợn; Họ ngang nhiên chống lại những người thi

hành công vụ nhiều khi chỉ vì lợi ích cá nhân vài ba triệu hoặc vài ba mươi

triệu đồng (Việt Nam) là đủ để họ tỷ thí với kiểm lâm, công an; lúc đó, họ coi

kỉ cương, phép nước chẳng là cái gì so với vài khối gỗ, vài chục con thú rừng Trên mặt trận này, đã có hàng trăm chiến sĩ công an, kiểm lâm anhdũng hy sinh ngay trước súng đạn, dao búa của các loại hình “Lâm tặc”trongđiều kiện cả nước không có chiến tranh

Pháp luật quy định: “Nếu động vật rừng đã bẫy, bắn bị thương có thể

cứu chữa thì chuyển cho cơ sở cứu hộ động vật rừng hoặc cơ quan kiểm lâm quản lý địa bàn để nuôi, cứu hộ, hồi phục, thả lại rừng; Nếu động vật rừng

đã bẫy, bắt khoẻ mạnh thì tổ chức thả ngay lại rừng được quy hoạch là rừng đặc dụng”

Chúng ta thử nghĩ xem: đã có được bao nhiêu động vật rừng đã bịngười xấu bẫy, bắn bị thương có thể được cứu chữa và chuyển cho cơ sở cứu

hộ động vật rừng hoặc cơ quan kiểm lâm quản lý địa bàn để nuôi, cứu hộ, hồiphục, thả lại rừng? Hoặc nếu động vật rừng đã bẫy, bắt khoẻ mạnh thì tổ chứcthả ngay lại rừng được quy hoạch cho phù hợp với môi trường sống củachúng ???

Và đã có được bao nhiêu động vật rừng đã bị người xấu bẫy, bắn bịthương không những không được cơ quan nào cứu chữa để chuyển cho cơ sởcứu hộ động vật rừng hoặc cơ quan kiểm lâm quản lý địa bàn để nuôi, cứu hộ,hồi phục, thả lại rừng – Mà lại thả vào các “Quán nhậu sơn cước”, “Quán thịtrừng”, “Quán nhậu biên ải” đầy rẫy ở ngoại vi các thị xã vùng núi (Hoàbình, Kon Tum, Đăc Lắc, Gia Lai ?

Hoặc “nếu động vật rừng đã bẫy, bắt khoẻ mạnh thì tổ chức thả ngay

lại rừng”, vậy trong thực tế, các cơ quan hữu trách đã thả được bao nhiêu con,

mong rằng, các cơ quan hữu trách hày thử thống kê các số liệ này hàng năm

để nhân dân thêm tin tưởng vào nền pháp chế về rừng nói chung và về quản líthực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm nói riêng ở Việt Nam đã vàđang được tăng cường

2 - PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN

2.1 Giải pháp xử lí tình huống của các cơ quan chức năng

Bộ NN-PTNT đã tổ chức cuộc họp với các cơ quan có liên quan để xemxét vụ việc Sau khi cân nhắc thấy rằng việc giải quyết vụ việc phải được xemxét toàn diện cả về quy định pháp luật và tình hình thực tiễn, nhận thấy cónhững vấn đề vượt quá thẩm quyền của cấp Bộ, do vậy Bộ NN-PTNT đã cócông văn số 3421/BNN-KL ngày 22/12/2006 xin ý kiến chỉ đạo giải quyết củaThủ tướng Chính phủ Trong đó, Bộ NN-PTNT đã báo cáo rõ: “Sau khinghiên cứu, thảo luận về các quy định pháp luật hiện hành, các đại biểu đãthống nhất đề nghị tịch thu toàn bộ số hổ đang nuôi nhốt bất hợp pháp, giaocho tổ chức có chức năng nuôi nhằm mục đích bảo tồn theo đúng quy địnhcủa Nhà nước Bộ NN-PTNT kính báo cáo và xin ý kiến chỉ đạo của Thủtướng Chính phủ”.

Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng giao Bộ trưởng Bộ PTNT phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý việc nuôi nhốt trái phép 37con hổ tại tỉnh Bình Dương, theo đúng quy định luật pháp

NN-Sau khi thống nhất với các cơ quan chức năng thuộc Bộ Công an, ViệnKSND và Toà án ND Tối cao, Bộ NNPTNT đã có báo cáo và đề xuất Thủ

tướng Chính phủ tịch thu toàn bộ số hổ đang nuôi nhốt bất hợp pháp ở tỉnh

Bình Dương, giao cho tổ chức có chức năng nuôi, nhằm mục đích bảo tồn theo đúng quy định của Nhà nước”.

Ngày 14/3/2007, Bộ trưởng NN-PTNT khẳng định: “Việc nuôi nhốtđộng vật rừng nguy cấp, quý hiếm phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật

và quốc tế Như vậy, thì rõ ràng các hộ nuôi nhốt hổ tại Bình Dương là không

đúng pháp luật Vì vậy, những con hổ này phải được đưa vào nuôi nhốt tập

trung là quy định bắt buộc”

Trong thực tế, thông tin về việc những hộ nuôi hổ tại Bình Dương đã có

từ lâu, nhưng vấn đề mà toàn xã hội quan tâm là: Tại sao khi người dân nuôi

tốt và nhân giống được hổ thì lại bị tịch thu; trong khi trước đó, họ nuôi những con hổ ốm thì không thấy nói đến chuyện tịch thu ?

Đây không phải là quan điểm của riêng Bộ NN-PTNT mà là quy địnhcủa pháp luật Hơn nữa, Chính phủ cũng đã có ý kiến rõ ràng về việc này làcần phải đưa những con hổ vào nuôi tập trung Tôi muốn nhấn mạnh, tinhthần là phải làm đúng quy định của pháp luật xung quanh vấn đề trên

* Đã quyết định vấn đề tịch thu thì không thể nói đến chuyện bồi thường, tuy nhiên, các cơ quan chức năng có tính đến phương pháp hỗ trợ kinh tế như thế nào đối với những người chăn nuôi đàn hổ hiện nay ?

Về nguyên tắc, đã là tịch thu thì cá nhân, tổ chức bị tịch thu là vi phạmpháp luật mà không có ai bồi thường cho người vi phạm pháp luật Tuy nhiên,

ở trường hợp những người nuôi hổ trên, chúng tôi cũng còn phải bàn bạcthêm với các cơ quan chức năng liên quan để có biện pháp có lý có tình

* Được biết, Bộ NN-PTNT đề nghị đưa đàn hổ về chăn nuôi tập trung tại Sóc Sơn (Hà Nội), liệu điều kiện chăn nuôi ở đây có bảo đảm cho đàn hổ tiếp tục duy trì và phát triển?

Bộ NN-PTNT không có ý định đưa đàn hổ trên về Sóc Sơn mà đưa vềnơi khác tại miền Bắc Còn địa điểm cụ thể thì chúng tôi sẽ thông báo sau

* Vẫn có nhiều ý kiến lo ngại về việc khi đưa đàn hổ về địa điểm mới, thì chưa chắc đàn hổ đã được bảo tồn và phát triển như hiện nay ?

