Một số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học tập làm văn học sinh lớp 2 (bộ sách kết nối tri thức)

Các biện pháp nâng cao chất lượng học phân môn tập làm văn của học sinh lớp hai .... 5 Biện pháp 2: Lập mạng từ then chốt để dạy tốt phân môn Tập làm văn lớp 2-dạng bài kể ngắn.. Qua mỗi

PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO … TRƯỜNG TIỂU HỌC ………

- – ² ˜ -

ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY

HỌC TẬP LÀM VĂN HỌC SINH LỚP 2

(Bộ sách Kết nối tri thức)

Lĩnh vực: …

Họ và tên tác giả: …

Đơn vị: ….

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Năm học: 20….- 20…

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1

1 Lý do lựa chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

PHẦN II: NỘI DUNG 3

1 Cơ sở lý luận 3

2 Cơ sở thực tế 4

3 Các biện pháp nâng cao chất lượng học phân môn tập làm văn của học sinh lớp hai 5

3.1 Đối với dạng bài kể ngắn: 5

Biện pháp 1: Lập nội dung chương trình giảng dạy các dạng bài kể ngắn Tập làm văn lớp 2 5

Biện pháp 2: Lập mạng từ then chốt để dạy tốt phân môn Tập làm văn lớp 2-dạng bài kể ngắn 7

Biện pháp 3: Dạy học tốt các bài “Trả lời câu hỏi”, “Tập nói”,… để làm nền cho HS kể ngắn tốt 9

Biện pháp 4: Tăng cường luyện nói, luyện kể, cho học sinh thông qua phân môn Tập đọc, Kể chuyện 11

Biện pháp 5: Thực hiện tốt quan điểm tích hợp để nâng cao chất lượng phân môn Tập làm văn 13

3.2 Đối với dạng bài: Viết đoạn văn ngắn 16

Biện pháp 1: Giúp HS có một hệ thống câu hỏi gợi ý rõ ràng: 16

Biện pháp 2: Giúp học sinh nắm được trình tự các bước khi viết một đoạn văn: 17

Biện pháp 3: Tăng cường ôn tập củng cố, mở rộng kiến thức cho học sinh: 18

Biện pháp 4: Thực hiện nghiêm túc việc chấm và chữa bài: 19

4 Kết quả nghiên cứu 20

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 21

1 Kết luận 21

2 Kiến nghị 22

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường nói chung và của bậc

Tiểu học nói riêng, hiện nay vấn đề cải cách giảng dạy không phải là mối quan tâm của một cá nhân nào, mà đó là nhiệm vụ chung của toàn xã hội Chính sự đổi mới phương pháp giáo dục bậc tiểu học sẽ góp phần tạo con người mới một cách

có hệ thống và vững chắc

Trong giai đoạn hiện nay, xu hướng chung của sự đổi mới phương pháp dạy học ở bậc tiểu học là làm sao để giáo viên không chỉ là truyền thụ kiến thức mà còn là người tổ chức, định hướng cho học sinh hoạt động, để học sinh huy động vốn hiểu biết và kinh nghiệm của bản thân vào việc chiếm lĩnh tri thức mới Như chúng ta đã biết Tiếng Việt vừa là môn học chính, vừa là môn công cụ giúp học sinh tiếp thu các môn học khác được tốt hơn Rèn luyện các kỹ năng nói (nghe, đọc) và sản sinh lời nói (nói, viết) giúp học sinh có năng lực dùng tiếng Việt để học tập, giao tiếp ở môi trường hoạt động của lứa tuổi Để thực hiện tốt mục tiêu này, mỗi phân môn Tiếng Việt đều có thể và có nhiệm vụ hình thành, phát triển cho học sinh kỹ năng sử dụng tiếng Việt trên bình diện lời nói Tuy nhiên nhiệm vụ này được thực hiện tập trung hơn cả ở phân môn Tập làm văn Chương trình Tập làm văn hiện nay rất có ưu thế để thực hiện nhiệm vụ phát triển lời nói cho học sinh đặc biệt là ở dạng văn nói: về thời lượng, về cấu trúc chương trình đến đề tài nội dung Qua mỗi tiết Tập làm văn, học sinh có điều kiện

