Đánh giá hiệu quả của chương trình phân loại rác tại nguồn trên địa bàn phường Quyết Thắng Thành Phố Biên Hòa Tỉnh Đồng Nai

Luận Văn: Đánh giá hiệu quả của chương trình phân loại rác tại nguồn trên địa bàn phường Quyết Thắng Thành Phố Biên Hòa Tỉnh Đồng Nai

Mục Lục

Lời Cảm Ơn 2

Danh Mục Chữ Viết Tắt 3

Danh Mục Bảng Biểu Hình Ảnh 4

I ĐẶT VẤN ĐỀ 5

II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 7

2.1 Địa bàn khảo sát: 7

2.1.1 Thành phố Biên Hoà: 7

2.1.2 Phường Quyết Thắng 9

2.2 Chương trình phân loại rác tại nguồn: 11

2.2.1 Một số khái niệm: 11

2.2.2 Chương trình PLRTN trên địa bàn phường Quyết Thắng: 13

III PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN 18

3.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu: 18

3.2 Điều tra xã hội học: 18

3.3 Tổng hợp và xử lý số liệu: 19

IV KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 19

V KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 22

5.1 Kết luận: 22

5.2 Khuyến nghị: 28

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

Xin cảm ơn công ty Môi Trường Và Dịch Vụ Tp Biên Hòa, đồng cảm ơn

Xí Nghiệp Môi Trường Thành Phố Biên Hòa đã hỗ trợ cung cấp cho nhóm những nguồn tài liệu, thông tin hữu ích, ngoài ra còn tạo điều kiện cho Nhóm tham gia trực tiếp vào chương trình phân loại chất thải rắn tại địa phương.

Xin cảm ơn các gia đình trong địa phận phường Quyết Thắng đã nhiệt tình cung cấp thông tin, ủng hộ đề tài của nhóm.

Cuối cùng xin cảm ơn sự tham gia hoạt động và đóng góp nhiệt tình của tất

cả các thành viên trong Nhóm đã làm cho đề tài được hoàn thành tốt đẹp hơn.

Nhóm thực hiện

Danh Mục Chữ Viết Tắt

Danh Mục Bảng Biểu Hình Ảnh

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong lịch sử phát triển có hai sự kiện góp phần to lớn vào việc thay đổi bộ mặttrái đất, đó là sự xuất hiện sự sống và sau đó là loài người Nhưng đồng hành với sự xuấthiện và phát triển của con người lại là rác thải, xã hội loài người càng phát triển thì rácthải càng trở thành một vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sứckhỏe của con người: ô nhiễm đất, nước, không khí, dịch bệnh,… Kết quả nghiên cứukhoa học trên thế giới cho thấy, gần 22 căn bệnh của con người phát sinh chính là do môitrường bị ô nhiễm bởi rác thải và thực tế chứng minh rằng việc quản lý rác thải khônghợp lý chính là một trong những nguyên nhân chính gây ra các hậu quả trên Vậy vấn đềcấp thiết đã và đang được đặt ra là làm thế nào để quản lý rác thải một cách hiệu quả nhất

để giảm thiểu những tác động xấu của chúng

Trên thế giới cũng như Việt Nam đã đưa ra rất nhiều phương pháp để giải quyếthiện trạng trên, nhưng vẫn chưa thật sự tìm ra giải pháp triệt để Hiện nay ở các nước tiêntiến đang áp dụng khá thành công chương trình PLRTN nhằm làm giảm thiểu khối lượngrác phát sinh và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác xử lý rác (tái sinh, tái chế, làm phânbón,…), đây được coi là một chương trình tiên tiến và hiệu quả nhất từ trước đến nay.Những năm vừa qua nướcViệt Nam cũng đang trong quá trình thực hiện thí điểm chươngtrình này ở một số thành phố lớn trong nước, mà gần đây nhất là Thành Phố Biên HòaTỉnh Đồng Nai bắt đầu thí điểm chương trình phân loại rác tại bốn phường: Trung Dũng,Quyết Thắng, Thanh Bình và Hòa Bình vào các tháng 7, 8, 9 năm 2009

Ưu điểm lớn nhất của chương trình PLRTN là thực hiện dựa trên nguyên tắc từcội nguồn bản chất của vấn đề, chính vì vậy nếu áp dụng thành công thì chúng ta sẽ giảiquyết vấn đề một cách triệt để Nhưng kèm theo đó, để triển khai thực hiện chương trìnhnày thì cũng cần phải đáp ứng được rất nhiều yếu tố:

 Chi phí đầu tư lớn cho công nghệ và việc thay đổi bổ sung trang thiết bị, dụng cụthu gom rác, đào tạo nhân lực có kiến thức về phân loại rác

 Cần thời gian lâu dài để có thể thay đổi thói quen của người dân

 Cần những chương trình tuyên truyền giáo dục ý thức cộng đồng hiệu quả.