Việc bảo tồn và phát triển đàn hổ chắc chắn phải được thực hiện với điềukiện tốt hơn hoặc ít nhất là bằng điều kiện hiện tại Chúng tôi cũng đã tính tới

cả điều kiện ngoại cảnh là khí hậu giữa miền Nam và miền Bắc Mục đích bảotồn và phát triển đàn hổ là quan trọng hàng đầu

2.2 Dư luận xã hội về việc xử lí đàn hổ của các cơ quan chức năng

Ngay sau thông tin về đề xuất tịch thu đàn hổ thì khắp nơi trong cả nướcbày tỏ mối quan tâm của mình trên các phương tiện thông tin đại chúng Cónhiều quan điểm khác nhau nhưng chủ yếu việc xử lý 37 con hổ đã gây ra 2luồng tranh cãi:

* Thứ nhất: Đó là nhóm (mà hầu hết là những người đại diện cho các tổ

chức, cơ quan chức năng của Nhà nước) đã viện dẫn cả những điều luật đểcho rằng hành vi nuôi nhốt hổ của ông Ngô Duy Tân là trái với pháp luật vàcần được xử lí

Đó là những tổ chức quốc tế về bảo tồn động vật hoang dã hiện đã cómặt tại Việt Nam và đại diện của họ vừa ký bức thư gửi Thủ tướng Chínhphủ, đồng gửi Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) và Cục trưởng Cục Kiểm lâm Việt Nam Các chuyên gia quốc tế chorằng, rất có thể đàn hổ nuôi ở Bình Dương là nhập trái phép từ Campuchia

6 tổ chức này gồm WWF (Quỹ quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên), WAR(Cuộc sống hoang dã trước nguy cơ bị tổn hại), TRAFFIC (Mạng lưới Giámsát bảo tồn động thực vật hoang dã), IUCN (Hiệp hội Bảo tồn thiên nhiênquốc tế), ENV (Trung tâm Giáo dục Môi trường) và FFI (Tổ chức Động vật,Thực vật hoang dã quốc tế).

Các chuyên gia bảo tồn động vật hoang dã cho rằng, việc nuôi hổ cónguồn gốc trái phép đã vi phạm Nghị định 82 của Chính phủ Việt Nam, banhành ngày 10/8/2006 Theo những thông tin hiện nay, dường như những con

hổ này đang được nuôi nhốt trái phép

Chiểu theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP, thì động vật thuộc nhóm 1B.Điều này có nghĩa là không tổ chức, cá nhân nào được phép vận chuyển hoặcnuôi nhốt nếu không có sự đồng ý của Bộ NN-PTNT Chỉ khi "việc vậnchuyển và nuôi nhốt" động vật này phải có đầy đủ giấy tờ mới được coi làhợp pháp

Bên cạnh đó, theo đại diện các tổ chức này, lập luận cho rằng hiện cáccon hổ đang được nuôi nhốt vì mục đích bảo tồn là không có căn cứ Đến thờiđiểm này, vẫn có chưa có một trường hợp nào thả hổ nuôi nhốt về môi trường

tự nhiên mà chúng vẫn sinh sống được

Các chuyên gia bảo tồn động vật hoang dã quốc tế nhận định, nguồn gencủa những con hổ này vẫn chưa được xác định và chúng cũng không nằmtrong chương trình nuôi vì mục đích bảo tồn hổ trên thế giới Do đó, xét vềkhía cạnh bảo tồn nguồn gen, những con hổ này hoàn toàn không có một giátrị bảo tồn gen nào

Cần giao hổ cho các trung tâm cứu trợ

Do các chức trách Việt Nam khẳng định rằng trường hợp nuôi nhốt hổ ởBình Dương là phạm pháp, các tổ chức này kiến nghị, đối tượng liên quan đếnviêc nhập khẩu trái phép những con hổ này nhất định phải bị khởi tố và chịucác hình phạt như trong Nghị định 82 Mức cao nhất dành cho những ngườinuôi nhốt hổ trái phép ở Bình Dương là bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Bên cạnh đó, có một hình phạt nữa mà các tổ chức quốc tế cho rằng rấtnên áp dụng Đó là nếu những người nuôi hổ này bị tuyên bố là vi phạm pháp

luật thì họ sẽ phải chịu tất cả những chi phí liên quan đến việc tịch thu, vậnchuyển và chăm sóc những con hổ này cho đến khi chúng tự chết.

Các con hổ này sẽ bị tịch thu và giao cho các trung tâm cứu hộ hoặc sởthú có đầy đủ trang thiết bị

Điều quan trọng là hiện nay, đã có một tổ chức quốc tế bày tỏ nguyệnvọng hỗ trợ Chính phủ Việt Nam xây dựng và quản lý một khu bảo tồn mới

để nuôi giữ những con hổ ở Bình Dương 5 tổ chức này cũng thông báo sắpdiễn ra cuộc họp Diễn đàn Hổ toàn cầu, tổ chức tại Kathmandu (Nepal).Trong đó, sẽ thảo luận về việc tiếp tục duy trì lệnh cấm buôn bán sản phẩm từ

hổ trên toàn thế giới Đặc biệt, chấm dứt tình trạng gia tăng các trại nuôi hổ

"Chúng tôi xin nhấn mạnh rằng đây là cơ hội quan trọng để Chính phủViệt Nam tuyên bố rằng việc mua bán, nuôi nhốt trái phép các loài bảo tồndưới bất kỳ hình thức nào nhất định sẽ KHÔNG được tha thứ Đồng thời, đâycũng là một cơ hội tốt để Việt Nam chứng tỏ với cộng đồng thế giới rằng ViệtNam có một lập trường cứng rắn và dứt khoát đối với những vấn đề như thếnày và sẵn sàng hành động về bảo vệ lập trường đó", bức thư do các tổ chứcnày viết

* Thứ hai: Nhóm này thì cho rằng việc nuôi hổ của ông Ngô Duy Tân là

một việc làm tốt đáng được biểu dương khen ngợi

Theo luồng dư luận này thì việc tư nhân đã nuôi sống lại sinh sản cả mộtbày đàn hàng chục con hổ thì phải coi đó là điều đáng mừng, lẽ ra Nhà nướcnên xúm vào mà hỗ trợ hướng dẫn sao cho phải phép cả về pháp lý lẫn khoahọc

thông tin về đề xuất tịch thu đàn hổ thì khắp nơi trong cả nước bày tỏmối quan tâm của mình trên các phương tiện thông tin đại chúng

Dưới đây là một vài trong số những ý kiến trong nhân dân có quan điểm tương đồng được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng:

Ông Ngô Duy Tân nuôi hổ không vi phạm pháp luật ?

