Các nhân tố ảnh hưởng đến chi tiêu đầu tư và Giải thích tình hình kích cầu đầu tư ở VN

Luận văn : Các nhân tố ảnh hưởng đến chi tiêu đầu tư và Giải thích tình hình kích cầu đầu tư ở VN

A PHẦN MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài

Nhận thức được vai trò quan trọng của kinh tế Đầu Tư,Đảng và Nhà nước ta

dã thực hiện chính sách kinh tế mở cửa,hội nhập quốc tế,tiến hành hàng loạt các biện pháp cải cách,đổi mới nền kinh tế quốc dân để đưa Việt Nam xây dựng nên kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.Trong quá trình đổi mới đó,đầu tư

có vai trò vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Vấn đề đặt ra là để thúc đẩy hoạt động đầu tư trong điều kiện tiềm lực về cơ

sở hạ tầng,chính sách thu hút đầu tư còn nhiều hạn chế,cần phải xây dựng một hệ thống các chính sách hỗ trợ đầu tư đồng bộ thống nhất.Việc làm thế nào để kích cầu đầu tư và sử dụng các khoản chi tiêu đầu tư sao cho hợp lý là một vấn đề còn bộc lộ nhiều hạn chế chưa phù hợp đối với yêu cầu đầu tư của Việt Nam

Do vậy,việc nghiên cứu đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến chi tiêu đầu tư và giải thích tình hình kích cầu đầu tư ở Việt Nam” có tính cấp thiết cao,đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn

Đây là một đề tài được làm trong trường đại học của sinh viên nên mục đích

chính là học tập và nghiên cứu trao đổi nhằm làm sáng tỏ thêm những vấn đề chưa hiểu rõ hoặc chưa nắm bắt hết về nội dung môn học,từ đó có cái nhìn va suy nghĩ

rõ hơn về tình hình đầu tư của nước ta hiện nay.Cùng nhau đánh giá và tìm ra hướng đi mới cho hoạt động đầu tư ở nước ta

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là hoạt động chi tiêu đầu tư va tình hình kích cầu đầu tư của Việt Nam tại Đại học Kinh Tế Quốc dân khóa học 2006 - 2010

3 Phương pháp nghiên cứu

Tìm hiểu,đánh giá,phân tích và nghiên cứu thông qua sách báo,qua mạng Internet va qua tham khảo ý kiến cua thầy cô,từ đó rút ra những kinh nghiệm cho bản thân

4 Kết cấu của đề tài

Để đạt được mục đích trên đây,luận văn được kết cấu thành 3 chương như sau

CHƯƠNG I: Cơ sở lý luận về vấn đề nghiên cứu.

CHƯƠNG II: Thực trạng về các nhân tố ảnh hưởng đến chi tiêu đầu tư và

tình hình kích cầu đầu tư ở Việt Nam

CHƯƠNG III: Giải pháp nhằm tăng cường kích cầu đầu tư ở Việt Nam

B NỘI DUNG CHÍNH CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHI TIÊU ĐẦU

TƯ VÀ GIẢI THÍCH TÌNH HÌNH KÍCH CẦU ĐẦU TƯ Ở VIỆT NAM

I Một số khái niệm cơ bản

1.1 Đầu tư

Đầu tư là việc sử dụng phối hợp các nguồn lực vào một hoạt động nào đó nhằm đem lại lợi ích cho chủ đầu tư trong tương lai

12 Các nguồn lực đầu tư

Nguồn lực đầu tư bao gồm:Vốn, đất đai,tài nguyên

Cần chú ý :Vốn khác tiền ở chỗ:

- Vốn phải luôn được gắn với chủ sở hữu

- Vốn phải được tích tụ đủ một lượng nhất định thì mới đem đi đầu tư được

- Vốn đại diện cho một lượng giá trị tài sản

- Vốn được biểu hiện bằng tiền và phải vận động sinh lời

- Vốn có giá trị về mặt thời gian

1.3 Chi tiêu đầu tư

Chi tiêu đầu tư là quá trinh nhà đầu tư quyết định thời điểm thực hiện đầu tư

và kết hợp các nguồn lực với tỉ lệ như thế nào để quá trình thực hiện đầu tư đạt được kết quả cao nhất

II Một số nhân tố ảnh hưởng đến chi tiêu đầu tư

2.1 Lợi nhuận kỳ vọng

Là phần lợi ích mà nhà đầu tư mong muốn có được sau khi kết thúc quá trình thực hiện và vận hành đầu tư Những kết quả này có thể là sự tăng thêm các tài sản chính (tiền vốn), tài sản trí tuệ (trình độ văn hoá, chuyên môn, quản lý, khoa học ),tài sản vật chất (nhà máy, đường xá,bệnh viện,trường học) và nguồn nhân lực

có đủ điều kiện làm việc với năng suất lao động cao hơn trong nền sản xuất xã hội 2.2 Lãi suất tiền vay

Thông thường các nhà đầu tư phải vay vốn để thực hiện đầu tư Lãi suất phản ánh giá của khoản tiền vay

2.3 Sản lượng quốc gia

GNP(Gross National Product) tức Tổng sản lượng quốc gia hay tổng sản phẩm quốc gia là một chỉ tiêu kinh tế đánh giá sự phát triển kinh tế của một đất nước.Nó được tính là tổng giá trị bằng tiền của các sản phẩm cuối cùng và dịch vụ

mà công dân của một nước lam ra trong một khoản thời gian nào đó,thông thường

là một năm tài chính,không kể làm ra ở đâu(trong hay ngoài nước)

Công thứ tính :

GNP=C+I+G+(X-M)+NR

Trong đó: C:chi phí tiêu dùng cá nhân

I:Tổng đầu tư cá nhân quốc nội(tất cả các doanh nghiệp đầu tư trên lãnh thổ một nước)

G: Chi phí tiêu dngf của chính phủ

X:Kim ngạch xuất khẩu các hàng hoá và dịch vụ

M:Kim ngạch nhập khẩu của hàng hoá và dịch vụ

NR: thu nhập ròng từ các hang hoá và dịch vụ đầu tư ở nước ngoài(thu nhập ròng)

2.4 Tổng đầu tư xã hội

Tổng đầu tư xã hội = Tổng đầu tư nhà nước+ tổng đầu tư của doanh nghiệp

- Tổng đầu tư nhà nước là tổng phần vốn đầu tư của chính phủ vào trong nền kinh tế.Thông thường,nhà nước hay đầu tư vào nhưng ngành đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu rất lớn mà các doanh nghiệp không thê đáp ứng được,và vào các ngành công cộng

- Tổng đầu tư của doanh nghiệp là tổng phần vốn đầu tư của doanh nghiệp vào các lĩnh vực kinh tế.Thông thường mục đích đầu tư của doanh nghiệp là thu được phần lợi nhuận lớn hơn phần vốn bỏ ra ban đầu

2.5 Chu kỳ kinh tế

Chu kỳ kinh tế, còn gọi là chu kỳ kinh doanh, là sự biến động của GDP

thực tế theo trình tự ba pha lần lượt là suy thoái, phục hồi và hưng thịnh (bùng nổ) Cũng có quan điểm coi pha phục hồi là thứ yếu nên chu kỳ kinh doanh chỉ gồm hai pha chính là suy thoái và hưng thịnh (hay mở rộng)

• Suy thoái là pha trong đó GDP thực tế giảm đi Ở Mỹ và Nhật Bản, người ta quy định rằng, khi tốc độ tăng trưởng GDP thực tế mang giá trị âm suốt hai quý liên tiếp thì mới gọi là suy thoái

• Phục hồi là pha trong đó GDP thực tế tăng trở lại bằng mức ngay trước suy thoái Điểm ngoặt giữa hai pha này là đáy của chu kỳ kinh tế

• Khi GDP thực tế tiếp tục tăng và bắt đầu lớn hơn mức ngay trước lúc suy thoái, nền kinh tế đang ở pha hưng thịnh (hay còn gọi là pha bùng nổ) Kết thúc pha hưng thịnh lại bắt đầu pha suy thoái mới Điểm ngoặt từ pha hưng thịnh sang pha suy thoái mới gọi là đỉnh của chu kỳ kinh tế

III Kích cầu đầu tư (khái niệm, vai trò, vị trí )

Kích cầu đầu tư là việc chính phủ đưa ra những biện pháp, đường lối, chủ trương, chính sách nhằm làm tăng cầu đầu tư trong nước Tuỳ theo từng thời kì, từng nhiệm vụ kế hoạch của đất nước mà chính phủ sẽ kích cầu đầu tư về những lĩnh vực,ngành nghề cho phù hợp

Tuy nhiên trong thực tế Chính phủ cũng gặp nhiều khó khăn để đưa ra những quyết định đúng đắn Bởi lẽ không thể đoán trước được tình hình kinh tế sẽ biến đổi theo chiều hướng nào.Hơn nữa một chính sách nhằm kích cầu không thích hợp

sẽ để lại hậu quả xấu rất lớn cho nền kinh tế

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHI TIÊU ĐẦU

TƯ VÀ TÌNH HÌNH KÍCH CẦU ĐẦU TƯ Ở VIỆT NAM

I Thực trạng về các nhân tố ảnh hưởng đến chi tiêu đầu tư

1.1 Thực trạng về đầu tư Việt Nam

1.1.1 Đầu tư ở trong nước

Đầu tư trong nước là việc sử dụng vốn để sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân ( bao gồm người Việt Nam, là người nước ngoài thường trú ở Việt Nam)

