Vấn đề thời tiết thất thường ở Việt NamThời tiết thất thường sẽ dẫn đến một thực trạng, trong những thập kỷ tới, Việt Nam sẽ nằm trong số các nước bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi
Trang 1
ĐẠI HỌC VĂN HIẾN
NGÀNH: QTKD, TCNH,
QHCC
- -Học phần: MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI
Đề tài: THỜI TIẾT BẤT THƯỜNG Ở VIỆT NAM: NÊU
VÀ PHÂN TÍCH
GVHD: TS Nguyễn Thành Đạo
NHÓM: 6-11-1
TP HỒ CHÍ MINH – 2022
Trang 2MỤC LỤC
I Vấn đề thời tiết thất thường ở Việt Nam 1
II Thực trạng ảnh hưởng của thời tiết thất thường ở Việt Nam 3
2.1 Ảnh hưởng tới ngành, lĩnh vực 3
2.2 Đối với vùng đồng bằng 6
2.3 Đối với vùng ven biển 7
2.4 Đối với khu vực miền núi 7
III Những giải pháp cần có đối với ảnh hưởng của Biến đổi khí hậu 8
IV Kết luận 11
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
BẢNG ĐÁNH GIÁ 12
Trang 3I Vấn đề thời tiết thất thường ở Việt Nam
Thời tiết thất thường sẽ dẫn đến một thực trạng, trong những thập kỷ tới, Việt Nam sẽ nằm trong số các nước bị ảnh hưởng nặng nề nhất
bởi biến đổi khí hậu toàn cầu Một số lượng lớn các nghiên cứu cho thấy Việt Nam đang trải qua biến đổi khí hậu và sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng trong những thập kỷ tới Những tác động tiêu cực này bao gồm mực nước biển dâng, xâm nhập mặn và các vấn đề thủy văn khác như lũ lụt, diễn biến cửa sông, bồi lắng cũng như tần suất gia tăng của các thiên tai như sóng lạnh, triều cường đều sẽ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển và kinh tế của đất nước bao gồm nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, cơ sở hạ tầng đường bộ
https://www.google.com.vn/search?tbm=isch&q=bi%E1%BA%BFn+
%C4%91%E1%BB%95i+kh%C3%ADa+h%E1%BA%ADu+%E1%BB
%9F+vi%E1%BB%87t+nam#imgrc=9CpGUOxNynWVQM
Sự gia tăng nồng độ các khí nhà kính như carbon dioxide, mêtan và dinitơ monoxit trong khí quyển đã gây ra biến đổi khí hậu toàn cầu do con người gây ra, đã thu hút sự chú ý rộng rãi của cộng đồng và quốc tế Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) là một tổ chức liên chính phủ liên kết với Liên Hợp Quốc, được thành lập vào năm 1998 bởi Tổ chức Khí tượng Thế giới và Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc, để nghiên cứu biến đổi khí hậu gây ra bởi các hoạt động của con người Báo cáo của IPCC năm 2014 cho rằng biến đổi khí hậu toàn cầu sẽ có tác động lớn đến một số lượng lớn các quốc gia, điều này bất lợi cho các khu vực
Trang 4có khả năng thích ứng kém và điều kiện tự nhiên mong manh bất thường Thật không may, Việt Nam được IPCC xác định là một trong những quốc gia có khả năng bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu do có bờ biển rộng, đồng bằng và đồng bằng ngập lụt rộng lớn, vị trí nằm trên đường đi của bão cũng như dân số nghèo đói lớn.Biến đổi khí hậu là vấn
đề có tính toàn cấu, Việt Nam đã cam kết với thế giới cùng nỗ lực giảm thiểu khí thải gây hiệu ứng nhà kính, tận dụng cơ hội này để chúng ta cùng phối hợp giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực của biến đổi khí hậu
https://www.google.com.vn/search?tbm=isch&q=tr%C3%ACnh+tr
%E1%BA%A1ng+bi%E1%BA%BFn+%C4%91%E1%BB%95i+kh
