Giáo án - Bài giảng: BÀI GIẢNG MÔN LẬP TRÌNH WINDOWS

GV: Nguyễn Thị Mai Trang 6thống và có một phần bộ nhớ thường trú – Nhiều chương trình có thể được kích hoạt chạy cùng một lúc – Tư tưởng hướng đối tượng: các cửa sổ ứng dụng chính và các

Trang 1

GV: Nguyễn Thị Mai Trang 1

Tổng quan về Lập

trình Windows và

thư viện MFC

Trang 2

Giới thiệu thư viện lập trình MFC và môi

Trang 3

Thư viện lập trình MFC

Trang 4

– Các ứng dụng Windows có giao diện thống

nhất

• Cửa sổ hình chữ nhật

• Thanh tiêu đề

• Thanh thực đơn (menu)

• Thanh công cụ (Toolbar)

• Thanh cuộn (Scrollbar)

• Hộp hội thoại (Dialog)

• V

Trang 5

Trang 6

thống và có một phần bộ nhớ thường trú

– Nhiều chương trình có thể được kích hoạt chạy cùng một lúc

– Tư tưởng hướng đối tượng: các cửa sổ ứng dụng

chính và các cửa sổ con là các đối tượng của lớp cửa

sổ được đăng ký trước.

Giao diện đồ họa độc lập thiết bị

– Cho phép tạo các đối tượng đồ họa và định dạng văn bản

– Chương trình viết cho Windows không điều khiển trực tiếp thiết bị xuất ra màn hình, máy in mà thông qua một ngôn ngữ lập trình đồ họa gọi là Giao diện thiết bị

đồ họa (Graphics device Interface – GDI)

Trang 7

– Windows và các ứng dụng Windows hoạt động theo

cơ chế truyền – nhận thông điệp.

– Các hoạt động của chương trình thay đổi tùy theo

thông điệp nhận được.

– Thông điệp được truyền qua lại giữa những ứng dụng

và cửa sổ, giữa các ứng dụng với nhau.

– Cửa sổ ứng dụng được tự động vẽ lại mỗi khi có sự thay đổi về kích thước Điều này được thực hiện nhờ

hệ điều hành gởi thông điệp cho chương trình.

Trang 8

– Biểu tượng (icons).

– Con trỏ (cursors).

– Hình ảnh (Bitmaps).

– Bảng các chuỗi hằng (string tables).

– Bảng phím tắt (Accelerator).

– Hộp hội thoại (Dialog)

– Thanh thực đơn (menu)

– Thanh công cụ (toolbar)

– Siêu văn bản (HTML).

Trang 9

– Tài nguyên được Windows cung cấp sẵn (tài nguyên chuẩn).

– Tài nguyên do người sử dụng tạo thông qua một tập tin tài nguyên có phần mở rộng là rc

(Resource Script)

– Môi trường lập trình Windows cung cấp công

cụ để người sử dụng dễ dàng tạo, soạn thảo nội dung các tài nguyên.

Trang 10

Trang 11

Programming Interface):

– Là những hàm mà hệ điều hành Windows cung cấp

để cho các ứng dụng có thể sử dụng truy cập các tài nguyên trong hệ thống.

– Những hàm trên được chứa trong các thư viện liên

kết động (Dinamic Link Library – DLL) của hệ thống

và mọi ứng dụng đều có thể truy cập đến các hàm đó.

– Các chương trình ứng dụng sử dụng các hàm API thông qua các lời gọi hàm.

– Trong API có một số hàm có chức năng duy trì sự

độc lập thiết bị đồ họa, các hàm này gọi là giao diện

thiết bị đồ họa GDI (Graphics Device Interface)

Trang 12

– Mọi sự kiện xảy ra trên một chương trình

Windows đều thông qua những thông điệp

(messages)

– Thông điệp phát sinh khi: nhấn một nút trên bàn phím, di chuyển hoặc nhấn chuột, thay

đổi kích thước cửa sổV

– Với mỗi thông điệp nhận được, chương trình ứng dụng sẽ có hành động thích hợp đáp

ứng với thông điệp.