Là người đã từng được chiêm ngưỡng đàn hổ của ông Ngô Duy Tân ở Bình Dương, tôi thật bất ngờ khi Bộ NN-PTNT đề xuất với Thủ tướng Chính phủ cho tịch thu về nuôi tập trung

Tôi xin đặt ra câu hỏi là tại sao Bộ NN-PTNT không đề xuất tịch thu khiông Ngô Duy Tân vừa mới đem mấy con hổ bệnh tật, èo uột về để điều trị,chăm sóc, nuôi dưỡng? Tại Bộ NN-PTNT chưa biết hay cố tình không biết ?Trong khi Nhà nước chưa có điều kiện chăm sóc chu đáo, thì tư nhân nuôidưỡng và cho sinh sản được hổ là điều đáng biểu dương Thế nhưng ngượclại, Bộ NN-PTNT lại quy cho ông Ngô Duy Tân là vi phạm luật pháp.Theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP, ngày 30/3/2006 của Chính phủ vềquản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, tại điểm a, khoản

3, điều 5 nghiêm cấm hành vi "nuôi nhốt" động vật rừng tuy nhiên "nuôisinh sản" lại không vi phạm luật pháp Hàng chục con hổ ông Ngô Duy Tânnuôi không nhằm mục đích thương mại, sinh trưởng mạnh khỏe và sinh sảnphát triển đàn hổ

Hổ do ông Ngô Duy Tân được nuôi trong điều kiện bán tự nhiên, vừatrong nhà, vừa có không gian rộng rãi ngoài trời gần 1 ha và hổ được tiếp xúcvới thiên nhiên là điều cần khuyến khích bởi cách nuôi ấy đã giúp đàn hổkhỏe mạnh, phát triển và sinh sôi dễ dàng, mà ngay cả những vườn thú trongnước cũng chưa làm được Hơn nữa khoản 3, điều 3 của Nghị định 32 lại quyđịnh: Nhà nước khuyến khích, hỗ trợ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho

tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đầu tư, quản lý, bảo vệ và phát triển thực vậtrừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm

Dư luận đặt câu hỏi, tại sao lúc ông Ngô Duy Tân thông báo xin phépmua 5 hổ con ốm yếu về nuôi, ngành kiểm lâm không tịch thu, đưa vào nuôitập trung nhằm bảo tồn? Để đến khi người dân nuôi hổ sinh sản thành công,các đài, báo đưa tin thì các cơ quan chức năng lại tịch thu để "đưa vào nuôinhốt tập trung" ? Phải chăng có uẩn khúc gì đây ?

Việt Hà (175 Võ Thị Sáu, quận 3, TP HCM)

Để có một đàn hổ " hùng mạnh"

Theo tôi, Nhà nước không nên tịch thu số hổ này Người dân đã nuôi đạthiệu quả như vậy thì cứ để cho họ tiếp tục nuôi Nhà nước chỉ nên phối hợpvới người nuôi để phát triển đàn hổ, phải cố gắng tạo cho chúng có được mộtmôi trường sống nhân tạo giống như môi trường sống tự nhiên của chúng.Các cơ quan liên quan phải có trách nhiệm quản lý chặt chẽ việc nuôi hổ

Đồng thời người nuôi hổ cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt những quy định vềbảo tồn các loài động vật của Nhà nước.

Nếu giữa Nhà nước và người nuôi hổ cùng phối hợp tốt được việc nuôi

hổ, tôi nghĩ với những thành công như thế này thì khoảng vài ba năm nữanước ta sẽ có một đàn hổ "hùng mạnh" khiến cả thế giới phải để mắt đến vàkhi đó Nhà nước có tiến hành đưa một số con hổ vào các khu bảo tồn tựnhiên, các vườn thú để "trưng bày hổ của Việt Nam" thì sẽ không có ai phảnđối mà còn tự hào

Tuy nhiên, chúng ta chỉ nên tạo điều kiện và cho phép số người đã nuôi

hổ thành công tiếp tục nuôi chứ không nên để dân nuôi một cách tự do sẽ rấtnguy hiểm

Võ Minh Huy (75 Trần Nhân Tôn, P.9, Q.5, TP HCM)

Không chu cấp thì thôi, sao còn tịch thu ?

Nghe công văn ấy có vẻ hợp lý nhưng lại không hợp lý chút nào Mà khiđọc xong nó lại càng thấy sự ngang như cua của các ngài trong Bộ NN-PTNT.Người dân xin đem về nuôi khi chúng ốm o gầy mòn thì ủng hộ nhiệt tình (cóxin hẳn hoi chứ không phải là lậu), nhưng khi dân nuôi thành công, đẻ ra cảđàn lại muốn "tịch thu" Tịch thu cái gì ở đây ? Từ tịch thu chỉ nên dùng chonhững người làm việc phạm pháp, tồn trữ hàng lậu Nhưng đây là dân nuôi

hổ thành công, không ủng hộ hay chu cấp thì thôi, nay đàn hổ đã đông thìmuốn lấy lại Nếu Chính phủ mà chấp nhận thì thật tôi chẳng còn gì để mà nóinữa ! Thất vọng hoàn toàn !

Minh Duy (Bluesky )

vô cùng Làm sao mà chúng có thể thích nghi với đời sống tự nhiên để tồn tại.Làm sao mà chúng có thể tránh được những tay thợ săn ranh mãnh đang nónglòng chờ chúng được thả về

Hay Bộ muốn đưa chúng vào vườn thú để vinh danh với bạn bè quốc tế

là nước tôi đã nuôi dưỡng tốt những hơn ba mươi con hổ Đông Dương, mộtgiống loài đang bên bờ của sự tuyệt chủng Bộ hãy nhìn cho rõ vài con hổphải sống ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn chật vật như thế nào

Bọn thợ săn đang chờ " tin nóng" !

Nếu tịch thu và thả vào rừng thì không khác gì bỏ đói đàn hổ Bọn thợsăn chắc đang mừng rỡ chờ đón vì tin "nóng" này, đàn hổ sẽ nhanh chóng vàotay bọn họ

Người ta nuôi hổ từ nhỏ, xin phép và xin ý kiến của chính quyền đànghoàng, giấy tờ, thậm chí cả khai sinh cho từng con hổ cũng được công khai

Lý do gì bây giờ đòi tịch thu ?

Bất kỳ ai đi sở thú cũng thấy lác đác vài con hổ gầy xơ xác, thiếu sứcsống đang tù túng, chết dần mòn trong sở thú ở TP HCM (nhiều loài kháccũng vậy, chứ không riêng gì loài hổ), điều đó chứng tỏ gì ? Nhà nước hay cơquan chức năng không có quan tâm đúng mực về vấn đề thú nuôi quý hiếmhoặc không đủ sức hay tệ hơn là không đủ trình độ nuôi hổ Người ta nuôi hổ

từ 5 conbệnh hoạn từ tay bọn thợ săn trở nên khỏe mạnh và sinh nở trong môitrường nhân tạo Vậy cớ gì lại tịch thu đàn hổ ?