để nói từ nói đúng nói đủ đến nói hay, độc lập và sáng tạo… Tuy nhiên năng lực lời nói của học sinh có phát triển được hay không điều đó cũng phụ thuộc vào cách tổ chức điều khi hướng dẫn hoạt động giao tiếp của giáo viên, phụ thuộc vào việc vận dụng linh hoạt lý thuyết hoạt động lời nói vào trong dạy học và sử dụng phối hợp các phương pháp dạy học khi lên lớp

Nội dung Tập làm văn lớp hai cung cấp cho học sinh (HS) các kĩ năng nói, viết, nghe, phục vụ cho học tập và giao tiếp Ngoài các dạng bài dạy về các nghi thức lời nói tối thiểu, về một số kĩ năng phục vụ học tập và đời sống hằng ngày,

phân môn Tập làm văn lớp Hai cũng rèn cho HS kĩ năng nghe và kĩ năng diễn đạt Thực tế đến đầu năm lớp Hai hầu hết HS chỉ nói được những câu ngắn, trả lời chưa đủ ý, diễn đạt cũng rời rạc Các em học sinh lớp 2 vốn sống còn ít, vốn hiểu biết về Tiếng Việt còn rất sơ sài, chưa định rõ trong giao tiếp, viết văn câu còn cụt lủn hoặc câu có thể có đủ ý nhưng chưa có hình ảnh Các từ ngữ được dùng về nghĩa còn chưa rõ ràng Việc trình bày, diễn đạt ý của các em có mức độ rất sơ lược, đặc biệt là khả năng miêu tả

Chính vì muốn để các em có khả năng hiểu Tiếng Việt hơn, biết dùng từ một cách phù hợp trong các tình huống (chia vui, chia buồn, an ủi, đề nghị, xin lỗi) nên ngay từ đầu năm học tôi đã hướng và cùng các em mở rộng hiểu biết về Tiếng Việt qua các phân môn trong môn Tiếng Việt, đặc biệt là phân môn Tập làm văn

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao

hiệu quả dạy học tập làm văn học sinh lớp 2” theo bộ sách Kết nối tri thức

2 Mục đích nghiên cứu

- Góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thực tiễn cho việc phát triển lời nói cho học sinh tiểu học qua học phân môn Tập làm văn lớp 2

- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học Tập làm văn cho học sinh lớp 2

3 Đối tượng nghiên cứu

Quá trình học phân môn Tập làm văn của học sinh lớp 2 theo bộ sách Kết nối tri thức

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Nhằm làm rõ về mặt

lý thuyết vai trò khi sử dụng các biện pháp nâng cao chất lượng học môn tập làm văn của học sinh lớp 2

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Nhằm phân loại đối tượng học

sinh từ đầu năm để có biện pháp thích hợp

- Phương pháp thực nghiệm: Dùng để kiểm nghiệm vai trò của Các biện

pháp nâng cao chất lượng học phân môn Tập làm văn của học sinh lớp 2

- Phương pháp thống kê toán học

PHẦN II: NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

Chúng ta đều biết rằng đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới, có nhiều đổi mới: đổi mới về kinh tế, xã hội, giáo dục… Sự phát triển giáo dục của nước

ta giúp cho những chủ nhân tương lai của đất nước luôn được phát triển toàn diện, đầy đủ về năng lực, trí tuệ, tính cách Qua việc nắm bắt các kiến thức, tri thức khoa học ban đầu để từ đó hình thành nên những kĩ năng cần thiết của cuộc sống, hành động đúng cho bản thân

