Tiểu luận kết thúc môn lý luận và phương pháp giáo dục thể chất

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THỂ DỤC THỂ THAO TP HCM TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC THỂ CHẤT “ĐỂ THỰC HIỆN CÓ HIỆU QUẢ, NGUYÊN TẮC GIỮ GÌN VÀ NÂNG CAO SỨC KHỎE[.]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THỂ DỤC THỂ THAO TP.HCM

TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN

LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC THỂ CHẤT

“ĐỂ THỰC HIỆN CÓ HIỆU QUẢ, NGUYÊN TẮC GIỮ GÌN VÀ NÂNG CAO SỨC KHỎE CHO NGƯỜI HỌC GIÁO VIÊN THỂ DỤC PHẢI

LÀM GÌ”?

HỌC VIÊN: NGUYỄN THỊ THU HẠNH – LỚP CAO HỌC KHÓA 5

Ngày 27 tháng 03 năm 1946 Bác Hồ nói: “Mỗi người dân yếu ớt tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần Mỗi người dân khoẻ mạnh tức là góp phần làm cho cả nước khoẻ mạnh” Lời kêu gọi của Bác Hồ đã tác động sâu sắc tới mọi tầng lớp nhân dân ,mọi người dân hăng hái tham gia tập thể dục Nhiều phong trào thể dục sôi nổi được phát động Đặc biệt là phong trào “Khoẻ vì nước” đã diễn ra mạnh mẽ

Giáo dục thể chất(GDTC) là một quá trình sư phạm, tác động trực tiếp lên con người một cách có mục đích, có kế hoạch bằng các phương pháp và phương tiện nhằm phát triển năng lực của con người, để đáp ứng yêu cầu của xã hội

GDTC là một lĩnh vực hoạt động văn hoá, trong đó có văn hóa thể chất, có thể nói GDTC có ý nghĩa hàng đầu như một nhân tố chuyên môn

để tác động có mục đích đến sự phát triển các phẩm chất thể lực đến các chức năng vận động của con người và đến các thuộc tính tự nhiên, có liên quan trực tiếp đến các năng lực của cơ thể

Hay Thể dục thể thao(TDTT) là một bộ phận quan trọng của giáo dục nói chung nằm trong kho tàng văn học chung của nhân loại TDTT là một hiện tượng đời sống văn hóa, xuất hiện cùng với xã hội và phát triển tuân theo sự phát triển của xã hội Sức khoẻ là vốn quý và luyện tập TDTT chính là chìa khoá để giữ gìn và phát triển vốn quý đó Chính vì vậy lúc sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu rất quan tâm đến

TDTT , trong lời kêu gọi toàn dân tập thể dục Bác viết: “Giữ gìn dân

chủ xây dựng nhà nước, gây dựng đời sống mới việc gì cũng cần có sức khoẻ mới thành công Mỗi một người dân yếu ớt, làm cho cả nước yếu ớt một phần, mỗi một người dân khoẻ mạnh tức là làm cho cả nước khoẻ mạnh …Dân cường thì nước thịnh, tôi mong đồng bào ai cũng tập thể dục, tự tôi ngày nào cũng tập” Theo tinh thần nghị quyết

trung ương III về mặt giáo dục đào tạo, chỉ thị 36/CP/TW của ban bí thư trung ương đảng, chính quyền, các ngành các tổ chức xã hội các cấp theo trách nhiệm được giao Do đó về thực tế của giáo dục đào tạo, cũng như TDTT của hệ thống TDTT Việt Nam là hoàn thiện về mặt thể chất cho

mọi thành viên trong xã hội góp phần “Đào tạo người lao động có ngành nghề năng động sáng tạo, có niềm tự hào dân tộc, có đạo đức, có ý trí vươn lên góp phần làm cho dân giàu nước mạnh đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc”(Hiến pháp nước cộng hoà xã

hội chủ nghĩa Việt Nam 1992 điều 35)

