BÁO CÁO BIỆN PHÁP “Ứng dụng kĩ thuật dạy học “Học thông qua chơi” trong dạy học Toán lớp 1 theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018” 1 LÝ DO CHỌN BIỆN PHÁP Chương trình Giáo dục phổ thông[.]
Trang 1BÁO CÁO BIỆN PHÁP
“Ứng dụng kĩ thuật dạy học “Học thông qua chơi” trong dạy học Toán lớp 1
theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018”
1.LÝ DO CHỌN BIỆN PHÁP.
Chương trình Giáo dục phổ thông năm 2018 chú trọng vào đổi mới phương pháp giáo dục, chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Tổ chức học thông qua chơi không chỉ là cách thức hiệu quả để đạt mục tiêu và yêu cầu cần đạt của Chương trình mà còn góp phần thực hiện đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học
và đánh giá học sinh
Ở môn Toán cũng như các môn học khác với thời gian ngồi học từ 35-40 phút thì các em thường hay mất trật tự và không tập trung Nếu chỉ chú trọng đến việc truyền tải kiến thức cho học sinh sẽ không tạo ra được sự say mê cuốn hút học sinh dẫn đến chất lượng giờ học sẽ không cao Như vậy giải pháp nào có thể khắc phục tình trạng này? Một trong những cách áp dụng mang lại hiệu quả cao Đó là áp dụng Học thông qua chơi vào trong bài dạy của mình Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là áp dụng trò chơi gì? Áp dụng vào kiến thức nào thì rất nhiều thầy cô còn lúng túng
Là một giáo viên, tôi nhận thấy muốn học sinh yêu thích môn học, giờ học đạt hiệu quả và làm thế nào để học sinh tiếp thu môn học một cách hứng thú nhất? Xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn, ngay từ đầu năm học 2022-2023 tôi nghiên cứu áp
dụng biện pháp: “Ứng dụng kĩ thuật dạy học “Học thông qua chơi” trong dạy
học Toán lớp 1 theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018” nhằm
nâng cao chất lượng dạy và học nói chung, chất lượng học tập môn toán lớp 1 nói
riêng một cách có hiệu quả
2 NỘI DUNG CỦA BIỆN PHÁP.
2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề.
Dự án “Lồng ghép Học thông qua Chơi vào giáo dục tiểu học” (I Play Việt Nam) chính thức khởi động từ tháng 12 năm 2019 với sự hợp tác của tổ chức
Trang 2VVOB tại Việt Nam và Bộ Giáo dục và Đào tạo Dự án hướng tới nâng cao năng lực giáo viên thực hiện lồng ghép Học thông qua Chơi vào các hoạt động học tập trên lớp nhằm nâng cao các kỹ năng phát triển toàn diện cho học sinh tiểu học Việt Nam và góp phần thực hiện mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông 2018
Học thông qua Chơi được hiểu theo nghĩa rộng là hướng tiếp cận giáo dục, ở
đó học sinh được tương tác, trải nghiệm, khám phá và giải quyết vấn đề trong môi trường học tập vui vẻ Giáo viên kết nối mục tiêu học tập với hoạt động chơi nhằm thúc đẩy sự tham gia và tự chủ của học sinh, từ đó góp phần phát triển phẩm chất
và năng lực của người học
-Học không chỉ đơn thuần là việc ghi nhớ các nội dung kiến thức Khi trẻ
có nhiều cơ hội chia sẻ ý kiến, thực hành và được lựa chọn học gì và học như thế nào thì các em sẽ học sâu hơn và có được các kĩ năng phục vụ cho cuộc sống
-Chơi không chỉ là chơi các trò chơi hay các hoạt động vận động Có rất
nhiều loại hoạt động và trải nghiệm mà trẻ được tự do khám phá, tìm tòi cũng được hiểu là Chơi Và các hoạt động đó thường có cấu trúc và có định hướng của giáo viên Giáo viên cần tin tưởng vào khả năng của học sinh và nên tạo cơ hội để các
em phát huy khả năng tư duy và chủ động trong hoạt động của mình thay vì giáo viên hướng dẫn chi tiết, dẫn dắt cụ thể và giải thích mọi điều.”