Hiện nay, đầu tư trong nước đang ngày càng phát triển Việc xuất hiện sàn giao dịch chứng khoán Hostc tại thành phố HCM vào năm 2001 là bước ngoặt cho thị trường đầu tư trong nước.Có thể nói thị trường chứng khoán kênh huy động vốn rất quan trọng cho các doanh nghiệp trong nước đã được niêm yết

Nhà đầu tư trong nước sẽ là nòng cốt của thị trường chứng khoán

Sau 7 năm đi vào hoạt động và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam

đã hình thành một cơ sở nhà đầu tư vững mạnh

Theo thống kê của Ủy ban Chứng khoán, tính đến cuối tháng 6/2007, thị trường chứng khoán Việt Nam có 243.809 tài khoản tăng 2,3 lần so với tháng 12/2006 (106.393 tài khoản) Trong đó, 242.624 tài khoản của nhà đầu tư cá nhân

và 1.185 tài khoản nhà đầu tư có tổ chức

Để phát triển cầu chứng khoán, trong thời gian tới, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ khuyến khích phát triển nhà đầu tư,các tổ chức trong nước làm nòng cốt, đào tạo phổ cập kiến thức cho công chúng dưới các hình thức khác nhau, làm cho công chúng đầu tư, các doanh nghiệp hiểu được các nội dung của thị trường chứng khoán , các nghiệp vụ liên quan, thậm chí cần trang bị các kiến thức về đầu tư, về rủi ro và biện pháp phòng ngừa cũng như khả năng phân tích dự báo tình hình biến động của thị trường chứng khoán

Ngoài việc đầu tư trên thị trường chứng khoán,nhà đầu tư trong nước còn đa dạng hoá các hình thức đầu tư của mình như đầu tư vào vàng,ngoại tệ,bất động sản…tạo điều kiện kích thích sự tăng trưởng kinh trong nước

1.1.2 Đầu tư của nước ngoài vào nước ta

Lao Động Cuối tuần số 04 Ngày 27/01/2008 Cập nhật: 6:44 AM, 24/01/2008(LĐCT) - Ngày 24.1.2008, Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức hội nghị tổng kết 20 năm đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Trong 20 năm vốn đăng ký đầu tư nước ngoài

ở Việt Nam đạt 98 tỉ USD với khoảng 9.500 dự án, vốn đầu tư được thực hiện đạt hơn 43 tỉ USD

Khu vực đầu tư nước ngoài đã đóng góp hơn 17% GDP, 16% tổng đầu tư xã hội, đã tạo ra hàng trăm ngàn việc làm Đầu tư nước ngoài đã có đóng góp to lớn vào sự phát triển ngoạn mục của Việt Nam trong 20 năm qua

Đầu tư nước ngoài vào VN tiếp tục tăng

(NLĐ)- Theo Cục Đầu tư nước ngoài, 10 tháng đầu năm 2008, cả nước thu hút được 59,31 tỉ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) Các dự án tập trung chủ yếu vào lĩnh vực công nghiệp và xây dựng với 55,7%; dịch vụ 43,9%

Tính riêng tháng 10, đã có 22 lượt dự án tăng vốn đầu tư với tổng vốn đầu tư là

169 triệu USD, đưa tổng dự án tăng vốn 10 tháng đầu năm 2008 là 247 lượt dự án với tổng vốn đầu tư đăng ký tăng thêm là 1,02 tỉ USD Cục Đầu tư nước ngoài đánh giá: Vốn FDI tiếp tục đổ vào VN bất chấp tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu Điều

đó chứng tỏ nhà đầu tư nước ngoài vẫn đặt niềm tin vào thị trường VN

1.1.3 Đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài

Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, 5 tháng đầu năm 2007, các doanh nghiệp Việt Nam đã đầu tư ra nước ngoài 15 dự án với số vốn đăng ký gần 90 triệu USD, nâng tổng số dự án đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam lên 200 dự án, tổng vốn trên 1 tỷ USD

Các doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu đầu tư vào lĩnh vực thăm dò, khai thác dầu khí, sản xuất hàng gia dụng, vật liệu xây dựng, nông-lâm-ngư nghiệp và

Trong số 33 nước và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam thì Lào chiếm tới 70 dự án, với số vốn đăng ký 461 triệu USD, chiếm 44,7% tổng vốn đăng ký

Cục Đầu tư nước ngoài đánh giá, nhìn chung các dự án đầu tư ra nước ngoài đã bước đầu được triển khai hiệu quả Ngày càng có nhiều doanh nghiệp có

kế hoạch đầu tư ra nước ngoài để mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm Tuy nhiên,

số lượng dự án và quy mô vốn đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam còn nhỏ Cục Đầu tư nước ngoài dự báo, năm nay, vốn đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam có thể đạt 300 triệu USD, chủ yếu là vào các thị trường quen thuộc, trong đó có Lào

(Theo TTXVN)

- Đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam sẽ tiếp tục gia tăng

Mặc dù tình hình trong nước và quốc tế có nhiều khó khăn, song theo báo cáo của

Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Bộ KH - ĐT) về tình hình đầu tư ra nước ngoài (ĐTRNN) của Việt Nam trong 10 tháng năm 2008, xu hướng ĐTRNN của Việt Nam sẽ tiếp tục gia tăng

Theo báo cáo của Bộ KH – ĐT, trong 10 tháng năm 2008 đã có 52 dự án do các doanh nghiệp Việt Nam ĐTRNN với tổng số vốn đầu tư đăng ký (kể cả cấp mới và tăng vốn) trên 502,7 triệu USD Quy mô vốn đầu tư trung bình đạt 9,66 triệu USD/

dự án

Trong đó, các dự án ĐTRNN tập trung nhiều nhất trong lĩnh vực công nghiệp với

24 dự án, tổng vốn đầu tư là 239 triệu USD, chiếm 46,1% số dự án và 75,5% tổng vốn đầu tư Tiêu biểu có dự án của Công ty cổ phần hợp tác kinh tế Việt – Lào đầu

tư xây dựng nhà máy thủy điện Nậm Mô (Lào) với tổng vốn đầu tư 142,09 triệu USD

Về địa bàn, Lào vẫn là quốc gia dẫn đầu về đầu tư Việt Nam ra nước ngoài với 13

dự án, tổng vốn đầu tư là 137,3 triệu USD

Dự báo tổng số vốn đăng ký ĐTRNN của các doanh nghiệp Việt Nam trong năm

2008 bao gồm cả tăng vốn sẽ đạt khoảng 800 triệu USD, trong đó vốn thực hiện khoảng 400 triệu USD

(Nguồn: Website Đảng Cộng sản VN)

1.2 Thực trạng về các nhân tố ảnh hưởng đến chi tiêu đầu tư ở Việt nam hiện nay

1.2.1 Lợi nhuận kỳ vọng

Theo lý thuyết Keynes

_ một trong hai yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp là Lợi nhuận kì vọng(LNKV).Nếu LNKV tăng:nhà đầu tư sẽ mở rộng quy

mô đầu tư và ngược lại LNKV giảm:nhà đầu tư sẽ thu hẹp quy mô đầu tư

_Keynes còn đưa ra thuật ngữ liên quan đến LNKV:Hiệu quả cận biên của vốn đầu tư (hay tỉ suất lợi nhuận biên)=số đồng lợi nhuận tăng thêm khi tăng thêm

1 đồng vốn đầu tư.Thuật ngữ này có xu hướng giảm dần bởi rất nhiều nguyên nhân.Trong đó hai nguyên nhân chính làm cho tỉ suất lợi nhuận biên có xu hướng giảm dần là:

.Khi đầu tư tăng nhu cầu nguyên vật liệu máy móc tăng =>Giá nguyên vật liệu tăng (giả định giá bán 1 sản phẩm không thay đổi)=>Lợi nhuận trên một đơn vị sản phẩm giảm =>Tỉ suất lợi nhuận giảm

.Cung hàng hóa dịch vụ ngày càng tăng=> Giá sản phẩm giảm(giả sử chi phí ban đầu không thay đổi)=>Lợi nhuận trên một đơn vị sản phẩm giảm =>Tỉ Suất lợi nhuận biên giảm

Chính vì hiểu được tỉ suất lợi nhuận có xu hướng giảm nên các doanh nghiệp thường xuyên phải linh động thay đổi hình thức quản ly cũng như quy mô đầu tư sao cho phù hợp nhất

_Các nhà đầu tư khi quyết định đầu tư không căn cứ vào tỉ suất lợi nhuận theo cách tính thông thường mà dựa vào tỉ suất lợi nhuận biên của vốn.Họ chỉ tiếp tục đầu tư khi mà tỉ suất lợi nhuận biên của vốn còn lớn hơn tỉ lệ lãi suất tiên vay.Có nghĩa là phải thấu được cái lợi chắc chăn trước mắt thi họ mới quyết định

mở rộng đầu tư.Trong thực tế Tỉ suất lợi nhuận là đại lượng khó xá định nhưng chính đại lượng khó xác định này lại là động lực thúc đẩy các nhà đầu tư bỏ vốn để đầu tư.Bởi lẽ tỉ suất lợi nhuận chỉ là mong muốn của họ đạt được sau khi kết thúc quá trình đầu tư Nên không thể dự đoán chính xác đại lượng này bằng bao nhiêu khi mà hoạt động đầu tư chưa xảy ra

12.2 Lãi suất tiền vay

Lãi suất tiền vay chính là giá của khoản vốn vay.Vì thế nó cũng được coi là chi phí đầu tư ban đầu và có ảnh hưởng trực tiếp tơi quyết định đầu tư của doanh nghiệp

Nếu giá của vốn vay nhỏ hơn tỉ suất lợi nhuận vốn đầu tư thì nhà đầu tư sẽ mở rộng quy mô và ngược lại nếu giá của vốn vay lớn hơn tỉ suất lợi nhuận vốn đầu tư thì nhà đầu tư sẽ cắt giảm quy mô đầu tư.