Vì vậy GDTC là một mặt của giáo dục toàn diện, không thể thiếu được trong các trường phổ thông GDTC không những là biện pháp tích cực để tăng cường sức khoẻ cho học sinh, mà còn là một trong những phương tiện có hiệu quả để giáo dục đạo đức, thẩm mỹ và nhân sinh quan xã hội chủ nghĩa cho học sinh, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của Đảng đưa đất nước ta tiến lên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hoá Bởi vì trong hành trang của những chủ nhân tương lai của thế kỷ XXI không thể thiếu được một trong bốn phẩm chất con người toàn diện

đó là: Đức dục, mỹ dục, thể dục, trí dục

Vậy sức khỏe là gì? Theo Alma Ata (Liên xô) “sức khỏe là một trạng thái thoải mái đày đủ về thể chất, tâm hồn và xã hội, không chỉ bó hẹp vào nghĩa không có bệnh tật hay thương tật” Hay theo Hồ Chí Minh

“sức khỏe là khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ” Từ đó ta có thể khẳng định sức khỏe là tài sản quý giá của tầng cá nhân và toàn xã hội có sức khỏe mới thành công Do đó để có nguồn nhân lực có sức khỏe toàn diện là một người thực hiện nhiệm vụ giáo dục thể chất thì cần chú ý các nội dung sau:

Những vấn đề huấn luyện thể lực trong giáo dục thể chất.

Huấn luyện thể lực là nền tảng để phát triển và nâng cao thành tích thể thao và là vấn đề được các nhà khoa học, các chuyên gia, các huấn luyện viên, giáo viên đặc biệt quan tâm Xong dưới góc độ nhìn nhận của

họ lại khác nhau, có những quan điểm xuất phát từ cơ sở lý luận, có những quan điểm đi từ lĩnh vực y học, một số quan điểm lại bắt đầu từ lĩnh vực tâm lý học để nghiên cứu vấn đề đó

Để đạt được hiệu quả trong công tác giáo dục thể chất bao gồm các yếu tố về kỹ năng chiến thuật, thể lực, sự hoạt động tâm sinh lý, ý chí, tri thức của người học là những yếu tố quyết định trong đó việc giảng dạy, huấn luyện thể lực cho người học là yếu tố quan trọng nhất

Quá trình giảng dạy, huấn luyện thể lực cho người học bao gồm:

Huấn luyện thể lực chung : là quá trình giáo dục toàn diện những năng lực thể chất cho người học Nội dung của huấn luyện chung rất đa

dạng, người ta sử dụng các bài tập khác nhau để nâng cao khả năng chức phận của cơ thể phát triển toàn diện các năng lực thể chất và nền tảng cho việc nâng cao sức bền chuyên môn

Huấn luyện thể lực chuyên môn : là quá trình giáo dục nhằm phát triển và hoàn thiện những năng lực thể chất tương ứng với đặc điểm của môn thể thao chuyên sâu Nó có nhiệm vụ phát triển đến mức độ tối đa những năng lực đó của người học Và là khâu cơ bản quyêt định đến hiệu quả

Song một điều cần được ghi nhận là: việc huấn luyện tố chất thể lực chung là một quá trình liên tục, nhiều năm trong suốt quá trình đào tạo tại trường, tuỳ thuộc vào từng mục đích của từng giai đoạn huấn luyện mà tỉ trọng huấn luyện thể lực chung và huấn luyện thể lực chuyên môn được xác định phù hợp

Một vấn đề không kém phần quan trọng: “Quá trình huấn luyện thể lực là sự phù hợp của các phương tiện (bài tập thể chất) cũng như các phương pháp sử dụng trong quá trình huấn luyện phải phù hợp với quy luật phát triển của đối tượng (lứa tuổi, trình độ tập luyện)”

Như chúng ta thấy các nhà khoa học đều cho rằng “ Quá trình huấn luyện thể lực cho người học là hướng đến việc củng cố và nâng cao khả năng chức phận của hệ thống cơ quan trước lượng vận động thể lực ( bài tập thể chất ) Và như vậy đồng thời đã có tác động đến quá trình phát triển đến các tố chất vận động’’ Đây có thể coi là quan điểm có su hướng sư phạm trong quá trình giáo dục tố chất vận động