Doan Duy

Hình như mấy anh nuôi hổ quên

Mấy hôm trước, nghe đài, xem truyền hình, thấy mấy ông ở Bình Dươngnuôi được hổ, mừng quá vì như vậy là nguy cơ diệt vong của hổ đã có thểqua, chẳng mấy chốc nước ta cũng chẳng kém gì Thái Lan có trại nuôi hàngtrăm con hổ cho bà con đến xem Lại còn cảm phục mấy ông nuôi hổ, chưacần lợi lộc gì, làm việc phúc đức (chăm sóc mấy con hổ con suýt chết), có lợicho môi trường sinh thái, cho dân cho nước Cái hay ấy ai mà chẳng biết.Nay lại nghe tin mấy con hổ bị tịch thu, mấy ông nuôi hổ chưa chừng có lẽ ratòa cũng nên vì dám làm việc phi pháp, coi thường pháp luât Không hiểu saocái pháp luật nước mình kỳ lạ thế ! Cùng một việc, khi thì bảo đúng, báo đàituyên dương rất là xôm tụ, khi thì lại bảo sai Nghĩ một lúc, hình như hóa ramấy anh nuôi hổ quên không "thăm hỏi" mấy bác có trách nhiệm

Dương Đình Giao (Hà Nội)

Phương án tối ưu

Tôi rất xúc động khi biết tin ông Ngô Duy Tân đã nuôi được đàn hổ vớitấm lòng yêu quý con vật hoang, không quản ngại đến chi phí về kinh tế củagia đình Trước hết, ông là một chuyên gia giỏi về nuôi hổ Thứ hai ông làcon người đàng hoàng, tôn trọng kỷ cương, phép nước, ngay từ đầu ông đãbáo cáo và xin phép các cơ quan chức năng về việc làm của mình Đến nay,đàn hổ do ông nuôi dưỡng đang khỏe mạnh và sinh sản tốt Phương án tối ưuhiện nay, theo tôi là, Nhà nước nên tạo điều kiện về pháp lý và hỗ trợ về kinhphí để ông Ngô Duy Tân tiếp tục phát triển đàn hổ Nên động viên ông NgôDuy Tân xây dựng doanh nghiệp tư nhân, hình thức kinh doanh du lịch vànhân giống hổ để ông Ngô Duy Tân có thể lấy thu bù chi Nếu làm được nhưvậy mới thực sự bảo tồn thiên nhiên, phát triển du lịch và khuyến khích ngườidân làm việc thiện Nếu giải quyết theo bất kỳ phương án khác đều không ổn

Tran Duc Vuong (vuonghou@yahoo.com)

Tôi cảm phục những người gây dựng đàn hổ

Tôi rất đồng ý với các ý kiến phản ứng của bạn đọc về việc Bộ PTNT trình Chính phủ về việc tịch thu hổ ở Bình Dương Là người dân ở ĐàNẵng chỉ mới thấy các con hổ nuôi qua truyền hình tôi thực sự cảm phụcnhững người đã bỏ công sức để nuôi và gây dựng đàn hổ Tôi thực sự khônghiểu những người có trách nhiệm ở Bộ NN-PTNT nghĩ gì khi trình ý kiến đềnghị chính phủ tịch thu đàn hổ khi chúng đang được chăm sóc và phát triểntrong một môi trường tốt

NN-Nếu như đó là ý kiến đề nghị Chính phủ hỗ trợ hoặc tạo điều kiện chonhững người dân nuôi và phát triển được động vật quý hiếm như hổ ĐôngDương thì tốt cho dân biết bao và như vậy chắc rằng những động vật quýhiếm sẽ không bao giờ bị tuyệt chủng

Phan Van Lanh ()

Tôi đề nghị người nào ký vào văn bản đề nghị tịch thu hổ và người nào

ký quyết định tịch thu hổ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước công luậnkhi để đàn hổ này sau khi bị tịch thu mà có vấn đề, cụ thể là chết đi một vàicon và không "sinh sôi nảy nở" lên thêm

Hữu Nguyên (Bến Tre)

Nếu tịch thu giao cho cơ quan chức năng của Nhà nước quản lý chănnuôi, tôi e rằng nó sẽ chết dần chết mòn với đủ lý do mà không ai chịu tráchnhiệm gì hết (vì nhiều lý do khách quan bất khả kháng) cùng lắm cũng chỉrút kinh nghiệm, kiểm điểm nghiêm khắc.

Vũ Huy Thuật (Hà Nội)

Người ta cứu 5 con hổ bị săn bắt, sau đó còn bỏ ra bao nhiêu công sức

và trí tuệ để nhân giống thành 37 con thì bị đề nghị tịch thu Còn hàng ngàncon gấu bị săn bắt sau đó nuôi bất hợp pháp để lấy mật thì sao chẳng thấy cái

Bộ NN-PTNT này có ý kiến ý cò gì ? Hay đây là một hình thức "đánh tiếng"nhằm gây khó dễ ?

Nguyen Huy Hoang (quận 4, TP HCM)

Tôi đề nghị các cấp lãnh đạo hãy ngồi lại và cùng bàn bạc với ngườidân để lập nên một dự án khả thi nhất Cái gì giao được cho tư nhân làm thì

cứ giao đi để mình còn cáng đáng nhiều công việc khác nữa Chứ cái gì mìnhcũng đòi giành quyền quản lý rồi cuối cùng thì chẳng ra ngô ra khoai gì cả

Nguyen Thanh Thien Bao

Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt quá bức xúc trước thông tin Bộ PTNT đề nghị tịch thu đàn hổ đã gọi điện cho báo chí và ông đã thẳng thắnnêu ý kiến của mình như sau:

“Ông nói: Tịch thu đàn hổ nuôi của dân là hết sức vô lý Động vậthoang dã, đặc biệt là động vật quý hiếm, một mặt phải hết sức nghiêm khắcđối với việc săn bắt và tiêu dùng, nhưng mặt khác phải khuyến khích rộng rãinhân dân nuôi dưỡng chúng

Muốn chúng tồn tại và phát triển, phải khuyến khích người dân nuôichúng, chăm sóc chúng Cơ quan có trách nhiệm của Nhà nước phải hướngdẫn, giúp đỡ dân, để làm sao chúng sinh sôi nảy nở vừa để bảo đảm an toàncho người xung quanh

Đối với những việc sai trái, như việc nuôi gấu vì lợi ích thiển cận, mà bắt

ép gấu để lấy mật quá nhiều, quá sức chịu đựng của nó, làm cho nó kiệt sức

đi, việc này không thể chấp nhận được Còn người ta nuôi với tất cả tình cảm,

trách nhiệm để bảo tồn và phát triển động vật quý hiếm thì phải khuyến khích,phải giúp đỡ người ta Sợ nhất là người ta không nuôi, sao lại đòi tịch thu khingười ta nuôi tốt!

Ông có ý kiến gì về đàn hổ của ông Ngô Duy Tân và một số gia đình ở Bình Dương?

Trường hợp này tôi có theo dõi Từ 5 con hổ bệnh tật, người ta mua về,cứu chữa, chăm sóc, rồi phát triển thành cả bầy hổ Người ta phải tốn kém,trách nhiệm lắm mới làm được, Nhà nước đâu có làm nổi chuyện này Từtrước tới nay chưa bao giờ có ai làm tốt như thế, chưa bao giờ có chuồng trại

an toàn như thế, chăm sóc tốt như thế, sinh sôi nảy nở nhiều như thế

Và người ta có bẩm báo đàng hoàng với chính quyền địa phương, đượcchính quyền địa phương khuyến khích Rất tiếc vừa rồi chính quyền địaphương đã không lên tiếng bảo vệ Người ta nuôi có hợp pháp không? Hợppháp chứ! Nuôi công khai minh bạch

Tôi theo dõi báo chí nên biết việc này và chính tôi đã đến thăm Tôi thấyhết sức thích thú Các hãng tin nước ngoài cũng đến thăm, họ cũng cho đó làđiều chưa từng có

Thưa ông, mặc dù Nghị định số 32 (ra ngày 30/3/2006) của Chính phủ khẳng định "Nhà nước khuyến khích, hỗ trợ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đầu tư quản lý, bảo vệ và phát triển thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm", nghĩa là việc nuôi hổ của ông Ngô Duy Tân và các gia đình ở Bình Dương là không vi phạm pháp luật Nhưng Bộ NN&PTNT vẫn đề nghị tịch thu Và mới đây nhất, ngày 21/3, Cục Kiểm lâm vẫn cho rằng các gia đình ở Bình Dương đã "gây, nuôi hổ không có nguồn gốc hợp pháp" và khẳng định "sẽ xử lý nghiêm" ?

Họ vi phạm cái gì mà xử lý ? Họ mua những con hổ ốm yếu, họ đã báovới anh Cơ quan quản lý nói không rõ nguồn gốc, có nhà khoa học nào đócũng nói không rõ nguồn gốc, đó là nói theo sách vở Truy ra nguồn gốc làviệc của anh, không phải là việc của dân, người dân chỉ biết bồng lên nhữngcon hổ ốm yếu để cứu chữa nó

Họ đã báo với chính quyền địa phương, chính quyền địa phương cũng lànhà nước chứ ! Họ đã nuôi tốt như vậy, trước hết phải khen thưởng họ chứ

sao lại có chuyện bắt nạt người ta? Chính quyền của dân sao kỳ lạ vậy ! Cônglao người ta như thế, người ta làm điều ích nước lợi dân như thế, cơ quan Nhànước phải có đạo lý với dân, lẽ ra phải phát hiện đây là nhân tố mới, đáng trântrọng, đáng biểu dương khuyến khích, sao lại cho người ta là phi pháp ?

Nhưng người ta vẫn viện dẫn luật pháp

Tôi rất hoan nghênh báo chí đã phản ứng mạnh mẽ chuyện này Nếukhông có báo chí chắc đàn hổ này đã bị tịch thu rồi, còn bắt tội người ta nữa.Hãy nhìn những con hổ trong vườn thú của ta, con nào cũng ốm nheo ốmnhách Hôm nay tôi đọc báo thấy con hổ tịch thu đem về Sóc Sơn nuôi, bữanay cũng không ra gì cả, lông rụng tả tơi, không còn là hổ nữa

Hãy đối chiếu những con hổ đó với những con hổ dân nuôi để thấy cáicông của dân Người ta đã trình thưa đàng hoàng, đã tôn trọng luật pháp.Nhưng giả sử người ta không xin phép, giả sử người ta làm không đúng đichăng nữa thì khi họ làm tốt như vậy cơ quan Nhà nước cũng phải khen, rồinhắc nhở, hướng dẫn, giúp đỡ người ta làm cho đúng

Trong trường hợp luật pháp chưa quy định đầy đủ hoặc không rõ ràng thìphải bổ sung cho đầy đủ, vì việc này dân làm trong thực tế là bảo tồn và pháttriển được đàn hổ và bảo đảm an toàn

Theo tôi, đây là trường hợp điển hình, cần nghiên cứu, tổng kết và nhânrộng, nếu luật pháp thiếu thì bổ sung Quản lý Nhà nước mà viện vào nhữngđiều chưa hợp lý của luật pháp để truy bức dân là không có đạo lý

Tôi xin lưu ý, trường hợp này hoàn toàn khác về bản chất với nhữngtrường hợp vi phạm đất đai, xâm phạm lợi ích công rồi cho hợp pháp hóa.Trường hợp này là người dân làm lợi cho đất nước Người ta nuôi hổ rất hay,hay không thể tưởng tượng nổi

Mấy ngày qua báo chí lên tiếng rất nhiều, nhưng các cơ quan có trách nhiệm vẫn giữ nguyên ý định tịch thu và họ đã đưa ra các phương án giải quyết Họ vẫn tịch thu thì làm thế nào, thưa ông ?

Tôi chờ xem mấy ổng sẽ làm gì Các phương án mà Cục Kiểm lâm đưa

ra không có phương án nào dân chấp nhận cả Chính phủ nên ngăn chặn việctịch thu đàn hổ và tuyên dương những người dân nuôi hổ Tôi muốn viết thư

cho cả Quốc hội nữa Rõ ràng những người dân này đã cứu những con hổ và

đã bỏ ra rất nhiều tiền bạc, công sức để phát triển được cả đàn hổ

Luật pháp nếu chưa đủ thì phải bổ sung, rồi hướng dẫn, giúp đỡ dân Tôinghĩ rằng luật pháp cũng phải tạo điều kiện để nhân ra, để những con hổ nuôithành công được chia sẻ cho những người khác cùng nuôi, với những quyđịnh an toàn nghiêm ngặt

Người nuôi hổ đã đầu tư rất tốn kém để bảo tồn và phát triển đàn hổ, luậtpháp còn cần tạo điều kiện cho họ thu hồi vốn đã bỏ ra nữa Cái gì dân làmđược phải cho dân làm, phải khuyến khích, cổ vũ dân làm và phải tôn vinhnhững người làm tốt”

Theo Hoàng Hải Vân - Tuổi trẻ

Còn theo ý kiến khác thì đưa ra phương án “nhà nước và nhân dân cùnglàm” thì sẽ có tình, có lý hơn Theo đó, cần liên kết giữa đơn vị có chức năngvới các chủ nuôi hổ tại nhà theo phương thức bảo tồn tại chỗ theo đúng phápluật Ông Ngô Duy Tân vẫn được chăm sóc nuôi dưỡng và phát triển đàn hổ

mà mình đã nặng tình bao năm nay Phía cơ quan chức năng có biện phápquản lý, nghiên cứu khoa học và tìm hướng phát triển “đầu ra” cho đàn hổ,đưa đàn hổ này vào những chương trình có ích lợi cho xã hội như học tập,phục vụ khách tham quan du lịch, cung ứng cho các đoàn xiếc, trao đổi vớicác vườn thú trong và ngoài nước

Tuy nhiên có những ý kiến lại lo ngại rằng người dân hay một số điểm

du lịch nuôi hổ có thể không bảo đảm an toàn về chuồng trại, dẫn đến việc hổ

có thể xổng chuồng

Trong thực tế, đã có nhiều trường hợp người nuôi thú đã bị chính thúđang nuôi giết hại như vụ trăn quấn chết người ở Hà Tiên, vụ voi quật chếtchủ ở Buôn Đôn (Đắc Lắc), vụ gấu cắn người tham quan hay nhân viên chogấu ăn ở một vài khu du lịch