Như vậy có thể nói việc ứng dụng kỹ thuật dạy học “ Học thông qua Chơi”
góp phần thực hiện mục tiêu, nội dung và yêu cầu cần đạt của Chương trình GDPT
2018 Đáp ứng yêu cầu về đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học và đáp ứng yêu cầu về đổi mới đánh giá học sinh một cách có hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng dạy và học
2.2 Thực trạng của vấn đề.
a Về phía giáo viên
+ Một số giáo viên chưa chú tâm đến việc nghiên cứu nội dung bài dạy nên việc vận dụng phương pháp, hình thức dạy học còn lúng túng, chưa phát huy tính
Trang 3tích cực, chủ động của học sinh Một số giáo viên hướng dẫn giải toán chưa rõ ràng làm cho bài toán trở nên phức tạp, học sinh khó hiểu
+ Giáo viên chưa động viên, khuyến khích và giúp đỡ một cách hợp lý, kịp thời các nhóm, các đối tượng học sinh trong quá trình học tập
+ Giáo viên ít quan tâm đều đến từng đối tượng học sinh, chưa phân chia đối
tượng học sinh, chưa thường xuyên liên lạc với phụ huynh
b Về phía học sinh
+ Trình độ nhận thức của học sinh trong lớp không đồng đều nên khó khăn trong việc tiếp cận với cùng một nội dung chương trình học tập
+ Một số học sinh còn mải chơi, ý thức tự giác trong học tập còn chưa cao, không tập trung vào bài giảng của thầy cô, chưa chú ý nhiều trong giờ học
+ Nhiều học sinh đọc đề chưa trôi chảy nên không biết tóm tắt, không biết phân tích đề, không biết yêu cầu của đề
+ Một số học sinh khi giải toán còn nhút nhát, không tự tin khi làm bài, chưa
có tinh thần học hỏi, chưa chủ động, tích cực trong giờ học, chưa hăng hái phát biểu xây dựng bài
+ Khả năng tư duy, sáng tạo của học sinh còn hạn chế, nhanh quên, học sinh tiếp thu bài một cách thụ động, máy móc, khả năng tư duy suy luận toán còn kém, các em còn phụ thuộc rất nhiều vào hướng dẫn của giáo viên, ít chịu khó tìm tòi Năm học 2022 - 2023, tôi được phân công phụ trách chủ nhiệm lớp 1 Qua một thời gian theo dõi tình hình học tập của học sinh, trao đổi, tìm hiểu từ phía giáo viên chủ nhiệm của năm học trước tôi nhận thấy đối với môn Toán còn nhiều em không thích học vì các em cho rằng môn Toán rất khô khan, không thú vị, trình độ nhận thức của các em không đồng đều, tỉ lệ học sinh hoàn thành tốt so với tỉ lệ học sinh hoàn thành còn thấp
Thực tế qua khảo sát chất lượng đầu năm về môn Toán với kết quả như sau:
Giai đoạn
Tổng số học sinh
Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành
Tổng số Tỉ lệ Tổng số Tỉ lệ Tổng số Tỉ lệ
Trang 4Đầu năm 35 5 14,29% 20 57,14% 10 28,57%
2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.
Để góp phần nâng cao hiệu quả của việc Ứng dụng việc Học thông qua Chơi trong môn Toán lớp 1 tôi tập trung thực hiện tốt một số giải pháp sau:
Giải pháp 1: Vận dụng tốt 5 nguyên tắc “Học thông qua Chơi” trong dạy học môn Toán cho học sinh.