%C3%AD+h%E1%BA%ADu+%E1%BB%9F+vi%E1%BB
%87t+am#imgrc=eq6R1JfLb0sS-M
Trang 5II Thực trạng ảnh hưởng của thời tiết thất thường ở Việt Nam
2.1 Ảnh hưởng tới ngành, lĩnh vực
Biến đổi khí hậu ở Việt Nam diễn biến phức tạp, thực tiễn diễn ra trong những năm vừa qua cho thấy biến đổi khí hậu diễn ra nhanh hơn so với dự kiến, nhìn lại đối chiếu với những nhận định trước đây, thời điểm trước năm 2010, khởi đầu của nhiều nghiên cứu về thiệt hạ của biến đổi khí hậu trên thế giới, nước ta vẫn là quốc gia chịu tác động rất nặng nề của biến đổi khí hậu Trong những năm gần đây, nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu cũng đã chỉ ra nhiều vấn đề cần phải lưu tâm, chẳng hạn năm
2017 là năm có số lượng các cơn bão ảnh hưởng tới nước ta nhiều bất thường (16 cơn bão), theo tính toán của Ban chỉ đạo trung ương về phòng chống thiên tai và tổng cục thống kê thiệt hại khoảng 38,7 nghìn tỷ đồng tương đương 2,7 tỷ USD
https://vietchem.com.vn/tin-tuc/bien-doi-khi-hau.html
Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến hoạt động sản xuất thấy rõ nhất là đối với ngành nông nghiệp Ở Việt Nam với đặc trưng của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa Đông Nam Á, trong sản xuất nông nghiệp, lúa là loại cây trồng chủ lực, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa hàng năm chiếm tỷ trọng lớn nhất, theo tính toán của tổng cục thống kê năm
2018 trung bình cho giai đoạn 2011-2016 khoảng 66,1% Riêng năm 2016 hạn hán và xâm nhập mặn ảnh hưởng đến 527,7 nghàn ha lúa bị thiệt hại, trong đó khoảng 44% diện tích bị thiệt hại hoàn toàn Đối với các loại cây trồng khác như hoa màu, các loại cây ăn quả, cây công nghiệp dài ngày cũng bị ảnh hưởng, năng suất cây trồng giảm khoảng 50% Ảnh hưởng
Trang 6của biến đổi khí hậu còn tác động đến chăn nuôi, lâm nghiệp, đa dạng sinh học, cháy rừng, các hệ sinh thái đất ngập nước, nuôi trồng thủy sản…, như vậy đối với sản xuất nông nghiệp cần phải có một cách nhìn nhận mới
và toàn diện hơn đặt trong bối cảnh hoàn động sản xuất nông nghiệp chịu ảnh hưởng của thời tiết đang diễn biến thất thường
https://vneconomy.vn/phat-trien-kinh-te-trong-boi-canh-bien-doi-khi-hau.htm
Biến đổi khí hậu còn ảnh hưởng tới hoạt động giao thông vận tải, theo nghiên cứu nếu mực nước biển dâng cao 1m có khoảng 9% hệ thống đường quốc lộ, 12% hệ thống đường tỉnh lộ, 4% hệ thống đường sắt sẽ bị ảnh hưởng, trong đó tập trung nhiều nhất ở khu vực đồng bằng sông Cửu long chiếm 28% đường quốc lộ và 27% đường tỉnh lộ của cả nước, tiếp đến là các tỉnh ven biển miền Trung và đống bằng sông Hồng
Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến phát triển đô thị, các khu công nghiệp và nhà ở, mức độ ảnh hưởng tùy thuộc vào từng vùng, từng địa phương và từng vị trí theo địa hình phân bố Nghiên cứu tổng thể cho thấy khu vực ven biển chịu tác động chính của bão, vùng miền núi chịu tác động của lũ quét, lốc xoáy, sạt lở, vùng trung du và đồng bằng chủ yếu là ngập lụt, lốc
Trang 7https://tapchigiaothong.vn/tac-dong-tu-bien-doi-khi-hau-den-doi-song-kinh-te xa-hoi-18331099.htm