Ngay cả Thảo Cầm viên Sài Gòn trước đây cũng đã có lần xảy ra mộttrường hợp hy hữu, để con hổ tên là Long xổng chuồng vào ngày 01/6/1988.Ngay cả một đơn vị quân đội làm kinh tế là Trại rắn Đồng Tâm cũng đã mấtcảnh giác để kẻ trộm bắt mất một con hổ trong khu trưng bày vào tháng6/2006

2.3 Tính khả thi của giải pháp tình huống

Tại báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, ngày22/12/2006 tại công văn số 3421/BNN-KL, Bộ NN-PTNT đã nêu ý kiến củaHội nghị tư vấn: “Sau khi nghiên cứu, thảo luận về các quy định pháp luậthiện hành, các đại biểu đã thống nhất đề nghị tịch thu toàn bộ số hổ đang nuôinhốt bất hợp pháp, giao cho tổ chức có chức năng nuôi nhằm mục đích bảotồn theo đúng quy định của Nhà nước”

Trước tiên, phải công nhận các quy định của Nhà nước và quốc tế về bảo

vệ động vật rừng nguy cấp, quý hiếm là vô cùng cần thiết Trước đề xuất tịchthu đàn hổ của Bộ NN-PTNT với Thủ tướng Chính phủ, các chủ nuôi hổ cũngsẵn sàng giao lại những con hổ cho cơ quan quản lý của nhà nước nhưng cũngkhông khỏi băn khoăn không biết số phận đàn hổ của mình sẽ ra sao khi giaolại cho các ngành chức năng là điều kiện nuôi có tốt được như của mìnhkhông ?

Theo ông Đoàn Văn Tràng (Chi cục trưởng Chi cục kiểm lâm BìnhDương) bùi ngùi “ Theo pháp luật chúng tôi sẽ phải xử lý thôi Nhưng nóithật thấy tội cho ông Tân Ông ấy nuôi hổ từ lúc sinh ra đến trưởng thànhgiống như chăm đứa con mọn vậy Nào là lót mền, thắp điện cho hổ đủ ấm,đặt cả bình sữa cho hổ bú, phòng ngừa bệnh tật…Nói chung là đủ thứtrên đời Cực lắm!”

Tuy nhiên nếu hiểu đúng bản chất “bảo tồn” của Cites (Công ước vềbuôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp) thì sẽ cóhướng ra Theo ông Đỗ Quang Tùng, chuyên gia Cites (văn phòng Cites ViệtNam) bảo tồn theo Cites là giữ gìn nguồn gien Khi hổ đã lai loài này vớigiống kia, không thuần loài, không có gia phả thì không có giá trị bảo tồn! Nếu thả hổ lai vào môi trường sống của hổ thuần loài sẽ phá vỡ môi trường,không đúng với mục tiêu của Cites !

Phó giám đốc Thảo Cầm Viên Sài Gòn, ông Phạm Việt Lâm, người lấybằng tiến sĩ về động vật hoang dã cho hay để bảo tồn nguồn gien động vậthoang dã, Cites quản lý sinh sản theo mã nguồn gien loài của Vườn thú thếgiới Nghĩa là mỗi con hổ (ở sở thú, đoàn xiếc) đều lập gia phả và gắn chipdưới da

Vì vậy tấm lòng của ông là rất đáng quý nhưng phương pháp thì sai.Việc Bộ NN-PTNT kiến nghị tịch thu cũng đúng theo luật Tuy nhiên mụctiêu tịch thu để bảo tồn nhưng giả sử 37 con hổ kia lai tạp thì rõ là…không ýnghĩa !

Các chuyên gia cho rằng trước tiên cần lấy mẫu AND 37 con hổ xácđịnh gien, con nào thuần loài Đông Dương sẽ nuôi bảo tồn, con nào lai tạpphải xử lý Khi chưa xác định nguồn gien thì mọi động tác đều vội vàng Nếu xác định con có gien thuần loài cũng không thể thả ngay vì mất bảnnăng săn mồi, cọp sẽ chết… đói ! Còn nếu 37 con hổ đều thuần loài hết thìkhả năng của Thảo cầm viên Sài Gòn, Hà Nội nhận nuôi cũng chỉ 3 con ở mỗinơi là tối đa Vì vậy cần phải có Trung tâm cứu hộ quy mô cũng như nhân vậtlực đảm bảo để động vật hoang dã đủ thời gian lấy lại bản năng của mình Việc bảo tồn động vật hoang dã thường do cơ quan Nhà nước làm Tuynhiên Cites không phân biệt tư nhân hay Nhà nước Từ đây cũng sẽ mở ra cơhội nếu ông Ngô Duy Tân đủ khả năng bảo tồn đúng nghĩa như các chuyêngia Cites đã phân tích để hổ là hổ chứ không phải hổ lùa theo con thỏ đượcmột đoạn thì…đứng lại thở hổn hển !

Theo Phó GS-TS Trần Hồng Việt – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứuđộng vật ẩn sinh và động vật quý hiếm Việt Nam - việc thả hổ ở Việt Nam làthuận lợi, vì hổ hoang dã không còn nhiều, địa bàn rộng Nhưng "thuận lợi"

ấy rất nhỏ (0,1%), trong khi hiểm hoạ đối với những con hổ được "trả tự do"quá lớn

Ông Việt nói: "Một con hổ con để thuần dưỡng còn khó, nói gì đến việchuấn luyện hổ lớn thành hổ hoang dã Không ai làm thế bao giờ với nhữngcon hổ đã trưởng thành Hổ thả về vài chục con, nhưng có đến hàng ngànchiếc bẫy đang chờ chúng Chưa kể bản năng săn mồi của hổ nhà gần nhưkhông có Tôi khẳng định, bây giờ nếu thả hổ nuôi vào các khu rừng của ViệtNam, thì một thời gian ngắn sau chẳng còn con nào"

Qua các ý kiến trên của những chuyên gia động vật hoang dã, cho thấyviệc nuôi tập trung lẫn thả hổ về rừng đều bế tắc trong bối cảnh Việt Namhiện nay Thế nhưng, không hiểu vì sao lãnh đạo Bộ NN-PTNT và Cục Kiểmlâm Việt Nam vẫn kiên định một mục tiêu, mà ai cũng biết để biến nó thànhthực tiễn là quá khó khăn !

