1/16 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG TIỂU HỌC RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA TIẾT SINH HOẠT LỚP CHỦ NHIỆM THEO CHỦ ĐỀ CHO HỌC SINH LỚP 5 Giáo viên Tổ NĂM HỌC 2022 2023 2/16 MỤC LỤC I ĐẶT VẤN ĐỀ[.]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG TIỂU HỌC ….
RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA TIẾT SINH HOẠT LỚP CHỦ NHIỆM THEO
CHỦ ĐỀ CHO HỌC SINH LỚP 5
Giáo viên:
Tổ:
NĂM HỌC 2022-2023
Trang 2MỤC LỤC
Bước 1: Giáo dục kỹ năng tổ chức và điều phối cho Ban cán sự lớp thông qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm theo chủ đề 5 Bước 2: Rèn luyện kỹ năng giao tiếp, nói trước đám đông và chia sẻ bằng hoạt động kể chuyện trước lớp 7 Bước 3: Tổ chức các trò chơi để học sinh rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm,
kỹ năng tự bảo vệ bản thân 10 Bước 4: Tổ chức hoạt động vẽ tranh theo chủ đề để rèn luyện kỹ năng sáng tạo, kỹ năng hội họa cho học sinh 14
2.1 Đối với giáo viên dạy lớp 5 18
2.3 Đối với Phòng GD&ĐT 18
Trang 3I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là một trong những nội dung chính do
Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động trong phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Đó cũng là cơ sở pháp lý để việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh được chú trọng và quan tâm, đặc biệt đối với học sinh bậc Tiểu học
Theo Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hoá liên hiệp quốc (UNESCO):
“Kỹ năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục thế kỷ XXI: Học để biết – Học để làm – Học để chung sống – Học để làm người” Như vậy trong bốn trụ cột ấy đã
có đến ba nội dung hàm chứa yêu cầu về kỹ năng sống Điều này càng khẳng định tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho các em học sinh trong công tác giáo dục của nhà trường
Giáo dục kỹ năng sống cho các em học sinh Tiểu học được tập trung chủ yếu vào việc dạy học tích hợp với các bộ môn khác như: Ngữ văn, Đạo đức, Khoa học tự nhiên và xã hội, và trong các tiết sinh hoạt lớp của giáo viên chủ nhiệm
Do thời lượng các tiết học các môn trên lớp còn hạn hẹp, nên chính qua tiết sinh hoạt lớp, các em mới có thời gian bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm và tự đánh giá nhận xét nhau một cách thẳng thắn, tích cực Các em học sinh trong lớp trở nên thân thiết hơn, gắn bó giáo viên với học sinh thành một tập thể thống nhất, giải quyết những vấn đề của cuộc sống thực hàng ngày ở nhà trường, ở lớp học
Trong thời gian giảng dạy và công tác tại trường Tiểu học Bàn Giản, tôi nhận thấy nhiều em học sinh gặp các vấn đề về thiếu kỹ năng sống Không chỉ với học sinh lớp 5A mà còn đối với học sinh toàn trường, các em thiếu tính tự lập, nhút nhát và chưa biết cách ứng xử phù hợp trong các tình huống giao tiếp
cơ bản Khi giao tiếp với các bạn trong lớp, các em chưa biết cách bộc lộ cảm xúc, hay ứng xử khi bị trêu chọc, bắt nạt, Một số em học sinh thiếu văn minh lịch sự, mải chơi, nói tục chửi bậy, nói trống không, vi phạm pháp luật, thiếu tôn trọng giáo viên
Nhận thức được sự cần thiết của vấn đề, với cương vị là người giáo viên, bản thân tôi luôn trăn trở Làm thế nào để nâng cao kỹ năng sống cho học sinh? Làm thế nào để lồng ghép được việc dạy kỹ năng sống cho học sinh vào tiết sinh
Trang 4luận giải những vấn đề nói trên, bản thân tôi đã chọn nghiên cứu: “Biện pháp rèn luyện kĩ năng sống thông qua tiết sinh hoạt lớp cho học sinh lớp 5A trường