Tiếng Việt là môn học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với học sinh Tiểu học, bởi nó là môn học cung cấp cho các em những kiến thức cần thiết trong giao tiếp hằng ngày Nó giúp các em phát triển toàn diện, hình thành ở các em những

cơ sở của thế giới khoa học, góp phần rèn luyện trí thông minh, hình thành tình

cảm, thói quen đạo đức tốt đẹp của con người mới Dạy học Tiếng Việt là dạy học

tiếng mẹ đẻ, giúp các em hình thành 4 kỹ năng cơ bản: nghe, nói, đọc, viết Phân môn Tập làm văn trong môn Tiếng Việt hội tụ đủ 4 kỹ năng trên Nó rèn cho các

em diễn đạt trôi chảy, kĩ năng gắn kết các câu nói với nhau

Đối với HS lớp 2 thì đây là một phân môn khó Bởi ở lứa tuổi của các em, vốn kiến thức và hiểu biết cũng hạn hẹp Bên cạnh đó còn có một số khó khăn

khách quan như điều kiện hoàn cảnh sống của một bộ phận HS ở địa bàn dân cư

lao động nghèo, gia đình không có điều kiện để quan tâm đến các em, việc diễn đạt ngôn ngữ kém, việc tiếp thu kiến thức khá chậm, HS nghèo vốn từ ngữ… Điều

này ảnh hưởng nhiều đến việc học tập nói chung, học phân môn Tập làm văn nói

riêng Phân môn Tập làm văn lớp Hai giúp các em học sinh thực hành rèn luyện các kỹ năng nói, viết, nghe, đọc, phục vụ cho việc học tập và giao tiếp hằng ngày,

cụ thể:

*Thực hành về các nghi thức lời nói tối thiểu, như: chào hỏi; tự giới thiệu; cảm ơn; xin lỗi; mời, nhờ, yêu cầu, đề nghị; chia buồn, an ủi; chia vui, khen ngợi;

Ví dụ: Bài 1 (tuần 1): Tôi là học sinh lớp 2 – trang 10 sách Tiếng Việt lớp 2 tập 1 – bộ sách Kết nối tri thức Bài này rèn luyện kĩ năng nói, kể Chẳng hạn bài tập 1: Kể về những điều đáng nhớ nhất trong kì nghỉ hè của em

Để tiện việc nghiên cứu, soạn bài và chuẩn bị tốt cho các tiết dạy dạng bài kể ngắn và tả ngắn, tôi lập nội dung chương trình như sau:

Tuần Nội dung bài dạy Lưu ý

1 Bài 1: Tôi là học sinh lớp 2 Bài tập 1 có tác dụng rèn kĩ năng kể

1 Bài 2: Ngày hôm qua đâu

rồi

Bài tập 1 có tác dụng rèn kĩ năng kể

2 Bài 4: Làm việc thật là vui Bài tập 2 có tác dụng rèn kĩ năng kể

3 Bài 5: Em có xinh không? Bài tập 2: kể ngắn

3 Bài 6: Một giờ học Bài tập 1: kể ngắn

4 Bài 8: Cầu thủ dự bị Trọng tâm cả tiết là rèn luyện kĩ năng kể

ngắn

5 Bài 9: Cô giáo lớp em Rèn luyện kĩ năng nghe, kể, tả

11 Bài 20: Nhím nâu kết bạn Rèn kĩ năng kể

15 Bài 27: Mẹ Rèn luyện kĩ năng kể chuyện

Biện pháp 2: Lập mạng từ then chốt để dạy tốt phân môn Tập làm văn lớp 2-dạng bài kể ngắn

Chúng ta biết rằng tư duy trừu tượng của học sinh lớp Hai cũng rất hạn chế Việc yêu cầu học sinh kể ngay một sự việc nào đó dù là ngắn cũng rất khó khăn với các em Do vốn từ của các em cũng hạn chế và nhất là việc sắp xếp ý, vì thế tụi tổ chức cho học sinh lập mạng từ chốt để phục vụ cho việc kể ngắn

Ví dụ: Bài 13 “Yêu lắm trường ơi” – trang 55 sách giáo khoa Tiếng Việt lớp

2 – bộ sách Kết nối tri thức

Cuối tiết tập làm văn trước, tôi dặn dò học sinh về nhà dựa vào câu hỏi gợi ý lập mạng từ chốt (khoảng 4 – 5 từ) Trong tuần, trước khi học tập làm văn, tôi thường xuyên kiểm tra và nhắc nhở việc lập mạng từ chốt của học sinh Ngoài việc tổ chức học sinh lập mạng từ chốt, tôi cũng lập một mạng từ chốt và ghi vào bảng phụ để chuẩn bị cho tiết dạy

Ví dụ: Mạng từ chốt (những từ ngữ) cần dạy bài “Yêu lắm trường ơi”: trường học, thầy cô, bạn bè, học sinh, tình bạn, Đến giờ tập làm văn, tôi cho các em cầm mạng từ chốt để kể Đối với học sinh học tốt tôi khuyến khích các em thoát

ly mạng từ chốt để kể tự nhiên hơn Đối với học sinh học chưa tốt không lập được mạng từ chốt, tôi cho các em nhìn vào mạng từ chốt của giáo viên để kể Khi thực hiện phương pháp này, các em học sinh nắm được từ khoá của bài, linh hoạt sử

Trong khâu củng cố, tôi cho nhiều HS, nhất là các em còn yếu nhắc lại hình

ảnh cô giáo (Cụ đến lớp sớm, cô rất chịu khó, thương yêu HS, luôn tươi cười với

HS), tình cảm của HS đối với cô giáo (yêu quý cô giáo, ngắm mói những điểm mười cô cho) để phục vụ cho bài Tập làm văn “Kể ngắn về cô giáo” Nhờ thực

hiện biện pháp này trong tiết tập làm văn, học sinh kể chuyện mạch lạc, tự nhiên

- Dạy tốt phân môn Luyện từ và câu để phục vụ cho HS làm bài Tập làm văn

Ví dụ 1: Bài 3 “Đặt một câu về hoạt động của các bạn trong tranh” – sách Tiếng việt lớp 2 trang 96 – bộ sách Kết nối tri thức

Để mọi HS đều làm được bài tập này tôi tổ chức như sau: Sau khi HS xác định được yêu cầu của đề bài, tôi tổ chức HS hoạt động nhóm đôi hỏi - đáp về nội dung trong tranh Sau đó tôi chỉ định những em HS học chưa tốt phát biểu trước để uốn nắn, sửa chữa

Ví dụ 2: Bài 1 “Tìm từ ngữ gọi tên các đồ chơi có trong bức tranh sau” –

sách Tiếng Việt lớp 2 – bộ sách Kết nối tri thức

Bài tập: “Giới thiệu các đồ chơi mà trẻ em yêu thích” – sách Tiếng Việt lớp

2 trang 100 – bộ sách Kết nối tri thức

Cách tiến hành tương tự như ví dụ 1 Tổ chức học sinh thực hành tốt hai bài

tập này sẽ giúp các em học tốt tiết tập làm văn cuối tuần

3.2 Đối với dạng bài: Viết đoạn văn ngắn

Có thể tập hợp từ chương trình phân môn Tập làm văn lớp 2 một số đề bài sau đây:

Viết một đoạn văn ngắn về:

● Kể về những ngày hè của em

● Kể về việc em đã làm

● Kể về cô giáo (thầy giáo) của em

● Kể về gia đình em

● Kể về đồ dùng học tập của em

● Kể về những đức tính tốt của bạn em

● Kể về giờ ra chơi ở trường em

● Viết về một con vật

● Giới thiệu đồ chơi mà em yêu thích

Để tránh tình trạng học sinh lớp 2 không làm được bài hoặc viết lan man quá nhiều câu dẫn đến lạc đề, giáo viên giúp học sinh cần biết làm như thế nào để viết được một đoạn văn và cần phải viết những gì trong đoạn văn ấy Do vậy tôi xin

đề ra những biện pháp sau nhằm giúp HS lớp 2 viết đoạn văn ngắn tốt hơn

Biện pháp 1: Giúp HS có một hệ thống câu hỏi gợi ý rõ ràng:

Trong chương trình, hầu hết các bài văn đều có câu hỏi gợi ý rõ, đầy đủ GV

có thể tranh thủ thời gian cuối tiết học hướng dẫn HS chuẩn bị, đọc câu hỏi gợi ý, suy nghĩ bài viết cho tiết sau Hoặc chuẩn bị phần tự học khi ở nhà, trước khi lên