Trang 13

Trang 14

– Thông điệp được gởi vô hàng đợi thông điệp để chờ

xử lý (queue message): bao gồm các thông điệp

được phát sinh từ bàn phím, chuột

(WM_MOUSEMOVE, WM_LBUTTONDOWN,

WM_KEYDOWN, WM_CHAR,V)

• Windows dùng một hàng đợi để chứa thông điệp nhận được, mỗi một chương trình đều có một hàng đợi chứa thông điệp riêng

• Windows sẽ chuyển thông điệp từ hàng đợi chứa thông điệp của hệ thống đến hàng đợi chứa thông điệp của chương trình.

• Hàng đợi chứa thông điệp của chương trình chịu trách nhiệm giữ tất cả các thông điệp của tất cả các cửa sổ thuộc chương trình.

Trang 15

điệp thời gian, thông điệp vẽ, và thông điệp thoát như

WM_TIMER, WM_PAINT, WM_QUIT

– Với những ứng dụng đa tiểu trình thì mỗi một tiểu trình có tạo cửa sổ thì sẽ có một vòng lặp thông điệp để xử lý thông điệp của những cửa sổ trong tiểu trình đó.

Trang 16

– WM_CHAR: Một ký tự nhập từ bàn phím

– WM_CREATE: Một cửa sổ được tạo.

– WM_DESTROY: Một cửa sổ được hủy.

– WM_LBUTTONDOWN: Nhấn phím trái chuột

– WM_LBUTTONUP: Nhả phím chuột

– WM_PAINT: Một cửa sổ được vẽ lại

– WM_QUIT: Kết thúc ứng dụng

– WM_SIZE: Thay đổi kích thước cửa sổ

– WM_TIMER: sự kiện về thời gian

– V

Trang 17

Trang 18

Trang 19

Trang 20

Trang 21

Trang 22

int

int WINAPI WINAPI WINAPI WinMain WinMain WinMain (HINSTANCE hInstance,

HINSTANCE hPrevInstance, LPSTR lpszCmdLine,

int nCmdShow)

Handle đến chương

trình hiện hành

Tham số dòng lệnh

Cách hiển thị cửa sổ (SW_SHOWNORMAL hoặc

SW_SHOWMINNOACTIVE)

Handle đến chương trình trước đó

Trang 23

– Định nghĩa lớp cửa sổ ứng dụng.

– Đăng ký lớp cửa sổ vừa định nghĩa.

– Tạo ra thể hiện cửa sổ của lớp đã cho.

– Hiển thị cửa sổ.

Trang 24

LRESULT CALLBACK WndProc ( HWND,

UINT, WPARAM, LPARAM );

Định danh cửa sổ

Định danh thông điệp

Thông tin bổ sung kèm

theo thông điệp

Trang 25

– Xử lý tất cả các thông điệp có liên quan đến cửa sổ

– Một chương trình Windows có thể chứa nhiều hơn

một hàm xử lý cửa sổ

– Một hàm xử lý cửa sổ luôn kết hợp với một lớp cửa

sổ đặc thù

– Hàm xử lý cửa sổ thường được đặt tên là WndProc.

– Hàm WndProc có chức năng giao tiếp với bên ngoài, tức là với Windows, toàn bộ các thông điệp gởi đến cửa sổ đều được xử lý qua hàm này.

