Luận Văn: Vai trò của cha mẹ trong việc định hướng bậc học và nghề nghiệp cho con ở các gia đình đô thị hiện nay
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Công cuộc đổi mới toàn diện và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
ta theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa đang đặt ra yêu cầu ngày càngcao đối với vấn đề nhận thức xã hội, giải quyết các vấn đề xã hội và đặc biệt
là đối với nhân tố con người
Cùng với sự phát triển của xã hội, đất nước ta đã đặt con người vào vịtrí trung tâm và là yếu tố hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế, tri thức.Vai trò của cha mẹ trong việc giáo dục tri thức và hướng nghiệp cho con cái
là yếu tố rất cần thiết đối với lớp trẻ khi bước vào xã hội Đó cũng là nội dungđược trình bày trong luận văn "Vai trò của cha mẹ trong việc định hướng bậchọc và nghề nghiệp cho con ở các gia đình đô thị hiện nay" qua khảo sát tạiphường Tràng Tiền - thành phố Hà Nội
Tôi xin chân thành cảm ơn các thày cô giáo trong khoa Xã hội học,Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, đặc biệt, thày giáo Phạm VănQuyết đã nhiệt tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tôi hoàn thành luận vănnày
Mặc dù bản thân đã hết sức cố gắng song đề tài khó tránh khỏi nhữnghạn chế, thiếu sót Tôi rất mong được sự chỉ bảo của các thày cô cùng vớinhững ý kiến đóng góp của các bạn
Hà Nội, ngày 20 -5 - 2001
Sinh viên : Nguyễn Thị Phương Dung
Trang 2MỤC LỤC
Phần I: Mở đầu 4
1 Tính cấp thiết của đề tài 4
2 ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 6
2.1 Ý nghÜa khoa häc 6
2.2 ý nghÜa thùc tiÔn 6
3 Mục tiêu nghiên cứu 7
4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, mẫu khảo sát 7
4.1 Đối tượng nghiên cứu 7
4.2 Phạm vi nghiên cứu 7
4.3 Mẫu khảo sát 8
5 Phương pháp nghiên cứu: 9
5.1 Phương pháp luận 9
5.2 Phương pháp cụ thể 11
6 Giả thuyết - khung lý thuyết 11
6.1 Giả thuyết 11
6.2 Khung lý thuyết 12
Phần II: Nội dung chính 14
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài 14
1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 14
1.2 Hệ thống khái niệm cơ sở 16
1.2.1 Khái niệm vai trò 16
1.2.2 Khái niệm gia đình 16
1.2.3 Khái niệm định hướng 17
1.2.4 Khái niệm giá trị 17
1.2.5 Khái niệm định hướng giá trị 17
1.2.6 Khái niệm nghề nghiệp 17
1.2.7 Khái niệm bậc học 18
Chương 2: Kết quả nghiên cứu, những kết luận và khuyến nghị 19
2.1 Kết quả nghiên cứu 19
2.1.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu 19
2.1.2 Vai trò của cha mẹ trong việc định hướng bậc học cho con ở các gia đình đô thị hiện nay 21
2.1.3 Vai trò của cha mẹ trong việc hướng nghiệp cho con .34
2.2 Những kết luận và khuyến nghị 44
Trang 32.2.1 Kết luận 44
2.2.2 Khuyến nghị 46
Tài liệu tham khảo 48
Phụ lục 49
Trang 4PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài :
Mỗi người chúng ta đều trải qua lứa tuổi ngồi trên ghế nhà trường Tùyđiều kiện, hoàn cảnh của từng người mà trong giai đoạn này kết quả học tậpcủa mỗi người khác nhau Khi giai đoạn đi học kết thúc, mọi người đều phảitính đến chuyện làm việc để sống tự lập Những vấn đề: Chọn nghề gì? Liệu
có đủ điều kiện để theo đuổi nghề đó không? Nghề đó có phù hợp với takhông? đều là những vấn đề không dễ trả lời
Bước vào thế kỷ 21, nghề nghiệp trong xã hội có những chuyển biếnnhiều so với giai đoạn trước đây Cuộc cách mạng khoa học và công nghệđang tạo điều kiện để nhân loại tiến từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh
tế tri thức Đó là nền kinh tế được xây dựng trên cơ sở sản xuất, phân phối và
sử dụng tri thức, thông tin, trong đó máy tính và các công nghệ truyền thôngviễn thông là những yếu tố chiến lược Nghị quyết IV Ban chấp hành Trungương Đảng khóa VIII đã xác định nhiệm vụ của chúng ta hiện nay là phát huynội lực, cần kiệm để xây dựng đất nước Trong hoàn cảnh đất nước ta hiệnnay, để đạt được mục tiêu trên, chúng ta cần một lực lượng lao động có đủtrình độ năng lực và làm chủ được công nghệ kỹ thuật của đất nước, đủ điềukiện đảm bảo hoàn thành tốt công việc trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.Nếu chúng ta không chiếm hữu được tri thức, không sáng tạo và sử dụngđược thông tin trong các ngành sản xuất thì không thể thành công trong sựcạnh tranh quyết liệt của thị trường Chính vì vậy việc nâng cao trình độ họcvấn, trình độ văn hóa cho nhân dân, đặc biệt là việc định hướng bậc học vàđịnh hướng nghề nghiệp cho thế hệ trẻ hôm nay, chủ nhân tương lai của đấtnước, cần được quan tâm hơn bao giờ hết
Trang 5Cùng với sự biến đổi của nền kinh tế thị trường là sự thay đổi về địnhhướng giá trị của con người Việt Nam nói chung và của lứa tuổi thanh niênnói riêng Đó là sự thay đổi về cách đánh giá, sự lựa chọn các chuẩn mực xãhội trong đó có vấn đề việc làm và chọn nghề Những quan điểm tiêu cực củađời sống xã hội nảy sinh đã ảnh hưởng rất lớn đến việc định hướng ngành,nghề cho con cái trong các gia đình Đặc biệt là một tình trạng không nhỏnhững thanh thiếu niên chưa định hướng rõ mình học cái gì, học ngành gì chophù hợp với khả năng của bản thân Việc chọn nghề của học sinh phổ thôngtrung học còn nhiều lệch lạc ở chỗ: nặng về chuộng bằng cấp hình thức để trởthành cử nhân, kỹ sư, bác sĩ, theo ý thích chủ quan và cảm tính, có khi theotrào lưu trước mắt, đua nhau thi vào những trường "đắt giá" Việc chọn nghềnhư vậy là thiếu thực tế, không quan tâm đến ngành nghề đó có phù hợp với khảnăng hay trình độ của bản thân hay không.