-Nguyên tắc 1 Vui vẻ: đây là đặc trưng điển hình của Chơi – học sinh hứng
thú được tham gia chơi, được trải nghiệm những khoảnh khắc hồi hộp, ngạc nhiên, phấn khích hay vui sướng khi mình vượt qua các thử thách
-Nguyên tắc 2 Tham gia tích cực: Học thông qua Chơi luôn đòi hỏi học sinh
phải được tham gia vào quá trình hoạt động Tính tích cực được thể hiện khi các em say sưa và tập trung cao độ vào hoạt động học tập
-Nguyên tắc 3 Có ý nghĩa: trong quá trình học, học sinh có cơ hội liên hệ
những điều em đã biết, đã trải qua với những gì em đang học Thông qua trải nghiệm, thực hành HS có cơ hội thể hiện và mở rộng hiểu biết của mình qua nhiều hình thức như thuyết trình, vẽ tranh, kể chuyện, xếp hình
-Nguyên tắc 4 Tương tác xã hội: đây là một công cụ hữu ích cho cả học và
chơi Thông qua thể hiện suy nghĩ mình, qua tương tác trực tiếp, học sinh sẽ được chia sẻ và hiểu ý tưởng của bạn bè, thầy cô Từ đó, các em không chỉ cảm thấy thoải mái mà còn cảm thấy gắn kết và tạo mối quan hệ thân thiết với các bạn trong lớp
-Nguyên tắc 5 Có nhiều cơ hội thử nghiệm (có cơ hội được lặp đi lặp lại): có
nghĩa là học sinh có thể thử nghiệm nhiều khả năng khác nhau để trả lời câu hỏi
mà em đang tìm hiểu và đưa ra các giả thuyết, tiếp tục đặt câu hỏi tiếp theo Cách học này sẽ giúp các em tìm ra nhiều phương án giải quyết cho một vấn đề, từ đó hình thành tư duy đa chiều
Giải pháp 2: Thiết kế kế hoạch bài dạy theo hướng “Học thông qua Chơi”.
KẾ HOẠCH BÀI DẠY
Trang 5Môn Toán Lớp 1 Bài: CÁC SÔ 6, 7, 8, 9, 10 Tiêt theo PPCT:……… Thời gian thực hiện:………
I YÊU CẦU CẦN ĐẠT :
1.Năng lực:
- Đọc, đếm, viết được các số trong phạm vi 10; Sắp xếp được các số trong phạm vi 10 theo thứ tự từ bé đến lớn, từ lớn đến bé
- Thực hiện thao tác tư duy ở mức độ đơn giản, biết quan sát để tìm kiếm sự tương đồng
2.Phẩm chất:
- Học sinh tích cực tham gia sôi nổi, xây dựng bài.
- Rèn cho học sinh tính trung thực khi tham gia trò chơi
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:
- Bộ đồ dùng học toán 1
- Xúc sắc, mô hình vật liệu
III CÁC HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN
Tiết 2 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Hoạt động 1: Khởi động (2 phút)
(Áp dụng nguyên tắc vui vẻ)
- Trò chơi: Gió thổi (trái, phải, trước, sau)
Cách chơi: Quản trò giao việc: Em/bạn hãy
tưởng tượng mình là một cái cây Tất cả đứng
giang tay ra để tạo hàng cây Gió thổi bên nào
các em/bạn nghiêng về bên đó
Cả lớp đứng rồi dang tay sang hai bên
Quản trò: (Hô) Gió thổi, gió thổi
Cả lớp: Về đâu, về đâu?
- HS Lắng nghe
- HS chơi trò chơi
Trang 6Quản trò: Bên trái, bên trái.
Cả lớp: Nghiêng người sang bên trái
Quản trò: Gió thổi, gió thổi
Cả lớp: Về đâu, về đâu?
Quản trò: Bên phải, bên phải
Cả lớp: Nghiêng người sang bên phải
Quản trò hô rồi làm tiếp với các vị trí: trước, sau
Lưu ý: Quản trò lặp lại các vị trí cần luyện tập
nhiều lần và tăng tố độ nói để học sinh luyện
phản xạ nhanh
- Giới thiệu bài
Hoạt động 2: Luyện tập – thực hành (30 phút)
(Áp dụng nguyên tắc Tham gia tích cực)
Bài 1: Số?
