Gian Lận Báo Cáo Tài Chính Thông Qua Các Giao Dịch Với Công Ty Phục Vụ Mục Đích Đặt Biệt Nghiên Cứu Một Số Hành Vi Điển Hình Của Các Công Ty Niêm Yết Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam.pdf

76 GIAN LẬN BÁO CÁO TÀI CHÍNH THÔNG QUA CÁC GIAO DỊCH VỚI CÁC CÔNG TY PHỤC VỤ MỤC ĐÍCH ĐẶC BIỆT NGHIÊN CỨU MỘT SỐ HÀNH VI ĐIỂN HÌNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM TS Đào[.]

GIAN LẬN BÁO CÁO TÀI CHÍNH THÔNG QUA CÁC GIAO DỊCH VỚI CÁC CÔNG TY PHỤC VỤ MỤC ĐÍCH ĐẶC BIỆT - NGHIÊN CỨU MỘT SỐ HÀNH

VI ĐIỂN HÌNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG

CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

TS Đào Mạnh Huy

Bộ môn Kiểm toán, Đại học Lao động - Xã hội,

Email: daomanhhuy@gmail.com

Tóm tắt

Báo cáo tài chính (BCTC) là một tài liệu quan trọng thể hiện thực trạng tình hình tài chính của các đơn vị, phục vụ cho việc xem xét và đánh giá thông tin của những người quan tâm đến tình hình tài chính tại đơn vị Tuy nhiên trong những năm gần đây tình hình gian lận trên BCTC đang gia tăng với mức độ ngày càng nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng lớn đến những đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính của đơn vị đặc biệt

là các nhà đầu tư Một trong những cách thức phổ biến mà các đơn vị thường áp dụng

đó là sử dụng giao dịch với các công ty phục vụ mục đích đặc biệt (SPE-SPV) để thực hiện và che dấu các hành vi gian lận Bài viết nhằm nghiên cứu, nhận diện các cách thức gian lận phổ biến thông qua các giao dịch với SPE và đề xuất các khuyến nghị, giải pháp nhằm hạn chế, ngăn ngừa hành vi gian lận này

Từ khóa: Gian lận, SPE, BCTC

1 Cơ sở lý thuyết về hành vi gian lận và gian lận BCTC

Trên thế giới các hành vi gian lận xuất hiện và tồn tại cùng với sự phát triển của xã hội loài người Từ hình thức sơ khai như ăn cắp tài sản nhằm thỏa mãn nhu cầu cá nhân đến các hành vi tinh vi phức tạp như biển thủ tài sản, gian lận trên BCTC Đề cập đến gian lận, đã có nhiều học giả, các nhà nghiên cứu, công trình nghiên cứu đưa ra định nghĩa về gian lận, cụ thể như sau:

- Theo từ điển tiếng Việt, gian lận là hành vi thiếu trung thực, dối trá, mánh khoé nhằm lừa gạt người khác

- Theo quan điểm của Hiệp hội các nhà điều tra gian lận Mỹ (The Association of

Certified Fraud Examin -ACFE): “Gian lận là bất kì hành vi bất hợp pháp đặc trưng

bởi sự lừa dối, che dấu, hoặc vi phạm lòng tin Những hành vi này không phụ thuộc vào việc áp dụng các mối đe dọa tinh thần hay vũ lực Gian lận được gây ra bởi các

cá nhân và tổ chức để có được tiền, tài sản hoặc dịch vụ, để tránh không thanh toán hoặc phục vụ, hoặc để đảm bảo lợi ích cá nhân hoặc doanh nghiệp”

Gian lận có thể mang lại lợi ích cho cá nhân hay cho tổ chức Khi cá nhân thực hiện gian lận, lợi ích có thể là trực tiếp (tiền, tài sản), hay gián tiếp (tăng quyền lực, sự đền ơn…) Khi tổ chức thực hiện gian lận thì lợi ích thu được thường là trực tiếp dưới hình thức tăng lợi nhuận của công ty Thông thường các hành vi gian lận có thể phân loại thành hai loại chủ yếu là biển thủ tài sản và gian lận trên BCTC

Theo báo cáo của Ủy ban thuộc Hội đồng Quốc gia về chống gian lận trên Báo cáo tài

chính của Hoa kỳ (Treadway Commision) cho rằng gian lận trên BCTC là hành vi cố ý

bỏ sót không ghi chép các nghiệp vụ phát sinh hay công bố thiếu thông tin tài chính nhằm đánh lừa người sử dụng thông tin, đặc biệt là nhà đầu tư và chủ nợ Gian lận trên BCTC có thể bao gồm các hành vi sau đây:

- Giả mạo, thay đổi, hoặc dùng những thủ thuật ghi chép sai nhằm để thay đổi các nghiệp vụ, các khoản mục, tài sản;

- Cố ý bỏ sót hoặc không trình bày những thông tin quan trọng trên BCTC;

- Cố ý không áp dụng những nguyên tắc kế toán, các chính sách được sử dụng để đo lường, ghi nhận, báo cáo và công bố những sự kiện và các giao dịch kinh tế;

- Cố ý bỏ sót hoặc không công bố những nguyên tắc kế toán và chính sách liên quan tới các số liệu tài chính

Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 240 và ISA số 240, “Gian lận trong lập

BCTC là hành vi làm thay đổi, làm giả mạo các chứng từ kế toán; làm sai lệch hoặc

cố ý không trình bày hay cố ý bỏ sót các thông tin quan trọng trong BCTC; cố ý áp dụng sai, không tuân thủ các nguyên tắc kế toán trong lập BCTC để lừa đảo người sử dụng BCTC”

2 Vai trò và chức năng của SPE (SPV)-kinh nghiệm từ các nước trên thế giới

Trên thế giới, mô hình các “Công ty phục vụ mục đích đặc biệt” (SPE-Special Purpose

Vehicle hay SPE - Special Purpose Entity) đã xuất hiện cách đây hơn 30 năm SPE thường là một pháp nhân do các công ty bảo trợ/công ty mẹ thành lập, thông thường là các ngân hàng lớn, công ty bảo hiểm để thực hiện một mục đích nào đó của các Công

ty này Thiết lập SPE được xem như là một cách thức phân tách những rủi ro tiềm ẩn của công ty bảo trợ và phân bổ chúng cho các nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận những rủi ro này Điều này cho phép các nhà đầu tư tiếp cận với các cơ hội đầu tư mà họ khó

có thể tiếp cận và cung cấp nguồn tạo ra thu nhập cho các công ty bảo trợ Các công ty

bảo trợ thường thành lập SPE để nhằm thực hiện các mục đích sau [1]:

Thứ nhất, chứng khoán hóa (Securitization): SPE được sử dụng để chứng khoán hóa

các khoản cho vay hay các khoản phải thu khác Cách thức này đã được các Công ty của Hoa Kỳ áp dụng phổ biến điển hình nhất là ở thị trường nhà đất Mỹ, các ngân hàng chuyển các khoản vay thế chấp dưới chuẩn thành các loại chứng khoán và bán cho nhà đầu tư thông qua SPE Các SPE mua tài sản bằng cách phát hành trái phiếu có đảm bảo là chính các tài sản thế chấp (nhà đất)

Thứ hai, chuyển nhượng tài sản (Asset tranfer): Có nhiều tài sản không thể hoặc rất

khó chuyển nhượng được, Với cách tổ chức cho SPE sở hữu tài sản, doanh nghiệp có thể bán luôn cả SPE này thay vì từng tài sản riêng biệt

Thứ ba, tài trợ vốn cho các dự án mới (Financing): SPE có thể được sử dụng để huy

động vốn cho các dự án mới mà không làm tăng nghĩa vụ nợ hay làm pha loãng cổ phần đối với công ty thành lập SPE Đối với các dự án lớn, công ty thành lập SPE có thể đầu tư một phần vốn và phần còn lại sẽ kêu gọi từ nhà đầu tư bên ngoài Bằng cách này, nhà đầu tư vẫn có thể đầu tư vào dự án cụ thể nào đó mà không cần phải đầu tư vào cả công ty (thành lập SPE)

Thứ tư, chia sẻ rủi ro (Risk sharing): SPE có thể được sử dụng để phân bổ lại các rủi

ro của các dự án của công ty bảo trợ, đặc biệt trong trường hợp cần phân tán rủi ro phá sản hay vỡ nợ SPE được thành lập ở một môi trường pháp lý khác biệt và hoàn toàn không có liên hệ gì với công ty chính (phá sản từ xa – bankruptcy remoteness)

Thứ năm, gian lận tài chính (Financial engineering): Cơ chế SPE cũng có thể bị lạm

dụng nhờ cách hạch toán ngoại bảng (off-balance sheet), để làm đẹp báo tài chính, đáp ứng các tỷ lệ an toàn vốn hay là giấu nợ, khuyếch đại lợi nhuận như trường hợp của Enron hay thậm chí là trốn thuế