1.2.3 Sản lượng quốc gia

Xuất phát tư công thức(đã nêu ở 2.3 phần II chương 1) ta thấy hoạt động đầu

tư va sản lượng quốc gia có ảnh hưởng trực tiếp tới nhau Ở đây ta xem xét sự thay đổi của sản lượng quốc gia sẽ tác động đến hoạt động đầu tư như thế nào

Sản lượng quốc gia tăng ( với điều kiện các yếu tố khác không thay đổi) sẽ là nhân tố cơ bản làm tăng quy mô vốn đầu tư.Thực tế chứng minh rằng khi mà nên kinh tế đang trong đà phát triển (hay đang trong giai đoạn phục hồi) thì các nhà đầu

tư sẽ mở rộng quy mô đầu tư.( xem cụ thể trong phần chu kì kinh tế) Và ngược lại khi sản lượng quốc gia giảm (với điệu kiện các yếu tố khác không thay đổi) là nhân

tố cơ bản làm giảm quy mô vốn đầu tư vì các nhà đầu tư sẽ thu hẹp quy mô đầu tư

Tuy nhiên tốc độ tăng của sản lượng quốc gia và tốc độ tăng quy mô vốn đầu

tư không giống nhau Khi sản lượng nền kinh tế thay đổi thì vốn đầu tư thay đổi theo cùng chiều nhưng tốc độ thay đổi của vốn đầu tư lớn hơn nhiều lần so với sự thay đổi sản lượng.Cụ thể khi doanh thu tăng thêm i% thì vốn đầu tư phải tăng thêm 1 số j lớn hơn i rất nhiều lần vì để sản xuất thêm 1 đơn vị sản phẩm thì tiêu tốn rất nhiều nguồn lực nên tổng số vốn để sản xuất ra 1đơn vị sản phẩm đó là rất nhiều và ngược lại

1.2.4 Tổng đầu tư xã hội

Tổng đầu tư xã hội= Đầu tư của nhà nước+ Đầu tư của doanh nghiệp

Theo tổng cục Thống kê, khối lượng vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện năm

2007 theo giá thực tế ước tính vốn khu vực nhà nước 200.000 tỉ đồng, chiếm 43,3% tổng vốn và tăng 8,1%; vốn khu vực ngoài nhà nước 187.800 tỉ đồng, chiếm 40,7%

và tăng 24,8% Vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện chín tháng đầu năm khu vực nhà nước 162.200 tỉ đồng, tăng 8%; khu vực ngoài nhà nước 118.500 tỉ đồng, giảm 9,6% Số liệu này chứng tỏ, khu vực nhà nước sử dụng vốn ít hiệu quả hơn xét trên khía cạnh tạo công ăn việc làm, trong khi tiếp tục có nguồn vốn đầu tư ổn định

Trong hai bộ phận trên thì đầu tư của nhà nước là khởi nguồn cho đầu tư của doanh nghiệp có thể thấy rõ nhận định này khi xem xét vai trò của Chính phủ- kim chỉ nam, lực lượng đi đầu, định hướng cho tất cả các thành phần kinh tế khác

Thứ nhất, với những khu vực kinh tế mới, những ngành kinh tế mới, doanh nghiệp chưa đủ khả năng thực hiện quá trình đầu tư

Thứ hai, rủi ro của những khu vực kinh tế, ngành kinh tế mới này thường không thể dự đoán trước được

Thứ ba, đầu tư Nhà nước, đầu tư công luôn luôn cần thiết vì chúng ta không thể trông chờ tất cả vào khu vực kinh tế tư nhân trong phát triển các công trình, dự

án trọng điểm, cần rất nhiều vốn như đường sá, cầu, cảng…

Vì vậy nhà nước phải là lực lượng đầu tiên thực hiện đầu tư vào các khu vực kinh tế mới này thông qua việc xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng ban đầu để phục

vụ cho quá trình đầu tư Chính phủ phải tạo ra một môi trường thuận lợi như cung

cấp các khoản vay ưu đãi, có các chính sách thuế khuyến khích khu vực kinh tế tư

chết sáng kiến của khu vực kinh tế tư nhân Và khi thực hiện những chính sách tài khóa cũng phải làm thế nào để không hạn chế thái quá việc đầu tư của khu vực kinh

tế tư nhân.

-Về đầu tư của nhà nước:

Như đã nói ở trên, đầu tư Nhà nước có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, là khởi nguồn cho đầu tư của doanh nghiệp Thực tế hiện nay cho thấy các chương trình kinh tế trọng điểm, công trình xây dựng lớn đều được Nhà nước đầu tư

Tuy nhiên Có một điều ai cũng nhận ra là đầu tư sai hầu hết là đầu tư nhà nước Nên một trong những biện pháp quan trọng là phải giảm đầu tư nhà nước, tạo điều kiện, mở rộng lĩnh vực cho đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài tăng Nhà nước sẽ chuyển dần nhiệm vụ, chủ yếu là qui hoạch, còn đầu tư là quyền của các chủ thể kinh tế Nhà nước nên chủ động thu hẹp lĩnh vực đầu tư nhà nước, tránh ôm đồm Nguồn vốn trong dân còn rất nhiều, người ta phải đầu tư gián tiếp lên thị trường chứng khoán vì đầu tư trực tiếp bị khống chế bởi nhà nước

Kinh tế nhà nước chủ đạo không có gì để bàn Nhưng bên cạnh phải xác định kinh tế tư nhân là chủ lực Chủ đạo không có chủ lực thì không

- Đầu tư của doanh nghiệp:

Đầu tư tư nhân trong nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng nhanh, trở thành nguồn tạo công ăn việc làm chủ yếu cho nền kinh tế, trong khi kinh tế nhà nước ngày càng giảm tỷ trọng trong GDP

Thứ nhất, mặc dù số lượng và vốn đầu tư của DN tăng đáng kể, song quy mô của DN vẫn còn nhỏ và tăng trưởng chậm Theo thống kê của CIEM, Việt Nam hiện có tới 80% DN có vốn dưới 5 tỷ đồng

Yếu về quy mô, những chỉ số khác đều cho thấy, DN Việt Nam còn phải phấn đấu nhiều, tăng trưởng tài sản DN đạt tốc độ trung bình 18,2%/năm, tăng trưởng vốn chủ sở hữu khiêm tốn hơn với 14,7%/năm, tăng trưởng về doanh thu đạt 17,5%/năm, còn tăng trưởng về lợi nhuận chỉ đạt 13%/năm

Doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã đóng góp tích cực vào việc thu hút lao động, giải quyết công ăn việc làm cho người lao động Theo nghiên cứu của tiến sĩ Nguyễn Quang A, trong bảy năm tính từ

2000, số việc làm mới được tăng thêm là 3.180.000 người Con số này là nhờ khối doanh nghiệp tư nhân và đầu tư nước ngoài, trong đó, khối tư nhân tạo ra 2.329.000 người và khối có vốn nước ngoài là 1.037.000 người Khối doanh nghiệp nhà nước trong bảy năm đó không tạo thêm việc làm mới mà còn mất đi hơn 181.000 việc làm

Điều đó chứng tỏ việc phát triển các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác là một định hướng đúng và không chỉ có hiệu quả về kinh tế mà còn có hiệu quả lớn hơn về mặt xã hội Cần tạo môi trường thông thoáng hơn và khuyến khích việc thành lập doanh nghiệp ngoài nhà nước

Ngoài ra vốn trung bình tạo một việc làm mới cho khối tư nhân là 0,25 tỉ đồng/chỗ làm, trong khi con số tương ứng ở khối doanh nghiệp nhà nước là 0,84 tỉ đồng Đánh giá khái quát, ông Nguyễn Quang A chỉ ra, khối doanh nghiệp nhà nước tuy chỉ có chưa tới 5% tổng số lao động cả nước nhưng lại sử dụng gần 1/2 tổng đầu tư xã hội và chỉ đóng góp 37% vào GDP của năm 2006

Mô hình tốt nhất mà tôi nghĩ VN nên áp dụng là xây dựng quan hệ đối tác giữa đầu tư công và đầu tư tư nhân, kết hợp hai nguồn vốn này để cùng nhau xây dựng đất nước”- ông Supachai Panitchpakdi- Tổng thư ký về thương mại và phát triển của Liên hiệp quốc nhận định

Tất nhiên, kinh tế tư nhân cũng phải tự thúc đẩy kinh doanh, đa dạng hóa hình thức kinh doanh cũng như cơ cấu hàng xuất khẩu của mình Theo tôi, các sản phẩm của Việt Nam nói riêng và châu Á nói chung có đầy đủ khả năng để tiếp cận với nhiều thị trường trên thế giới

1.2.5 Chu kỳ kinh tế

• Chu kỳ kinh tế là những biến động không mang tính quy luật Không có hai chu kỳ kinh tế nào hoàn toàn giống nhau và cũng chưa có công thức hay phương pháp nào dự báo chính xác thời gian, thời điểm của các chu kỳ kinh tế Chính vì vậy chu kỳ kinh tế, đặc biệt là pha suy thoái sẽ khiến cho cả khu vực công cộng lẫn khu vực tư nhân gặp nhiều khó khăn Khi có suy thoái, sản lượng giảm sút, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao, các thị trường từ hàng hóa dịch vụ cho đến thị trường vốn thu hẹp dẫn đến những hậu quả tiêu cực về kinh tế, xã hội

Một số lý thuyết chính lý giải nguyên nhân của chu kỳ kinh tế là:

• Lý thuyết tiền tệ: cho rằng chu kỳ kinh tế là do sự mở rộng hay thắt chặt của chính sách tiền tệ và tín dụng Đại diện tiêu biểu của lý thuyết này là nhà kinh tế học đoạt giải Nobel kinh tế năm 1976, người đứng đầu trường phái Chicago Milton Friedman Lý thuyết này tỏ ra phù hợp với cuộc suy thoái của kinh tế Hoa Kỳ 1981-1982 khi Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất danh nghĩa tới 18% để chống lạm phát

• Mô hình gia tốc - số nhân: do Paul Samuelson đưa ra, mô hình này cho rằng các biến động ngoại sinh được lan truyền theo cơ chế số nhân kết hợp với sự gia tốc trong đầu tư tạo ra những dao động có tính chu kỳ của GDP

• Lý thuyết chính trị: đại diện là các nhà kinh tế học William Nordhaus,

Michał Kalecki, Lý thuyết này quy cho các chính trị gia là nguyên nhân gây ra chu kỳ kinh tế vì họ hướng các chính sách tài khóa và tiền tệ để có thể thắng cử

• Lý thuyết chu kỳ kinh doanh cân bằng: với những đại diện như Robert

Lucas, Jr., Robert Barro, Thomas Sargent phát biểu rằng những nhận thức sai lầm

về sự vận động của giá cả, tiền lương đã khiến cho cung về lao động quá nhiều hoặc quá ít dẫn đến các chu kỳ của sản lượng và việc làm Một trong những phiên bản của lý thuyết này là tỷ lệ thất nghiệp cao trong suy thoái là do mức lương thực

tế của công nhân cao hơn mức cân bằng của thị trường lao động

• Lý thuyết chu kỳ kinh doanh thực tế: lập luận rằng những biến động tích cực

hay tiêu cực về năng suất lao động trong một khu vực có thể lan tỏa trong nền kinh

tế và gây ra những dao động có tính chu kỳ Những người ủng hộ lý thuyết này là nhà kinh tế học đoạt giải Nobel năm 2004 Edward Prescott, Charles Prosser,

Nắm vững những đặc điểm của từng pha trong chu kì kinh tế mà các doanh nghiệp có thể lựa chọn thời điểm đầu tư cho phù hợp

Ở pha suy thoái khi mà GDP thực tế giảm đi, đồng nghĩa với việc thu nhập xã hội giảm Chính vì lí do này làm cho lợi nhuận kì vọng giam đi.Một khi lợi nhuận lì vọng giảm đi(như đã phan tích ở trên)thi các nhà đầu tư sẽ thu hẹp quy mô sản xuất.Và đây chính là nguyên nhân của tình trạng đầu tư bị trì trệ khi nền kinh tê lâm vào suy thoái

Ngược lại các nhà đầu tư sẽ mở rộng quy mô đầu tư khi nên kinh tê đang ở giai đoạn phục hồi và hưng thịnh bởi họ hi vọng quá trình đầu tư trong thời điểm này sẽ mang lại hiệu quả cao.Như vậy các nhà đầu tư sẽ ồ ạt đầu tư,làm cho nên kinh tê phát triển qua nong.Kết quả của một nền kinh tế phát triển quá nóng sẽ là sự suy thoái.Bởi lẽ giai đoạn cuối của pha hưng thịnh trong chu ki kinh tế là pha suy thoái Các nha đầu tư cân dưng quá trình mở rộng đầu tư khi mà nên kinh tê ở dã phát triển quy hưng thịnh

Như vậy là chu kì kinh tế có ảnh hưởng rất lớn đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp.Chính vì vậy khi ra quyết đinh đầu tư doanh nghiệp phải chú ý rất lớn đến thời điểm quyết định mở rộng hay thu hẹp quy mô đầu tư

Ngày nay các chuyên gia kinh tế đã tìm cách xây dựng và phát triển công cụ dự báo những thay đổi trong nền kinh tế Những mô hình đơn giản nhất dựa trên số liệu dễ thu thập như sản lượng một số tư liệu sản xuất quan trọng (thép, ), khối lượng hàng hóa vận chuyển rồi công thức hóa số liệu thống kê để đưa ra chỉ số có tính chất dự báo Dần dần, với sự phát triển của công nghệ thông tin, người ta đã xây dựng những mô hình kinh tế lượng phức tạp với hàng chục nghìn biến số cùng những hệ phương trình phức tạp để dự báo Đi tiên phong trong sự phát triển công

cụ dự báo là những nhà kinh tế học Jan Tinbergen (giải Nobel năm 1969),

có độ tin cậy lớn hơn mặc dù nó chưa đạt độ chính xác cao khi có những thay đổi

về những chính sách lớn Đây có thê coi là sự hỗ trợ đắc lực giúp các nhà đầu tư có thê dự đoán được sư biến động của nền kinh tế để đưa ra những quyết định đầu tư đúng đắn nhất

II Thực trạng về kích cầu đầu tư ở Việt Nam

2.1 Kích cầu đầu tư của nước ngoài ở Việt Nam

Trong 3 năm 1988-1990, mới thực thi Luật Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam nên kết quả thu hút vốn ĐTNN còn ít (214 dự án với tổng vốn đăng ký cấp mới 1,6 tỷ USD), ĐTNN chưa tác động đến tình hình kinh tế-xã hội đất nước.

Trong thời kỳ 1991-1995, vốn ĐTNN đã tăng lên (1.409 dự án với tổng vốn đăng ký cấp mới 18,3 tỷ USD) và có tác động tích cực đến tình hình kinh tế-xã hội đất nước Thời kỳ 1991-1996 được xem là thời kỳ “bùng nổ” ĐTNN tại Việt Nam (có thể coi như là “làn sóng ĐTNN” đầu tiên vào Việt Nam) với 1.781 dự án được cấp phép có tổng vốn đăng ký (gồm cả vốn cấp mới và tăng vốn) 28,3 tỷ USD Đây

là giai đoạn mà môi trường đầu tư-kinh doanh tại Việt Nam đã bắt đầu hấp dẫn nhà đầu tư do chi phí đầu tư-kinh doanh thấp so với một số nước trong khu vực; sẵn lực lượng lao động với giá nhân công rẻ, thị trường mới, vì vậy, ĐTNN tăng trưởng nhanh chóng, có tác động lan tỏa tới các thành phần kinh tế khác và đóng góp tích cực vào thực hiện các mục tiêu kinh tế-xã hội của đất nước Năm 1995 thu hút được 6,6 tỷ USD vốn đăng ký, tăng gấp 5,5 lần năm 1991 (1,2 tỷ USD) Năm 1996 thu hút được 8,8 tỷ USD vốn đăng ký, tăng 45% so với năm trước

Trong 3 năm 1997-1999 có 961 dự án được cấp phép với tổng vốn đăng ký hơn 13 tỷ USD; nhưng vốn đăng ký của năm sau ít hơn năm trước (năm 1998 chỉ bằng 81,8% năm 1997, năm 1999 chỉ bằng 46,8% năm 1998), chủ yếu là các dự án

có quy mô vốn vừa và nhỏ Cũng trong thời gian này nhiều dự án ĐTNN được cấp phép trong những năm trước đã phải tạm dừng triển khai hoạt động do nhà đầu tư gặp khó khăn về tài chính (đa số từ Hàn Quốc, Hồng Kông)

Từ năm 2000 đến 2003, dòng vốn ĐTNN vào Việt Nam bắt đầu có dấu hiệu phục hồi chậm Vốn đăng ký cấp mới năm 2000 đạt 2,7 triệu USD, tăng 21% so với năm 1999; năm 2001 tăng 18,2% so với năm 2000; năm 2002 vốn đăng ký giảm, chỉ bằng 91,6% so với năm 2001, năm 2003 (đạt 3,1 tỷ USD), tăng 6% so với năm

2002 Và có xu hướng tăng nhanh từ năm 2004 (đạt 4,5 tỷ USD) tăng 45,1% so với năm trước; năm 2005 tăng 50,8%; năm 2006 tăng 75,4% và năm 2007 đạt mức kỷ lục trong 20 năm qua 20,3 tỷ USD, tăng 69% so với năm 2006, và tăng hơn gấp đôi

so với năm 1996, năm cao nhất của thời kỳ trước khủng hoảng

Trong giai đoạn 2001-2005 thu hút vốn cấp mới (kể cả tăng vốn) đạt 20,8 tỷ USD vượt 73% so với mục tiêu tại Nghị quyết 09/2001/NQ-CP ngày 28/8/2001 của Chính phủ 1[2], vốn thực hiện đạt 14,3 tỷ USD tăng 30% so với mục tiêu Nhìn chung trong 5 năm 2001-2005, vốn ĐTNN cấp mới đều tăng đạt mức năm sau cao hơn năm trước (tỷ trọng tăng trung bình 59,5%), nhưng đa phần là các dự án có quy

mô vừa và nhỏ Đặc biệt trong 2 năm 2006-2007, dòng vốn ĐTNN vào nước ta đã tăng đáng kể (32,3 tỷ USD) với sự xuất hiện của nhiều dự án quy mô lớn đầu tư chủ yếu trong lĩnh vực công nghiệp (sản xuất thép, điện tử, sản phẩm công nghệ cao, ) và dịch vụ (cảng biển, bất động sản, công nghệ thông tin, du lịch-dịch vụ cao cấp v.v.) Điều này cho thấy dấu hiệu của “làn sóng ĐTNN” thứ hai vào Việt Nam