- Nêu yêu cầu bài tập
- GV giới thiệu tranh
- Yêu cầu học sinh kiểm tra đáp số được đưa ra
trong SGK
- Nhận xét, kết luận
- HS lắng nghe
- Hs quan sát
- HS nêu đáp số
- HS nhận xét bạn
Bài 2:
Trang 7- Gv hướng dẫn học sinh đếm theo thứ tự số
- Gv nhận xét, kêt luận
- HS đếm số H1: thứ tự 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,10 H2: thứ tự 10,9,8,7,6,5,4,3,2,1
- Nhận xét
Bài 3:
- Nêu yêu cầu bài tập
- Hướng dẫn HS đếm và ghi lại số chân của từng
con vật
- HS đếm số lượng các con vật có 6 chân
- HS trả lời kết quả
- GV nhận xét bổ sung
- HS nêu
- HS đếm và ghi
- HS đếm
- Hs trả lời : Có 3 con vật có 6 chân
- HS nhận xét
Bài 4:
- Nêu yêu cầu bài tập
- Giới thiệu tranh
- Yêu cầu HS đếm các con vật có trong tranh
- HS nhắc lại yêu cầu
- Quan sát tranh
- HS làm việc theo nhóm: Đếm các con vật có trong tranh rồi nêu kết
Trang 8- GV yêu cầu Hs báo cáo kết quả
- GV nhận xét bổ sung
quả
Hoạt động 3: Vận dụng – sáng tạo (5 phút)
(Áp dụng nguyên tắc Vui vẻ, nguyên tắc có ý
nghĩa, tương tác xã hội)
* Trò chơi: Về đúng nhà
ĐỒ DÙNG DẠY HỌC: Các thẻ hình có gắn các
sự vật tương ứng, thẻ chữ số lớn, nhạc
Tiến hành: Cô cho HS tự do chọn thẻ hình có thẻ
các sự vật tương ứng, sau đó cô bậc nhạc cho HS
hát và di chuyển Khi nhạc dừng, HS chạy về
đúng chữ số mà thẻ từ của HS có sự vật tương
ứng Nhóm nào đi đúng và nhiều chữ số hơn
nhóm đó thắng cuộc
- GV nhận xét, tuyên dương
Hoạt động 4: Tìm tòi - mở rộng (3 phút)
- Bài học hôm nay, biết thêm được số mấy?
- Về nhà em cùng người thân tìm thêm các ví dụ
có số các số vừa học trong cuộc sống để hôm sau
chia sẻ với các bạn
- Nhật xét tiết học
- Về nhà ôn bài, ĐỒ DÙNG DẠY HỌC bài sau
- HS chơi
- HS trả lời
Điều chỉnh sau bài học:……….
………
…… ………
Giải pháp 3: Tăng cường sử dụng trò chơi trong dạy học môn Toán lớp 1 Trò chơi là loại phổ biến của hoạt động vui chơi là chơi theo luật, luật của
trò chơi chính là các quy tắc định rõ mục đích, kết quả và yêu cầu của hành động
Trang 9trò chơi, luật của trò chơi có thể tường minh có thể không Trò chơi học tập là trò chơi mà luật của nó bao gồm các quy tắc gắn với kiến thức kỹ năng có được trong hoạt động học tập, gắn với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân để chơi, thông qua chơi học sinh được vận dụng các kiến thức
kỹ năng đã học vào các tình huống của trò chơi và do đó học sinh được thực hành luyện tập củng cố mở rộng kiến thức kỹ năng đã học Như vậy trong trò chơi học tập các kỹ năng môn toán được đưa vào trò chơi
Chơi là một nhu cầu cần thiết đối với học sinh Tiểu học, có thể nói nó quan trọng như ăn, ngủ, học tập trong đời sống các em Chính vì vậy các em luôn tìm mọi cách và tranh thủ thời gian trong mọi điều kiện để chơi Được chơi các em sẽ tham gia hết sức tự giác và chủ động Khi chơi các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng như niềm vui khi thắng lợi và buồn bã khi thất bại Vui mừng khi thấy đồng đội hoàn thành nhiệm vụ, bản thân các em thấy có lỗi khi không làm tốt được nhiệm vụ của mình Vì tập thể mà các em khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng để mang lại thắng lợi cho tổ, nhóm trong đó có mình Đây chính là đặc tính thi đua rất cao của các trò chơi Vì vậy khi đã tham gia trò chơi, học sinh thường vận dụng hết khả năng về sức lực, tập trung sự chú ý, trí thông minh và sự sáng tạo của mình
Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực Giúp học sinh rèn luyện củng cố kiến thức đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm được tích luỹ qua hoạt động chơi Trò chơi học tập rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, nhờ sử dụng Trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn hơn,
cơ hội học tập đa dạng hơn Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
a/Quy trình xây dựng và thiết kế trò chơi.