Thứ sáu, huy động vốn (Raising capital): Vì SPE sở hữu tài sản, vốn sau đó trở thành

tài sản thế chấp của chứng khoán phát hành (securitization), người cho vay sẽ đánh giá chất lượng tín dụng dựa trên chất lượng của tài sản thế chấp chứ không phải chất lượng của doanh nghiệp Điều này có thể giúp cho doanh nghiệp huy động được vốn với chi phí thấp hơn

3 Các hành vi gian lận BCTC chủ yếu thông qua việc thực hiện các giao dịch với SPE của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Trên thế giới các hành vi gian lận thông qua việc thực hiện các giao dịch với SPE

đã xuất hiện từ lâu Các vụ việc gian lận điển hình như Enron hay Lehman Brothers

đã dẫn đến sự sụp đổ của nhiều tập đoàn và gây chấn động thế giới Tại Việt Nam, mặc dù được coi là một thị trường mới nổi nhưng việc sử dụng các SPE để thực hiện các hành vi gian lận lại khá phổ biến và dưới một số hình thức phổ biến như sau:

Thứ nhất, sử dụng các SPE để nhằm mục đích tăng vốn ảo

Đây là hành vi phổ biến của một số công ty, hành vi này được thực hiện theo trình tự như sau: Đầu tiên nhà quản lý thực hiện thủ tục tăng vốn điều lệ của công ty

mẹ thông qua việc phát hành riêng lẻ và bán cổ phần cho các nhà đầu tư hiện hữu Tiếp theo các cổ đông hiện hữu sẽ chuyển tiền góp vốn, tuy nhiên số tiền góp vốn sẽ được chia nhỏ để thực hiện nhiều lần Sau khi các cổ đông hiện hữu chuyền tiền góp vốn lần đầu tiên vào công ty mẹ, toàn bộ số tiền góp sẽ được rút ra ngay lập tức để góp vốn đầu tư vào các công ty khác và các công ty này thường là các SPE Các chủ sở hữu của SPE có thể là các cá nhân hoặc tổ chức có liên quan đến các cổ đông chi phối nắm quyền sở hữu Công ty mẹ và họ sẽ lại lập tức rút tiền từ các SPE để góp vốn vào công ty mẹ Quá trình này được lặp đi, lặp lại nhiều lần cho đến khi đủ số vốn điều lệ phải góp vào công ty mẹ Nếu công ty mẹ là các công ty đang niêm yết, còn SPE là các công ty chưa niêm yết thì thủ thuật này thường được gọi là hình thức niêm yết cửa sau

(back door listing) Hành vi này được mô hình hóa như sau:

Hình 1 – Quy trình gian lận tăng vốn ảo thông qua sử dụng SPE

Nghiên cứu quá trình tăng vốn của một số công ty trên thị trường chứng khoán có thể thấy một số trường hợp bất thường, điển hình như trường hợp tăng vốn của một công ty hoạt động trong lĩnh vực bất động sản và xây dựng với số vốn điều lệ ban đầu năm 2011 là 1,5 tỷ nhưng đến hết quý 2 năm 2016 vốn điều lệ của công ty đã đạt 4.300

tỷ đồng, tăng gần 3.000 lần trong vòng khoàng 05 năm Trong quá trình tăng vốn báo cáo kiểm toán đã chỉ ra các nghiệp vụ bất thường Tại một số thời điểm các cổ đông góp vốn với số tiền khá lớn với quy mô hàng trăm tỷ đồng, tuy nhiên tương ứng với

Công ty A

(Tăng vốn điều lệ)

Công ty B

(SPE)

Chuyển tiền để góp vốn đầu tư vào SPE

Rút tiền

Các chủ sở hữu của Công ty A Nộp tiền góp vốn

(Bước 1) (Bước 2)

(Bước 3)

mỗi lệnh chuyển tiền đến thì có một lệnh chuyển tiền đi liên tục hàng chục lần trong một ngày để thực hiện ủy thác đầu tư, trong đó có đầu tư vào các SPE Hay như trường hợp của một công ty cổ phần kinh doanh trong lĩnh vực dược phẩm và trang thiết bị y

tế sau khi phát hành tăng thêm vốn điều lệ 250 tỷ từ 21 tỷ đồng lên 271 tỷ đồng thì ngay sau đó sử dụng gần như toàn bộ số vốn tăng thêm để đầu tư vào một Bệnh viện mới thành lập nhưng lại thuộc sở hữu của các nhân và tổ chức có liên quan đến Ban giám đốc của doanh nghiệp này