Trang 26

UINT cbSize; //kích thước của cấu trúc

UINT style; //kiểu lớp

WNDPROC lpfnWndProc; //con trỏ đến thủ tục cửa sổ

int cbClsExtra; //các byte phụ trội để thêm

vào cấu trúc WNDCLASS khi đăng ký

int cbWndExtra; ;//các byte phụ trội để thêm

vào các đối tượng cửa sổ được tạo bởi lớp này

HANDLE hInstance; //istance làm chủ class này

HICON hIcon; //biểu tương khi cửa sổ hiển thị

HCURSOR hCursor; //con trỏ chuột

HBRUSH hbrBackground; //màu nền

LPCTSTR lpszMenuName; //tên menu

LPCTSTR lpszClassName; //tên lớp nhận biết

WNDCLASS này cho hệ thống

} WNDCLASSEZ;

Trang 27

– Sau khi định nghĩa một lớp cửa sổ, phải đăng

ký lớp cửa sổ đó bằng hàm RegisterClass

– ATOM RegisterClass( CONST WNDCLASS * lpWndClass );

Trang 28

HWND hwnd = CreateWindow (

ClassName, // Tên lớp cửa sổ đã đăng ký

WindowName, // tiêu đề cửa sổ

Style, // kiểu cửa sổ

x, // Vị trí ngang ban đầu

y, // Vị trí dọc ban đầu

Width, // Độ rộng ban đầu

Height, // Độ cao ban đầu

Parent, // Định danh của cửa sổ cha

Menu, // Định danh của menu

Instance, // Định danh thể hiện ứng dụng

Param); // Các tham số ban đầu

Trang 29

while ( GetMessage(&msg, NULL, 0 ,0) )

Trang 30

typedef struct tagMSG

thông tin phụ thuộc vào từng thông điệp

cụ thể

Thời gian đặt thông điệp trong

hàng đợi Tọa độ của chuột

Trang 31

– hwnd: Định danh của cửa sổ mà thông điệp phát sinh.

– message : Định danh của thông điệp, ví dụ như thông điệp phát sinh khi bấm nút chuột trái là

WM_LBUTTONDOWN có giá trị 0x0201.

– wParam : Tham số 32-bit chứa các thông tin phụ

thuộc vào từng thông điệp cụ thể.

– lParam : Tham số 32-bit phụ thuộc vào thông điệp.

– time : Thời gian đặt thông điệp trong hàng đợi.

– pt : Tọa độ của chuột khi đặt thông điệp vào hàng đợi

Trang 32

ngữ để mô tả kiểu dữ liệu, theo sau là tên biến

Trang 33

Class library) là một công cụ quan trọng để xây

dựng nhanh những chương trình ứng dụng trên nền Windows bằng ngôn ngữ C++

MFC được viết ra với mục đích làm cho việc lập trình Windows dễ dàng hơn bằng cách cung cấp những lớp đối tượng với những hành vi và thuộc tính (property) dưới dạng những biến handle giải quyết mọi công việc thông dụng trong chương trình Windows

Trang 34

ứng dụng (application framework) cho việc lập trình trên Windows.

cần thiết cho việc quản lý cửa sổ, các trình đơn, hộp hội thoại, thực hiện các thao tác xuất nhập cơ bản, lưu trữ tập hợp các đối tượng dữ liệu

Trang 35

– Cung cấp những đối tượng dễ dàng sử dụng

– MFC chứa đựng hầu hết các cấu trúc dữ liệu quan trọng và các lời gọi hàm API (Application Program Interface)

– Bao gồm các lớp đối tượng với sự gói gọn về

mã lệnh và dữ liệu trong một lớp và sự kế

thừa lớp.

– Cung cấp các hàm thư viện, các điều khiển, các thông điệp, đồ họa GDI, trình đơn và các hộp hội thoạiV

Trang 36

– Các lớp ứng dụng chính trong MFC bao gồm việc khởi tạo, chạy và chấm dứt ứng dụng

– Thư viện lập trình MFC có hơn 200 lớp, chia làm nhiều nhóm thực hiện các công việc đặc trưng như: quản lý ứng dụng, kiểu dữ liệu,

các ô điều khiển, khung đối thoại, đồ họaV

Trang 37

Trang 38

Trang 39

Trang 40

Trang 41

Trang 42

Trang 43

Trang 44

Trang 45

menu File, chọn NewV

Trang 46

kế tiếp chọn tùy theo yêu cầu của ứng

dụng hoặc có thể để mặc định

Trang 47

Workspace

Toolbox

Trang 48

Hình ảnh tổng thể

của project dưới

Những tài nguyên có trong project

Trang 49

ứng dụng như sau:

Trang 50

Trang 51

Trang 52

Trang 53

Trang 54

Trang 55

Trang 56

Các giá trị của m_nCmdShow: SW_SHOWNORMAL,

SW_SHOWMINIMIZED, SW_SHOWMAXIMIZED

Trang 57

Trang 58

Thiết bị ngữ cảnh

và các phương

pháp vẽ

Trang 59

Giới thiệu giao diện thiết bị đồ họa GDI,

một công cụ rất quan trọng để vẽ các đối tượng hình học, hình ảnh và văn bản.

Giới thiệu một số hàm trong thư viện đồ

họa GDI để vận dụng vào việc lập trình

Qua chương này, sinh viên có thể xây

dựng được các ứng dụng xuất văn bản, hình ảnh và vẽ được một số đối tượng

theo yêu cầu.

Trang 60

Trang 61

Giới thiệu giao diện thiết bị đồ họa (GDI)

Hệ thống tọa độ

Các đối tượng thiết bị ngữ cảnh

Trang 62

GDI là ththư viện cung cấp các hàm và

các cấu trúc dữ liệu cần thiết để ứng dụng tạo ra những kết xuất dưới dạng đồ họa (hiển thị lên màn hình, in ra máy in,U)

đường cong, các hình đa giác, xuất ký tự, hiển thị ảnh bitmap, in ấn,U

GDI không tương tác trực tiếp với thiết bị phần cứng, mà thông qua các trình điều khiển thiết bị.

Trang 63

Các thiết bị đồ họa (Graphics device): Là những thiết bị cho phép thể hiện các kết xuất dạng đồ họa trên đóU

– Thiết bị vật lý (physical device): là những thiết

bị thật như màn hình, cửa sổ, máy in,U

– Thiết bị “ảo” (logical device): là các thiết bị

được giả lập trong bộ nhớ, còn gọi là

“memory device”, có tác dụng mô phỏng thiết

bị vật lý

Trang 64

Trang 65

Muốn sử dụng một hệ thống tọa độ khác, gọi hàm CDC::SetMapMode

Ví dụ:

Trang 66

Bút vẽ (pen) : để vẽ các đường thẳng và hình dáng

Chổi vẽ (brush): để tô các vùng của hình

vẽ trên màn hình

Kiểu chữ (font) : hiển thị văn bản

Màu (colors).

Trang 67

Trang 68

Trang 69

CPaintDC: Vẽ trong vùng client của cửa

sổ, đáp ứng với sự kiện WM_PAINT, dùng trong hàm OnPaint()

CClientDC: tạo ra một ngữ cảnh thiết bị vẽ trong vùng client của cửa số, có thể sử

Trang 70

Quy trình vẽ

Tạo và sử dụng các đối tượng thiết bị ngữ cảnh

Các thao tác vẽ cơ bản

Trang 71

Trang 72

Trang 73

Ngoài ra, có thể sử dụng đối tượng thuộc các lớp thiết bị ngữ cảnh theo hai cách:

– Khai báo đối tượng, sử dụng phương thức

thiết lập của lớp (không cần hủy đối tượng)

– Tạo một đối tượng của lớp thiết bị ngữ cảnh (phải hủy sau khi sử dụng)

Trang 74

Các lớp đối tượng thiết bị ngữ cảnh dùng để vẽ bao gồm:

– CPen: công cụ vẽ điểm hoặc đường thẳng

– CBrush: công cụ tô màu

– CFont: công cụ tạo phông chữ

Trang 75

Tạo bút vẽ

Trang 76

Một số nét vẽ

Trang 77

Trang 78

Trang 79

Trang 80

Trang 81

Trang 82

Chọn đối tượng thiết bị ngữ cảnh

– Sử dụng hàm SelectObject để chọn một đối tượng thiết bị ngữ cảnh

– Các đối tượng có thể được chọn với

Trang 83

Chọn đối tượng thiết bị ngữ cảnh (tt)

– Sử dụng hàm SelectStockObject để chọn một đối tượng thiết bị ngữ cảnh chuẩn

–

Trang 84

Trang 85

– SetPixel: vẽ một điểm

– MoveTo: Đặt vị trí hiện hành trước khi vẽ.

– LineTo : vẽ đoạn thẳng từ vị trí hiện tại đến điểm cuối đoạn thẳng

– PolyBezier: Vẽ một hoặc nhiều đường cong bất kỳ.

– PolyBezierTo: Vẽ đường cong và đặt vị trí hiện hành tại cuối đường cong vừa vẽ

Trang 86

PolyBezier

Trang 87

Trang 88

– Mặc định, một cung được vẽ ngược chiều kim đồng hồ.

– Để thay đổi chiều vẽ cung, sử dụng hàm:

int SetArcDirection(int nArcDirection);

Trang 89

Một số ví dụ

Trang 90

Một số ví dụ

Trang 91

Trang 92

Ellipse và Circle

Trang 93

Trang 94

Trang 95

Trang 96

Một số ví dụ

Trang 97

Một số ví dụ

Trang 98

Một số ví dụ

Trang 99

Một số ví dụ

Trang 100

Trang 101

Giới thiệu một số hàm vẽ văn bản

Font chữ:

– Các hàm tạo font chữ

– Sử dụng font

Một số ví dụ

Trang 102

Trang 103

– CreateFont

– CreateFontIndirect

– CreatePointFont

– CreatePointFontIndirect

Trang 104

Chiều cao, rộng

Góc giữa hai ký tự Phương và chiều

Kiểu in đậm, nghiêng, gạch dưới, gạch ngang thân chữ

Tên font chữ

Trang 105

Ví dụ

Trang 106

Ví dụ

Trang 107

Trang 108

Tạo font chữ với cấu trúc LOGFONT

Trang 109

Ví dụ

Trang 110

Trang 111

Ví dụ

Trang 112

Trang 113

– Kết quả hiển thị

Trang 114

Trang 115

– Kết quả hiển thị

Trang 116

Khái niệm về Memory Device Context (MDC)

Tạo và sử dụng MDC

Trang 117

Nếu thực hiện nhiều thao tác vẽ trực tiếp trên thiết bị ngữ cảnh của màn hình →

màn hình bị giật → Khắc phục: sử dụng

MDC (còn gọi là thiết bị ngữ cảnh ảo).

Memory device context (MDC) là một thiết

bị ảo không gắn với một thiết bị xuất cụ

thể nào MDC được sử dụng như một thiết

bị ngữ cảnh trung gian để vẽ trước khi

xuất ra màn hình.

Trang 118

– Tạo ra một thiết bị ngữ cảnh ảo (MDC) trong

bộ nhớ tương thích với thiết bị ngữ cảnh thật,

sử dụng hàm CreateCompatibleDC

– Bề mặt hiển thị ban đầu của MDC rất nhỏ, chỉ

là một pixel Do đó, cần chọn một đối tượng bitmap GDI vào MDC.

– Thực hiện các thao tác vẽ trên MDC này

– Chép nội dung của MDC vào DC thật

– Hủy MDC

Trang 119

Tiêu đề	Bài Giảng: Bài Giảng Môn Lập Trình Windows
Tác giả	Nguyễn Thị Mai Trang
Người hướng dẫn	Nguyễn Thị Mai Trang
Trường học	Trường Đại Học Công Nghệ Thông Tin - ĐHQG Hà Nội
Chuyên ngành	Lập trình Windows
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	N/A
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	348
Dung lượng	3,38 MB