Trên thực tế cho thấy, lao động việc làm đang trở thành vấn đề nangiải Mặt khác quy mô phát triển giáo dục đào tạo hợp lý ở một số ngành nhưkhoa học cơ bản ngày càng có ít người theo học, trong khi đó một số cácngành khoa học ứng dụng lại thu hút được khá lớn thanh thiếu niên như tinhọc, ngoại ngữ Hiện tượng này gây nên sự không đồng đều về đội ngũ trithức của xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển, đi lên của đấtnước Đất nước muốn phát triển phải có định hướng cho thế hệ trẻ khi lựachọn ngành học, cấp học Họ phải chọn những ngành nghề, bậc học sao chophù hợp với khả năng và trình độ của bản thân để đáp ứng nhu cầu của xã hội.Đứng trước vấn đề đó gia đình, nhà trường, xã hội cần phải quan tâm hơntrong việc giáo dục và hướng nghiệp cho con cái, trong đó vai trò của cha mẹ
là nhân tố quan trọng hàng đầu Cha mẹ không những chỉ nuôi dưỡng, giáodục đạo đức, rèn luyện nhân cách cho con mà còn định hướng cho con làmnhững công việc phù hợp với khả năng của họ Muốn được như vậy thì người
Trang 6làm cha, làm mẹ phải có nhận thức đúng đắn đồng thời phải tạo mọi điều kiệnthuận lợi cho việc học tập của con để con mình bước vào xã hội một cáchvững vàng.
Chính vì vậy, qua khảo sát tại phường Tràng Tiền - thành phố Hà Nội,tôi chọn đề tài "Vai trò của cha mẹ trong việc hướng nghiệp cho con ở các giađình đô thị hiện nay" để nghiên cứu trong luận văn của mình
2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài :
2.1 Ý nghĩa khoa học :
Giáo dục nói chung và giáo dục gia đình nói riêng được nhiều ngànhnghề khoa học quan tâm nghiên cứu như: Tâm lý học, Giáo dục học, Đạo đứchọc Bên cạnh những ngành khoa học đó thì Xã hội học cũng khẳng địnhđược vị trí, vai trò của mình với tư cách là một ngành khoa học độc lập trong
hệ thống khoa học xã hội Theo cách tiếp cận Xã hội học, đề tài nghiên cứu,xem xét, nhìn nhận vấn đề một cách khoa học để có thể lý giải và chứng minhmột số quan điểm và khía cạnh dưới góc độ xã hội học, phân biệt với cáchnhìn của một số ngành khoa học xã hội khác
Bằng phương pháp nghiên cứu xã hội học, đề tài nghiên cứu đã gópphần làm phong phú thêm kho tàng nhận thức lý luận xã hội học, nâng caonhận thức về vai trò chức năng của lý thuyết xã hội học cho bản thân vànhững người quan tâm Đồng thời đề tài còn vận dụng một số lý thuyết phạmtrù cơ bản của xã hội học vào nghiên cứu làm sáng tỏ một số khía cạnh vềchức năng giáo dục của gia đình Cụ thể là vận dụng các lý thuyết xã hội họcthực nghiệm để nghiên cứu các đặc trưng của cha mẹ tác động đến việc hướngnghiệp cho con cái trong điều kiện hiện nay
2.2 Ý nghĩa thực tiễn :
Trang 7Vai trò của cha mẹ trong việc hướng nghiệp cho con cái là một vấn đềnghiên cứu có ý nghĩa xã hội rất lớn Nó nhằm nâng cao nhận thức của mọingười, thấy được tầm quan trọng của nghề nghiệp trong cuộc sống.
Đề tài cũng chỉ ra được những khó khăn, hạn chế của các bậc cha mẹtrong việc định hướng nghề nghiệp cho con cũng như xu hướng biến đổi củaviệc lựa chọn nghề nghiệp trong điều kiện hiện nay
Qua nghiên cứu vai trò của cha mẹ trong việc hướng nghiệp cho con,
đề tài góp phần chỉ ra những nhân tố chủ quan, khách quan, giúp cho các nhàquản lý, những cơ quan chính quyền sở tại và các cấp, các ngành nên cónhững chính sách và giải pháp phù hợp nhằm nâng cao nhận thức của cha mẹ
để các bậc cha mẹ thực hiện tốt vai trò của mình Nghiên cứu này còn giúpcác gia đình, các bậc cha mẹ có những định hướng đúng đắn để đi đến quyếtđịnh lựa chọn nghề nghiệp cho con một cách hợp lý
3 Mục đích nghiên cứu :
Đề tài nghiên cứu nhằm tìm hiểu các vấn đề sau:
- Tìm hiểu những mong muốn, dự định của các bậc cha mẹ trong việcđịnh hướng bậc học và lựa chọn nghề nghiệp cho con cái
- Tìm hiểu những yếu tố liên quan đến các đặc trưng của các bậc cha
mẹ, gia đình trong việc định hướng bậc học và nghề nghiệp cho con
- Trên cơ sở kết quả nghiên cứu rút ra những kết luận và đưa ra giảipháp nhằm nâng cao nhận thức cho các bậc phụ huynh cũng như bản thân cácbạn trẻ trong việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với khả năng của mình vàphù hợp với sự phát triển của xã hội
4 Đối tượng - phạm vi nghiên cứu và mẫu khảo sát :