Bước 1: Chuẩn bị trò chơi
-Nghiên cứu tài liệu: Chương trình, sách giáo khoa, chuẩn KTKN (tài liệu
HD học tập)… Hệ thống sách tham khảo: sách báo, tạp chí giáo dục…
Trang 10- Nghiên cứu thực tế lớp học: xem có học sinh khuyết tật không, nhu cầu, sở
thích, hoàn cảnh …Tìm hiểu xem học sinh lớp yếu ở mạch kiến thức nào, để lựa chọn trò chơi cho phù hợp, giúp các em củng cố kiến thức để hiểu bài một cách chắc chắn
Bước 2 : Lựa chọn trò chơi:
Việc lựa chọn các trò chơi học tập phải đáp ứng những yêu cầu của mục đích dạy học.Các trò chơi phải đặt ra cho học sinh các nhiệm vụ học tập tương ứng với nội dung dạy học Mỗi trò chơi cần có một vị trí đóng góp cụ thể trong tiến trình thực hiện mục đích dạy học Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu dạy học bộ môn hệ thống các trò chơi phải được lựa chọn sao cho đa dạng về chủ đề, phong phú về cách chơi Dựa vào hình thức, cách chơi và luật chơi của trò chơi có thể thay thế các trò chơi một cách linh hoạt (thay số bằng chữ, câu cá- mèo bắt chuột, tìm hoa hái quả- cánh hoa tìm nhụy, …) từ sự thay thế linh hoạt tạo cho giáo viên có cơ hội
tổ chức trò chơi phù hợp với đối tượng học sinh của mình Để từ đó các em cảm thấy : “Học mà vui, vui mà học” Lựa chọn trò chơi phải đảm bảo các yếu tố: lứa tuổi, vừa sức; áp dụng vào khi nào trong tiến trình bài dạy và trong chương trình học Có thể trò chơi trước khi kết thúc tiết học Cách này có ưu điểm là kích thích được sự hứng thú học tập của học sinh, giờ học tránh được không khí suy nghĩ căng
thẳng trở thành “ Vui mà học, học mà chơi” hết sức sinh động Có thể trò chơi sau
khi hoàn thành một chương Với cách này sẽ giúp cho học sinh hệ thống lại kiến thức một cách sinh động và hiệu quả
Bước 3: Xây dựng và thiết kế trò chơi
-Thiết kế trò chơi học tập thường qua các bước như sau:
+ Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức,
kỹ năng nào?
+ Đồ dùng phục vụ trò chơi; Nêu luật chơi; Số người tham gia
+ Nêu cách chơi, cách tính điểm; Thời gian chơi
Bước 4 : Cách tiến hành trò chơi
Trang 11- Giới thiệu trò chơi, hướng dẫn cách chơi, phổ biến luật chơi.
- Chơi thử (nếu cần)
- Chơi thật
- Nhận xét, rút kinh nghiệm và tổng kết trò chơi
Giáo viên hoặc trọng tài là HS nhận xét về thái độ tham gia trò chơi của từng đội, những việc làm chưa tốt của các đội để rút kinh nghiệm
- Trọng tài công bố kết quả chơi của từng đội, cá nhân và trao phần thưởng cho đội thắng (nếu có)
- Một HS hoặc GV nêu kiến thức, kỹ năng trong bài học mà trò chơi đã thể hiện
b/Một số trò chơi minh họa môn “Toán lớp 1 Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống”
Ví dụ 1: Khi dạy bài Phép cộng trong phạm vi 10 ( SGK Toán 1 Kết nối tri thức với cuộc sống trang 56) tôi tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “ GIẢI CỨU BẠCH TUYẾT” như sau:
Mục đích: Rèn luyện kĩ năng thực hiện các phép tính cộng trong phạm vi
10; Rèn kĩ năng phản xạ nhanh cho học sinh
Chuẩn bị: Giáo viên thiết kế trò chơi trên powerPoint gồm 1 bức tranh có hình
nàng Bạch Tuyết và 4 ô cửa bí mật Các ô cửa có chứa đề bài như sau:
Ô cửa 1: 2 + 3 = ? Ô cửa 2: 3 + 1 = ? Ô cửa 3: 2+ 2 + 1 = ? Ô cửa 4: 4 + 2 =?
Cách chơi: