Thảo luận môn du lịch văn hóa đề tài sản phẩm du lịch văn hóa

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN Khoa Du lịch và Khách sạn BÀI THẢO LUẬN Môn Du lịch văn hóa ĐỀ TÀI SẢN PHẨM DU LỊCH VĂN HÓA Giảng viên hướng dẫn TS Vũ Nam Nhóm thực hiện Nhóm 1 Lớp học phần Du lịch vă[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

Khoa Du lịch và Khách sạn



BÀI THẢO LUẬN

Môn: Du lịch văn hóa

ĐỀ TÀI: SẢN PHẨM DU LỊCH VĂN HÓA

Giảng viên hướng dẫn: TS Vũ Nam

Nhóm thực hiện: Nhóm 1

Lớp học phần: Du lịch văn hóa (222)_02

Năm học: 2022-2023

Hà Nội, 12/2022

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

Khoa Du lịch và Khách sạn



Môn: Du lịch văn hóa

ĐỀ TÀI: SẢN PHẨM DU LỊCH VĂN HÓA

Nhóm sinh viên thực hiện:

Mai Thị Thủy (nhóm trưởng) 11203896

Mục lục

MỞ ĐẦU 1

Phần 1 Các khái niệm cơ bản về sản phẩm du lịch văn hóa 2

1.1 Khái niệm sản phẩm 2

1.2 Khái niệm du lịch văn hóa 2

1.3 Khái niệm sản phẩm du lịch văn hóa 2

Phần 2: Các yếu tố cấu thành sản phẩm du lịch văn hóa 2

2.1 Nguồn tài nguyên du lịch 2

2.2 Các dịch vụ đi kèm 4

Phần 3 Đặc trưng của sản phẩm du lịch văn hóa 5

3.1 Dạng sản phẩm thứ nhất - dịch vụ 5

3.2 Dạng sản phẩm thứ hai - đồ lưu niệm, vật phẩm văn hóa 5

Phần 4: Đánh giá sản phẩm du lịch văn hóa ở Việt Nam 6

4.1 Ưu điểm 6

4.2 Nhược điểm 8

Phần 5: Các giải pháp, khuyến nghị nhằm phát triển sản phẩm du lịch văn hóa ở Việt Nam 8

KẾT LUẬN 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

MỞ ĐẦU

Một đất nước có nền văn hóa được nhiều người biết tới, ngưỡng mộ, yêu mến là nhân tố

vô cùng quý giá để tạo cho quốc gia đó một hình ảnh thương hiệu vững chắc, tin cậy, làm đòn bẩy thúc đẩy các mối quan hệ chính trị, ngoại giao; giao lưu kinh tế, thương mại và

sự quan tâm đối với các lĩnh vực liên quan khác Thông qua văn hóa, du lịch là một trong những lĩnh vực vừa được thừa hưởng thành quả và cũng vừa là công cụ thiết yếu, góp phần quan trọng vào thành công của những nỗ lực trên

Ở bất cứ quốc gia nào, tùy thuộc vào đặc điểm xã hội, dân cư, địa lý cũng như tính đa dạng và bề dày văn hóa lịch sử, các sản phẩm du lịch văn hóa đều chứa đựng những bản sắc độc đáo với những truyền thuyết về văn hóa, lịch sử khác biệt, được gắn kết chặt chẽ với nhau trong một tiến trình lịch sử thống nhất của một dân tộc Chúng được hình thành

và phân bổ rộng rãi ở nhiều địa danh và tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, cả vật thể

và phi vật thể Tuy nhiên, thực tế cho thấy, đa phần các sản phẩm chủ đạo, mang tính cội nguồn, thuộc loại hình du lịch này thường gắn với các địa phương Đặc biệt, chúng thường tập trung chủ yếu hoặc ở các trung tâm du lịch lớn như các đô thị/thủ đô của các nước, hoặc các khu vực lân cận và trong nhiều trường hợp, chúng được tái hiện trong các điểm du lịch là quần thể văn hóa lịch sử, nhằm đa dạng hóa các sản phẩm, tạo thêm sự lựa chọn cho du khách trải nghiệm

Phần 1 Các khái niệm cơ bản về sản phẩm du lịch văn hóa

1.1 Khái niệm sản phẩm

Trong các khoa học kinh tế, sản phẩm là hàng hóa được định nghĩa là sản phẩm do con người tạo ra nhằm mục đích đem trao đổi và bán trên thị trường Hàng hóa có giá trị sử dụng và giá trị trao đổi, hay giá trị, được tính bằng hao phí lao động xã hội để sản xuất ra

nó

1.2 Khái niệm du lịch văn hóa

UNWTO “DLVH bao gồm hoạt động của những người với động cơ chủ yếu là nghiên cứu, khám phá về văn hóa như các chương trình nghiên cứu, tìm hiểu về nghệ thuật biểu diễn, các lễ hội và các sự kiện văn hóa khác nhau, thăm các di tích và đền đài, du lịch nghiên cứu thiên nhiên, văn hóa hoặc nghệ thuật dân gian và hành hương”

ICOMOS “DLVH là loại hình du lịch mà mục tiêu là khám phá những di tích và di chỉ

Nó mang lại những ảnh hưởng tích cực bằng việc đóng góp vào việc duy tu, bảo tồn Loại hình này trên thực tế đã chứng minh chi những nỗ lực bảo tồn và tôn tạo, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng vì những lợi ích kinh tế, văn hóa, xã hội”

Luật Du lịch 2017 (Điều 3 khoảng 17): Du lịch văn hóa là loại hình du lịch được phát triển trên cơ sở khai thác giá trị văn hóa, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tôn vinh giá trị văn hóa mới của nhân loại

1.3 Khái niệm sản phẩm du lịch văn hóa

Sản phẩm của du lịch văn hóa có hai dạng chính, dạng dịch vụ và dạng vật phẩm văn hóa, như đồ lưu niệm, tranh ảnh, băng đĩa Dịch vụ là kết quả của sự kết hợp các hoạt động và các chi phí cần thiết để cho khách du lịch được thưởng thức, hiểu biết và chia sẻ những giá trị văn hóa, lịch sử và thẩm mỹ của đối tượng văn hóa Vật phẩm văn hóa là sản phẩm lao động của con người chứa đựng những hình ảnh, biểu tượng, trang trí phản ánh vẻ đẹp, diễn tả những huyền tích hay các ý nghĩa tâm linh, thẩm mỹ của di tích, đối tượng văn hóa

Tóm lại, sản phẩm du lịch văn hóa được tạo ra để phục vụ cho người tiêu dùng văn hóa, tức là thỏa mãn nhu cầu tinh thần của con người Những cơ sở để hình thành sản phẩm có nhiều điểm khác biệt với sản phẩm hàng hóa thông thường Nó là dạng hàng hóa đặc biệt, trong một thị trường đặc biệt

2

Phần 2: Các yếu tố cấu thành sản phẩm du lịch văn hóa

2.1 Nguồn tài nguyên du lịch

Tài nguyên du lịch văn hóa bao gồm di tích lịch sử - văn hóa, di tích cách mạng, khảo cổ, kiến trúc; giá trị văn hóa truyền thống, lễ hội, văn nghệ dân gian và các giá trị văn hóa khác; công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng cho mục đích du lịch (Luật Du lịch 2017)

Yếu tố quan trọng nhất trong tất cả các yếu tố cấu thành sản phẩm du lịch văn hóa là các giá trị tiềm ẩn trong đối tượng văn hóa, với tư cách là nguồn tài nguyên du lịch

Có thể khẳng định, du lịch đã thúc đẩy việc bảo vệ kho tàng văn hóa của quốc gia Chính nhu cầu tham quan, tìm hiểu, trải nghiệm của du khách đã thôi thúc chính quyền và người dân biết quý trọng, tự hào, quan tâm chăm lo gìn giữ bảo tồn, phục dựng và làm sáng tỏ, phát huy những giá trị vốn quý của di sản văn hóa Hoạt động du lịch dựa vào di sản ở nhiều nơi như Huế, Hội An, Hạ Long…đã và đang trở thành cơ sở, động lực sinh kế chính, ngành nghề chủ yếu của người dân cũng như ngành kinh tế chủ lực của địa phương Du lịch di sản vừa tạo ra thu nhập, việc làm vừa tạo động cơ, vừa tạo ra nguồn lực để bảo tồn và phát huy giá trị di sản; đồng thời hỗ trợ tích cực nâng cao chất lượng cuộc sống, tăng cường hiểu biết, tôn trọng đa dạng và giao thoa các nền văn hóa, làm cơ

sở hình thành quy tắc ứng xử phù hợp giữa người dân với khách du lịch và với di sản Những lợi ích của du lịch di sản là không nhỏ và được chia sẻ đến doanh nghiệp, người dân Một phần doanh thu từ du lịch di sản được quay trở lại tái đầu tư vào việc bảo tồn, tôn tạo, tôn vinh, phục dựng và quản lý di sản Với ý nghĩa đó, du lịch di sản đóng góp to lớn cho bảo tồn và phát huy bền vững di sản văn hóa

Thứ nhất, di sản thiên nhiên phải hội tụ được các đặc trưng kỳ vĩ, hoành tráng, hoặc mỹ

lệ, độc đáo Các đặc trưng này tự chúng có thể đem lại những cảm xúc thẩm mỹ cho du khách Mỗi di tích có những vẻ đẹp khác nhau, nhưng phải là những vẻ đẹp độc đáo, không đơn điệu, gây nên niềm hứng thú riêng có của nó Theo quy luật thẩm mỹ, việc cảm nhận được những giá trị này còn phụ thuộc vào chủ thể, tức là tùy thuộc vào xu hướng thẩm mỹ của người thưởng thức Nhưng bản thân những đối tượng được chiêm ngưỡng phải vốn có những đặc điểm khách quan về tầm vóc, về diện mạo, cấu trúc và vị trí trong bối cảnh, có thể gợi ra những cảm xúc, liên tưởng phong phú đa dạng

Ví dụ: Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng ẩn chứa bao điều bí ẩn của tự nhiên, những hang động như những lâu đài lộng lẫy trong lòng núi đá vôi được tạo tác từ hàng triệu năm trước, bức tranh thiên nhiên sơn thủy hữu tình với hệ thống núi đá vôi và hang động

tự nhiên đa dạng của Tràng An , khung cảnh ngọn núi Phanxipăng vào lúc mặt trời lên Di

sản thiên nhiên mang lại cho du khách những vẻ đẹp hùng vĩ mới mẻ và đặc trưng của từng địa điểm nên đây sẽ là điều thu hút họ đến trải nghiệm và hưởng thụ

Thứ hai, các di sản kiến trúc là nguồn tài nguyên quý giá cho du lịch văn hóa, là cơ sở cho

việc tạo nên những sản phẩm du lịch rất ổn định, khai thác gần như vô tận do số lượng khách hàng có nhu cầu ngày càng tăng Đặc điểm chung của chúng là tầm vóc lớn lao, hoặc kiến trúc độc đáo, tiềm ẩn những ngôn ngữ kiến trúc đặc thù, mẫu mực, mang lại các cảm xúc thẩm mỹ rất mới mẻ cho du khách

Những kiến trúc vĩ đại như Thành cổ Teotihuacan - Mexico ,Vạn lý Trường thành - Trung Quốc, Đền Taj Mahal - Ấn Độ , là những kiến trúc nói lên sức mạnh của con người và chúng là những kho tàng bí ẩn mà chưa được khám phá hết từ đó tạo ra tính tò mò muốn khám phá của du khách từ đó tạo ra nhu cầu đi du lịch

Thứ ba, di sản văn hóa xã hội Bộ phận này trong những thập kỷ gần đây thu hút ngày

càng nhiều khách hàng Tính phong phú, đặc sắc và độc đáo của phong tục tập quán, đời sống, tín ngưỡng, phương thức khai thác thiên nhiên, diễn xướng dân gian, lễ hội là nguồn nguyên liệu không bao giờ cạn, bởi mỗi một nền văn hóa dân tộc là một tập hợp hết sức đa dạng, các giá trị văn hóa riêng biệt, đầy hứng khởi

Ví dụ: Nhã nhạc - Âm nhạc Cung đình Việt Nam, Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, Dân ca Quan họ Bắc Ninh, Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn, Lễ hội Cầu ngư ở Khánh Hòa,

2.2 Các dịch vụ đi kèm

Tất cả những hoạt động để tạo ra các điều kiện cho du khách tiếp cận, chiêm ngưỡng, hưởng thụ những gì mà di sản văn hóa, đối tượng văn hóa mang lại, tức là đáp ứng các nhu cầu về ăn, nghỉ, di chuyển, an ninh, sức khỏe, thông tin và hướng dẫn

Khách du lịch luôn mong muốn được trực tiếp tham gia vào các hoạt động mang tính sáng tạo, nhằm sinh động hóa thêm những trải nghiệm của mình tại nơi họ tới tham quan nên các sản phẩm du lịch văn hóa luôn có những chương trình cho khách trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất , sống như những người bản địa hay nhiều chương trình khác nhau thông qua quá trình tương tác này, vô hình chung họ cũng đã góp phần đáng kể vào làm giàu thêm bản sắc của sản phẩm du lịch tại điểm đến Với đặc điểm này, khi so sánh với các loại hình du lịch khác, có thể thấy du lịch văn hóa là loại hình có ưu thế hơn hẳn trong việc bắt nhịp tốt với xu thế thay đổi của các dòng khách du lịch hiện nay

Khi du khách tham gia khám phá và trải nghiệm những sản phẩm du lịch văn hóa phi vật thể như nghệ thuật dân gian, ca nhạc, hội họa; các liên hoan, lễ hội, làng nghề, ẩm thực, bảo tàng, lối sống, phong tục tập quán , họ có thể dễ dàng hòa mình vào hoạt động sáng

4

tạo và xây dựng sản phẩm Quá trình này tác động trực tiếp vào hầu hết các giác quan cảm nhận của du khách và tạo cho họ những cảm xúc sâu sắc và ấn tượng lâu dài hơn về giá trị văn hóa, tinh thần của sản phẩm điểm đến Như vậy, cùng với những đòi hỏi thiết yếu về việc đảm bảo chất lượng dịch vụ liên quan khác nhằm đáp ứng nhu cầu của khách du lịch, việc tạo thêm cảm xúc cho họ thông qua những sáng tạo trong quá trình trải nghiệm sản phẩm du lịch là vô cùng cần thiết, góp phần quan trọng vào việc giữ chân du khách, khuyến khích họ quay trở lại du lịch cũng như thu hút thêm nguồn khách mới

Phần 3 Đặc trưng của sản phẩm du lịch văn hóa

Để xác định đặc trưng của sản phẩm du lịch văn hóa, cần căn cứ vào hai dạng của sản phẩm là dịch vụ và vật phẩm văn hóa, thường được gọi là đồ lưu niệm

3.1 Dạng sản phẩm thứ nhất - dịch vụ

Đặc trưng đầu tiên là vừa hao mòn vừa không hao mòn trong quá trình sử dụng của khách

hàng Phần không hao mòn là giá trị vốn có của tài nguyên, của di sản hay đối tượng văn hóa Phần bị hao mòn là các chi phí liên quan

Đặc trưng thứ hai là vừa hữu hình vừa vô hình, hay vừa vật thể vừa phi vật thể Một tòa

thành, một ngọn tháp… bản thân chúng là một sự vật hữu hình với quy mô, kiến trúc tạo nên một không gian độc đáo, đó là mặt hữu hình, mặt vật thể Những giá trị kiến thức, giá trị thẩm mỹ của chúng lại là mặt vô hình, mặt phi vật thể

Ví dụ: Tháp Chăm có kiến trúc độc đáo cũng như ý nghĩa của từng loại tháp khác nhau, Hoàng thành Thăng Long, Cố đô Huế mang giá trị của một phần lịch sử phong kiến nước nhà

Đặc trưng thứ ba của sản phẩm du lịch văn hóa là nó vừa có tính chủ quan, vừa có tính

khách quan Tính khách quan là giá trị vốn có của khách thể, tức là của đối tượng văn hóa, tiềm ẩn trong các đối tượng này Tính chủ quan là khả năng khám phá, khả năng phát hiện, xu hướng và năng lực thẩm mỹ của khách du lịch Thiếu một trong hai mặt này thì sản phẩm văn hóa du lịch không hình thành Đặc trưng này là một đặc trưng quyết định

3.2 Dạng sản phẩm thứ hai - đồ lưu niệm, vật phẩm văn hóa

Yếu tố cấu thành của nó thường bao gồm chất liệu, tạo dáng, màu sắc… nhằm đem lại vẻ đẹp độc đáo, lạ mắt, hấp dẫn và có giá trị biểu đạt một ý nghĩa nhất định Ở dạng sản phẩm này, các đối tượng là sản phẩm văn hóa đóng trọn chức năng hàng hóa, gần gũi với văn hóa thông thường Điều khác biệt chủ yếu chỉ là ở chỗ giá trị sử dụng của loại hàng hóa đặc biệt, đó là chúng làm thỏa mãn nhu cầu tinh thần của du khách

Ví dụ: Các sản phẩm lưu niệm như nón lá Việt Nam, những bức tượng nhỏ mang những nét độc đáo đặc biệt của văn hóa Việt Nam, áo cờ đỏ sao vàng hay áo in những đặc trưng của điểm đến,

Phần 4: Đánh giá sản phẩm du lịch văn hóa ở Việt Nam

4.1 Ưu điểm

Về tài nguyên: Du lịch văn hóa là xu hướng của nhiều quốc gia và rất phù hợp với bối

cảnh phát triển của Việt Nam Việt Nam cũng được đánh giá là quốc gia vô cùng tiềm năng để phát triển du lịch văn hóa Một số loại hình du lịch văn hóa đã và đang phát triển

ở Việt Nam như: du lịch lễ hội, du lịch bảo tàng, du lịch di sản, du lịch ẩm thực,…

Với bề dày lịch sử 4000 năm dựng nước và giữ nước, nền văn hóa Việt Nam mang đậm bản sắc dân tộc đã phát triển rất nhiều giá trị to lớn Việt Nam có 54 dân tộc với những phong tục tập quán, thói quen sinh hoạt, tín ngưỡng khác nhau, đây chính là nguồn tài nguyên du lịch văn hóa phong phú Không những thế, Việt Nam còn có hơn 44.000 danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử, trong đó hơn 3000 địa danh là di sản cấp quốc gia, hơn

5000 địa danh di sản cấp tỉnh và 7 di sản văn hóa được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới

Việt Nam có 117 bảo tàng là nơi lưu trữ, trưng bày và tái hiện chân thực về lịch sử phát triển của đất nước Nghệ thuật dân gian mang đặc trưng bản sắc dân tộc Việt Nam luôn hấp dẫn khách du lịch từ khắp mọi miền như những câu quan họ dân ca, làn điệu chèo, cải lương, ca trù, các công cụ âm nhạc truyền thống (đàn bầu, đàn cầm, sáo,…),… trong đó đặc biệt nổi bật là nghệ thuật múa rối nước

Trong đời sống xã hội, Việt Nam có tới 8.000 lễ hội trong đó 90% là lễ hội dân gian và có rất nhiều lễ hội cấp quốc gia Có thể kể đến một số lễ hội phổ biến như Lễ hội văn hóa Tây Bắc kết hợp với sự kiện chính trị 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (Du lịch Điện Biên Phủ), Lễ hội văn hóa dân gian vùng Đồng bằng Nam bộ (Lễ hội Đất Phương Nam),

Lễ hội dân gian kết hợp tham quan những di sản văn hóa được UNESCO công nhận (Con đường Di sản miền Trung), Festival Huế,…

Về tâm linh: Từ lịch sử xa xưa Việt Nam có rất nhiều những vị anh hùng dân tộc có công

có dân với nước gắn với tín ngưỡng thờ cúng Và con người Việt theo khá nhiều tôn giáo khác nhau như Thiên chúa giáo, đạo Tin Lành,… và nhiều nhất là Phật giáo chiếm 90% Ngành du lịch của Việt Nam trong những năm qua đã đạt được rất nhiều thành công nhất

là khi bắt đầu áp dụng những chính sách mở cửa du lịch Đặc biệt là về du lịch văn hóa, Việt Nam đã không ngừng phát triển tạo ra thương hiệu du lịch cho quốc gia với những sản phẩm du lịch văn hóa khác biệt

6

Về chiến lược: Chính phủ quan tâm ưu tiên nhiều hơn vào việc khai thác và sử dụng hợp

lý các tài nguyên du lịch phi vật thể, lấy đó làm công cụ chủ yếu để cạnh tranh thu hút khách du lịch Với bề dày lịch sử, văn hóa truyền thống hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, Việt Nam có nhiều tiềm năng và lợi thế so sánh để phát triển loại hình du lịch luôn được xem là thế mạnh

Với truyền thống văn hóa giàu có và đặc sắc, giá trị di sản văn hóa của Việt Nam luôn có sức hấp dẫn, thu hút khách du lịch quốc tế bởi đặc trưng của nền văn hóa Á Đông, những

di tích, sự kiện ghi đậm dấu ấn trong lịch sử nhân loại, sự đa dạng trong phong tục tập quán, lối sống, ẩm thực, lễ hội Trong ba năm liên tiếp (2019-2021), Việt Nam được tổ chức Giải thưởng Du lịch Thế giới (WTA) bình chọn danh hiệu là “Điểm đến văn hóa hàng đầu Châu Á”

Di sản văn hóa mỗi địa phương, mỗi quốc gia đều mang những dấu ấn đặc trưng riêng có, không trùng lặp, không sao chép rập khuôn Chính vì thế, mỗi điểm đến sẽ là sự ghi nhận của những giá trị văn hóa đặc sắc riêng, mang sự hấp dẫn riêng đối với du khách, tạo nên những dấu ấn, những ưu thế riêng của địa phương/điểm đến Sản phẩm du lịch văn hoá Việt Nam ngày nay càng được củng cố năng lực cạnh tranh khi biết ca hát tận dụng ưu thế riêng thể của mình

Về sản phẩm được xây dựng: Vừa qua, Công ty Lữ hành Hanoitourist hợp tác với Ban

quản lý Di tích nhà tù Hỏa Lò xây dựng sản phẩm với chủ đề: Đêm thiêng liêng - Sáng ngời tinh thần Việt; Đêm thiêng liêng - Sống như những đóa hoa; Hợp tác với Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội cho ra mắt thị trường Tour đêm: Giải mã Hoàng Thành Thăng Long; Hợp tác với Bảo tàng Lịch sử quốc gia ra mắt chương trình du lịch

“Kiến trúc Pháp trong lòng Hà Nội”

Hợp tác giữa Hội nghề du lịch với điểm du lịch trong xây dựng và thực hiện các chương trình du lịch lịch sử, văn hóa nhằm tăng cường tính liên kết vùng trong du lịch Ví dụ như: Hợp tác giữa Hội Lữ hành Hà Nội, Câu lạc bộ Du lịch Bền vững VGREEN và Bảo tàng Lịch sử quốc gia để xây dựng các sản phẩm du lịch có hành trình bắt đầu từ Bảo tàng Lịch

sử quốc gia như: “Caravan Tây Bắc - mùa Ban nở” kết nối Hà Nội với các tỉnh khu vực Tây Bắc; Tour đêm tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng với chủ đề “Trở về cội nguồn - Linh thiêng đất Tổ”

Nhiều sản phẩm như tham quan di sản văn hóa thế giới Cố đô Huế, phố cổ Hội An, di tích Thánh địa Mỹ Sơn, danh thắng Tràng An, tham gia các lễ hội truyền thống và đương đại như lễ hội Chùa Hương, lễ hội Yên Tử, lễ hội Bà Chúa Xứ, Festival Huế… đã nhận được

sự quan tâm lớn của du khách và trở thành những sản phẩm du lịch có thương hiệu, hấp