4.1 Đối tượng nghiên cứu :
Trang 8Đề tài nghiên cứu tìm hiểu vai trò của cha mẹ trong việc định hướng bậc học
và lựa chọn nghề nghiệp cho con ở các gia đình đô thị trong điều kiện hiện nay
4.2 Phạm vi nghiên cứu :
Đề tài nghiên cứu 120 hộ gia đình có con đang học phổ thông trung học
ở phường Tràng Tiền - thành phố Hà Nội
4.3 Mẫu khảo sát :
Mẫu khảo sát tập trung tiến hành tại phường Tràng Tiền ở thành phố
Hà Nội Mẫu được chọn ngẫu nhiên với cơ cấu mẫu như sau:
Cơ cấu giới tính:
Nam: 53,6%
Nữ: 46,4%
Cơ cấu tuổi:
Các bậc cha mẹ được phỏng vấn có độ tuổi từ 39 đến 68 tuổi
Cơ cấu trình độ học vấn:
Trung học chuyên nghiệp: 10,4%
Cao đẳng - Đại học và trên Đại học: 52,3%
Cơ cấu nghề nghiệp:
Trang 9Vấn đề nghiên cứu của đề tài được giải thích và chứng minh dựa trên
cơ sở của một số quan điểm lý thuyết sau:
Quan điểm lịch sử:
Đề tài nghiên cứu vai trò của cha mẹ trong việc định hướng nghềnghiệp cho con trong điều kiện lịch sử cụ thể cả về thời gian và không gian,gắn liền với nền văn hóa và điều kiện kinh tế - xã hội nhất định
Nghiên cứu vai trò của cha mẹ trong việc hướng nghiệp cho con cáiđược đặt trong thực tại xã hội đô thị trong quá trình công nghiệp hóa - hiệnđại hóa Đồng thời xem xét đến sự ảnh hưởng của các chính sách giáo dục
Quan điểm hệ thống:
Định hướng nghề nghiệp của cha mẹ đối với con cái là một trongnhững hoạt động cơ bản của cha mẹ trong việc thực hiện chức năng của thiếtchế gia đình Vì vậy mà nó có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau với cáclĩnh vực hoạt động khác như: kinh tế, tái sản xuất con người, chăm lo đờisống tinh thần Từ đó để thấy được hoạt động này bị ảnh hưởng và tác độngnhư thế nào trong tổng thể chức năng của gia đình
Lý thuyết vai trò:
Vai trò xã hội của cá nhân được xác định trên cơ sở các vị thế xã hộitương ứng Nó chính là mặt động của vị thế xã hội vì luôn biến đổi trong xã hội
Trang 10Vai trò xã hội là mô hình hành vi được xác lập một cách khách quancăn cứ vào đòi hỏi của xã hội đối với từng vị thế nhất định để thực hiện quyền
và nghĩa vụ tương ứng với các vị thế đó
Như vậy vai trò là những đòi hỏi của xã hội đặt ra với các vị thế xã hội.Những đòi hỏi này được xác định căn cứ vào các chuẩn mực xã hội
Để cá nhân có thể thực hiện tốt các vai trò thì một mặt các đòi hỏi,chuẩn mực do xã hội đặt ra phải rõ ràng Mặt khác cá nhân phải học hỏi vềcác vai trò trong quá trình xã hội hóa [3]
Trong phạm vi gia đình, gia đình là một trong những thiết chế cơ bảncủa xã hội Ngoài việc đảm nhận chức năng tái sản xuất con người, gia đìnhcòn tái sản xuất cả đời sống tình cảm, văn hóa, tức là xã hội hóa - quá trìnhbiến đứa trẻ từ một sinh vật người thành con người xã hội Đặc điểm của quátrình xã hội hóa là các cá nhân không phải lĩnh hội các kinh nghiệm xã hộingay một lúc mà dần dần Gia đình là môi trường vi mô có vai trò quan trọngnhất trong giai đoạn xã hội hóa ban đầu Nhưng chức năng xã hội hóa của giađình không chỉ dừng lại ở giai đoạn xã hội hóa ban đầu mà nó diễn ra trongsuốt cả cuộc đời con người với tư cách là một quá trình liên tục: từ giai đoạntuổi ấu thơ đến lứa tuổi thiếu niên, trưởng thành và đến giai đoạn tuổi già, giaiđoạn cuối cùng của chu trình sống Gia đình có vai trò quan trọng trong việc
tổ chức và hướng dẫn các hoạt động của lớp trẻ Ở lứa tuổi ấu thơ, gia đìnhgiúp trẻ đào luyện các thói quen Ở lứa tuổi thiếu niên khi các em bước đầuhình thành những giá trị, những chuẩn mực, thiết lập quan hệ với những ngườixung quanh, gia đình giúp cho các em những kinh nghiệm xã hội trong quan
hệ ứng xử Ở lứa tuổi trưởng thành, khi cá nhân phát triển bản sắc cái tôi, hìnhthành những kinh nghiệm xã hội ổn định, chuẩn bị bước vào những tổ chức xãhội hay cộng đồng mới Ở giai đoạn này, nhân cách về cơ bản đã được địnhhình Lúc này gia đình giúp các cá nhân định hướng các vấn đề như: lựa chọnnghề nghiệp (định hướng nghề nghiệp), lựa chọn lối sống (định hướng giá trị)
Trang 11Quá trình xã hội hóa dễ dàng nhận thấy ở những xã hội đang diễn ra sựbiến đổi mạnh mẽ Xã hội hóa là một chức năng xã hội quan trọng của giađình Nó có vai trò lớn trong việc hình thành nhân cách của thế hệ tương lại.