Giải pháp tịch thu đàn hổ để đưa về nuôi tập trung ở Trung tâm Bảo tồnkhông chỉ làm các ông chủ của đàn hổ băn khoăn, lo lắng mà ngay cả ông Chicục trưởng Chi cục Kiểm lâm Bình Dương cũng tỏ ra băn khoăn không kém:

“Bởi vì quy định của luật pháp, Nhà nước, chúng tôi phải chấp hành thôi

Dù quy định Nhà nước cấm nuôi nhốt hổ, nhưng thực tế những năm qua, nếukhông nhờ 3 hộ trên chăm sóc, nhân giống, sẽ không thể có số hổ lớn như thế

để tập trung vào Trung tâm bảo tồn Còn việc chăm sóc, nuôi dưỡng số hổnày ra sao, trách nhiệm thuộc Trung tâm bảo tồn Dĩ nhiên, rất tốn kém Nếukhông chăm sóc kỹ lưỡng, chắc chắn sẽ ảnh hưởng xấu đến chất lượng đànhổ", ông Tràng nói

Trong lúc đó, theo ông Lương Xuân Quang - Chánh Văn phòng Công tybia Pacific: "Chấp hành chỉ đạo của Chính phủ, chúng tôi sẽ giao đàn hổ choTrung tâm bảo tồn nuôi Nhưng họ phải cam kết nuôi tốt, nhân giống sinh sảnthật tốt đàn hổ như chúng tôi đã thực hiện bao năm nay

Nếu không bảo đảm được như thế, chúng tôi kiến nghị Chính phủ, Nhànước hãy tạo điều kiện, có một cơ chế mở cho một số người đủ điều kiện nhưchúng tôi được phép nuôi, bảo tồn và phát triển đàn hổ Chúng tôi cam kếtchịu trách nhiệm trước luật pháp, đàn hổ sẽ ngày một sinh sôi, khoẻ mạnh, màNhà nước không phải tốn bất cứ một chi phí nào"

Bây giờ chúng ta hãy cùng đoàn phóng viên báo Lao động tới thămTrung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Sóc Sơn để tìm hiểu điều kiện cơ sở vậtchất của Trung tâm này để chuẩn bị đón nhận đàn hổ về đây nuôi dưỡng.Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Sóc Sơn có tổng diện tích là 1hanhưng thực tế phần diện tích dành cho nuôi nhốt các loại thú, rắn, rùa, khỉ,chim lại chưa đến 300m2 Để tiếp nhận 93 con khỉ từ Quảng Ninh, trungtâm đã phải nhốt chung vào chuồng chim

Theo ông Ngô Bá Oanh - Phó giám đốc phụ trách trung tâm động vậthoang dã Sóc Sơn – khi được hỏi về việc liệu có đủ điều kiện tiếp nhận 37con hổ vào thời điểm này ? Ông thừa nhận: Hiện tại không thể tiếp nhận NếuTrung tâm bắt buộc phải tiếp nhận thì chúng tôi mới xây dựng đề án trình Chicục Kiểm lâm và trình UBND TP Hà Nội, đồng thời phải tăng thêm biên chế

với các bác sĩ thú y, kỹ sư chăn nuôi Theo tạm tính, riêng kinh phí cho việcxây dựng mỗi chuồng hổ cũng lên đến hàng trăm triệu đồng

Ông Oanh cho biết thêm, từ khi thành lập đến nay (trên 10 năm), trungtâm chưa nuôi hổ lần nào Mới đây nhất là tháng 1 năm 2007, Trung tâm tiếpnhận 1 con hổ (khoảng 1 năm tuổi) từ Đồng Nai về nuôi dưỡng Còn bác sĩthú y áng Toàn Thế khẳng định, việc nuôi dưỡng hổ là rất khó do điều kiệnchăn nuôi và thời tiết tại Bình Dương rất khác với ngoài Bắc

Theo ghi nhận của nhóm phóng viên báo Lao động, công tác nuôidưỡng, chăm sóc, điều trị tại đây cũng còn quá nhiều hạn chế Với khá nhiềuloại chim, thú nhưng cũng chỉ có 2 bác sĩ, 1 kỹ sư chăn nuôi, 6 công nhân,điều này đã dẫn tới việc khám bệnh cho động vật còn chưa đảm bảo, đặc biệtkhông phát hiện được nguyên nhân, không chẩn đoán được bệnh dẫn tới việcchết hàng loạt động vật quý hiếm Ông Oanh cho biết tỉ lệ chết đã có thấphơn, nhưng vẫn lớn Trước đây, tỉ lệ sống chỉ đạt 30 - 40% thì nay đã hơnkhoảng 60%

Theo ý kiến của một số chuyên gia, lãnh đạo vườn thú Hà Nội thì nếumang hổ về phải bắt buộc có đủ năng lực như chuồng nuôi, kỹ thuật, conngười Để số hổ phát triển bình thường, hoạt động không bị tù túng phải cầntới từ 30-40m2/một con, đặc biệt phải có đội ngũ y bác sĩ thú y am hiểu vềloại động vật này

Phải đi qua mấy chuồng nuôi khỉ mới tới chuồng nuôi hổ Chị nhân viênnuôi hổ mở 2 lần cửa ngoài, tới cửa thứ ba mới vào được bên trong Mùi hôithối xộc lên nồng nặc Một con hổ nằm trong cũi rộng 1m x 1,5m Con hổkhông đứng được mà nằm im, chẳng phản ứng gì Con hổ nặng khoảng 30kg,không còn màu sắc gì của hổ nữa, lông rụng tả tơi

Đây là cảnh nuôi nhốt hổ tại Trung tâm cứu hộ đồng vật hoang dã quý

hiếm nơi người ta phải bịt khẩu trang và

đi qua 3 lần cửa để vào chuồng thú !

Con hổ trên được Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Nai tịch thu của mộtngười dân và chuyển giao cho Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Sóc Sơnnuôi dưỡng cách đây hơn 2 tháng Chủ nuôi cũ của con hổ là bà Dương ThịNhã - chủ một trang trại tại huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai - đã rơi nướcmắt, khi nhắc tới con hổ vốn có thời gian được bà chăm sóc, nuôi nấng

Con hổ của bà Nhã ban đầu chỉ nặng có 3kg, được bà chăm sóc, nuôidưỡng trong 5 tháng đã nặng khoảng 50kg Con hổ có bộ lông rất đẹp Hổkhoẻ mạnh, hiếu động lắm Bà Nhã đã đầu tư xây dựng chuồng, không gianrộng rãi cho con hổ sống, với điều kiện tốt nhất

Tuy nhiên sau đó, chấp hành luật pháp và quy định của cơ quan chứcnăng, bà đã phải giao con hổ cho Chi cục Kiểm lâm Đồng Nai để đưa vềTrung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Sóc Sơn nuôi dưỡng, mặc dù lòng đaunhư cắt, vì con hổ đã quá quen thuộc với bà

Tết Đinh Hợi vừa rồi, bà Nhã ra Hà Nội, lặn lội lên tận Sóc Sơn để thămcon hổ Bà đã khóc khi thấy con hổ trong tình trạng suy kiệt trầm trọng khôngcòn giống con hổ của mình đã nuôi ngày nào

Chú hổ không còn sức sống này được chụp lúc 10h ngày 17/03/2007 tại Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã quý hiếm ở Sóc Sơn, Hà Nội.