1

2.1.2 Tình hình tăng vốn đầu tư (1988-2007):

Cùng với việc thu hút các dự án đầu tư mới, nhiều dự án sau khi hoạt động

có hiệu quả đã mở rộng quy mô sản xuất-kinh doanh, tăng thêm vốn đầu tư, nhất là

từ năm 2001 trở lại đây Tính đến hết năm 2007 có gần 4.100 lượt dự án tăng vốn đầu tư với tổng vốn tăng thêm hơn 18,9 tỷ USD, bằng 23,8% tổng vốn đầu tư đăng

ký cấp mới

Thời kỳ 1988-1990 việc tăng vốn đầu tư hầu như chưa có do số lượng doanh nghiệp ĐTNN còn ít Từ số vốn đầu tư tăng thêm đạt 2,13 tỷ USD trong 5 năm 1991-1995 thì ở giai đoạn 1996-2000 đã tăng gần gấp đôi so với 5 năm trước (4,17 tỷ USD) Giai đoạn 2001-2005 vốn đầu tư tăng thêm đạt 7,08 tỷ USD (vượt 18% so dự kiến là 6 tỷ USD) tăng 69% so với 5 năm trước Trong đó, lượng vốn đầu tư tăng thêm vượt con số 1 tỷ USD bắt đầu từ năm 2002 và từ năm 2004 đến

2007 vốn tăng thêm mỗi năm đạt trên 2 tỷ USD, mỗi năm trung bình tăng 35%

Vốn tăng thêm chủ yếu tập trung vào các dự án thuộc lĩnh vực sản xuất công nghiệp và xây dựng, đạt khoảng 40,6% trong giai đoạn 1991-1995 ; 65,7% trong giai đoạn 1996-2000, khoảng 77,3% trong thời kỳ 2001-2005 Trong 2 năm 2006

và 2007 tỷ lệ tương ứng là 80,17% và 79,1% tổng vốn tăng thêm

Do vốn đầu tư chủ yếu từ các nhà đầu tư châu Á (59%) nên trong số vốn tăng thêm, vốn mở rộng của các nhà đầu tư châu Á cũng chiếm tỷ trọng cao nhất 66,8% trong giai đoạn 1991-1995, đạt 67% trong giai đoạn 1996-2000, đạt 70,3% trong thời kỳ 2001-2005 Trong 2 năm 2006 và 2007 tỷ lệ tương ứng là 72,1% và 80%

Việc tăng vốn đầu tư mở rộng sản xuất thực hiện chủ yếu tại các vùng kinh

tế trọng điểm nơi tập trung nhiều dự án có vốn ĐTNN: Vùng trọng điểm phía Nam chiếm 55,5% trong giai đoạn 1991-1995 ; đạt 68,1% trong thời kỳ 1996-2000 và 71,5% trong giai đoạn 2001-2005 Trong 2 năm 2006 và 2007 tỷ lệ tương ứng là 71% và 65% Vùng trọng điểm phía Bắc có tỷ lệ tương ứng là 36,7%; 20,4% ; 21,1% ; 24% và 20%

Qua khảo sát của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản -JETRO tại Việt Nam có trên 70% doanh nghiệp ĐTNN được điều tra có kế hoạch tăng vốn, mở rộng sản xuất tại Việt Nam Điều này chứng tỏ sự tin tưởng và an tâm của nhà ĐTNN vào môi trường đầu tư-kinh doanh tại Việt Nam

2.1.3 Quy mô dự án :

Qua các thời kỳ, quy mô dự án ĐTNN có sự biến động thể hiện khả năng tài chính cũng như sự quan tâm của các nhà ĐTNN đối với môi trường đầu tư Việt Nam Quy mô vốn đầu tư bình quân của một dự án ĐTNN tăng dần qua các giai đoạn, tuy có “trầm lắng” trong vài năm sau khủng hoảng tài chính khu vực 1997 Thời kỳ 1988-1990 quy mô vốn đầu tư đăng ký bình quân đạt 7,5 triệu USD/dự án/năm Từ mức quy mô vốn đăng ký bình quân của một dự án đạt 11,6 triệu USD trong giai đoạn 1991-1995 đã tăng lên 12,3 triệu USD/dự án trong 5 năm 1996-2000 Điều này thể hiện số lượng các dự án quy mô lớn được cấp phép trong giai đoạn 1996-2000 nhiều hơn trong 5 năm trước Tuy nhiên, quy mô vốn đăng ký trên giảm xuống 3,4 triệu USD/dự án trong thời kỳ 2001-2005 Điều này cho thấy

đa phần các dự án cấp mới trong giai đoạn 2001-2005 thuộc dự án có quy mô vừa

và nhỏ Trong 2 năm 2006 và 2007, quy mô vốn đầu tư trung bình của một dự án đều ở mức 14,4 triệu USD, cho thấy số dự án có quy mô lớn đã tăng lên so với thời

kỳ trước, thể hiện qua sự quan tâm của một số tập đoàn đa quốc gia đầu tư vào một

số dự án lớn (Intel, Panasonic, Honhai, Compal, Piaggio )

2.1.4 Cơ cấu vốn ĐTNN từ 1988 đến 2007:

ĐTNN phân theo ngành nghề :

- Lĩnh vực công nghiệp và xây dựng:

Từ khi ban hành Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987, Việt Nam đã chú trọng thu hút ĐTNN vào lĩnh vực công nghiệp-xây dựng Qua mỗi giai đoạn các lĩnh vực

ưu tiên thu hút đầu tư, các sản phẩm cụ thể được xác định tại Danh mục các lĩnh vực khuyến khích và đặc biệt khuyến khích đầu tư Trong những năm 90 thực hiện chủ trương thu hút ĐTNN, Chính phủ ban hành chính sách ưu đãi, khuyến khích các dự án : (i) sản xuất sản phẩm thay thế hàng nhập khẩu, (ii) sản xuất hàng xuất khẩu (có tỷ lệ xuất khẩu 50% hoặc 80% trở lên), (iii) sử dụng nguồn nguyên liệu trong nước và có tỷ lệ nội địa hoá cao

Sau khi gia nhập và thực hiện cam kết với WTO (năm 2006), Việt Nam đã bãi bỏ các quy định về ưu đãi đối với dự án có tỷ lệ xuất khẩu cao, không yêu cầu bắt buộc thực hiện tỷ lệ nội địa hoá và sử dụng nguyên liệu trong nước Qua các thời kỳ, định hướng thu hút ĐTNN lĩnh vực công nghiệp- xây dựng tuy có thay đổi

về lĩnh vực, sản phẩm cụ thể nhưng cơ bản vẫn theo định hướng khuyến khích sản xuất vật liệu mới, sản phẩm công nghệ cao, công nghệ thông tin, cơ khí chế tạo, thiết bị cơ khí chính xác, sản xuất sản phẩm và linh kiện điện tử Đây cũng chính

là các dự án có khả năng tạo giá trị gia tăng cao và Việt Nam có lợi thế so sánh khi thu hút ĐTNN Nhờ vậy, cho đến nay các dự án ĐTNN thuộc các lĩnh vực nêu trên (thăm dò và khai thác dầu khí, sản xuất các sản phẩm công nghệ cao, sản phẩm điện và điện tử, sản xuất sắt thép, sản xuất hàng dệt may ) vẫn giữ vai trò quan trọng đóng góp cho tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu và tạo nhiều việc làm và nguồn thu nhập ổn định cho hàng triệu lao động trực tiếp Cơ cấu đầu tư có chuyển biến tích cực theo hướng gia tăng tỷ trọng đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao, lọc dầu và công nghệ thông tin (IT) với sự có mặt của các tập đoàn đa quốc gia nổi tiếng thế giới: Intel, Panasonic, Canon, Robotech.v.v Hầu hết các dự án ĐTNN này sử dụng thiết bị hiện đại xấp xỉ 100% và tự động hoá đạt 100% cho sản lượng, năng suất, chất lượng cao, do đó có ảnh hưởng lớn đến các chỉ tiêu giá trị của toàn ngành

Tính đến hết năm 2007, lĩnh vực công nghiệp và xây dựng có tỷ trọng lớn nhất với 5.745 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký hơn 50 tỷ USD, chiếm 66,8%

về số dự án, 61% tổng vốn đăng ký và 68,5% vốn thực hiện

STT Chuyên ngành Số dự án Vốn đầu t ư (USD) Vốn thực hiện (USD)

3,861,511,815

5,148,473,303

2 CN nhẹ

2,542

13,268,720,908

3,639,419,314

3 CN nặng

2,404

23,976,819,332

7,049,365,865

4 CN thực phẩm 310

3,621,835,550

2,058,406,260

5,301,060,927

2,146,923,027

Tổng số

5,74 5

50,02 9,948,532

20,0 42,587,769

- ĐTNN trong lĩnh vực dịch vụ:

Nước ta đã có nhiều chủ trương chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh dịch vụ phát triển từ khi thi hành Luật Đầu tư nước ngoài (1987) Nhờ vậy, khu vực dịch vụ đã có sự chuyển biến tích cực đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu sản xuất, tiêu dùng và đời sống nhân dân, góp phần đẩy nhanh tăng trưởng kinh tế Một số ngành dịch vụ (bưu chính viễn thông, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, vận tải hàng không, vận tải biển, du lịch, kinh doanh bất động sản) tăng trưởng nhanh, thu hút nhiều lao động và thúc đẩy xuất khẩu Cùng với việc thực hiện lộ trình cam kết thương mại dịch vụ trong WTO, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh thu hút ĐTNN, phát triển các ngành dịch vụ trực tiếp phục vụ sản xuất và xuất khẩu

Trong khu vực dịch vụ ĐTNN tập trung chủ yếu vào kinh doanh bất động sản, bao gồm: xây dựng căn hộ, văn phòng, phát triển khu đô thị mới, kinh doanh

hạ tầng khu công nghiệp (42% tổng vốn ĐTNN trong khu vực dịch vụ), du khách sạn (24%), giao thông vận tải-bưu điện (18%) (xem bảng)

lịch-TT Chuyên ngành Số dự án Vốn đầu tư

(triệu USD)