…
2 Thực trạng nghiên cứu
Hiện nay, nhà trường đã tiến hành triển khai rèn luyện kỹ năng sống tích hợp trong các môn học cho học sinh Cụ thể, nhà trường đã tổ chức một số hoạt động ngoài giờ lên lớp, tổ chức xây dựng môi trường sống xanh - sạch - đẹp, tổ chức giữ gìn nhà vệ sinh sạch sẽ, gọn gàng Trong giờ ra chơi, các em cũng được tham gia các hoạt động rèn luyện thể chất, rèn luyện tập thể, múa hát giữa giờ, Trong các dịp lễ lớn, nhà trường đã tổ chức các cuộc thi văn nghệ, thể thao để các
em có dịp vui chơi, thể hiện tài năng của bản thân
Tuy nhiên, các em học sinh vẫn chưa thực sự năng động Nhiều em chỉ ngồi lì trong lớp, không giao tiếp, nói chuyện hay vui đùa với các bạn khác Trong trường vẫn còn tồn tại trường hợp các em học sinh đánh nhau, bắt nạt em lớp dưới Một số em học sinh còn có thái độ học tập không tốt, không lễ phép với thầy cô
Trong quá trình thực hiện các phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong trường hiện nay cũng đã có một số thuận lợi và khó khăn cụ thể:
*Thuận lợi
Nhà trường tạo điều kiện đầy đủ về cơ sở vật chất, tạo môi trường thuận lợi cho việc rèn kĩ năng sống cho học sinh
Một số em học sinh đã có kỹ năng sống tốt, hoạt bát, tự tin và năng động
Đa số các bậc phụ huynh đều ủng hộ các hoạt động của lớp, của trường
Thông qua các tiết học trên lớp và trải nghiệm thực tế, học sinh đã được xây dựng nền tảng cơ bản về kỹ năng sống
Nhà trường cũng tạo điều kiện để giáo viên tổ chức tốt các buổi sinh hoạt lớp với đa dạng chủ đề khác nhau
*Khó khăn
Tích hợp rèn luyện kỹ năng sống với quá trình truyền thụ tri thức chưa thực
sự hiệu quả
Trang 5Các hoạt động giảng dạy chưa tích hợp hiệu quả, phổ biến công nghệ thông tin hay các phương tiện hỗ trợ dạy học khác
Nhiều học sinh không thích giờ sinh hoạt lớp Song đây là tiết học quan trọng giúp củng cố và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh
Do đó nhằm cải thiện hiệu quả các hoạt động giáo dục kỹ năng sống tại trường, giải quyết những khó khăn đang gặp phải, giúp các em học sinh phát triển toàn diện về cả tri thức và nhân cách tôi đã quyết định thực hiện đề tài này
II CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Bước 1: Giáo dục kỹ năng tổ chức và điều phối cho Ban cán sự lớp thông qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm theo chủ đề
* Mục tiêu:
Biện pháp giáo dục kỹ năng tổ chức và điều phối cho Ban cán sự lớp thông qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm theo chủ nhằm tạo điều kiện cho các em học sinh có
cơ hội bày tỏ mong muốn và quan điểm của mình đối với các vấn đề của lớp học Hơn nữa đó là còn là cách giúp các em có thể tự tổ chức và vận hành một không gian lớp học Đồng thời thông qua các hoạt động này sẽ có thể giúp các em tăng
sự năng động, sáng tạo
* Nội dung:
Kỹ năng tổ chức điều phối là những kỹ năng mềm được sử dụng để lên kế hoạch hoàn thành các nhiệm vụ một cách cụ thể, rõ ràng, có sắp xếp ưu tiên về thứ tự ưu tiên, thời gian và không gian để công việc được giao hoàn thành đạt hiệu quả tối đa
Kỹ năng tổ chức điều phối giúp cho các em học sinh biết được mình cần phải tập trung vào nhiệm vụ nào trong khoảng thời gian, thời điểm nào, biết sử dụng và phân bổ thời gian hợp lý cho các đầu mục công việc để công việc đạt được kết quả tốt nhất, không bỏ sót hay chậm trễ bất kì một đầu mục công việc nào dù nhỏ nhất Cùng với đó, kỹ năng tổ chức còn giúp các em làm việc có trật
tự, không bị lộn xộn, trì hoãn trong quá trình làm việc
Rèn luyện kỹ năng tổ chức sinh hoạt lớp cho tập thể lớp, giúp các em xây dựng được buổi sinh hoạt lớp hiệu quả Học sinh chủ động tham gia vào các công
Trang 6Giáo viên cần tôn trọng ý kiến của các em, ban cán sự lớp đóng vai trò chính trong việc điều phối, xây dựng và tổ chức tiết sinh hoạt Trong quá trình này, giáo viên chỉ giữ vai trò cố vấn, tham gia giúp các em giải quyết các vấn đề còn vướng mắc
Để giờ sinh hoạt diễn ra trôi chảy, tôi đã phân công rõ ràng từng công việc
sẽ thực hiện trong giờ sinh hoạt lớp cho từng thành viên trong ban cán sự lớp Bên cạnh đó, giáo viên cũng cần hướng dẫn ban cán sự tiến hành tổ chức sinh hoạt lớp theo tiến trình cụ thể
Cụ thể với chủ đề chủ đề tháng 3: “Ngày quốc tế phụ nữ 8/3”, tôi đã hướng dẫn ban cán sự lớp tổ chức sinh hoạt theo tiến trình sau:
- Phần khởi động: Lớp phó văn nghệ tổ chức cho cả lớp hát bài “8/3 của
mẹ và cô”
- Phần nhận xét, đánh giá công việc hàng tuần: Lớp trưởng sẽ điều phối các lớp phó, nhóm trưởng lần lượt lên báo cáo các công việc, hoạt động trong tuần: + Các bạn tổ trưởng tổng kết thi đua chấm chéo của từng thành viên trong
tổ, xếp loại từng tổ viên, nhắc nhở những bạn có điểm thi đua tuần này chưa cao, chưa thực hiện tốt nội quy quy định Đặc biệt, tổ trưởng cần tuyên dương những bạn có sự cố gắng, tiến bộ trong tuần Sau đó, các tổ viên có thể trao đổi thêm với
tổ trưởng và cho ý kiến Tổ trưởng cần lắng nghe và đưa ra những giải đáp thích đáng
+ Các lớp phó (lớp phó học tập và lớp phó văn thể) tiến hành nhận xét theo từng vấn đề mà mình được phân công, về tình hình thực hiện nề nếp, học tập, lao động; giúp cho lớp trưởng nắm được tình hình cụ thể, trên cơ sở đó mà đánh giá nhận xét chung
+ Các tổ thảo luận và đề cử 1 bạn đạt thành tích tốt nhất trong học tập và các hoạt động của trường, lớp trong tổ để được khen thưởng
- Lớp trưởng tổ chức điều phối các thành viên trong lớp tự đánh giá, nhận xét các việc mà mình đã làm tốt và không tốt trong tuần qua Như vậy, mỗi em học sinh có thể rèn luyện khả năng tự đánh giá bản thân trong tập thể
- Tiếp đó, tôi nhận xét chung lại lần cuối, tuyên dương các em làm tốt, nhắc nhở nhẹ nhàng các em còn vi phạm
Trang 7Sau khi kết thúc phần nhận xét, lớp trưởng tuyên bố chủ đề buổi sinh hoạt lớp và bắt đầu phần sinh hoạt theo chủ đề Các hoạt động này có thể được sáng tạo theo nhiều hình thức khác nhau, phù hợp với chủ đề của buổi sinh hoạt
Thông qua hoạt động này, các em sẽ có thể tự tổ chức buổi sinh hoạt lớp cho mình, ban cán sự lớp được rèn luyện kỹ năng tổ chức một giờ sinh hoạt bài bản Các thành viên trong lớp được trình bày quan điểm của mình và tham gia trực tiếp vào các công việc của lớp Thông qua đó, các em sẽ gắn kết hơn, xây dựng tập thể đoàn kết Ngoài ra, các em cũng có thể tự tin bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm của mình về các vấn đề trong lớp cũng như các thành viên trong lớp để cùng nhau rèn luyện và tiến bộ
* Điểm mới:
Với biện pháp giáo dục kỹ năng tổ chức và điều phối cho Ban cán sự lớp thông qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm theo chủ đề, học sinh sẽ có thể làm chủ buổi sinh hoạt Các em học sinh sẽ trực tiếp tổ chức và tham gia trao đổi về các hoạt động và tình hình trong lớp Từ đó, các em ý thức hơn về trách nhiệm của mình đối với tập thể cũng như các công việc chung Đồng thời cũng giúp cho các em học sinh biết cách tổ chức và điều phối các hoạt động của lớp học đúng cách