Bà Nhã đã bày tỏ nguyện vọng của mình: “Nếu Nhà nước cho phép, tôixin giúp Nhà nước nhận nuôi lại con hổ trên cho qua cơn bi kịch này Dẫusao, tôi đã từng nuôi và quen tính nết nó Tôi nuôi cho hổ khoẻ mạnh, béomập thật tốt, rồi sẽ giao lại cho Nhà nước bảo quản, hay thả vô rừng theo

đúng quy định của luật pháp".

Hổ là một loài động vật rất hiếu động, thích đùa giỡn mà nhốt trong cũithế này là không được Hổ ưa những vũng nước sạch, ánh sáng ngoài trời,nhưng TT Sóc Sơn không làm được điều này Nếu trung tâm cứ để nguyênhiện trạng nuôi hổ thế này, e rằng chỉ thời gian ngắn con hổ trên sẽ bại liệt vàkhông sống nổi

Điều có thể khẳng định, việc tiếp nhận 37 con hổ vào thời điểm này làhoàn toàn không thể Bởi lẽ chuồng trại cũng như con người đều thiếu

2.4 Quyết định của cơ quan quản lý nhà nước về xử lí vụ việc

Thế là trước sự phản ứng khá gay gắt của dư luận xã hội, cộng vớiphương án bảo tồn đàn hổ sau khi tịch thu hoàn toàn không khả thi của các cơquan chức năng nhà nước, một lần nữa, Bộ NN-PTNT lại chủ trì hội nghị cácnhà tư vấn để họp bàn về số phận của đàn hổ vào chiều ngày 22/3 Trong cuộchọp, các nhà lãnh đạo cơ quan chức năng đã thảo luận kĩ càng, có xem xétmọi khía cạnh vấn đề và đưa ra ba phương án giải quyết

Ngay sau cuộc họp, vào lúc 21g cùng ngày, Bộ trưởng Bộ NN-PTNTCao Đức Phát, đã bất ngờ ghé thăm trại hổ của ông Ngô Duy Tôn

ở tỉnh Bình Dương Bộ trưởng đã được ông Ngô Duy Tân giới thiệu sơlược về quá trình nuôi hổ, về 5 con hổ ban đầu gây nuôi, thăm đàn hổ con mớisinh…

Bộ trưởng tỏ ý rất thích thú khi tận mắt trông thấy những con hổ nặng từ200-300kg đùa giỡn với nhau Ông đã vào tận chuồng hổ, vuốt ve và bồngtrên tay những chú hổ con vừa mới sinh Ông nói: “Lần đầu tiên tôi dám bướcvào chuồng hổ, thật khác so với tưởng tượng ban đầu…”

Bộ trưởng đã tỏ ý khen ngợi việc nhân giống hổ và nuôi đàn hổ quy môlớn thành công, hiếm thấy ở Việt Nam

Trong buổi gặp gỡ, Bộ trưởng nói: mục đích của ông đến thăm trại hổ là

để tận mắt chứng kiến việc nuôi hổ sinh sản và nghe tâm tư của ông Ngô DuyTân trước các quyết định xử lý của cơ quan chức năng

Ngày 27/3/2007, sau khi cân nhắc thận trọng các quy định của pháp luật,

dư luận trong nước, quốc tế và tâm tư nguyện vọng của tổ chức, cá nhân đangnuôi hổ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã chính thức đề nghị Thủtướng Chính phủ giải quyết như sau:

1 Việc những tổ chức, cá nhân ở Bình Dương mua hổ và một số độngvật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm không rõ nguồn gốc để nuôi nhốt là trái vớiquy định tại các văn bản quy phạm pháp luật liên quan ở thời điểm mua vàcác văn bản pháp luật hiện hành

2 Hiện nay trong nước chưa có cơ sở nào khác có đủ điều kiện để nuôi

hổ với số lượng lớn tốt hơn Các cơ sở hiện có thuộc Bộ Nông nghiệp và Pháttriển nông thôn và một số địa phương đều nhằm cứu hộ động vật như “bệnhviện cho động vật hoang dã”, không có điều kiện nuôi lâu dài hoặc nuôi thíchnghi trước khi trả lại hoang dã Hiện Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã SócSơn đang cứu hộ một con hổ tịch thu từ tỉnh Đồng Nai cũng là con hổ đầutiên được đưa đến cứu hộ tại Trung tâm này

3 Đàn hổ hiện nay đang được các tổ chức, cá nhân nuôi ở tỉnh BìnhDương hầu như không thể trả lại hoang dã

Với những lý do như trên, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đềnghị Thủ tướng Chính phủ cho phép các tổ chức và cá nhân tại tỉnh Bình

Dương được tiếp tục nuôi thí điểm hổ và một số động vật nguy cấp, quý, hiếmhiện có

Số phận của đàn hổ đang được nuôi nhốt cuối cùng cũng đã có mộtquyết định chính thức Văn phòng Chính phủ, ngày 04/4 có công văn truyềnđạt ý kiến của Thủ tướng đồng ý với đề nghị của Bộ NN-PTNT cho phép các

tổ chức và cá nhân tại Bình Dương được tiếp tục nuôi thí điểm hổ và một sốđộng vật nguy cấp và quý hiếm hiện có

Thủ tướng giao cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Uỷ bannhân dân tỉnh Bình Dương hướng dẫn các tổ chức cá nhân hiện đang nuôi hổ

và một số loài động vật nguy cấp, quý hiếm lập phương án và hồ sơ đăng kýtrại nuôi theo đúng quy định tại Nghị định số 82/2006/NĐ-CP ngày10/8/2006; đảm bảo các điều kiện về an toàn đối với người nuôi và nhân dântrong vùng, đồng thời phải an toàn đối với gia súc; chăm sóc, duy trì, pháttriển động vật lâu dài phù hợp với các quy định của pháp luật Việt Nam vàCông ước quốc tế có liên quan

Từ sự phân tích trên, ta có thể thấy nguyên nhân gây ra sự bất bình trongdân chúng về việc tịch thu đàn hổ là do:

- Công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật về vấn đề liênquan chưa thường xuyên, nhiều người dân và chính quyền địa phương chưanắm vững pháp luật

- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền không giải quyết vụ việc ngay từđầu, để kéo dài quá lâu Cụ thể là từ tháng 05/2002, Công ty Pacific đã có tờtrình gửi Bộ NN-PTNT, Văn phòng Cites Việt Nam xin thành lập Khu bảotồn và phát triển sinh sản các loại động vật hoang dã với mục đích đáp ứngnhu cầu tham quan, du lịch sinh thái của du khách đồng thời đầu tư nghiêncứu cho sinh sản để bảo tồn phát triển các loại động vật hoang dã” (trong đó

có số hổ sinh sản mà ông nuôi được) Tuy nhiên đề nghị này đã không đượcphúc đáp

- Bên cạnh đó một số quy định của pháp luật về bảo vệ các loài độngvật bị đe doạ tuyệt chủng còn có khía cạnh chưa rõ, chưa đầy đủ; việc hướngdẫn thực hiện các quy định của Nhà nước của các cơ quan có chức năng tỉnhBình Dương và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chưa sâu sát, kịpthời