 Cần những chính sách, luật lệ để triển khai quản lý giám sát hoạt động…

Điều này cũng có nghĩa là sự thành công hay thất bại của chương trình bị phụthuộc vào rất nhiều yếu tố Với thực tế là những kết quả đạt được không mấy thành côngcủa các địa điểm khác (TP Hà Nội, TP HCM…) thì liệu rằng thí điểm lần này tại bốnphường sẽ có kết quả ra sao, thành công hay thất bại và nguyên nhân tại sao lại dẫn đếnnhững thành công hay thất bại đó? Một khi tìm ra được câu trả lời cho những câu hỏi trênthì đồng nghĩa với việc chúng ta đã tìm ra được phần nào hướng giải quyết cho vấn nạnrác thải ở nước ta Muốn biết được điều đó thì chúng ta phải giám sát và đánh giá thườngxuyên quá trình thí điểm tại từng phường một trong suốt quá trình thực hiện Với cùngmột tham vọng giải đáp phần nào những khúc mắc đặt ra trên, nhưng vì thời gian thực

hiện có giới hạn nên nhóm chúng tôi quyết định thực hiện đề tài “Đánh giá hiệu quả của

chương trình phân loại rác tại nguồn trên địa bàn phường Quyết Thắng Thành Phố Biên Hòa Tỉnh Đồng Nai”

Như đã đề cập ở trên, vì lý do hạn hẹp của thời gian, địa bàn nghiên cứu cùng vớikinh nghiệm và kiến thức còn giới hạn nên kết quả thu được của đề tài chỉ mang tính chấttham khảo Nhóm rất mong nhận được các ý kiến đóng góp của thầy và các bạn

II TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Tổng diện tích tự nhiên là 154,73 km2, chiếm 2,64% diện tích tỉnh Thành phốBiên Hòa nằm phía Tây Nam tỉnh Đồng Nai, là Trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị, xãhội của tỉnh lớn này

Vì là tỉnh lỵ của Đồng Nai nên hầu hết các cơ quan nhà nước cấp tỉnh đều nằm tạithành phố này Vừa qua, Hội Đồng nhân dân tỉnh có dự định dời trung tâm hành chánhhiện tại về Khu đô thị Tam Phước - Xã Tam Phước, huyện Long Thành Từ Hà Hội vàotheo quốc lộ 1, tại vòng xoay Tam Hiệp, sẽ gặp cửa ngõ đi vào Trung tâm thành phố

b Hành chính

Biên Hòa có 26 đơn vị hành chính gồm 23 phường: Trung Dũng, Thanh Bình,Hòa Bình, Tam Hòa, Tân Mai, Tam Hiệp, Quang Vinh, Quyết Thắng, Bình Đa, Tân Tiến,Tân Hòa, Hố Nai, Thống Nhất, Tân Biên, Tân Hiệp, Bửu Hòa, Tân Vạn, An Bình, BửuLong, Long Bình Tân, Tân Phong, Trảng Dài, Long Bình Và 3 xã: Tân Hạnh, Hiệp Hòa,Hóa An

c Dân cư

Dân số năm 2005 ước có 541.495 người, mật độ 3.500,97 người/km² Dân sốnăm 2007 đã lên tới 604.548 người Theo thống kê năm 2008, dân số thành phố khoảng610.200 dân, mật độ dân số là 3932 người/km²

Biên Hòa là đầu mối giao thông quan trọng của quốc gia Ngoài hệ thống đườngsắt Thống Nhất thuộc hệ thống đường sắt Bắc - Nam còn có hệ thống đường bộ với nhiềucon đường huyết mạch của Đồng Nai và cả nước như quốc lộ 1, quốc lộ 51, quốc lộ 15

Thành phố Biên Hòa là thành phố có mật độ dân cư cao thứ ba ở Việt Nam sau

Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 3932 người/km² Cùng với Bình Dương vàTp.HCM, Biên Hòa và các huyện Nhơn Trạch, Long Thành, Trảng Bom, Vĩnh Cửu tạothành một tam giác công nghiệp phát triển nhất cả nước Với những định hướng, tiềmnăng và sự phát triển về kinh tế, Đồng Nai đang định hướng để nâng cấp thành phố này

và các huyện lân cận như Trảng Bom và Long Thành trở thành thành phố trực thuộcTrung ương vào trước năm 2015 Hiện nay, thành phố này là một trong những thành phốđông dân, hiện đại và phát triển nhất cả nước