Thứ hai, điều chỉnh doanh thu, lợi nhuận, thuế thu nhập doanh nghiệp

Thông thường khi đánh giá quy mô hoạt động của đơn vị ngoài chỉ tiêu về tổng tài sản, vốn chủ sở hữu, lao động thì một trong những chỉ tiêu trên BCTC được người đọc quan tâm đó chính là chỉ tiêu doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Do

đó, mục đích của hành vi khai khống doanh thu nhằm mục tiêu gia tăng ảo quy mô hoạt động của đơn vị Bên cạnh đó, hành vi này còn gián tiếp điều chỉnh chỉ tiêu lợi nhuận của đơn vị Hai chỉ tiêu doanh thu và lợi nhuận là hai chỉ tiêu rất quan trọng để

đánh giá “sức khỏe” của đơn vị Để thực hiện hành vi này Công ty mẹ lập đầy đủ hồ sơ

chứng từ như: hợp đồng kinh tế, hóa đơn, biên bản giao nhận, biên bản thanh lý hợp đồng để chứng minh giao dịch đã phát sinh để ghi nhận việc mua, bán vật tư, hàng hóa, tài sản với các SPE Tuy nhiên trên thực tế (1) hàng hóa, tài sản có thể không có thật, (2) hoặc có thật nhưng thực tế không có sự chuyển giao, hàng hóa và tài sản có thể vẫn nằm ở trong kho, (3) hoặc có sự chuyển giao nhưng giá chuyển nhượng không phù hợp với thực tế Thông qua giao dịch này các công ty có thể (1) thổi phồng doanh thu, (2) điều chỉnh tăng lợi nhuận nhằm tránh lỗ hoặc đạt lợi nhuận kế hoạch đã đặt ra và (3) điều chỉnh giảm lợi nhuận để chuyển lợi nhuận sang năm sau hoặc sang doanh nghiệp có mức thuế suất thuế TNDN thấp hơn (chuyển giá) Hành vi này thường được

thực hiện dưới hình “Bán tái mua”

Hình 2: Gian lận thông qua giao dịch bán tái mua giữa Công ty mẹ với các SPE

Công ty B/SPE1 Công ty A

Bán hàng hóa, tài sản

SPE2

Bán hàng hóa, tài sản

Bán hàng hóa, tài sản

(Bước 1)

(Bước 2) (Bước 3)

(hoặc Bước 3)

Năm 2016 ngân hàng Eximbank cũng đã bị phát hiện là sử dụng thủ thuật này Cụ thể

từ năm 2010-2013, ngân hàng này đã bán một bất động sản cho một công ty con và ghi nhận lợi nhuận trong báo cáo kết quả kinh doanh trên 1.100 tỷ đồng Sau đó, chính ngân hàng này mua lại bất động sản này từ công ty con nói trên Sau khi bị phát hiện giao dịch trên, ngân hàng này đã phải điều chỉnh lại BCTC, chỉ tiêu lỗ lũy kế tăng hơn

800 tỷ đồng và cổ phiếu của ngân hàng này đã bị liệt vào diện cảnh báo theo quy chế niêm yết chứng khoán

Thứ ba, thực hiện các giao dịch khống rút tiền vay ngân hàng

Thông thường khi cần vốn lưu động Công ty mẹ sẽ thủ tục vay vốn với các ngân hàng thương mại Sau khi đáp ứng đủ các tiêu chí của ngân hàng thương mại, Công ty

mẹ sẽ được ngân hàng phê duyệt cấp hạn mức tín dụng để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh Theo thông lệ khi thực hiện giao dịch mua hàng hóa, ngân hàng sẽ giải ngân để thanh toán trực tiếp cho nhà cung cấp Để rút được nguồn tiền vay của ngân hàng này, Công ty mẹ sẽ thực hiện một giao dịch khống với SPE của mình Tuy nhiên, giao dịch này vẫn được hợp thức hóa đầy đủ hồ sơ chứng từ như: hợp đồng kinh tế, hóa đơn, biên bản giao nhận, biên bản thanh lý hợp đồng Sau khi nhận được tiền thanh toán của Ngân hàng, SPE sẽ rút tiền và chuyển về cho công ty mẹ sử dụng