xoáy, mưa đá Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến du lịch, thương mại, năng lượng…và nhiều hoạt động kinh tế khác trực tiếp hay gián tiếp Những ảnh hưởng này trong những năm vừa qua đã biểu hiện khá rõ nét, mỗi ngành, lĩnh vực đều có thể cảm nhận và đánh giá
Đối với công nghiệp, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu sẽ tác động đến ngành công nghiệp chế biến, nhất là chế biến những sản phẩm nông
nghiệp Trong trường hợp nhiệt độ tăng sẽ làm tăng tiêu thụ năng lượng kéo theo nhiều hoạt động khác tăng theo như tăng công suất nhà máy phát điện, tăng sử dụng các thiết bị làm mát, ảnh hướng tới an ninh năng lượng quốc gia Những nghiên cứu theo kịch bản nước biển dâng cho thấy, nếu mực nước biển dâng cao 1m sẽ làm cho hầu hết các khu công nghiệp ven biển bị ngập, mức thấp nhất trên 10% diện tích, mức cao nhất khoảng 67% diện tích
Thực trạng này đã và đang thể hiện ngày càng rõ ở những vùng chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu như vùng đồng bằng sông Cửu long và khu vực ven biển, khu vực nông thôn
Bên cạnh những ảnh hưởng tiêu cực, chúng ta cũng phải nhìn nhận toàn diện hơn đối với những ảnh hưởng có tính tích cực, chẳng hạn trong sản
Trang 8xuất nông nghiệp đối với lượng mưa Trong sản xuất nông nghiệp, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và mùa vụ do biến đổi khí hậu cần phải được phân tích kỹ lưỡng để thấy được những mặt tích cực và tiêu cực lấy hiệu quả kinh tế làm tiêu chí cơ bản để đánh giá
2.2 Đối với vùng đồng bằng
Do đặc điểm địa lý, mỗi khu vực có vị trí địa lý và địa hình khác nhau, mức độ chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với mỗi vùng cũng khác nhau, dựa trên tiêu chí cơ bản về nước biển dâng, đặc trưng ảnh hưởng của biến đổi khí hậu có thể chia thành ba địa bàn lãnh thổ gồm đồng bằng, ven biển và miền núi Đối với vùng đồng bằng, nước ta có hai vùng đồng bằng lớn đó là Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) và đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL)
Đối với ĐBSCL là vùng chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu, đến cuối thế kỷ 21 nhiệt độ tăng khoảng 3,4 độ C, mực
https://dangcongsan.vn/xa-hoi/nguy-co-cao-xay-ra-ngap-lut-o-dong-bang-song-cuu-long-495445.html
nước biển tăng thêm 1m sẽ có khoảng 40% diện tích đất bị ngập vĩnh viến, khoảng 10% dân số bị ảnh hưởng trực tiếp do mất đất, thêm vào đó biến đổi khí hậu diễn ra ở ĐBSCL kéo theo hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở
và nhiều hệ lụy đi kèm như đã từng diễn ra những năm gần đây
Đối với ĐBSH, theo dự đoán nước biển dâng cao 1m vào cuối thế kỷ 21, ĐBSH sẽ có 240.000 ha đất sản xuất nông nghiệp của vùng bị ảnh hưởng,
dự báo năng suất lúa giảm 8%-15% vào năm 2030 và lên tới 30% vào năm 2050 Nếu tính tỷ lệ diện tích đất bị ngập nước khi nước biển dâng cao 1m vào cuối thế kỷ 21 có khoảng 3% diện tích bị ngập, trong đó 1,4%
Trang 9diện tích trồng lúa, 0,6% khu dân cư bị ảnh hưởng Những tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là Thái Bình, diện tích đất bị mất khoảng 31,2%, Nam Định 24% và thành phố Hải phòng 17,4% So với ĐBSCL, ĐBSH ngập lụt ít hơn và ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn thấp hơn, tuy nhiên tính chất cực đoan và tính dị thường của thời tiết với rủi ro cao hơn, nhất là gió bão sẽ tác động mạnh hơn so với ĐBSCL