Tuy nhiên để giải quyết những nhiệm vụ trên, nguyên tắc chung của các phương pháp tập luyện

Các phương pháp này có cấu trúc và thành phần của lượng vận động và đảm bảo các nguyên tắc sau:

Trong qúa trình giảng dạy, người giáo viên, huấn luyện viên cần chú ý đến 5 nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc tự giác tích cực.

- Nguyên tắc trực quan.

- Nguyên tắc thích hợp và cá biệt hoá.

- Nguyên tắc hệ thống.

- Nguyên tắc tăng dần yêu cầu tăng tiến.

*Nguyên tắc Tự giác tích cực.

Tính tích cực của người tập TDTT thường được thể hiện thông qua tự giác, tích cực, gắng sức trong tập luyện, rèn luyện để đạt được mục đích Nó bắt nguồn từ thái độ học tập tốt, sự cố gắng nắm bắt những

kỹ năng, kỹ xảo cùng các hiểu biết có liên quan, phát triển các phẩm chất

về thẻ chất và tinh thần cùng việc khắc phục các khó khăn trên con đường đó

Hiệu quả của quá trình giảng dạy phần lớn phụ thuộc vào tính tự giác và tích cực của bản thân học sinh với việc học tập Việc hiểu được bản chất sẽ giúp học sinh rút ngắn thời gian học tập, nâng cao hiệu quả của động tác, tạo điều kiện sử dụng sáng tạo các kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo vào thực tiễn tập luyện và thi đấu

* Nguyên tắc trực quan.

Trong tập luyện TDTT, tính trực quan đóng vai trò đặc biệt quan trọng, bởi lẽ việc phát triển toàn diện các cơ quan cảm giác là điều kiện tất yếu để hình thành và phát triển kỹ năng vận động

+ Tính trực quan trong tập luyện là điều kiện cần thiết dể tiếp thu động tác Các nhận thức thực tế được bắt nguồn tự mức độc cảm giác Hình ảnh cảm giác càng phong phú thì các kỹ năng, kỹ xảo vận động được hình thành trên cơ sở cảm giác đó càng nhanh

+ Tính trực quan là điều kiện không thể tách rời trong quá trình hoàn thiện động tác

Thực chất khi thực hiện một kỹ thuật nào đó ở giai đoạn ban đầu phải xây dựng cảm giác của các bộ phận tương đối riêng biệt, sau đó các

cơ quan cảm giác sẽ phối hợp ngày càng đồng bộ tạo nên cơ quan phân tích tổng hợp điều khiển các động tác cụ thẻ trong từng điều kiện cụ thể

* Nguyên tắc thích hợp và cá biệt hoá.

Nguyên tắc này yêu cầu tính toán đến đặc điểm của người tập và mức độ tác động của các nhiệm vụ đề ra cho họ Việc bản chất nó thực hiện yêu cầu của mỗi buổi tập Yêu cầu phẩi tương ứng với khả năng người tập, như vậy phải tính toán đến đặc điểm lứa tuổi giới tính, tình độ chuẩn bị và cả những sự khác biệt thể chất cũng như tinh thần

* Nguyên tắc hệ thống

Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng, nguyên tắc này có liên quan đến tính thường xuyên trong tập luyện và luân phiên giữa vận động và

nghỉ ngơi, liên quan đến tính tuần tự trong tập luyện và mối quan hệ lẫn nhau giữa các mặt của nội dung tập luyện Nguyên tăc này còn phải đảm bảo cho phương pháp giảng dạy được tiến hành theo trình tự từ trực quan đến tư duy, từ tư duy đến thực tiễn, từ cơ bản đến nâng cao

* Nguyên tắc tăng dần yêu cầu tăng tiến.

Cần phải thường xuyên đổi mới các nhiệm vụ với xu hướng là tăng dần lượng vận động, tăng dần mức độ phức tạp của các bài tập, tạo nên khả năng phối hợp vận động hoàn chỉnh, đáp ứng yêu cầu thực tiễn Ban đầu tác động có thể còn khó khăn sau một thời gian chúng sẽ thích nghi dần và trở thành thói quen Tiếp sau đó, những yêu cầu của nhiệm vụ đã học sẽ trở thành nên đơn gian, không kích thích cho sự phát triển, bởi vậy phải tiếp tục tăng dần yêu cầu như sau :

- Yêu cầu 1 Các bài tập lựa chọn phải đảm bảo tính định hướng phát

triển toàn diện cho quá trình phát triển thể lực cho người học

- Yêu cầu 2 Việc lựa chọn các bài tập phải đảm bảo độ tin cậy và mang

tính thông báo cần thiết đối với đối tượng

- Yêu cầu 3 Các bài tập lựa chọn phải đảm bảo có chỉ tiêu đánh giá cụ

thể, hình thức tập luyện đơn giản phù hợp với đặc điểm đối tượng, điều kiện thực tiễn của công tác giảng dạy GDTC

- Yêu cầu 4 Các bài tập chọn phải đảm bảo tính hệ thống hợp lý, nghĩa

là bài tập phải từ dễ đến khó, từ nhẹ đến nặng, phù hợp với trình độ kỹ thuật và thể lực của người học

- Yêu cầu 5 giúp người học luôn nâng cao ý thức tự tập luyện TDTT và

các hoạt động thể thao khác

Ngoài ra cần chú ý đến :

Đặc điểm sinh lý

Sinh viên lứa tuổi 18-22 ở tuổi này về đặc điểm sinh lý ta thấy có một số nét nổi bật như sau:các hệ cơ quan như hệ tim mạch, hệ hô hấp

đã phát triển khá hoàn thiện và toàn diện, các cơ quan vận động như hệ xương và hệ cơ đã phát triển đầy đủ Sự phát triển của hệ xương hầu như

đã chững lại, xương rắn chắc, cơ phát triển nên các hoạt động tiến hành thuận lợi Hệ thần kinh ở lứa tuổi này đã phát triển khá hoàn thiện đặc biệt là hệ thống tín hiệu 2 đã hoàn chỉnh nên việc nắm bắt kỹ thuật và tri thức chuyên môn khá nhanh chóng, đồng thời nắm sâu được bản chất của các tri thức đó Ở thời kì này đã có sự cân bằng giữa quá trình hưng phấn

và ức chế của hệ thần kinh

Đặc điểm tâm lý

Lứa tuổi 18-22 tâm lý cũng đã phát triển tương đối ổn định, đã hình thành được nhân sinh quan và thế giới quan, đã hình thành nhân cách do vậy hành động đã có lí trí nhiều hơn sự cảm tính chủ quan Tuy vậy ở thời

kì này do chưa có kinh nghiệm cuộc sống nên tính tình vẫn còn bồng bột, tính hiếu động vẫn còn

Mặt khác giảng viên GDTC luôn gương mẫu tuân theo điều 8 theo

QĐ 14/2001/QĐ-BGD ĐT ngày 03/05/2001 luôn thực hiện các nhiệm vụ của người thầy giáo TDTT là không ngừng học tập, rèn luyện để nâng

cao phẩm chất chinh trị, đạo đức, sức khỏe, trình độ chuyên môn, nghiệp

vụ, là tấm gương tốt cho học sinh và đồng nghiệp Giữ gìn phẩm chất uy tín danh dự của nhà giáo, tôn trọng nhân cách và đối xử công bằng với học sinh, bảo vệ các quyền lợi, lợi ích chính đáng của học sinh

Triển khai các biện pháp đảm bảo an toàn, giữ gìn sức khỏe cho học sinh trong quá trình tập luyện và thi đấu TDTT Bởi vì “sức khỏe là vàng”