Về cơ cấu kinh tế, năm 2008, công nghiệp - xây dựng chiếm 70,13%; nông lâmnghiệp chiếm 0,43% và dịch vụ chiếm 29,45%

e Lượng rác thải:

Thành phố Biên hòa hiện có khoảng 85% lượng rác thải sinh hoạt được đưa vào

xử lý và có thể khẳng định việc xử lý, tái chế rác sinh hoạt là việc làm hết sức cần thiết đểgiải quyết lượng rác thải sinh hoạt một cách có ích Trong số rác đưa vào xử lý được phânloại để đưa sang bãi chôn lấp khoảng từ 15 đến 20%, số còn lại được Nhà máy xử lý rácchế biến theo các công đoạn Tuy nhiên, thực trạng xử lý rác thải ở thành phố Biên Hòahiện nay vẫn đặt ra những vấn đề tương đối nghiêm trọng về vệ sinh môi trường chung

quanh khu vực xử lý mà những người dân lân cận là những người hứng chịu hậu quả đầutiên Hiện tại, mỗi ngày có khoảng 350 tấn rác thải sinh hoạt được đưa tới nhà máy xử lýrác thải của Công ty cổ phần Vũ Nhựt Hồng ở phường Trảng Dài để xử lý Rác thải quadây chuyền xử lý sẽ thành nguyên liệu dùng để sản xuất phân vi sinh, đối với Nhà máy

xử lý rác của Công ty Vũ Nhựt Hồng mới chỉ sản xuất ra thành phẩm là compost, chưasản xuất ra được phân vi sinh

Tuy nhiên, quá trình hoạt động của nhà máy này đã phát sinh ô nhiễm cho môitrường dân cư sinh sống gần đó, trong đó nặng nhất là mùi hôi (từ nguồn rác tươi khi tậpkết, từ dây chuyền chế biến hở, từ ủ phân thô, rác để ngoài trời ) và nước thải (nước rỉrác, nước mưa tràn vào ) Do công ty chưa tách riêng và đấu nối được hệ thống thoátnước mưa ra ngoài nên nước mưa vẫn hòa chung với nước thải có thể gây ô nhiễm nguồnnước ngầm Công ty Vũ Nhựt Hồng cho biết, phải chờ đến khi giai đoạn 2 của nhà máy(đang xin thêm 5 hécta) được phê duyệt và xây dựng xong thì những quy định về môitrường mới được thực hiện tốt

Như vậy, người dân khu vực xung quanh sẽ phải tiếp tục hứng chịu tình trạngbốc mùi từ rác chế biến này chưa biết đến bao giờ Hơn nữa ngay cạnh Nhà máy xử lý ráccủa Công ty Cổ phần Vũ Nhựt Hồng có thêm một đơn vị xử lý rác nữa là Công ty BốnMùa, không rõ công đoạn xử lý rác ra sao, nhưng qua ghi nhận thì rác vẫn chất cao nhưnúi, để ngoài trời, nguy cơ ô nhiễm ảnh hưởng tới khu dân cư xung quanh là điều khótránh khỏi

2.1.2 Phường Quyết Thắng

a Vị trí địa lý

Phường Quyết Thắng là một trong những phường nội ô của thành phố Biên Hòa,được thành lập và xây dựng sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, là trung tâm hànhchính chính trị của tỉnh, thành phố Biên Hòa Có ranh giới hành chính tiếp giáp:

 Phía Đông giáp phường Thống Nhất

 Phía Tây giáp phường Thanh Bình

 Phía Bắc giáp phường Trung Dũng

 Phía Nam giáp sông Đồng Nai

Phường có tổng diện tích tự nhiên là 142,38ha chiếm 0,92% diện tích tự nhiên củathành phố Biên Hòa.

d Khí hậu - thuỷ văn

Khí hậu ôn hoà thuộc khu vực Đông Nam Bộ Nhiệt độ trung bình hằng năm 25,40C – 290C Nhiệt độ thấp tuyệt đối 20 - 500C

Độ ẩm trung bình hàng năm 83,5% mùa mưa, độ ẩm thấp nhất mùa khô có khi dưới 70% Lượng mưa trung bình 1800 mm/năm, phân phối không đều, trong 6 tháng mùa mưa lượng mưa chiếm 90% lượng mưa cả năm

Hướng gió chủ yếu là Tây – Tây Nam và Đông – Đông Bắc Gió Tây Nam thổi trong mùa mưa với vận tốc trung bình 3,5 m/s Gió Bắc – Đông Bắc thổi từ tháng 11 đến tháng 3, là khu vực ít có bão