http://vnmha.gov.vn/cong-tac-pctt-tkcn-130/cuoi-the-ky-21-17-dien-tich-dong-bang-song-hong-co-nguy-co-bi-ngap-nuoc-6015.html
2.3 Đối với vùng ven biển
Điển hình như là khu vực ven biển Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu lớn nhất là bão, áp thấp nhiệt đới Đối với khu vực ven biển miền Trung hạn hán, lũ lụt, sạt lở đất, thoái hóa đất diễn ra mạnh mẽ hơn Những vùng ven biểu còn chịu ảnh hưởng của xâm nhập mặn
2.4 Đối với khu vực miền núi
Đặc điểm khu vực miền núi của nước ta phân bố nhiều dân tộc ít người, trình độ dân trí thấp, do vậy ảnh hưởng của thời tiết diễn biến thất thường gây ra khả năng chống đỡ hạn chế Ảnh hưởng chính của biến đổi khí hậu, trong nền chung nhiệt độ tăng sẽ càng trầm trọng hơn thiếu nước về mùa khô, nhất là Tây Nguyên và Tây Bắc, suy giảm đa dạng sinh học, sự thay đổi hệ sinh thái Nhiệt độ giảm sâu tác động tới chăn nuôi gia súc, gia cầm nhất là đối với trâu bò, thực tiễn những năm vừa qua cho thấy, khi nhiệt
độ giảm sâu một lượng lớn trâu bò ở miền núi phía Bắc chết nhiều Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu gây ra lũ quét, sạt lở đất, lốc xoáy, mưa đá là những hiện tượng khá phổ biến Khu vực miền núi Bắc Trung Bộ với nền
Trang 10nhiệt tăng, cùng với khô hạn dễ dẫn đến cháy rừng, suy giảm đa dạng sinh học tác động tới đời sống nhân dân
https://www.vietnamplus.vn/mien-trung-ung-pho-voi-bien-doi-khi-hau-thien-tai-va-nhan-tai/731892.vnp
Ảnh hưởng thời tiết thất thường tùy thuộc vào mỗi địa bàn lãnh thổ như
đã nêu không giống nhau, do vậy phải có những giải pháp phù hợp theo vùng, nhất là trong bối cảnh mới tình hình diễn biến phức tạp, tính rủi ro ngày càng gia tăng Bên cạnh đó cũng có những vùng, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu bên cạnh những tác động tiêu cực cũng có những tác động tích cực, chẳng hạn nhiệt độ tăng, giờ nắng nhiều là cơ hội cho phát triển năng lượng mặt trời, có những vùng bị tác động tiêu cực, nhưng cũng có nơi tác động tích cực Như vậy đòi hỏi phải có một nhìn nhận có tính toàn diện ảnh hưởng của biến đổi khí hậu theo vùng, phân bố theo không gian lãnh thổ
III Những giải pháp cần có đối với ảnh hưởng của Biến đổi khí hậu
Nhằm hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực và tận dụng những mặt tích cực của biến đổi khí hậu dựa trên cơ sở đánh giá khách quan và những dự báo
có tính dài hạn để từ đó có những giải pháp phù hợp
Thứ nhất, tăng cường phổ biến, truyền thông, nâng cao nhận thức về ảnh
hưởng của thời tiết diễn biến thất thường cho mọi tầng lớp nhân dân, các
Trang 11cấp, các ngành nhất là những diễn biến trong bối cảnh mới Sau đại dịch Covid-19, cần có cách thức mới để người dân thấy được biến đổi khia hậu cũng là nguyên nhân tác động tới sức khỏe và ảnh hưởng tới hệ sinh thái, con người gắn bó với hệ sinh thái và phải chống chịu, thích ứng
https://www.vietnamplus.vn/mien-trung-ung-pho-voi-bien-doi-khi-hau-thien-tai-va-nhan-tai/731892.vnp