Hình 2: Gian lận rút tiền vay ngân hàng thông qua giao dịch khống với các SPE

3.1 Một số khuyến nghị và giải pháp nhằm hạn chế các hành vi gian lận thông qua các giao dịch với SPE

Qua phân tích có thể thấy hành vi gian lận trên BCTC thông qua việc sử dụng các giao dịch với SPE của các doanh nghiệp khá đa dạng và được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau Những hành vi này làm giảm chất lượng thông tin của các BCTC, suy yếu niềm tin của các đối tượng sử dụng thông tin đối với BCTC của các Công ty Bên

SPE Công ty A

Bước 1: Bán hàng hóa

Ngân hàng

Thanh toán (Bước 2) Bước 3: Rút tiền

cạnh đó, hành vi gian lận có thể dẫn đến khủng hoảng, phá sản các doanh nghiệp và kéo theo sự đổ vỡ của cả hệ thống tài chính của một quốc gia Lịch sử phát triển của thị trường tài chính, chứng khoán thế giới đã chứng kiến sự sụp đổ của nhiều tập đoàn, công ty lớn sau khi phát hiện ra các hành vi gian lận như Enron, Lehman Brothers, WorlCom, Ở nước ta, gian lận nói chung và gian lận BCTC nói riêng đang trở lên phổ biến, ngày càng tinh vi và diễn ra ở nhiều cấp độ, hình thức khác nhau Hành vi gian lận đã để lại nhiều hậu quả nặng nề, gây thiệt hại cho chính bản thân các doanh nghiệp và các đối tượng có liên quan Do đó, để hạn chế các hành vi gian lận này cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:

Đối với các doanh nghiệp:

Để hạn chế và giảm thiểu gian lận BCTC nói chung và gian lận thông qua việc thực hiện các giao dịch với SPE nói riêng thì điều đầu tiên cần phải thực hiện đó là nâng cao tinh thần trách nhiệm và ý thức tuân thủ pháp luật của Ban lãnh đạo vì lợi ích bền vững và an toàn tài chính của chính doanh nghiệp và các cổ đông của công ty Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy, gốc rễ của gian lận BCTC phần lớn xuất phát từ việc quản trị công ty yếu Do vậy, để giảm thiểu các gian lận, đảm bảo sự minh bạch nhằm nâng cao chất lượng BCTC và tạo dựng được niềm tin cho công chúng cần phải bắt đầu từ gốc rễ của vấn đề là nâng cao chất lượng quản trị công ty Bên cạnh đó các doanh nghiệp cần xây dựng và thiết kế một hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) thực sự hữu hiệu và hiệu quả Có thể thấy trong những năm gần đây, các doanh nghiệp đã có

sự thay đổi lớn trong nhận thức về vai trò và tầm quan trọng của một hệ thống KSNB Nhiều doanh nghiệp lớn đã xây và tổ chức bộ phận kiểm soát nội bộ chuyên nghiệp để phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát Bên cạnh đó khuôn khổ pháp lý về KSNB đã và đang được hoàn thiện Hiện nay, Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Nghị định về kiểm toán nội bộ và sẽ chính thức ban hành trong thời gian tới Đây là một cơ sở pháp lý quan trọng để giúp các doanh nghiệp triển khai và thực thi hiệu quả hoạt động KSNB tại đơn vị

Đối với kiểm toán viên và các tổ chức kiểm toán độc lập:

Theo quy định hiện hành, BCTC của các Công ty cổ phần niêm yết bắt buộc phải được kiểm toán hàng năm, do đó vai trò và trách nhiệm của Công ty kiểm toán và kiểm toán viên trong phát hiện gian lận BCTC là rất quan trọng Tăng cường trách nhiệm của kiểm toán viên đối với gian lận trong kiểm toán BCTC cũng là xu hướng phổ biến của các quốc gia trên thế giới Trong quá trình thực hiện kiểm toán BCTC, kiểm toán viên

và Công ty kiểm toán cần tuân thủ chặt chẽ và đầy đủ các quy định của các chuẩn mực kiểm toán Bên cạnh đó, cần phải loại bỏ mọi sức ép có thể phát sinh trong quá trình kiểm toán, duy trì sự độc lập cần thiết để tránh làm ảnh hưởng đến kết quả của cuộc

kiểm toán Nghiên cứu áp dụng các kỹ thuật kiểm toán hiện đại như mô hình phân tích hồi quy M-Score, mô hình rủi ro có gian lận Dempster - Shafer để của đánh giá rủi ro

có sai phạm trọng yếu

Đối với cổ đông và các nhà đầu tư:

Các cổ đông cần phát huy mạnh mẽ vai trò giám sát của mình đối với các hoạt động của công ty Cổ đông là đối tượng trực tiếp quan tâm đến chính quyền lợi của mình, nên họ thường xuyên tìm kiếm các thông tin đến công ty mà mình đầu tư Khi biết được có sự vi phạm từ phía HĐQT hay từ người quản lý các cổ đông có thể trực tiếp vận dụng các quyền năng của mình hoặc phối hợp với các cá nhân, tổ chức có quyền năng cao hơn nhằm hạn chế hay ngăn chặn những thiệt hại cho công ty và cho chính các cổ đông

Đối với các nhà đầu tư thì cần không ngừng nâng cao năng lực trình độ để hiểu và phân tích được các thông tin trên BCTC đặc biệt là các thông tin giải trình trong thuyết minh BCTC Các nhà đầu tư cần quan tâm tới các dấu hiệu bất thường và đột biến và xảy đối với các ước tính kế toán, các nghiệp vụ giao dịch quan trọng phát sinh vào thời điểm kết thúc năm tài chính và các giao dịch với các bên liên quan để có thể ra các quyết định đầu tư đúng đắn

Đối với các cơ quan quản lý nhà nước:

Bộ Tài chính cần tiếp tục nghiên cứu xây dựng và sửa đổi bổ sung hệ thống chính sách nhằm khắc phục các tồn tại trong hệ thống các chuẩn mực kiểm toán, các văn bản pháp luật về kiểm soát công ty niêm yết Tăng cường vai trò giám sát của Ủy ban chứng khoán nhà nước Khi phát hiện ra các sai phạm của các công ty đại chúng và công ty kiểm toán trong việc lập, kiểm toán và công bố BCTC, cần xử lý nghiêm theo các quy định của pháp luật, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của các nhà đầu tư, đảm bảo tính minh bạch của thị trường chứng khoán

4 Kết luận

Trong nền kinh tế thị trường, thông tin, đặc biệt là các thông tin tài chính đóng vai trò rất quan trọng trong việc ra các quyết định kinh doanh Thông tin sai lệch sẽ dẫn đến các quyết định sai lầm và gây thiệt hại cho các đối tượng sử dụng Gian lận đã và đang trở thành những vấn nạn nghiêm trọng không chỉ ở riêng Việt Nam mà còn đối với nhiều nước khác trên thế giới Vì vậy, làm thế nào để hạn chế gian lận là vấn đề luôn được quan tâm hàng đầu của các cơ quan quản lý nhà nước, nhà đầu tư, cổ đông, kiểm toán viên và nhiều đối tượng khác Bài viết này đã hệ thống hóa lại các hành vi gian lận BCTC thông qua việc sử dụng các giao dịch với SPE và nghiên cứu một số hành vi điển hình tại một số công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam Bên cạnh

đó, bài viết cũng đã đề xuất một số khuyến nghị, giải pháp cần thực thi để giảm thiểu các hành vi gian lận nhằm đảm bảo tính minh bạch, tính trung thực của thông tin tài chính

Tài liệu tham khảo

1 PWC: Creating an understanding of Special Purpose Vehicles -2011

2 Hà Thị Ngọc Hà, giao dịch với các bên liên quan trong kiểm toán báo cáo tài chính – Trách nhiệm của kiểm toán viên và doanh nghiệp kiểm toán, VACPA, 2014

3 Chuẩn mực kiểm toán số 550: Các bên liên quan, ban hành kèm theo Thông tư

số 214/2012/TT-BTC ngày 06 tháng 12 năm 2012 của Bộ Tài chính)

4 Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 26: Thông tin về các bên liên quan ban hành kèm theo Quyết định số 234/2003/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2003 của Bộ Tài chính

5 Timothy J Louwers, Elaine Henry, Brad J Reed và Elizabeth A Gordon, Deficiencies in auditing related party transactions: Insight from AAERs, American Accounting Associate, 2008

6 Yan-Leung Cheunga, Yuehua Qia, P Raghavendra Raub, Aris Stouraitisa, Buy high, sell low: How listed firms price asset transfers in related party transactions, City University of Hong Kong and Purdue University, 2008