Đầu tư đã thực hiện

(triệu USD)

1 Giao thông vận

tải-Bưu điện ( bao gồm

- ĐTNN trong lĩnh vực Nông-Lâm-Ngư :

Dành ưu đãi cho các dự án đầu tư vào lĩnh vực Nông Lâm ngư nghiệp đã được chú trọng ngày từ khi có luật đầu tư nước ngoài 1987 Tuy nhiên đến nay do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân rủi ro đầu tư cao trong lĩnh vực này, nên kết quả thu hút ĐTNN vào lĩnh vực Nông – Lâm ngư chưa được như mong muốn

Đến hết năm 2007, lĩnh vực Nông- Lâm- Ngư nghiệp có 933 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký hơn 4,4 tỷ USD, đã thực hiện khoảng 2,02 tỷ USD; chiếm 10,8% về số dự án ; 5,37% tổng vốn đăng ký và 6,9% vốn thực hiện, (giảm từ 7,4%

so với năm 2006) Trong đó, các dự án về chế biến nông sản, thực phẩm chiếm tỷ trọng lớn nhất 53,71% tổng vốn đăng ký của ngành, trong đó, các dự án hoạt động

có hiệu quả bao gồm chế biến mía đường, gạo, xay xát bột mì, sắn, rau Tiếp theo

là các dự án trồng rừng và chế biến lâm sản, chiếm 24,67% tổng vốn đăng ký của ngành Rồi tới lĩnh vực chăn nuôi và chế biến thức ăn gia súc chiếm 12,7% Cuối cùng là lĩnh vực trồng trọt, chỉ chiếm gần 9% tổng số dự án Có 130 dự án thuỷ sản với vốn đăng ký là 450 triệu USD,

Cho đến nay, đã có 50 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư trực tiếp vào ngành nông-lâm-ngư nghiệp nước ta, trong đó, các nước châu Á ( Đài Loan, Nhật Bản, Trung Quốc, Hồng Kông, ) chiếm 60% tổng vốn đăng ký vào ngành nông nghiệp (riêng Đài Loan là 28%) Các nước thuộc EU đầu tư vào Việt Nam đáng kể nhất gồm có Pháp (8%), quần đảo British Virgin Islands (11%) Một số nước có ngành nông nghiệp phát triển mạnh (Hoa Kỳ, Canada, Australi)a vẫn chưa thực sự đầu tư vào ngành nông nghiệp nước ta

Các dự án ĐTNN trong ngành nông-lâm-ngư nghiệp tập trung chủ yếu ở phía Nam Vùng Đông Nam Bộ chiếm 54% tổng vốn đăng ký của ngành, đồng bằng sông Cửu Long 13%, duyên hải Nam Trung Bộ 15% Miền Bắc và khu vực miền Trung, lượng vốn đầu tư còn rất thấp, ngay như vùng đồng bằng sông Hồng lượng vốn đăng ký cũng chỉ đạt 5% so với tổng vốn đăng ký của cả nước

STT Nông, lâm nghiệp Số dự án Vốn đăng ký (USD) Vốn thực hiện (USD)

1

Nông-Lâm

4,014,833,499

1,856,710,521

2 Thủy sản

130

450,187,779

169,822,132

Tổng số

933

4,4 65,021,278

2,0 26,532,653

ĐTNN phân theo vùng, lãnh thổ :

Qua 20 thu hút, ĐTNN đã trải rộng khắp cả nước, không còn địa phương

“trắng” ĐTNN nhưng tập trung chủ yếu tại các địa bàn trọng điểm, có lợi thế, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương, làm cho các vùng này thực sự là vùng kinh tế động lực, lôi kéo phát triển kinh tế-xã hội chung và các vùng phụ cận (xem biểu 5)

Vùng trọng điểm phía Bắc có 2.220 dự án còn hiệu lực với vốn đầu tư trên

24 tỷ USD, chiếm 26% về số dự án, 27% tổng vốn đăng ký cả nước và 24% tổng vốn thực hiện của cả nước; trong đó Hà Nội đứng đầu (987 dự án với tổng vốn đăng ký 12,4 tỷ USD) chiếm 51% vốn đăng ký và 50% vốn thực hiện cả vùng Tiếp theo thứ tự là Hải Phòng (268 dự án với tổng vốn đăng ký 2,6 tỷ USD), Vĩnh Phúc (140 dự án với tổng vốn đăng ký 1,8 tỷ USD), Hải Dương (271 dự án với tổng vốn đăng ký 1,7 tỷ USD), Hà Tây (74 dự án với tổng vốn đăng ký 1,5 tỷ USD), Bắc Ninh (106 dự án với tổng vốn đăng ký 0,93 tỷ USD) và Quảng Ninh (94 dự án với tổng vốn đăng ký 0,77 tỷ USD)

Vùng trọng điểm phía Nam thu hút 5.293 dự án với tổng vốn đầu tư 44,87 tỷ USD, chiếm 54% tổng vốn đăng ký, trong đó, tp Hồ Chí Minh dẫn đầu cả nước (2.398 dự án với tổng vốn đăng ký 16,5 tỷ USD) chiếm 36,9% tổng vốn đăng ký của Vùng Tiếp theo thứ tự là Đồng Nai (918 dự án với tổng vốn đăng ký 11,6 tỷ USD) chiếm 25,9% vốn đăng ký của Vùng, Bình Dương (1.570 dự án với tổng vốn đăng ký 8,4 tỷ USD) chiếm 18,8% vốn đăng ký của Vùng; Bà Rịa-Vũng Tàu (159

dự án với tổng vốn đăng ký 6,1 tỷ USD) chiếm 13,6% vốn đăng ký của Vùng; Long An (188 dự án với tổng vốn đăng ký 1,8 tỷ USD) chiếm 4,1% vốn đăng ký của Vùng Điều này, minh chứng cho việc triển khai thực hiện Nghị quyết 09/2001/NQ-CP ngày 28/8/2001 của Chính phủ và Chỉ thị 19/2001/CT-TTg ngày 28/8/2001 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thu hút và nâng cao hiệu quả ĐTNN thời

kỳ 2001-2005 2[3]

Chính vì vậy, ngoài một số địa phương vốn có ưu thế trong thu hút vốn ĐTNN (Hà Nội, tp Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa-Vũng Tàu, Hải Phòng, Quảng Ninh) một số địa phương khác (Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Phú Yên, Hà Tây ) do yếu tố tích cực của chính quyền địa phương nên việc thu hút vốn ĐTNN

đã chuyển biến mạnh, tác động tới cơ cấu kinh tế trên địa bàn Năm 2004 công nghiệp có vốn ĐTNN chiếm 86% giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, 81% của tỉnh Vĩnh Phúc, 70% của tỉnh Đồng Nai, 65% của tỉnh Bình Dương, 46% của Thành phố Hải Phòng, 35% của Thành phố Hà Nội và 27% của thành phố Hồ Chí Minh Đối với Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển dần sang trở thành trung tâm dịch vụ cao cấp của cả vùng (bưu chính, viễn thông, tài chính, ngân hàng ) cũng như hướng thu hút vốn ĐTNN vào các ngành công nghệ cao thông qua một số khu công nghệ cao (Quang Trung, Hòa Lạc)

Vùng trọng điểm miền Trung thu hút được 491 dự án với tổng vốn đăng ký 8,6 tỷ USD qua 20 năm thực hiện Luật Đầu tư, chiếm 6% tổng vốn đăng ký của cả nước, trong đó: Phú Yên (39 dự án với tổng vốn đăng ký 1,9 tỷ USD) hiện đứng đầu các tỉnh miền Trung với dự án xây dựng nhà máy lọc dầu Vũng Rô có vốn đăng ký 1,7 tỷ USD Tiếp theo là Đà Nẵng (113 dự án với tổng vốn đăng ký 1,8 tỷ USD), Quảng Nam (15 dự án với tổng vốn đăng ký 1,1 tỷ USD) đã có nhiều tiến bộ trong thu hút vốn ĐTNN, nhất là đầu tư vào xây dựng các khu du lịch, trung tâm nghỉ dưỡng, vui chơi đạt tiêu chuẩn quốc tế, bước đầu đã góp phần giảm tình trạng

“cháy” buồng, phòng cho khách du lịch, nhưng nhìn chung vẫn còn dưới mức nhu cầu và tiềm năng của vùng Tây Nguyên cũng ở trạng thái thu hút vốn ĐTNN còn khiêm tốn như vùng Đông Bắc và Tây Bắc, trong đó, tuy Lâm Đồng (93 dự án với tổng vốn đăng ký 318,4 triệu USD) đứng đầu các tỉnh khu vực Tây Nguyên nhưng chỉ chiếm tỷ trọng 1% về số dự án Đồng bằng sông Cửu Long thu hút vốn ĐTNN còn thấp so với các vùng khác, chiếm 3,6% về số dự án và 4,4% về vốn đăng ký và 3,2% vốn thực hiện của cả nước

2

Tuy Nhà nước đã có chính sách ưu đãi đặc biệt cho những vùng có điều kiện địa lý-kinh tế khó khăn nhưng việc thu hút ĐTNN phục vụ phát triển kinh tế tại các địa bàn này còn rất thấp.