2.2 Chương trình phân loại rác tại nguồn:

2.2.1 Một số khái niệm:

a Chất thải rắn:

Theo quan niệm chung: CTR là toàn bộ các vật chất được con người loại bỏ

trong các hoạt động kinh tế - xã hội của mình (bao gồm các hoạt động sản xuất, các hoạtđộng sống và duy trì sự tồn tại của cộng đồng…) trong đó quan trọng nhất là các loại chấtthải sinh ra từ các hoạt động sản xuất và hoạt động sống

Theo quan niệm mới: CTR đô thị là vật chất mà ban đầu mà con người tạo ra

rồi vứt bỏ đi trong khu vực đô thị mà không đòi hỏi được bồi thường cho sự vứt đi đó.Thêm vào đó, chất thải được gọi là CTR đô thị nếu chúng được xã hội nhìn nhận như mộtthứ mà thành phố phải có trách nhiệm thu gom và tiêu hủy (Trần Hiếu Nhuệ, 2001)

b Phân loại chất thải rắn:

Có nhiều cách phân loại CTR như phân loại theo bản chất, ví dụ: tro than, xácxúc vật chết, rác quét đường Tuy vậy, cách phân loại tốt nhất là phân loại theo nguồnphát thải

Hộ gia đình

Rác thực phẩm, giấy, cacton, nhựa, túi nilon, vải, da, rác vườn, gỗ, thủytinh, lon thiếc, nhôm, kim loại, tro, lá cây, chất thải đặc biệt như pin,dầu nhớt xe, lốp xe, ruột xe, sơn thừa…

Khu thương mại

Giấy, cacton, nhựa, túi nilon, gỗ, rác thực phẩm, thủy tinh, lim loại;chất thải đặc biệt như vật dụng gia đình hư hỏng (kệ sách, đèn, tủ …),

đồ điện tử hư hỏng (máy radio, tivi …), tủ lạnh, máy giặt hỏng, pin, dầunhớt xe, săm lốp, sơn thừa…

Công sở

Giấy, cacton, nhựa, túi nilon, gỗ, rác thực phẩm, thủy tinh, kim loại;chất thải đặc biệt như kệ sách, đèn, tủ hỏng, pin, dầu nhớt xe, săm lốp,sơn thừa …

Xây dựng Gỗ, thép, bêtông, đất, cát …

Khu công cộng Giấy, túi nilon, lá cây …

Trạm XL nước thải Bùn hóa lý, bùn sinh học

c Phân loại chất thải rắn tại nguồn:

Theo Sở Tài nguyên & Môi Trường TP.HCM (2006) phân loại rác tạinguồn là quá trình tách riêng chất thải rắn sinh hoạt ra thành một số hoặc tất cả các thànhphần của nó ngay tại nơi phát sinh và lưu giữ chúng một cách riêng biệt trước khi thugom và trong suốt quá trình thu gom, vận chuyển chất thải đến nơi xử lý.

Theo định nghĩa của trung tâm nghiên cứu ứng dụng công nghệ & Quản lýmôi trường – Centema, phân loại rác tại nguồn là hoạt động thực tế tức thời nhằm táchcác thành phần chất thải khác nhau trước khi thu gom, vận chuyển và xử lý

Trong “Quy định về tổ chức và thực hiện thí điểm phân loại chất thải rắnsinh hoạt tại nguồn” của Sở Tài Nguyên & Môi Trường TPHCM, việc phân loại chất thảirắn sinh hoạt tại nguồn là chia các chất thải rắn sinh hoạt ra thành 2 loại:

i Chất thải rắn hữu cơ dễ phân hủy bao gồm : Các thành phần chất thải

có nguồn gốc thực vật (rau, đậu, hoa quả, củ, hạt, cơm thừa…); Các thành phần chất thải

có nguồn gốc động vật ( tôm, cá, thịt, vỏ trứng, xác động vật, phân gia súc, côn trùng…)nhưng không bao gồm các loại vỏ nghêu, vỏ sò, rác sân vườn (lá cây, cành cây nhỏ, hoa,cỏ); Các thành phần đã qua chế biến không sử dụng được

ii Chất thải rắn còn lại : bao gồm các loại các loại chất thải rắn sinh hoạt

không thuộc nhóm chất thải rắn hữu cơ dễ phân hủy, ví dụ như: xương động vật lớn, cácloại rác thải vô cơ như chai lọ, nilon, túi xốp, sành sứ, các loại nhựa, quần áo, bàn ghế cũ

2.2.2 Chương trình PLRTN trên địa bàn phường Quyết Thắng:

a Hệ thống quản lý, thu gom trước khi thực hiện chương trình:

+ Thu gom:

 Tại nơi công cộng: Quét dọn và thu gom rác đường phố tại các khu vựccông cộng bao gồm các tuyến đường, vỉa hè, tiểu đảo và các thùng rác công cộngtrên các tuyến đường do lực lượng công nhân của Cty Dịch vụ Môi trường Đô thịBiên Hòa thực hiện

 Tại hộ gia đình: Thu gom CTR tại các hộ gia đình chủ yếu do công ty Dịch

vụ Môi trường Đô thị Biên Hòa thực hiện Chất thải rắn sinh hoạt từ nguồn thải rađược công nhân Công ty thu gom đưa đến các điểm hẹn gần nhất, sau đó chuyểnqua xe thu gom rác chuyên dùng và chở thẳng về Bãi chôn lấp Trảng Dài

 Tại các đơn vị có khối lượng phát thải lớn: đơn vị có nhu cầu đổt bỏ chấtthải sinh hoạt có khối lượng lớn phải ký hợp đồng với công ty để tiến hành thu gom.Chất thải rắn tại các nguồn này thường được thu gom bằng xe tải chuyên dùng vàđưa thẳng về bãi chôn lấp

 Toàn bộ chất thải rắn đều do Cty Môi trường đô thị Biên Hòa thu gom tạicác điểm hẹn để vận chuyển đến khu vực xử lý là BCL Trảng Dài

+ Xử lý:

Toàn bộ rác đều được chôn lấp tại BCL Trảng Dài BCL Trảng Dài có tất cả 9 ôchôn lấp CTR sinh hoạt và 5 ô chôn lấp chất thải công nghiệp không nguy hại Hiệnnay, 3 ô CTR sinh hoạt và 3 ô chất thải công nghiệp không nguy hại đã được đưa vàovận hành chôn lấp Với tốc độ phát sinh chất thải rắn như hiện nay, dự kiến BCLTrảng Dài vận hành đến năm 2010 thì phải đóng cửa

b Nội dung triển khai:

+ Địa bàn triển khai:

Công ty dịch vụ Môi Trường đô thị Biên Hòa tổ chức triển khai thí điểm nhiệm

vụ phân loại chất thải rắn tại nguồn cho 4 Phường: Trung Dũng, Quyết Thắng, ThanhBình và Hòa Bình

Đây là 4 phường có địa bàn liên kế nhau, nằm trong cùng một lộ trình thu gomCTR, Công tác thu gom được công ty DVMTĐT Biên Hòa quản lý hiệu quả Bên cạnh

đó, điều kiện phát triển kinh tế của 4 phường tương đối đồng đều và trình độ dân trícao Do đó, sẽ thuận lợi khi tiến hành công tác tuyên truyền, hướng dẫn thực hiệnnhiệm vụ cũng như công tác quản lý PLCTR sau khi kết thúc nhiệm vụ trên địa bàn 4phường này.

+ Cơ chế hỗ trợ của UBND TP Biên Hoà:

 Công tác phân loại tại nguồn:

*Tại mỗi hộ gia đình:

- 2 túi đựng chất thải/ngày trong 4 tháng

- 2 thùng đựng rác có nắp đậy màu xanh và màu xám

- Thùng và túi màu xanh đựng chất thải rắn thực phẩm, thùng và túi màu xám chứachất thải rắn còn lại

**Các đối tượng còn lại: tự trang bị

 Công tác thu gom: đầu tư thêm các phương tiện để thu gom riêng biệt 2 loạiCTR từ hộ gia đình với tần suất:

- Thu gom CTR thực phẩm: 7 lần/tuần, thời gian thu gom là 12h-21h tuỳ theo thoảthuận giữa đơn vị thu gom CTR và chủ nguồn thải để có thời gian cụ thể

- Thu gom CTR còn lại: 3 lần/tuần vào các ngày thứ 3, 5, 7 trong tuần, thời gian thugom cũng như đối với CTR thực phẩm

 Công tác vận chuyển:

Rác sau phân loại tại nguồn được thu gom bằng 02 xe ba gác hoặc xe thùng riêngbiệt Trên mỗi xe hoặc thùng đều có gắn bảng xe rác vô cơ và xe rác hữu cơ, đểphân biệt xe thu gom 2 loại rác khác nhau

- CTR thực phẩm sẽ được vận chuyển đến nhà máy sản xuất phân compost

- CTR còn lại được vận chuyển đến khu phân loại tại bãi chôn lấp Trảng Dài phânloại tùy theo mục đích tái chế, tái sử dụng Những phần không thể tái chế hoặc tái

sử dụng sẽ được mang đi chôn lấp