Thứ hai, biến đổi khí hậu đã được khẳng định là một nhân tố ảnh hưởng tới
mọi mặt đời sống, kinh tế-xã hội, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, do vậy về quan điểm chúng ta chấp nhận những ảnh hưởng này để có những giải pháp phù hợp, trong đó có những ảnh hưởng tiêu cực nhưng đồng thời cũng có những ảnh hưởng có tính tích cực, biến những thách thức của biến đổi khí hậu thành những cơ hội
để chủ động giảm thiểu và thích ứng dựa trên nguyên tắc giải quyết hài hòa, tính hiệu quả, phù hợp với diễn thế của thiên nhiên được đặt lên hàng đầu
Thứ ba, xét trong bối cảnh mới, giải pháp phù hợp trong ứng phó với biến
đổi khí hậu cần dựa vào tiếp cận thị trường, trước hết là vai trò của doanh nghiệp và người dân nhằm tạo ra cơ chế tạo nguồn lực, nhất là nguồn lực tài chính Hiện tại quỹ ứng phó với biến đổi khí hậu đã và đang vận hành
ở nhiều quốc gia phát triển trên thế giới như một số nước ở châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc…, nếu doanh nghiệp và người dân tiếp cận quỹ này sẽ có được nguồn lực tài chính không phụ thuộc vào ngân sách Nhà nước
Thứ tư, cần phải căn cứ vào kịch bản đưa ra do thời tiết thay đổi thất
thường, nhất là kịch bản nước biển dâng thêm 1m từ nay đến cuối thế kỷ
21 để có những tính toán đầy đủ và phương án qui hoạch phù hợp đối với
Trang 12hoạt động sản xuất các ngành, lĩnh vực, phân bố dân cư và chuyển đổi phát triển kinh tế theo cơ cấu ngành và cơ cấu lãnh thổ phù hợp
Thứ năm, trong qui hoạch và xây dựng chính sách cần phải lồng ghép yếu
tố biến đổi khí hậu để có biện pháp chủ động ứng phó phù hợp với những ảnh hưởng đối với từng ngành, lĩnh vực và từng vùng phù hợp với thực tiễn đang và sẽ diễn ra
Thứ sáu, cần có những giải pháp cho từng ngành, lĩnh vực và từng vùng
đối với ảnh hưởng của biến đổi khí hậu xét trong bối cảnh mới Trước hết chú trọng tới ngành nông nghiệp trong việc cơ cấu lại cây trồng, vật nuôi
do những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu không chỉ chống chịu mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất Sự tác động của biến đổi khí hậu còn phụ thuộc vào đặc trưng của mỗi vùng để có những giải pháp phù hợp, đối với vùng ven biển, ưu tiên hàng đầu là ứng phó với bão, áp thấp nhiệt đới, đối với vùng miền núi là lũ lụt, lũ quét, hạn hán, lốc xoáy và thoái hóa đất
Thứ bảy, tăng cường khả năng chống chịu trước ảnh hưởng của biến đổi
khí hậu cho mỗi địa phương, lấy kiến thức bản địa kết hợp với khoa học công nghệ mới đầu tư phát triển, đặt sinh kế và sự an toàn của người dân lên hàng đầu Từ những kết quả đạt được, nhân rộng mô hình cho từng địa phương, cho từng vùng
Thứ tám, biến đổi khí hậu là vấn đề có tính toàn cầu, chỉ một mình Việt
Nam sẽ không giải quyết được, chính vì vậy cần có sự phối hợp với các tổ chức, các quốc gia trong khu vực và trên thế giới, hơn nữa chúng ta đã cam kết cùng nỗ lực toàn cầu để giảm thiểu phát thải khí nhà kính, chính
vì vậy cần tăng cường hơn nữa hợp tác quốc tế, nắm bắt cơ hội để có những chuyển giao về khoa học công nghệ thế hệ mới, đầu tư tài chính và kinh nghiệm quốc tế trong ứng phó với biến đổi khí hậu