ĐTNN phân theo hình thức đầu tư:

Tính đến hết năm 2007, chủ yếu các doanh nghiệp ĐTNN thực hiện theo hình thức 100% vốn nước ngoài, có 6.685 dự án ĐTNN với tổng vốn đăng ký 51,2

tỷ USD, chiếm 77,2% về số dự án và 61,6% tổng vốn đăng ký Theo hình thức liên doanh có 1.619 dự án với tổng vốn đăng ký 23,8 tỷ USD, chiếm 18,8% về số dự án

và 28,7% tổng vốn đăng ký Theo hình thức Hợp đồng hợp tác kinh doanh có 221

dự án với tổng vốn đăng ký 4,5 tỷ USD chiếm 2,5% về số dự án và 5,5% tổng vốn đăng ký Số còn lại thuộc các hình thức khác như BOT, BT, BTO Có thể so sánh

tỷ trọng dự án hoạt động theo hình thức 100% vốn nước ngoài tính đến hết năm

2004 là 39,9%, theo hình thức liên doanh là 40,6% và theo hình thức hợp doanh là 19,5% để thấy được hình thức 100% vốn nước ngoài được các nhà đầu tư lựa chọn hơn

ĐTNN phân theo đối tác đầu tư:

Thực hiện phương châm của Đảng và Chính phủ “đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ hợp tác Việt Nam muốn làm bạn với các nước trong khu vực và thế giới ” được cụ thể hóa qua hệ thống pháp luật ĐTNN, qua 20 năm đã có 81 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký trên 83 tỷ đô la Mỹ Trong đó, các nước Châu Á chiếm 69%, trong đó khối ASEAN chiếm 19% tổng vốn đăng ký Các nước châu Âu chiếm 24%, trong đó EU chiếm 10% Các nước Châu Mỹ chiếm 5%, riêng Hoa Kỳ chiếm 3,6% Tuy nhiên, nếu tính cả số vốn đầu

tư từ các chi nhánh tại nước thứ 3 của các nhà đầu tư Hoa Kỳ thì vốn đầu tư của Hoa Kỳ tại Việt Nam sẽ đạt con số trên 3 tỷ USD, đứng vị trí thứ 5 trong tổng số 80 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam, ví dụ Tập đoàn Intel không đầu

tư thẳng từ Mỹ vào Việt Nam mà thông qua chi nhánh tại Hồng Kông Hai nước châu Úc (New Zealand và Australia) chỉ chiếm 1% tổng vốn đăng ký (xem biểu 4)

Hiện đã có 15 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vốn đăng ký cam kết trên 1

tỷ USD tại Việt Nam (xem Phụ lục) Đứng đầu là Hàn Quốc vốn đăng ký 13,5 tỷ USD, thứ 2 là Singapore 10,7 tỷ USD, thứ 3 là Đài loan 10,5 tỷ USD (đồng thời cũng đứng thứ 3 trong giải ngân vốn đạt 3,07 tỷ USD), thứ 4 là Nhật Bản 9,03 tỷ USD Nhưng nếu tính về vốn thực hiện thì Nhật Bản đứng đầu với vốn giải ngân đạt gần 5 tỷ USD, tiếp theo là Singapore đứng thứ 2 đạt 3,8 tỷ USD Hàn Quốc đứng thứ 4 với vốn giải ngân đạt 2,7 tỷ USD

Trong nhưng năm đầu 90 thực hiện Luật Đầu tư, chủ yếu là dự án quy mô nhỏ và từ các quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc châu Á, như Hồng Kông, Hàn Quốc

và Đài Loan Cho tới hết năm 2007, vốn ĐTNN vào Việt Nam vẫn từ các nước châu Á mặc dù Đảng và Chính phủ đã có Nghị quyết 09 đã đề ra ba định hướng thu hút ĐTNN.3[4]

3

Tình hình phát triển các KCN, KCX, KCNC, KKT (gọi chung là KCN).

Cả nước hiện có 154 KCN được thành lập với tổng diện tích đất tự nhiên gần 33.000 ha, phân bổ trên 55 địa phương, 10 Khu kinh tế (KKT) được thành lập với tổng diện tích đất tự nhiên xấp xỉ 550.000 ha và 2 KCNC (Hoà Lạc và tp Hồ Chí Minh) Trong hơn 16 năm xây dựng và phát triển KCN, KCX và hơn 3 năm thành lập KKT cho thấy khu vực này có đóng góp ngày càng quan trọng trong việc thu hút vốn ĐTNN, đến cuối năm 2007 đã thu hút gần 2.700 dự án ĐTNN còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 31 tỷ USD, chiếm 34% về số dự án và 37% tổng vốn đăng ký của cả nước Các dự án đầu tư công nghiệp đang có xu hướng tăng nhanh tại các KCN-KCX Các dự án đầu tư trong nước và nước ngoài trong KCN, KCX

đa dạng về hình thức đầu tư (xem chi tiết tại Báo cáo đính kèm)

2.1.5 Tình hình triển khai hoạt động sản xuất kinh doanh của các dự án ĐTNN.

2.1.5.a Vốn giải ngân ĐTNN từ 1988 đến 2007:

Trong số 8.590 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 83 tỷ đô la Mỹ,

đã có khoảng 50% dự án triển khai góp vốn thực hiện đạt hơn 43 tỷ USD (bao gồm

cả vốn thực hiện của các dự án hết thời hạn hoạt động và giải thể trước thời hạn), chiếm 52,3% tổng vốn đăng ký, trong đó, vốn của bên nước ngoài đưa vào (gồm vốn góp và vốn vay) khoảng 37,9 tỷ USD, chiếm 89,5% tổng vốn thực hiện, các dự

án ĐTNN đã bổ sung nguồn vốn quan trọng cho đầu tư phát triển kinh tế-xã hội đất nước qua từng thời kỳ theo mục tiêu kế hoạch đề ra

Vốn thực hiện có xu hướng tăng qua các năm nhưng với tốc độ chậm trong khi vốn đăng ký và số lượng dự án cấp mới biến động tăng mạnh Nếu như cả giai đoạn 1991-1995 vốn thực hiện mới đạt 7,1 tỷ USD, chiếm 44% tổng vốn đăng ký mới ( bao gồm phần vốn góp của Bên Việt Nam trên 1 tỷ USD - chủ yếu là giá trị quyền sử dụng đất và vốn nước ngoài đưa vào khoảng 6,1 tỷ USD) thì trong thời kỳ 1996-2000, mặc dù có ảnh hưởng tiêu cực của khủng hoảng kinh tế khu vực, vốn thực hiện đã đạt 13,5 tỷ USD, tăng 89% so với 5 năm trước, chiếm 64,8% tổng vốn đăng ký mới (trong đó, vốn góp của Bên Việt Nam là 1,4 tỷ USD và vốn từ nước ngoài đạt 12 tỷ USD) và tăng 90% so với 5 năm trước Trong 5 năm 2001-2005 vốn thực hiện đạt 14,3 tỷ USD, chiếm 64,8% tổng vốn đăng ký mới, tăng 6% so với 5 năm trước và vượt 30% dự báo ban đầu (11 tỷ USD) nêu tại Nghị quyết 09/2001/NQ-CP, trong đó, vốn góp của Bên Việt Nam đạt trên 1,1 tỷ USD và vốn

từ nước ngoài đạt 12,6 tỷ USD Riêng hai năm 2006 và 2007 tổng vốn thực hiện đạt 8,7 tỷ USD (trong đó, vốn góp của Bên Việt Nam đạt gần 1 tỷ USD và vốn từ nước ngoài đạt 7,7 tỷ USD), tuy chỉ bằng 27% tổng vốn đăng ký mới, nhưng vốn thực hiện năm 2007 tăng 12% so với năm 2006, và sẽ là tiền đề cho việc giải ngân của 2 năm tới 2008 và 2009 tăng cao vì trong các dự án cấp mới trong 2 năm 2006 và

2007 có nhiều dự án quy mô vốn đăng ký lớn

2.1.5.b Triển khai hoạt động sản xuất-kinh doanh của dự án ĐTNN :

Trong 20 năm qua, khu vực kinh tế có vốn ĐTNN đã góp phần đáng kể trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội đất nước bằng việc tạo ra tổng giá trị doanh thu

đáng kể, trong đó có giá trị xuất khẩu, cũng như đóng góp tích cực vào ngân sách

và tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động Đồng thời, tiếp tục khẳng định vai trò trong sự nghiệp phát triển kinh tế, đóng góp ngày càng lớn vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của đất nước và thực sự trở thành bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế Từ mức đóng góp trung bình 6,3% của GDP trong giai đoạn 1991-1995, khu vực doanh nghiệp ĐTNN đã tăng lên 10,3% GDP của 5 năm 1996-2000 Trong thời kỳ 2001-2005, tỷ trọng trên đạt trung bình là 14,6% Riêng năm 2005, khu vực ĐTNN đóng góp khoảng 15,5% GDP, cao hơn mục tiêu đề ra tại Nghị quyết 09 (15%) Trong hai năm 2006 và 2007 khu vực kinh tế có vốn ĐTNN đóng góp trên 17% GDP

Nếu trong giai đoạn 1991-1995 tổng giá trị doanh thu mới đạt 4,1 tỷ USD (trong đó giá trị xuất khẩu không tính dầu thô đạt 1,2 tỷ USD, chiếm 30% tổng doanh thu) thì trong thời kỳ 1996-2000 tổng giá trị doanh thu đã đạt 27,09 tỷ USD (trong đó giá trị xuất khẩu không tính dầu thô đạt 10,59 tỷ USD, chiếm 39% tổng doanh thu), tăng gấp 6,5 lần so với 5 năm trước Trong giai đoạn 2001-2005 tổng giá trị doanh thu đạt 77,4 tỷ USD (trong đó giá trị xuất khẩu không tính dầu thô đạt 34,6 tỷ USD, chiếm 44,7% tổng doanh thu), tăng gấp 2,8 lần so với 5 năm 1996-2000 Trong hai năm 2006, 2007 tổng giá trị doanh thu đạt 69 tỷ USD, trong

đó giá trị xuất khẩu (trừ dầu thô) đạt 28,6 tỷ USD, chiếm 41% tổng doanh thu

Không kể dầu thô, giá trị xuất khẩu của khu vực có vốn ĐTNN cũng gia tăng nhanh chóng Cả thời kỳ 1991-1995 tổng giá trị xuất khẩu mới đạt 1,2 tỷ USD, nhưng đã tăng lên 10,5 tỷ USD trong giai đoạn 1996-2000, gấp hơn 8 lần so với 5 năm trước Trong 5 năm 2001-2005, giá trị trên đạt hơn 34,6 tỷ USD, cao gấp 3 lần

so với thời kỳ 5 năm trước, trong đó năm sau tăng hơn năm trước, năm 2002 tăng 25%, năm 2003 tăng 38%, năm 2004 tăng 39%, năm 2005 đạt 11,2 tỷ USD, tăng 26%, đóng góp 35% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu của cả nước; tính cả dầu thô

tỷ lệ này là 56% Năm 2006 giá trị xuất khẩu của khu vực có vốn ĐTNN đạt (nếu tính cả dầu thô) đạt 12,6 tỷ USD, chiếm trên 57% tổng giá trị xuất khẩu của cả nước Năm 2007, giá trị xuất khẩu của khu vực có vốn ĐTNN đạt 19,7 triệu USD, nếu tính cả dầu thô thì giá trị xuất khẩu là 27,3 tỷ USD, chiếm 56,8% tổng giá trị xuất khẩu của cả nước

Tuy những năm đầu thi hành Luật Đầu tư nước ngoài, khu vực kinh tế có vốn ĐTNN được hưởng chính sách ưu đãi của Nhà nước, nhưng cũng đã tích cực đóng góp vào ngân sách nhà nước, thể hiện qua việc thu nộp ngân sách tăng dần qua các năm và bắt đầu vượt ngưỡng 1 tỷ USD từ năm 2005 (đạt 1,29 tỷ USD, tăng 39,5%

so với năm trước và chiếm 12% tổng thu ngân sách nhà nước, vượt mục tiêu đề ra tại Nghị quyết 09 (10%) Giai đoạn 1991-1995 do chính sách ưu đãi, khuyến khích ĐTNN của Nhà nước ta nên các doanh nghiệp ĐTNN đóng góp ngân sách còn hạn chế 115 triệu USD, nhưng con số này đã tăng hơn 10 lần trong thời kỳ 1996-2000 (đạt 1,49 tỷ USD) Lý do một số doanh nghiệp ĐTNN đã qua thời gian hưởng chính sách ưu đãi thuế của nhà nước Giai đoạn 2001-2005 khu vực doanh nghiệp ĐTNN đã nộp ngân sách hơn 3,6 tỷ USD, tăng gấp hơn 2 lần 5 năm trước Năm

2006 con số trên đạt 1,4 tỷ USD, bằng cả 5 năm 1996-2000 Năm 2007, dự kiến thu ngân sách đạt 1,576 tỷ USD, tăng 7% so với năm trước

Đồng thời, khu vực kinh tế có vốn ĐTNN cũng tạo việc làm và thu nhập ổn định cho một bộ phận dân cư, tính từ 1988 đến cuối 2007 có trên 1,26 triệu lao động trực tiếp, chưa kể số lao động gián tiếp khác làm việc trong khu vực dịch vụ

mà theo kết quả điều tra của Ngân hàng Thế giới, cứ 1 lao động trực tiếp sẽ tạo việc làm cho khoảng từ 2-3 lao động gián tiếp khác Số lao động làm việc trong các doanh nghiệp ĐTNN cũng tăng lên qua từng giai đoạn, từ 21 vạn người vào cuối năm 1995 đã tăng lên 37,9 vạn người vào cuối năm 2000, tăng 80% so với 5 năm trước Đến cuối năm 2005 đã tăng gấp 2,5 lần so với 5 năm trước thể hiện số lượng các doanh nghiệp đi vào triển khai dự án tăng lên Trong 2 năm 2006 và 2007 do lượng dự án vào nhiều và triển khai nhanh nên số lượng lao động trong khu vực ĐTNN tính đến cuối 2 năm này đã tăng 9,9% và 12% so với cuối năm 2005

Tính đến hết năm 2007, đã có 38 dự án ĐTNN kết thúc đúng thời hạn với tổng vốn đăng ký 658 triệu USD Các dự án kết thúc đúng thời hạn chủ yếu là các

dự án đầu tư trong những lĩnh vực đặc thù như trục vớt tàu đắm, thăm dò và khai thác dầu, khí, nuôi trồng thuỷ sản Đồng thời, đã có 1.359 dự án ĐTNN bị giải thể trước thời hạn với số vốn đăng ký giải thể khoảng 15,5 tỷ USD, trong đó, vốn giải thể chủ yếu tập trung trong lĩnh vực dịch vụ chiếm 50%, lĩnh vực công nghiệp- xây dựng chiếm 42,3% Điều này cho thấy các doanh nghiệp thuộc dịch vụ không vượt qua được khó khăn, trở ngại trong hoạt động Trong các dự án ĐTNN bị giải thể, số

dự án hoạt động theo hình thức liên doanh chiếm đa số (56% về số dự án và 67,2%

về tổng vốn đăng ký), tiếp theo là hình thức Hợp doanh (10,2% về số dự án và 15,5% về tổng vốn đăng ký) Hình thức 100% vốn nước ngoài chiếm13,1% về số

dự án và 15,5% về tổng vốn đăng ký

2.1.6.Tổng kết:

Từ thực tiễn thu hút và sử dụng nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (ĐTNN) 20 năm qua ta có thể thấy được những tác động của ĐTNN đối với nền kinh tế nước ta

năm 2004 là 14,2%, năm 2005 là 14,9% và năm 2006 là 15,9%, ước năm 2007 đạt trên 16%)

Vốn ĐTNN đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước Từ năm 1991-2000, GDP tăng liên tục qua các năm với tốc động tăng bình quân mỗi năm 7,56%, trong đó: (i) 5 năm 1991-1995: tăng 8,18% (nông lâm ngư tăng 2,4%; công nghiệp xây dựng tăng 11,3%, dịch vụ tăng 7,2%); (ii) 5 năm 1996-2000: tăng 6,94% (nông lâm ngư tăng 4,3%; công nghiệp xây dựng tăng 10,6%, dịch vụ tăng 5,75%) Nhờ vậy, đến năm 2000 tổng sản phẩm trong nước tăng gấp hơn 2 lần năm 1990: (iii) 5 năm 2001-2005: tốc độ tăng GDP đạt 7,5% (nông lâm ngư tăng 3,8%; công nghiệp xây dựng tăng 10,2%, dịch vụ tăng 7%; (iv) Năm 2006 đạt 8,17% (nông lâm ngư tăng 3,4%; công nghiệp xây dựng tăng 10,37%, dịch vụ tăng 8,29%

và (iv) Năm 2007 đạt 8,48% (nông lâm ngư tăng 3,4%; công nghiệp xây dựng tăng 10,6%, dịch vụ tăng 8,6%

- ĐTNN góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động, nâng cao năng lực sản xuất công nghiệp:

Trong 20 năm qua ĐTNN đóng một vai trò quan trọng cho sự tăng trưởng của nền kinh tế nói chung và cho ngành công nghiệp nói riêng, trong đó từng bước trở thành nguồn đầu tư quan trọng của Quốc gia, góp phần phát triển các ngành công nghiệp và tạo công ăn việc làm cho người lao động Nhiều công trình lớn đã hoàn thành đưa vào sản xuất, phát huy hiệu quả đầu tư, nhiều công trình trọng điểm làm cơ sở cho tăng trưởng giai đoạn sau đó được khởi công và đẩy nhanh tiến độ, nhất là các công trình điện, dầu khí, công nghiệp nặng, công nghiệp phục vụ xuất khẩu

Tốc độ tăng trưởng công nghiệp của khu vực kinh tế có vốn ĐTNN cao hơn mức tăng trưởng công nghiệp chung của cả nước, góp phần thúc đẩy chuyển dịch

cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH), tăng tỷ trọng của khu vực kinh tế có vốn ĐTNN trong ngành công nghiệp qua các năm (từ 23,79% vào năm 1991 lên 40% năm 2004, 41% năm 2005 và năm 2006)

Giá trị sản xuất công nghiệp của khu vực kinh tế có vốn ĐTNN trong 5 năm qua chiếm trung bình 42,5% giá trị sản xuất công nghiệp của cả nước Cụ thể tỷ trọng trên tăng từ 41,3% vào năm 2000 lên 43,7% vào 2 năm 2004 và 2005 Đặc biệt, một số địa phương (Bình Dương, Đồng Nai, Vĩnh Phúc ) tỷ lệ này đạt đến 65-70% giá trị sản xuất công nghiệp của địa bàn

ĐTNN đã tạo ra nhiều ngành công nghiệp mới và tăng cường năng lực của nhiều ngành công nghiệp như dầu khí, công nghệ thông tin, hóa chất, ô tô, xe máy, thép, điện tử và điện tử gia dụng, công nghiệp chế biến nông sản thực phẩm, da giày, dệt may… Hiện ĐTNN đóng góp 100% sản lượng của một số sản phẩm công nghiệp (dầu khí, thiết bị máy tính, máy giặt, điều hòa), 60% cán thép, 33% hàng điện tử, 76% dụng cụ y tế chính xác, 49% sản phẩm da giày, 55% sản lượng sợi, 25% hàng may mặc