Biện pháp đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học toán 2 theo định hướng phát triển năng lực

Microsoft Word GVG201 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG TIỂU HỌC BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP, HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC TOÁN 2 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC (Sách Chân Trời Sáng Tạo) Tác giả Trình[.]

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …

TRƯỜNG TIỂU HỌC …

BIỆN PHÁP

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP, HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC TOÁN 2 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC (Sách Chân Trời Sáng Tạo)

Tác giả: … Trình độ chuyên môn: Đại học Tiểu học Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học …

…, ngày… tháng … năm 2022

MỤC LỤC

1 Tình trạng giải pháp đã biết 1

2 Nội dung sáng kiến giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến 3

2.1 Mục đích của giải pháp 3

2.2 Nội dung giải pháp 3

a) Phương pháp trực quan 4

b) Phương pháp gợi mở - vấn đáp 5

c) Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề 7

d) Phương pháp luyện tập thực hành: 8

3 Khả năng áp dụng của biện pháp 10

4 Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng biện pháp: 10

5 Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu 10

6 Các thông tin cần được bảo mật: Nội dung sáng kiến 11

7 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: 11

8 Tài liệu kèm theo: Không 11

1

MÔ TẢ GIẢI PHÁP SÁNG KIẾN

1 Tình trạng giải pháp đã biết

Trong những năm vừa qua, Đảng Nhà nước, Quốc hội đã nhiều lần cho ý kiến

và chỉ đạo cải tiến, biên soạn chương trình sách giáo khoa của các cấp học đổi mới phương pháp dạy và học Tuy nhiên quá trình thực hiện vẫn còn một số bất cập, vướng mắc Trước yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục để đáp ứng và phù hợp với sự phát triển sáng tạo về tư duy và trí tuệ của học sinh tiểu học Căn cứ vào Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 nêu rõ Giáo dục toán học, hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất, năng lực chủ yếu, năng lực chung và năng lực toán học với các thành tố cốt lõi: năng lực tư duy

và lập luận toán học, năng lực mô hình toán học, năng lực giải quyết vấn đề toán học, năng lực giao tiếp toán học, năng lực sử dụng các công cụ và phương tiện học toán; phát triển kiến thức, kĩ năng then chốt và tạo cơ hội để học sinh được trải nghiệm, áp dụng toán học vào đời sống thực tiễn, giáo dục toán học tạo dựng

sự kết nối giữa các ý tưởng toán học, giữa toán học với các môn học khác và giữa toán học với đời sống thực tiễn Sách giáo khoa được xem như một ngữ liệu, nhằm giúp học sinh đạt chuẩn trong chương trình quy định phát huy phẩm chất, năng lực cho học sinh theo định hướng của Chương trình GDPT 2018

Qua thực trạng hoạt động dạy học trong thời gian qua, tôi nhận thấy như sau:

* Ưu điểm:

Về phương pháp, hình thức dạy học:

Đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học Toán 2 theo định hướng phát triển năng lực Giúp học sinh chủ động tiếp thu, ghi nhớ kiến thức, phát huy những khả năng, lập luận, tư duy, sáng tạo, kĩ năng tính toán, giải quyết vấn đề toán học nhanh gọn, chính xác Học sinh hứng thú, yêu thích tìm hiểu, khám phá phát huy năng khiếu toán học Vận dụng tốt những kiến thức toán học vào cuộc sống hàng ngày

Về nhà trường:

Ngay từ đầu năm học 2020 - 2021, 2021 - 2022 nhà trường đã tổ chức cho 100% giáo viên dạy lớp 1, lớp 2 được tập huấn đầy đủ nội dung chương trình sách giáo khoa và phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất chương trình Giáo dục phổ thông 2018 Nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn để trao đổi kinh nghiệm, góp ý trong công tác giảng dạy, giải quyết mọi vướng mắc đối với chương trình Giáo dục phổ thông 2018

Về giáo viên:

2

Là giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp 2 theo chương trình giáo dục phổ thông

2018 tôi luôn nhiệt tình, năng động, tâm huyết với nghề, có trình độ chuyên môn vững vàng Luôn nhận được sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường và sự đóng góp ý kiến của bạn bè đồng nghiệp trong đơn vị để kịp thời

xử lý, giải quyết những khó khăn vướng mắc trong khi thực hiện biện pháp Phát huy tính tích cực, sáng tạo của giáo viên trong việc vận dụng, kết hợp linh hoạt các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh Về học sinh:

Đối với học sinh lớp 2, các em đã được làm quen với kiến thức mới theo cách tiếp cận năng lực, kiến thức cơ bản ban đầu của môn Toán trong năm học lớp 1

* Hạn chế:

Đối với phương pháp dạy học truyền thống học sinh dễ tiếp thu kiến thức một cách thụ động, giờ học cũng buồn tẻ và kiến thức chỉ thiên về lý thuyết Bởi vì không có nhiều cơ hội thực hành, học sinh không có hứng thú học tập nên học sinh khó có thể áp dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn

Đối với giáo viên:

Năm học 2020 - 2021, 2021- 2022 là năm học được triển khai chương trình, sách giáo khoa mới ở lớp 1 và lớp 2 nên chúng tôi vẫn còn gặp nhiều vướng mắc trong việc tiếp cận nội dung sách giáo khoa

Thực hiện học tập theo bộ sách giáo khoa mới do vậy cả giáo viên và học sinh chưa có nhiều thời gian để tìm hiểu bộ sách mới, thời gian tập huấn không có nhiều do vậy có khá nhiều khó khăn trong việc nắm bắt chương trình cũng như tổ chức các phương thức dạy học chưa được linh hoạt sáng tạo

Đối với học sinh:

Do tình hình dịch COVID - 19 diễn biến phức tạp nên thời gian học sinh học tập trực tuyến nhiều cũng đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình học tập của các

em

Trình độ nhận thức của học sinh chưa được đồng đều nên việc tiếp thu kiến thức của các em còn gặp nhiều khó khăn

Học sinh lớp 2 nhận thức cảm tính chiếm ưu thế hơn nhận thức lý tính Các

em dễ dàng tiếp thu, ghi nhớ công thức, kiến thức dựa trên mô hình, sơ đồ, hình ảnh động mà các em được trực tiếp quan sát Các em rất tò mò, ham thích tìm hiểu toán học, tìm hiểu không gian xung quanh và rất thích tham gia các hoạt động mang tính thực tiễn

Vậy làm thế nào để các em nắm chắc chắn được nội dung chương trình Toán

3

2 theo định hướng phát triển năng lực tạo tiền đề sau này để các em có kĩ năng tính toán nhanh cộng, trừ, nhân, chia, giải toán có lời văn Các số lớn hơn như: số

có 3; 4; 5…chữ số Đó là cả một quá trình sử dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học định hướng phát triển năng lực đem lại hiệu quả

Với những lí do trên, việc đề xuất Biện pháp“ Đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học Toán 2 theo định hướng phát triển năng lực” là điều cần thiết trong dạy học môn Toán 2 ở tiểu học

2 Nội dung sáng kiến giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

2.1 Mục đích của giải pháp

Nhằm để giải quyết các vấn đề còn hạn chế nâng cao chất lượng môn Toán Phát huy tính tích cực, sáng tạo của giáo viên trong việc vận dụng, kết hợp linh hoạt các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh

Học sinh chủ động tiếp thu, ghi nhớ kiến thức, phát huy những khả năng, lập luận, tư duy, sáng tạo, kĩ năng tính toán, giải quyết vấn đề toán học nhanh gọn, chính xác Học sinh hứng thú, yêu thích tìm hiểu, khám phá phát huy năng khiếu toán học Vận dụng tốt những kiến thức toán học vào cuộc sống hàng ngày 2.2 Nội dung giải pháp

* Nội dung

Dạy học với những phương pháp, hình thức tổ chức truyền thống lấy giáo viên làm trung tâm hạn chế những khả năng tư duy, sáng tạo, sự trao đổi giữa người học với thầy cô Học sinh học tập thụ động dựa dẫm nhiều vào sự dẫn dắt của giáo viên, học sinh không có hứng thú khi học Chính vì vậy các kỹ năng học tập, khả năng giải quyết vấn đề của học sinh còn ấp úng không linh hoạt, không chủ động lĩnh hội kiến thức bởi mỗi em có mức độ đón nhận kiến thức khác nhau Dẫn đến kết quả học tập môn Toán chưa cao

Dạy học với những phương pháp, hình thức tổ chức phát triển phẩm chất, năng lực lấy học sinh làm trung tâm khắc phục được những hạn chế của phương pháp dạy học truyền thống như: Học sinh chủ động tiếp thu, ghi nhớ kiến thức, phát huy những khả năng, lập luận, tư duy, sáng tạo, kĩ năng tính toán, giải quyết vấn

đề toán học nhanh gọn, chính xác Học sinh hứng thú, yêu thích tìm hiểu, phát huy năng khiếu toán học Vận dụng tốt những kiến thức toán học vào cuộc sống hàng ngày

Qua quá trình nghiên cứu đề tài, tôi nhận thấy vai trò và tầm quan trọng của Biện pháp:“Đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học Toán 2 theo định

4

hướng phát triển năng lực” là rất thiết thực, cần thiết đối với hoạt động dạy và học Vì vậy tôi đưa ra cách thức và các bước thực hiện biện pháp như sau:

* Cách thức thực hiện

a) Phương pháp trực quan

Là một phương pháp dạy học toán mà ở đó người giáo viên hướng dẫn cho học sinh nắm được tri thức kĩ năng của môn toán dựa trên các hoạt động quan sát trực tiếp của học sinh đối với các hiện tượng, các sự vật cụ thể có ở đời sống xung quanh Khi sử dụng phương pháp trực quan cần lưu ý đồ dùng trực quan phải đẹp, sặc sỡ, sinh động Đồ dùng trực quan phải phong phú đa dạng

* Cách sử dụng:

Với phương pháp này giáo viên hướng dẫn học sinh hoạt động trực tiếp trên các sự vật, học sinh tự khám phá kiến thức, giáo viên nhận xét kết luận vì vậy học sinh nắm chắc kiến thức và kĩ năng tương ứng

Ví dụ: Dạy bài Phép nhân Toán 2 ( trang 9 sách Chân trời sáng tạo tập

2 )

Giáo viên chuẩn bị tranh ảnh, bang đĩa, đồ dùng minh họa, hệ thống các câu hỏi mang tính khám phá nội dung bài học

Hình thức tổ chức giáo viên cho làm việc cả lớp

Giáo viên trình chiếu tranh, ảnh, đồ dùng minh họa… Giáo viên đưa ra định hướng quan sát cho học sinh

Học sinh quan sát tự khám phá nội dung trong các bức tranh, ảnh… Giáo viên

5

yêu cầu một số bạn trả lời khi đã khám phá xong tranh, ảnh… Nói với bạn về những điều em quan sát được?

Mỗi nhóm bút có bao nhiêu chiếc bút chì?

Các bạn quan sát trên hình có bao nhiêu nhóm bút chì?

Tất cả có bao nhiêu bút chì có trong các nhóm?

Em đã thực hiện tính số bạn bằng cách nào?

Giáo viên nhận xét kết luận và đưa ra các số tương ứng 3+3+3+3 = 12hoặc 3 được lấy 4 lần ta viết phép nhân 3 x 4 = 12

Giáo viên thường xuyên sử dụng hình ảnh trực quan (ảnh động) cho học sinh quan sát tạo hứng thú, yêu thích

Tăng cường liên hệ đưa học sinh vào quan sát thực tiễn

Trong lớp có 3 bàn học, mỗi bàn ngồi 2 học sinh Hỏi tất cả có bao nhiêu học sinh?

Hướng dẫn học sinh tham gia vào thao tác đồ dùng trực quan

Qua quá trình quan sát tự khám phá nội dung bài học thông qua tranh ảnh… học sinh rất có hứng thú, tự tin chủ động hình thành kiến thức và ghi nhớ khắc sâu kiến thức, tạo khả năng giao tiếp toán học giữa giáo viên với học sinh, học sinh với học sinh

Chú ý: Khi đưa hình ảnh, đồ dung trực quan… cần rõ nét, đảm bảo hướng quan sát rộng cho tất cả cho học sinh quan sát

Luôn tìm cách phát huy tính tích cực của học sinh với đồ dùng trực quan, đồ dùng trực quan phải gắn liền với nội dung bài học

Quan sát trực tiếp hoặc gián tiếp tùy thuộc vào đồ dùng trực quan giáo viên chuẩn bị

b) Phương pháp gợi mở - vấn đáp

Là một phương pháp dạy học toán mà ở đó người giáo viên không đưa ra kiến thức trực tiếp mà giáo viên dùng hệ thống câu hỏi cho học sinh suy nghĩ trả lời từng câu

* Lưu ý khi sử dụng phương pháp này Câu hỏi phải rõ ràng, ngắn gọn, chính xác

Câu hỏi không được quá dễ hay quá khó

Câu hỏi phải làm cho học sinh suy nghĩ

Không đưa ra những câu hỏi mà học sinh chỉ phải trả lời ở dạng có, không, đúng, sai

Ví dụ : Bài 3 - Toán 2 ( trang 54 sách Chân trời sáng tạo tập 2 )

6

So sánh số bao cà rốt của bốn chú thỏ dưới đây:

Chú thỏ đầu có 109 bao, chú thỏ thứ 2 có 96 bao, chú thỏ thứ 3 có 121 bao và chú thỏ cuối có 100 bao

Hình thức tổ chức thảo luận nhóm

Giáo viên cần chuẩn bị sẵn hệ thống các câu hỏi từ dễ đến khó

Giáo viên cho học sinh đọc và phân tích yêu cầu bài

Bài yêu cầu các em cần làm gì?

Số bao cà rốt của mỗi chú thỏ là bao nhiêu củ?

Các em dùng phép so sánh nào để thực hiện bài?

Chú thỏ nào có số bao cà tốt nhiều hơn? Chú thỏ nào có số bao cà rốt ít hơn? Chú thỏ nào có số bao cà tốt nhiều nhất?

Chú thỏ nào có số bao cà tốt ít nhất?

Những nhóm nào có kết quả khác?

Em hãy giải thích cách làm bài của nhóm mình? * Chú ý:

Giáo viên hỏi có bao nhiêu nhóm kết quả a? Bao nhiêu nhóm kết quả b?

Làm cho học sinh hiểu được điều sai để nhận ra đúng

Không nên kết luận quá sớm

Ứng xử phù hợp không áp đặt

* Cách hỏi:

Giáo viên đưa ra câu hỏi trước để học sinh suy nghĩ rồi mới yêu cầu cách trả lời

Khi hỏi không nên để học sinh trả lời đồng thanh, nói leo hoặc “vuốt đuôi” Khi học sinh trả lời giáo viên cần chú ý lắng nghe để sửa chữa sai về mặt ngôn

12