Xã hội hóa gia đình góp phần tạo ra sự bình ổn của sự phát triển xã hội [12]
5.2 Phương pháp cụ thể:
Đề tài chủ yếu sử dụng các phương pháp sau:
5.2.1 Phương pháp phỏng vấn theo bảng hỏi :
Nghiên cứu tiến hành phỏng vấn 120 hộ gia đình có trẻ em ở độ tuổiđang học PTTH thuộc phường Tràng Tiền thành phố Hà Nội
Kết quả điều tra bảng hỏi được xử lý trên máy vi tính theo chương trìnhSPSS nhằm xác lập tương quan giữa các dữ liệu được tìm hiểu
5.2.2 Phương pháp phỏng vấn sâu :
Bên cạnh phương pháp phỏng vấn theo bảng hỏi, đề tài nghiên cứu còn
sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu đối với các bậc phụ huynh dưới hìnhthức trò chuyện, xoay quanh vấn đề định hướng bậc học và lựa chọn ngànhnghề cho con cái Kết quả của phỏng vấn được làm phân tích định tính trong bàiviết
5.2.3 Phương pháp phân tích tài liệu :
Phương pháp phân tích tài liệu được áp dụng để phân tích các tài liệu
có liên quan đến đề tài nghiên cứu, chủ yếu là các tài liệu có liên quan đến vaitrò của cha mẹ và chức năng giáo dục của gia đình Các tài liệu thu thập đượcsắp xếp theo nội dung nghiên cứu
5.2.4 Phương pháp quan sát :
Trong quá trình phỏng vấn, phương pháp này được áp dụng để quan sátthái độ của người được phỏng vấn, nhằm đánh giá mức độ tin cậy của thôngtin mà người đó trả lời
Trang 126 Giả thuyết - khung lý thuyết :
6.1 Giả thuyết :
- Định hướng bậc học và lựa chọn nghề nghiệp cho con cái hiện nay làmột trong những mối quan tâm hàng đầu của hầu hết các bậc cha mẹ ở các giađình đô thị
- Hầu hết các bậc cha mẹ đều định hướng cho con học đến đại học vàmuốn con mình vào những ngành nghề trong khu vực kinh tế nhà nước như sưphạm, kỹ sư hay quản trị kinh doanh
- Các đặc trưng của cha mẹ như trình độ học vấn, nghề nghiệp cũngnhư điều kiện kinh tế của gia đình có ảnh hưởng nhất định trong việc địnhhướng bậc học và nghề nghiệp cho con cái
- Trong định hướng bậc học và nghề nghiệp không có sự khác biệt giữacon trai và con gái
6.2 Khung lý thuyết :
"Vai trò của cha mẹ trong việc định hướng bậc học và nghề nghiệp chocon ở các gia đình đô thị hiện nay"
Điều kiện kinh tế - xã hội
Các đặc trưng của gia đình và của cha mẹ
Định hướng bậc học và nghề nghiệp cho con
Trang 13Khung lý thuyết trên được tạo dựng trên cơ sở mô hình lý thuyết mà cụthể là lý thuyết vai trò nhằm lý giải vấn đề nghiên cứu và mối liên hệ giữa cácbiến số (mối liên hệ giữa nguyên nhân - kết quả) và nó tuân theo quy tắc logicnhất định Vấn đề nghiên cứu ở đây là vai trò của các bậc cha mẹ trong việcđịnh hướng bậc học và nghề nghiệp cho con Xét trong điều kiện nhất định làbối cảnh kinh tế - xã hội của đô thị (thành phố Hà Nội) đang trong quá trìnhcông nghiệp hóa - hiện đại hóa, các đặc trưng của gia đình và của cha mẹđược coi là biến số độc lập hay được coi là nguyên nhân để dẫn tới kết quả làviệc định hướng bậc học và nghề nghiệp cho con - biến số phụ thuộc Khung
lý thuyết trên được hình thành trên cơ sở kết hợp các biến số theo nguyên tắc
lý thuyết nhất định nhằm đo lường được mối liên kết giữa các biến số, hay nóicách khác thông qua việc liên kết các biến số chúng ta xác định được sự thayđổi của biến số độc lập sẽ có liên quan ở mức độ nào đến sự thay đổi của biến
số phụ thuộc Kết quả của việc định hướng bậc học và nghề nghiệp cho conthay đổi dựa vào sự thay đổi của nguyên nhân dựa trên các đặc trưng của giađình và của cha mẹ - thông qua các chỉ báo sau:
- Trình độ học vấn của cha, mẹ: bậc học cao nhất mà cha mẹ đạt được
- Nghề nghiệp của cha, mẹ: công việc chính của cha mẹ tạo ra thu nhậpcho gia đình
- Định hướng giá trị của cha, mẹ: quan niệm giá trị học vấn và quanniệm giá trị nghề nghiệp của cha mẹ
- Mức sống: điều kiện kinh tế của gia đình
- Mối quan hệ trong gia đình: Mối quan hệ giữa các thành viên tronggia đình, giữa vợ - chồng, cha mẹ - con cái
Trong hệ thống các chỉ báo nêu trên, các đặc trưng của cha mẹ và cácđặc trưng của gia đình có tác động qua lại ảnh hưởng trực tiếp đến nhau
Trang 14PHẦN II: NỘI DUNG CHÍNH
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Vấn đề giáo dục và giáo dục trong gia đình đã và đang trở thành mốiquan tâm chung của mọi quốc gia trên toàn thế giới Thực trạng học tập vànghề nghiệp của lớp trẻ là một trong những vấn đề bức xúc của toàn xã hội
Đã có nhiều cuộc họp, hội nghị ở cấp quốc tế bàn luận về vấn đề này
Trong phiên họp thứ nhất Ủy ban quốc tế vì giáo dục thế kỷ 21 đã bàn
về vai trò của giáo dục, làm sao nâng cao tính hài hòa trong quá trình ngàycàng tăng tính toàn cầu hóa của xã hội loài người Toàn bộ quá trình giáo dụcphải giúp cho mọi người học cách chung sống với nhau cả về tinh thần lẫn vậtchất Phiên họp nhấn mạnh "Con người tốt nhất để sống còn đó là học tập,học sống chung với người khác, học nghe điều người khác nói" Học tập làđặc trưng của cuộc sống [9]
Tại đại hội lần thứ 27 của UNESCO, ông đại diện của Tổng giám đốc
đã trình bày những vấn đề lớn của xã hội, trong đó ông chú ý đến tình hình cảicách hệ thống giáo dục nhằm vào tương lai với trọng tâm là giáo dục cho mọingười, sau đó là giáo dục nghề, giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học giáodục Ông đặc biệt nhấn mạnh vào vai trò giáo dục thường xuyên, phải biết tậptrung vào giáo dục cho mọi người, tạo mặt bằng dân trí để tăng cường hiệuquả giáo dục ở thế kỷ 21, nâng cao hiệu quả học tập cho lớp trẻ, thức tỉnhtiềm năng sáng tạo to lớn của mỗi người, cho phép chúng ta phát triển tiềmnăng sẵn có của bản thân, đóng góp tốt hơn cho xã hội mà chúng ta đangsống
Hiện nay vấn đề định hướng bậc học và nghề nghiệp không chỉ là vấn
đề riêng của mỗi gia đình mà nó thực sự là vấn đề của cả cộng đồng và mỗi
Trang 15quốc gia Vì vậy cha mẹ cần phải có những cách nhìn đúng đắn và thấu hiểu
về vấn đề này để giúp thế hệ trẻ có thể hòa nhập chung được với thế giới
Ở nước ta vấn đề gia đình và giáo dục gia đình ngày càng thu hút được
sự quan tâm chú ý của nhiều ngành nhiều cấp như Viện xã hội học, Trung tâmnghiên cứu khoa học xã hội Vì vậy mà đã có nhiều công trình nghiên cứukhoa học khác nhau về lĩnh vực này:
* Đề tài KX07-09 mang tên "Gia đình và vấn đề giáo dục gia đình"
1994 của Trung tâm nghiên cứu về gia đình và phụ nữ - Nhà xuất bản Khoahọc xã hội có những nội dung chủ yếu sau:
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về xã hội hóa con người, về chứcnăng xã hội hóa của gia đình trong lịch sử và hiện đại
- Phân tích vai trò của giáo dục gia đình trong sự hình thành và pháttriển nhân cách con người Việt Nam
- Trách nhiệm và những điều kiện, biện pháp chính sách cần thiết nhằmgiúp gia đình làm tròn chức năng của nó
* Tác phẩm: "Gia đình Việt Nam với chức năng xã hội hóa" của tác giả
Lê Ngọc Văn đề cập đến vai trò của gia đình trong việc thực hiện chức năng
xã hội hóa giáo dục cho các thành viên
Các nghiên cứu trên được tiến hành với quy mô rộng lớn cả về phạm vinghiên cứu cũng như nội dung nghiên cứu Đó là vai trò của giáo dục gia đìnhnói chung trong việc hình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam.Còn nghiên cứu này chỉ tập trung hướng tới một khía cạnh trong giáo dục giađình: Vai trò của cha mẹ trong giáo dục tri thức và hướng nghiệp cho con
Nhìn chung muốn cho đất nước ngày càng phồn vinh, gia đình với tưcách là nền tảng của xã hội cũng không ngừng phát triển Vì vậy cần phải cónhững nghiên cứu về lĩnh vực này, nhất là vai trò của cha mẹ trong việc địnhhướng bậc học và nghề nghiệp cho con cái
Trang 161.2 Hệ thống khái niệm cơ sở :
1.2.1 Khái niệm vai trò :
Vai trò là mô hình hành vi được xác lập một cách khách quan căn cứvào đòi hỏi của xã hội đối với từng vị thế nhất định để thực hiện quyền vànghĩa vụ tương ứng đối với các vị thế đó [3]
Khái niệm vai trò được hiểu gắn liền với một loạt các khái niệm khác:quy chế, chức năng, nghĩa vụ, quyền Có thể coi vai trò như tập hợp nhữngứng xử của mỗi cá nhân mà người khác chờ đợi Người ta phân biệt vai tròđược đóng với vai trò được định đóng Vai trò được đóng biểu hiện thành mộtứng xử, một hoạt động với bên ngoài (VD: cha mẹ chăm sóc con cái, cảnh sátbắt cướp ) Còn vai trò định đóng chủ yếu nhấn mạnh tới khía cạnh bêntrong của mọi ứng xử, mọi hoạt động (VD: tán thành quan điểm của mộtngười khác) Nếu vai trò được đóng là đối tượng của Xã hội học thì vai tròđịnh đóng là đối tượng của Tâm lý học xã hội Vai trò không phải là một cái
gì có sẵn, nó là kết quả của một quá trình tập luyện của cá nhân, có ý thứchoặc không có ý thức Nó gắn liền với quá trình xã hội hóa của mỗi cá nhân.[1]
1.2.2 Khái niệm gia đình :
"Gia đình là nhóm người gắn bó với nhau bằng mối quan hệ hôn nhân,huyết thống hay là việc nhận con nuôi vừa nhằm đáp ứng những nhu cầuriêng tư của họ vừa nhằm thỏa mãn nhu cầu của xã hội về về tái sản xuất dân
cư theo cả nghĩa thể xác và tinh thần" [8]
"Gia đình là tế bào của xã hội" [13] Cách nói này nêu lên được tầmquan trọng của gia đình đối với xã hội
Trong gia đình vai trò của cha mẹ đều chiếm một vị trí rất quan trọng
Cả cha và mẹ đều có vai trò, trách nhiệm trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng,
Trang 17giáo dục con Thiếu một trong hai người thì đều có ảnh hưởng không tốt đến
sự phát triển của trẻ em
1.2.3 Khái niệm định hướng :
Định hướng là việc hoạch định trước một phương pháp, mục tiêu đểthực hiện nếu không có gì thay đổi Sự định hướng này đã có sự cân nhắc kỹlưỡng trước khi ra quyết định Mục đích cuối cùng của sự định hướng có đạtđược hay không còn phụ thuộc vào điều kiện khách quan [14]
1.2.4 Khái niệm giá trị :
Một trong những định nghĩa được chấp nhận rộng rãi trong khoa học xãhội là coi giá trị như những quan niệm về cái đáng mong muốn ảnh hưởng tớihành vi lựa chọn Trong cách nhìn rộng rãi hơn thì bất kỳ cái gì tốt, xấu đều làgiá trị hay giá trị là điều quan tâm của chủ thể
Vậy giá trị là cái mà ta cho là đáng có, mà ta ưa thích, ta cho là quantrọng để hướng dẫn cho hành động của ta Giá trị là cái có thực và tồn tạitrong hiện thực Giá trị phụ thuộc trực tiếp vào điều kiện kinh tế - xã hội củatừng xã hội, vì vậy phải xem xét giá trị trong những điều kiện kinh tế - xã hội
cụ thể Mỗi xã hội, mỗi nền văn hóa có hệ giá trị khác nhau Hệ giá trị củamột xã hội là phương hướng phấn đấu cho toàn xã hội Mỗi cá nhân tùy thuộcvào nhận thức, v.v đều có hệ giá trị riêng của mình
Theo nhà xã hội học Mỹ J.H Fitcher: "Tất cả cái gì có ích lợi, đángham chuộng, đáng kính phục đối với cá nhân hoặc xã hội đều có một giá trị"
Có giá trị vật chất và có giá trị tinh thần Ý nghĩa giá trị thay đổi có tính lịch
sử [4]
1.2.5 Khái niệm định hướng giá trị :
Định hướng giá trị là sự thừa nhận, lựa chọn của cá nhân hay cộngđồng về một giá trị hay hệ thống giá trị nào đấy Định hướng giá trị là cơ sởbên trong của hành vi, quyết định lối sống của cá nhân [4]
Trang 181.2.6 Khái niệm nghề nghiệp :
- "Nghề: Công việc chuyên làm theo sự phân công của xã hội"
"Nghề nghiệp" là nghề nói chung [14]
- "Nghề: Công việc hàng ngày làm để sinh nhai"
"Nghề nghiệp: là nghề làm để mưu sống" [8]
1.2.7 Khái niệm bậc học :
Trong mỗi quốc gia bao giờ cũng có một hệ thống giáo dục nhất định
Ở Việt Nam, hệ thống giáo dục được chia theo cấp bậc khác nhau:
Trang 19CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU- NHỮNG KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
2.1 Kết quả nghiên cứu :
2.1.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu :
Điều kiện địa lý, dân số:
Là một phường nằm trên địa bàn trung tâm của thành phố, phườngTràng Tiền có diện tích 0,386 km2 Trên địa bàn phường có gần 200 cơ quanđơn vị của Trung ương, Thành phố và nhiều nhà hàng, khách sạn, đại sứ quán
và văn phòng đại diện của các nước Có hầu hết các loại hình kinh doanh,dịch vụ do đó lưu lượng khách qua lại địa bàn đông
Cơ cấu diện tích đất đai ít biến động qua các năm
Diện tích đất giao thông chiếm 34,59%
Diện tích đất của các di tích văn hóa lịch sử chiếm 0,46%
Diện tích đất phục vụ an ninh quốc phòng chiếm 0,23%
Về dân số: Địa bàn dân cư chia làm 7 khu phố với 60 tổ dân phố Sốnhân khẩu thực tế của phường là 6517 nhân khẩu (theo số liệu điều tra dân sốngày 1/4/1999) với 1727 hộ Qua 10 năm (so với số liệu điều tra năm 1989)dân số hầu như không đổi (chỉ tăng 137 người)
Về cơ cấu lao động:
Số người trong độ tuổi lao động là 3933 người chiếm 60,34% Chủ yếu
là cán bộ công nhân viên Nhà nước ngoài ra là lao động thương mại dịch vụchiếm tỷ lệ khoảng 30%
Về cơ cấu hành chính:
Phường có hội đồng nhân dân phường, có ủy ban nhân dân phường.Bên cạnh đó còn có Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể thành viên như:
Trang 20Hội Phụ nữ, Hội cựu chiến binh, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Người caotuổi, Hội chữ thập đỏ, Ban Thanh tra nhân dân, Chi hội luật gia.
Về giáo dục- đào tạo:
Đến hết năm 1999 toàn phường đã đạt phổ cập giáo dục cấp trung học
cơ sở Số cháu trong độ tuổi mẫu giáo đến lớp đạt 68,4% Trẻ 6 tuổi vào lớp 1hàng năm đạt tỷ lệ gần 100%
Trên địa bàn phường có trường PTTH Trần Phú với tỷ lệ tốt nghiệphàng năm đạt từ 98-99% Trường tiểu học, THCS Trương Vương với truyềnthống học tốt dạy tốt hàng năm thu hút hàng nghìn học sinh theo học
Phường có khoảng 3000 trẻ em trong độ tuổi 1- 18 Dưới sự chỉ đạocủa Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, hàng năm các em được tham gia vào câu lạc
bộ văn hóa, thể dục thể thao của phường với các hình thức vui chơi giải trí đadạng, lành mạnh: ca múa nhạc, thể dục thể thao, đi tham quan picnic
Về trình độ dân trí: Là phường trung tâm, có trình độ dân trí cao Sốngười có trình độ cao đẳng, đại học, trên đại học và được đào tạo nghề chiếm
tỷ lệ khá cao, bên cạnh đó số lao động chưa qua đào tạo chiếm tỷ lệ khoảng 20%
Trang 21sinh hoạt của nhân dân Do phường không có điều kiện giải quyết việc làm tạichỗ nên nhiều người có nhu cầu lao động nhưng không xin được việc đã lấnchiếm vỉa hè, lòng đường để bán hàng Việc duy trì và thực hiện nghị định36CP gặp nhiều khó khăn.
2.1.2 Vai trò của cha mẹ trong việc định hướng bậc học cho con trong các gia đình đô thị hiện nay :
Mỗi chúng ta khi sinh ra ai cũng có một mái ấm gia đình, có một ngườicha, một người mẹ, những người nuôi dưỡng chăm sóc ta bữa ăn giấc ngủ.Khi ta lớn lên đến tuổi cắp sách tới trường thì vấn đề học tập của con cái làmột trong những mối quan tâm hàng đầu của các bậc cha mẹ Bất cứ bậc làmcha, làm mẹ nào cũng muốn tương lai con em mình tốt đẹp Ngoài việc rènluyện, tu dưỡng về đạo đức, nhân cách thì học tập là yếu tố không thể thiếuđược trong quá trình hoàn thiện của mỗi cá nhân Chỉ có học tập tốt mới cóđược một vị trí, một chỗ đứng trong xã hội vững vàng Từ đó mới có thểthăng tiến được trong xã hội và có những công việc phù hợp với khả năng củamình, phát huy được năng lực và góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hộicủa đất nước Và để học tập tốt thì sự quan tâm giúp đỡ của cha mẹ là mộtđiều hết sức quan trọng
Thời đại ngày nay là thời đại của công nghiệp hóa, hiện đại hóa Vì vậy
xã hội đang đòi hỏi có những nhà khoa học, nhà kỹ thuật, những chuyên gia
có tài năng, những chính trị gia linh hoạt, những nhà kinh doanh, nhà quản lýgiỏi và đội ngũ lao động có tay nghề cao Một xã hội văn minh, hiện đại thìtương ứng với nó con người phải có trình độ học vấn tiếp thu từ gia đình, nhàtrường và xã hội Để thực hiện được mục tiêu cụ thể của xã hội xã hội chủnghĩa là: "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh" thì chúng tacần nhận thức rõ vai trò quan trọng của tri thức khoa học Khi khoa học đã trởthành lực lượng sản xuất chủ yếu thì trí tuệ là nguồn sức mạnh chiếm lĩnh vực
Trang 22những vị trí quyết định trong quá trình sản xuất, quá trình kinh doanh và quản
lý xã hội Phải có trình độ tri thức thì mới có thể áp dụng được khoa học vàcông nghệ hiện đại vào trong sản xuất, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của
xã hội Chính vì vậy mà học vấn có vai trò quan trọng và đó là con đườngngắn nhất để dẫn đến sự thành công
Xuất phát từ những nhu cầu thực tế xã hội ở trên mà việc định hướngbậc học cho con của các bậc cho mẹ cũng có sự khác nhau tùy thuộc vào nhậnthức, quan điểm của từng người cũng như điều kiện sống của mỗi gia đình.Điều này được thể hiện ở các vấn đề sau:
Qua nghiên cứu tại địa bàn Hà Nội cho thấy người dân Hà Nội đangquay trở lại với việc đề cao giá trị học vấn thay vì đề cao quan niệm "học caokhông bằng đi buôn" Sự thay đổi nhận thức này xuất phát từ nhu cầu đòi hỏithực tế của một xã hội phát triển là cần phải có một đội ngũ lao động có kiếnthức, có trình độ và tay nghề cao Và người dân ý thức được rằng khả năngkiến tạo công ăn việc làm của con em họ phụ thuộc phần nhiều vào việc đầu
tư, chăm sóc và giáo dục học hành cho con cái Tương lai của con cái phụthuộc rất nhiều vào sự quyết định của cha mẹ Kết quả học tập hay việc lựachọn ngành học của họ có tốt và phù hợp hay không là còn do những ảnhhưởng nhất định từ phía cha mẹ Từ những nhận thức khác nhau về học vấn
mà các bậc phụ huynh có những quan niệm khác nhau
Bảng 1 : Quan niệm về học vấn của cha mẹ (%) Quan niệm của cha mẹ Tần số (người) Tần suất (%)
Trang 23Qua bảng số liệu trên cho thấy tỷ lệ số người trả lời vấn đề học tập củacon cái là rất quan trọng, quan trọng chiếm rất cao Điều đó chứng tỏ các bậcphụ huynh đã nhận thức được tầm quan trọng của việc học tập Chỉ có conđường học hành mới giúp con cái họ có một nghề nghiệp ổn định, một chỗđứng vững vàng trong xã hội Quan niệm ở đây còn được hiểu là đơn vị đocủa nhận thức, là sự chuẩn bị những hành vi thực tiễn Vì vậy mà quan niệmcủa các bậc phụ huynh về vấn thể hiện qua chính những dự định mong muốncho con cái của mình học đến bậc nào.
Hầu hết, cha mẹ ở thành phố sẵn sàng đầu tư cho con học hết khả năngcủa mình, mong muốn con học giỏi, thi đỗ vào các trường chất lượng cao, có
uy tín nên đã cố gắng đầu tư về vật chất một cách tốt nhất để con có điềukiện học hành, có được tri thức hiểu biết Khi được hỏi: Ông (bà) đã đầu tưnhững phương tiện học tập nào cho con? Ông N phường Tràng Tiền đã trảlời: " Gia đình tôi đã tạo điều kiện tốt nhất ở mức có thể cho việc học tập của
nó Chúng tôi đầu tư cho việc học tập của con ngay từ những ngày đầu mớivào cấp III, tìm lớp tìm thày giỏi để gửi con vào học, thậm chí mời thày vềnhà dạy riêng Gia đình có máy vi tính và thường xuyên mua sách nâng cao,sách tham khảo chỉ mong cho con có kết quả học tập tốt " [Phỏng vấn sâu số1] Bên cạnh đó cũng có những gia đình khó khăn, việc đầu tư cho con cáihọc tập chiếm một phần rất lớn trong tổng chi tiêu của gia đình " Chi phícho học tập của con cái chiếm gần một nửa so với tổng chi tiêu trong gia đình.Tuy vậy tôi cũng cố gắng chắt bóp, nhịn ăn, nhịn mặc một chút để nó họchành đến nơi đến chốn" [Phỏng vấn sâu số 2] Đó là sự hy sinh lớn lao đángđược trân trọng của các bậc cha mẹ khi đã tạo mọi điều kiện cho con em mìnhhọc tập
Song dường như vẫn tồn tại một nghịch lý thể hiện ở thái độ đầu tư củacha mẹ cho việc học tập của con cái Có một số ít những gia đình khá giả thì
Trang 24trường học không thực sự trở thành nơi thu hút sự đầu tư của cha mẹ Với vịtrí thuận lợi là có nhà mặt đường để mở cửa hàng buôn bán, những gia đìnhnày thay vì khuyến khích cho con cái học lên cao họ lại có những tính toánthực dụng hơn, ngầm "ủng hộ" con cái bỏ học để đi làm kiếm tiền " Thằng
út nhà tôi năm nay hết cấp III mà chẳng thấy nó học hành gì, suốt ngày ởngoài đường thôi Xét cho cùng học hành cũng chỉ là để sau này kiếm tiềnnuôi thân chứ làm gì Nhà tôi 3 đời sống bằng nghề buôn bán kinh doanh nàyrồi, được cái nhà ở mặt đường nên làm ăn cũng thuận lợi Tôi tính để nó tốtnghiệp xong rồi phụ giúp gia đình trông coi cửa hàng Có khi ở nhà tu chí làm
ăn thì lại ngoan chứ đến trường, bạn bè lôi kéo đâm ra hư hỏng " [Phỏng vấnsâu số 5] Trong khi đó không ít những gia đình khó khăn lại cố gắng cho con
ăn học Tâm lý và nguyện vọng chung của họ là muốn con mình có tương laitốt đẹp bằng con đường học hành
Cùng với việc đầu tư về vật chất, một yếu tố nữa không kém phần quantrọng là thời gian mà các bậc phụ huynh dành để quan tâm đến việc học hànhcủa con Mức độ quan tâm của các bậc cha mẹ ở phường Tràng Tiền với việchọc tập của con cái được thể hiện qua bảng 2
Bảng 2 : Mức độ quan tâm của cha mẹ đối với việc học tập của con (%)
Mức độ quan tâm Tần số (người) Tần suất (%)
Trang 25quan tâm đến việc học hành của con Mặc dù đối với học sinh phổ thôngtrung học thì sự quan tâm của cha mẹ đến vấn đề học tập của con cái chỉ ởmức độ nhắc nhở, đôn đốc con học hành chứ không kèm cặp, chỉ bảo cụ thểnhư đối với học sinh cấp dưới Sự quan tâm ấy ở mức độ thường xuyên chiếm
tỷ lệ cao nhất (54,2%), mức độ thỉnh thoảng chiếm tỷ lệ thấp hơn (35,8%), vàkhông bao giờ quan tâm tới việc học của con chiếm tỷ lệ rất ít (10%) Sự quantâm của các bậc cha mẹ ở mức độ "thỉnh thoảng" cũng khá cao vì ở bậc PTTH
họ coi con cái mình đã trưởng thành, muốn để con được tự chủ, tự giác tronghọc tập Tuy chưa phải 100% các bậc cha mẹ đều luôn quan tâm đến việc họchành của con song với mức độ quan tâm thờng xuyên như trên đã cho chúng
ta thấy ở một chừng mực nào đó truyền thống coi trọng học vấn của ngườidân Hà Nội vẫn còn tồn tại mặc dù bên cạnh đó vẫn có những tư tưởng sailệch về vấn đề này Con cái là niềm tự hào của cha mẹ, việc đầu tư cho con vềmặt vật chất ở mỗi gia đình là khác nhau tùy thuộc vào điều kiện kinh tếnhưng sự quan tâm mà bất kỳ bậc làm cha làm mẹ nào cũng có thể đó là việcdành thời gian để quan tâm tới việc học tập của con
Bên cạnh đó 35,8% chỉ thỉnh thoảng mới chú ý tới việc học hành củacon và số rất ít không bao giờ quan tâm đến việc học hành của con cái Liệu
có phải sự quan tâm của các bậc phụ huynh này chỉ ở nghĩa vụ bắt buộc, phảichăng họ không lo lắng cho tương lai của con em họ? Khi tìm hiểu vấn đề nàyđược biết: "Con trai tôi học đến cấp III rồi nên giờ giấc học tập của nó để nó
tự giác là chính Không phải tôi không quan tâm đến việc giáo dục con cáinhưng công việc bán hàng bận rộn từ sáng sớm đến tối, nhà lại chỉ có hai mẹcon nên không thể bảo ban, đôn đốc việc học cho nó được " [Phỏng vấn sâu
số 3] Qua ý kiến trên chúng ta thấy các bậc cha mẹ không phải là không quantâm tới việc học của con nhưng do hoàn cảnh gia đình nên việc quan tâm còn
bị hạn chế Theo kết quả điều tra thì đối với những gia đình có cha mẹ làm
Trang 26cán bộ viên chức nhà nước, mức độ quan tâm tới việc học tập của con thườngxuyên hơn so với những gia đình làm nghề buôn bán - dịch vụ Bởi lẽ tínhchất công việc buôn bán đòi hỏi có nhiều thời gian chứ không chỉ đi làm 8tiếng như cán bộ, viên chức nhà nước nên thời gian dành cho con cái bị hạnchế là điều tất yếu Đặc biệt đối với những gia đình thiếu khuyết do cha mẹchia tay hay do mất mát một trong hai người thì việc quan tâm chăm sócđương nhiên là thiếu hụt không đầy đủ như những gia đình bình thường Nhìnchung, các bậc cha mẹ luôn quan tâm, lo lắng cho tương lai của con Điều đóthể hiện qua những mong muốn, dự định bậc học của cha mẹ đối với con cái.
Về dự định bậc học cho con cái, số đông trong các gia đình ở phườngTràng Tiền, các bậc cha mẹ đều mong cho con mình có trình độ cao, đạt đếnbậc học có thể tham gia tốt vào thị trường lao động trong xã hội công nghiệp(Xem biểu đồ 1)
Trang 27Biểu đồ 1: Dự định bậc học cho con cái (%)
Biểu đồ trên cho chúng ta thấy phần lớn các bậc cha mẹ đều muốn conmình học đến bậc đại học - cao đẳng, chiếm tỷ lệ cao hơn hẳn so với các bậchọc khác Điều đó chứng tỏ trong các gia đình đô thị hiện nay, hầu hết các bậccha mẹ đã nhận thức được giá trị và tầm quan trọng của học vấn đối với concái Mặt khác điều kiện về kinh tế - xã hội ở đô thị khác so với nông thôn nêncha mẹ nào cũng muốn con mình học đến bậc đại học để có được kiến thức,
để sau này xin việc và không phải làm những công việc nặng nhọc Kiến thứccũng là của cải quý giá mà bố mẹ để lại cho con cái Muốn có cuộc sốngtương lai tốt thì cần phải có kiến thức Những gia đình biết rõ thực lực củacon nên không hướng con theo học tiếp " Con gái tôi năm nay học lớp 12,khả năng của con tôi khó mà thi đỗ được đại học Mong muốn là một chuyệnnhưng cũng phải tính đến chuyện xin việc mà tôi thì không quen biết rộng,thôi thì để nó tốt nghiệp xong rồi giúp bố mẹ bán hàng ở nhà vậy " [Phỏngvấn sâu số 4] Tuy nhiên tỷ lệ không hướng con theo học tiếp chiếm rất ít:8,1% với con trai và 11,8% với con gái Biểu đồ trên còn cho thấy có một sốcha mẹ định hướng cho con vào các trường trung học chuyên nghiệp, chiếm18,0% với con trai và 1,5% với con gái Sở dĩ tỷ lệ của con trai cao hơn congái ở bậc PTCN là vì cơ cấu các trường THCN ở Hà Nội chủ yếu là cáctrường đào tạo về cơ khí máy móc, chỉ phù hợp với khả năng của con trai Và
có cha mẹ muốn con học bậc trên đại học chiếm tỷ lệ 3,9% với con gái và5,8% với con trai Việc dự định cho con học cao như vậy xác định tư tưởngcủa cha mẹ là muốn con có học hàm, học vị cao để sau này con đường tiếnthân dễ dàng Trong xã hội hiện đại, những người tài giỏi rất được trọng dụng,không phân biệt giới tính Tư tưởng "trọng nam khinh nữ" đã dần được xóa bỏtrước những đòi hỏi về tri thức, vai trò của người phụ nữ ngày càng được đề