Bước 2: Rèn luyện kỹ năng giao tiếp, nói trước đám đông và chia sẻ bằng hoạt động kể chuyện trước lớp
* Mục tiêu:
Thông qua giải pháp này sẽ giúp các em học sinh có thể tăng khả năng giao tiếp, nói trước đám đông và chia sẻ Các em sẽ được trao dồi khả năng ngôn ngữ, khả năng nói và thích nghi được với việc thuyết trình trước nhiều hơn người Hơn nữa đây còn là cách để giúp các em có thể tự tin hơn trong việc giao tiếp Nhờ vào các chủ đề quen thuộc học sinh sẽ dễ dàng chia sẻ và truyền đạt thông tin của mình đến với cả lớp
* Nội dung:
Kỹ năng giao tiếp và nói trước đám đông được định nghĩa là sử dụng lý lẽ
và lập luận của bản thân để trình bày một vấn đề, diễn đạt một thông điệp nào đó sao cho người nghe cảm thấy thuyết phục, tương tác với người nghe bằng cách xem xét thái độ biểu hiện của các bạn trong lớp và giải đáp các câu hỏi phản biện
Trang 8Với các em học sinh, kỹ năng giao tiếp và nói trước đám đông đóng vai trò vô cùng quan trọng để đào tạo ra những công dân toàn cầu, đáp ứng nhu cầu của thời kỳ hội nhập Rèn luyện kỹ năng thuyết trình giúp các em học sinh tự tin giới thiệu mình trước tập thể; trình bày những suy nghĩ, quan điểm của mình về một vấn đề, sự kiện trước đám đông; rèn luyện ngôn ngữ diễn đạt để các em có thể truyền tải ý tưởng, suy nghĩ của mình cho người khác hiểu
Chính vì thế, việc chọn hoạt động kể chuyện sẽ giúp học sinh rèn luyện kỹ năng thuyết trình, bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc, quan điểm của bản thân về một chủ
đề nhất định Thông qua hoạt động kể chuyện, các em cũng trở nên tự tin hơn và hòa đồng hơn với tập thể
Để có thể thực hiện tốt các hoạt động rèn kỹ năng giao tiếp, nói trước đám đông, chia sẻ cho học sinh thông qua hoạt động kể chuyện Tôi đã thay đổi những phương thức tác động mới, cụ thể:
- Tôi đưa ra chủ đề “kể về kỉ niệm mà em nhớ nhất với thầy cô giáo của em”, trong khi kể về kỉ niệm các em cần kể rõ được thầy/cô giáo của em như thế nào, dịu dàng hay nghiêm khắc, kỉ niệm đó nói về việc gì, cảm xúc của em như thế nào đối với kỉ niệm đó,
- Học sinh trong lớp sẽ làm việc cá nhân, suy nghĩ trong vòng 5 phút, bạn nào có câu chuyện muốn kể cho cả lớp nghe thì sẽ xung phong lên kể Phần thưởng cho bạn kể hay nhất sẽ là một hộp quà bí mật
Em Thiên An là người đầu tiên xung phong lên kể cho cả lớp nghe câu chuyện về em với cô giáo Tiên - giáo viên chủ nhiệm năm em học lớp 3 Lần đó
em bị ốm phải nghỉ học, cô đã đến tận nhà thăm hỏi, động viên và những ngày sau đó, cô đã giảng lại cho em những kiến thức trong những ngày em nghỉ ốm để
em theo kịp các bạn bè trên lớp Em cảm thấy rất biết ơn và trân trọng những tình cảm mà cô giáo dành cho mình cũng như dành cho các học sinh mà cô dạy
Em Hùng đã xung phong ngay sau đó Em kể về kỉ niệm của em với thầy Minh - thầy tổng phụ trách nhà trường về lần em mắc lỗi, thầy đã không đánh mắng mà chỉ nhẹ nhàng giảng giải, khuyên bảo em giúp em nhận ra lỗi sai của mình, từ đó em không vi phạm nội quy của nhà trường nữa
Các em học sinh trong lớp đều hăng hái dơ tay để được lên kể chuyện Hoạt động này không chỉ kích thích sự hứng thú cho học sinh mà giúp các em rèn luyện
sự tự tin và khả năng bày tỏ quan điểm của mình trước đám đông