Báo cáo khoa học : Một số giải pháp giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ việt nam của đoàn thanh niên thông qua hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng

Đề tài Một số giải pháp giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ việt nam của đoàn thanh niên thông qua hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng thuộc công trình nghiên cứu khoa học cấp bộ

TRUNG ƯƠNG ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH

BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG CÁCH MẠNG CHO THẾ HỆ TRẺ VIỆT NAM CỦA ĐOÀN THANH NIÊN

THÔNG QUA HỆ THỐNG BẢO TÀNG

VÀ DI TÍCH LỊCH SỬ CÁCH MẠNG

CNĐT: PHẠM BÁ KHOA

8934

HÀ NỘI – 2011

MỤC LỤC

Nội dung Trang MỞ ĐẦU: 1

1 Lý do chọn đề tài: 1

2 Lịch sử nghiờn cứu vấn đề: 4

3 Mục đớch nghiờn cứu của đề tài: 4

4 Nhiệm vụ nghiờn cứu: 4

5 Đối tượng và khỏch thể nghiờn cứu: 5

6 Phạm vi nghiờn cứu: 5

7 Phương phỏp nghiờn cứu của đề tài: 5

8 Kết cấu của đề tài: 7

chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về Vị TRí, VAI TRò CủA hệ thống bảo tàng Và DI TíCH LịCH Sử CáCH MạNG TRONG công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam 8

1 Một số khái niệm công cụ liên quan đến công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam thông qua hệ thống bảo tàng Và DI TíCH LịCH Sử CáCH MạNG 8

1.1 Một số khái niệm liên quan về giáo dục, truyền thống và giáo dục truyền thống cách mạng 8

1.2 Một số khái niệm liên quan đến bảo tàng và di sản văn hoá 11 2 Những quan điểm cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác giáo dục lý tưởng, truyền thống và đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam 15

2.1 Những quan điểm cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục lý tưởng, truyền thống và đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam 15

2.2 Những quan điểm cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam về đào tạo, bồi đưỡng thế hệ trẻ Việt Nam 19

3 Vai trò của hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam 22

3.1 Vị trí, vai trò của hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách

mạng trong đời sống xã hội và trong công tác giáo dục truyền

thống cách mạng

22 3.2 Tổ chức Đoàn Thanh niờn với cụng tỏc giỏo dục truyền thống và lý tưởng cỏch mạng cho thanh niờn trong tỡnh hỡnh mới 25

Chương II: Thực trạng công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ thông qua các bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng 28

1 Đánh giá thực trạng công tác giáo dục truyền thống cách mạng của Đoàn thông qua bảo tang và di tích lịch sử cách mạng 28

1.1 Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ đoàn, đoàn viên, thanh niên về công tác giáo dục truyền thống cách mạng thông qua bảo tàng và khu di tích lịch sử 28

1.2 Công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ của Đoàn, Hội và Đội 31

1.3 Đánh giá việc tổ chức cho tuổi trẻ đến thăm quan các bảo tàng và địa danh lịch sử cách mạng 34

1.4 Đánh giá phương thức hoạt động của các tổ chức Đoàn, Hội, Đội tại các bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng 38

1.5 Đánh giá hiệu quả các hoạt động giáo dục truyền thống cách mạng thông qua bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng 46

1.6 Đề xuất của các đối tượng đối với các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội cần tổ chức cho tuổi trẻ đến thăm quan, học tập tại các bảo tàng và địa danh lịch sử cách mạng 47

1.7 Đánh giá một số hoạt động của Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam 50 2 Đánh giá thực trạng công tác giáo dục truyền thống của tổ chức Đoàn thông qua các bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng 51

2.1 Đánh giá chung 51

2.2 Nguyên nhân tồn tại 52

2.3 Kinh nghiệm rút ra 53

Chương 3: Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ thông qua hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng 55

1 Dự báo về tuổi trẻ với giáo dục truyền thống cách mạng 55

1.1 Tuổi trẻ với truyền thống và di tích lịch sử cách mạng 55

1.2 Công tác giáo dục truyền thống của Đoàn, Hội và Đội 56

2 Hệ thống các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ thông qua bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng 57

2.1 Tăng cường công tác truyền thông nâng cao nhận thức cho cán bộ Đoàn, Hội, Đội và tuổi trẻ về tầm quan trọng của bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng 58

2.2 Bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ các cấp của Đoàn, Hội và Đội 59

2.3 Đổi mới các hoạt động giáo dục truyền thống cách mạng tại bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng 61

2.4 Phối hợp giữa Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam với các cấp bộ Đoàn, Hội và Đội 70

2.5 Các hoạt động chỉ đạo và phối hợp của các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội với các cơ quan đơn vị 73

2.6 Kiến nghị với các Bộ, ngành và các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội 76

Kết luận 78

Danh mục tài liệu tham khảo 79

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam là yêu cầu

khách quan của sự nghiệp "trồng người", là sự nghiệp của của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị, trong đó Đoàn TNCS Hồ Chí Minh giữ vị trí quan trọng và trực tiếp nhất, đó cũng là đòi hỏi khách quan của sự nghiệp

cách mạng, nó giúp đào tạo ra thế hệ vừa "hồng" vừa "chuyên" nhằm phục vụ

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Thế hệ trẻ có một vị trí và vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển tương lai của đất nước, do đó

"Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất

cần thiết" (Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 12 (1966-1969), Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2009, tr 510)

Nhằm chuẩn bị cho thế hệ trẻ hành trang văn hoá tốt nhất trong quá trình hội nhập, trong Báo cáo Chính trị của BCH T.Ư trình Đại hội X (2006) của Đảng cũng chỉ rõ: " Xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập kinh tế quốc tế Bồi dưỡng các giá trị văn hoá trong thanh niên, học sinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực trí tuệ, đạo đức và bản lĩnh văn hoá con người Việt Nam Xây dựng và nâng cấp đồng bộ hệ thống thiết chế văn hoá, chú trọng công trình văn hoá lớn, tiêu biểu Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống nhà văn hoá, bảo tàng, nhà truyền thống, thư viện, phòng đọc, điểm bưu điện - văn hoá

xã, khu vui chơi, giải trí Tiếp tục đầu tư cho việc bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử cách mạng, kháng chiến, các di sản văn hoá vật thể và phi vật thể của dân tộc, các giá trị văn hoá, nghệ thuật, ngôn ngữ, thuần phong mỹ tục của cộng đồng các dân tộc Bảo tồn và phát huy văn hoá, văn nghệ dân gian Kết hợp hài hoà việc bảo vệ, phát huy các di sản văn hoá với các hoạt động phát

triển kinh tế, du lịch " Trước những thách thức, khó khăn của khủng hoảng

kinh tế toàn cầu, những tiêu cực của mặt trái nền kinh tế thị trường đã, đang

và sẽ ảnh hưởng không tốt, thậm chí nguy hại tới lối sống của một bộ phận không nhỏ lớp trẻ

Đảng đã chỉ ra những hạn chế trong công tác định hướng chính trị, tính chiến đấu, nêu gương, giáo dục đạo đức, truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng còn nhiều hạn chế, thiếu sót; tính định hướng, tính chiến đấu, tính thuyết phục và hiệu quả chưa cao; thiếu chủ động và sắc bén trong đấu tranh chống âm mưu "diễn biến hòa bình" Công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống còn chung chung, kém

hiệu quả (Báo cáo Chính trị tại Đại hội X của Đảng)

Trước nguy cơ "Diễn biến hoà bình" của các thế lực phản động đã, đang và sẽ còn tiếp tục lôi kéo, trang thủ các tầng lớp thanh niên đi theo con đường phục vụ cho các lợi ích chính trị đen tối nhằm lật đổ chế độ xã hội mà nhân dân ta đang xây dựng theo định hướng XHCN Mặt khác, yêu cầu về tạo động lực tinh thần cho thế hệ kế tục sự nghiệp cách mạng khi đất nước bước vào thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH thực hiện mục tiêu, lý tưởng của toàn dân tộc là xây dựng một nước Việt Nam: Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ,

công bằng, văn minh, Đảng đã yêu cầu: " Đối với thế hệ trẻ, thường xuyên

giáo dục chính trị, truyền thống, lý tưởng, đạo đức và lối sống; tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ, góp phần xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Thu hút rộng rãi thanh niên, thiếu niên và nhi đồng vào các tổ

chức do Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh làm nòng cốt và phụ trách"

Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của BCH Trung ương về

"tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá" cũng khẳng định: "Thanh niên là lực

lượng xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc Đảng ta luôn đề cao vai trò, vị trí của thanh niên, xác định thanh niên là lực lượng xung kích cách mạng, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc Đồng thời, Đảng đã đề ra nhiều chủ trương giáo dục, đào tạo, bồi

dưỡng, tổ chức thanh niên thành lực lượng hùng mạnh, kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc

Chăm lo bồi dưỡng, giáo dục thanh niên phát triển toàn diện là một trong những yếu tố bền vững của sự nghiệp cách mạng Vì vậy, trong công tác thanh niên, trước hết cần không ngừng tăng cường giáo dục nâng cao bản lĩnh chính trị, bồi dưỡng đạo đức, lý tưởng cách mạng của Đảng, của dân tộc; bồi dưỡng lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội cho thế hệ trẻ; lấy giáo dục nhân cách, "giáo dục làm người" để "phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân" nguyện

"Trung với Đảng, hiếu với dân" là chính theo tư tưởng Hồ Chí Minh về sự nghiệp "trồng người" Nhận thức vai trò to lớn của vǎn hoá đối với sự phát triển, Đảng và nhà nước Việt Nam đang có những chính sách cụ thể nhằm xây dựng và phát triển nền vǎn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Trong sự nghiệp ấy, với tư cách là một thiết chế văn hoá, hệ thống bảo tàng và

di tích lịch sử cách mạng đã, đang và sẽ góp phần quan trọng trong công tác giáo dục truyền thống yêu nước và lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam nhằm "hình thành một lớp thanh niên nam, nữ ưu tú, vững vàng về chính trị, kiên định con đường xã hội chủ nghĩa", "có lý tưởng cao đẹp", "sống có văn hoá và tình nghĩa, giàu lòng yêu nước và tinh thần quốc tế chân chính", biết

"nuôi dưỡng hoài bão lớn", "tự cường dân tộc"

Xuất phát từ yêu cầu công tác giáo dục của Đảng, của Đoàn và của cả hệ thống chính trị đối với thế hệ trẻ trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước hiện nay cũng như nhu cầu của tuổi trẻ được hưởng thụ và cống hiến cho đất nước, nhằm khắc hoạ và làm rõ nét hơn thực trạng công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ ở nước ta, khắc phục những tồn tại, hạn chế trong nhận thức của đội ngũ cán bộ làm công tác giáo dục nói chung, phát huy mạnh

mẽ lợi thế của các thiết chế văn hoá, hệ thống các Bảo tàng, khu di tích văn hoá, di tích lịch sử, cách mạng trong sự nghiệp "trồng người", chúng tôi thực

hiện nghiên cứu đề tài: "Một số giải pháp giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam của Đoàn Thanh niên thông qua hệ thống bảo tàng

và di tích lịch sử cách mạng" góp phần giải quyết các nhiệm vụ đã đặt ra

2 Lịch sử nghiờn cứu vấn đề:

Cho đến nay cú khỏ nhiều sỏch bỏo, cỏc bài viết, hội thảo của cỏc tỏc giả viết về đề tài liờn quan đến vị trớ, vai trũ bảo tàng và di tớch lịch sử cỏch mạng trong đời sống xó hội loài người Ở Việt Nam, trong những năm gần đõy, đó cú hàng loạt cỏc cụng trỡnh, bỏo cỏo, đề tài nghiờn cứu khoa học liờn quan đến cỏc bảo tàng, trong đú cú cỏc di sản văn hoỏ trỡnh cỏc cơ quan cú thẩm quyền của UNESCO đề nghị cụng nhận là Di sản Văn hoỏ thế giới (đến nay đó cú hàng chục cỏc loại di sản cỏc loại đó được cụng nhận) Tuy nhiờn, chưa hề cú cụng trỡnh nghiờn cứu khoa học chuyờn sõu nghiờn cứu về cụng tỏc giỏo dục truyền thống cỏch mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam của Đoàn Thanh niờn thụng qua hệ thống bảo tàng và di tớch lịch sử cỏch mạng, mà chủ yếu chỉ

là đề cập đến cụng tỏc giỏo dục lý tưởng cỏch mạng, chủ nghĩa yờu nước; giỏo dục cộng sản chủ nghĩa và cỏc mặt cụ thể của cụng tỏc giỏo dục núi chung

3 Mục đớch nghiờn cứu của đề tài

Trờn cơ sở khảo sỏt, phõn tớch thực trạng cụng tỏc giỏo dục truyền thống cỏch mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam thụng qua hệ thống bảo tàng và di tớch lịch

sử cỏch mạng, dưới gúc độ chuyờn mụn, sẽ đề xuất cỏc giải phỏp và đưa ra cỏc kiến nghị nhằm phỏt huy tối ưu hiệu quả của cụng tỏc giỏo dục truyền thống

cỏch mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam thụng qua hệ thống bảo tàng và di tớch lịch

sử cỏch mạng

4 Nhiệm vụ nghiờn cứu

4.1 Đoàn TNCS Hồ Chớ Minh vận dụng những luận điểm cơ bản trong

tư tưởng Hồ Chớ Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác giáo dục truyền thống, lý tưởng và đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ

4.2 Nghiờn cứu, khảo sỏt, đỏnh giỏ thực trạng cụng tỏc giỏo dục truyền thống cỏch mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam thụng qua hệ thống bảo tàng và di tớch lịch sử cỏch mạng Chỉ ra những ưu điểm, hạn chế, nguyờn nhõn, những vấn đề đặt ra cũng như bài học kinh nghiệm cho cụng tỏc giỏo dục núi chung, cụng tỏc giỏo dục truyền thống cỏch mạng núi riờng cho thế hệ trẻ

4.3 Đề xuất các nhóm giải pháp, kiến nghị nhằm phát huy tối ưu hiệu quả của công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam thông qua hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng

5 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu các giải pháp giáo dục truyền

thống cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam thông qua hệ thống bảo tàng và di

tích lịch sử cách mạng

5.2 Khách thể nghiên cứu: Hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách

mạng ở Việt Nam; đội ngũ cán bộ Đoàn, Hội, Đội, đoàn viên, thanh thiếu niên, cán bộ lãnh đạo, người phục vụ của các bảo tàng và khu di tích lịch sử

cách mạng có liên quan đến đề tài nghiên cứu

6 Phạm vi nghiên cứu

Căn cứ vào mục tiêu, khách thể nghiên cứu của đề tài, về yếu tố vùng, miền và nhóm đại diện của hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng ở Việt Nam từ khi có Đảng và Bác Hồ Do kinh phí và thời gian hạn hẹp, nhóm nghiên cứu tiến hành điều tra, khảo sát, thăm quan, thực địa các bảo tàng và di tích lịch sử tại một số tỉnh, thành đại diện 3 vùng miền, trong đó tập trung nghiên cứu sâu hơn taị một số tỉnh, thành phố có nhiều bảo tàng, di tích lịch

sử cách mạng như: TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và tỉnh Tuyên Quang

7 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Căn cứ vào đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, nhóm nghiên

cứu sử dụng phương pháp tiếp cận và phương pháp nghiên cứu chủ yếu là:

7.3 Về nghiên cứu định lượng:

Đề tài tập trung khảo sát một số tỉnh, thành phố có nhiều bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng, trong đó có khảo sát 300 phiếu trưng cầu ý kiến của TTN là người địa phương và khách thăm quan tại một số bảo tàng, di tích lịch

sử cách mạng của Hà Nội và Tuyên Quang Trong đó có: 62% là người địa phương và 38 % là TTN từ địa phương khác Kết quả khảo sát đã được xử lý theo chương trình phần mềm SPSS 11.0

7.4 Về nghiên cứu định tính:

Để có cơ sở đánh giá các hoạt động tuyên truyền giáo dục truyền thống

cách mạng cho thế hệ trẻ của Đoàn TN thông qua hệ thống bảo tàng, di tích lịch sử cách mạng, đề tài đã có các cuộc thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu các đối tượng thanh niên, phỏng vấn sâu một số cán bộ làm công tác bảo tàng, di tích lịch sử cách mạng và cán bộ làm công tác tuyên giáo của Đoàn Đã thực hiện 04 cuộc thảo luận nhóm với thanh niên thuộc xã Tân Trào, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang, nhóm sinh viên tại thành phố Hồ Chí Minh và thanh niên xã Cổ Nhuế của TP Hà Nội

Nhóm nghiên cứu Đề tài đã thực hiện 48 cuộc phỏng vấn với cán bộ Đoàn, TTN (đã và đang tham quan) và cán bộ làm công tác bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng Đặc biệt đã có cơ sở đánh giá sâu, sát các hoạt động tuyên truyền giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ của Đoàn TN thông qua hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng

Ngoài ra, Chủ nhiệm đề tài đặt bài cho chuyên gia viết 03 chuyên đề chính và đặt hàng cho các tỉnh, thành Đoàn viết các chuyên đề với các chủ đề liên quan đến đề tài Kết quả đã thu được 14 báo cáo của 14 tỉnh, thành Đoàn Ngoài các phương pháp trên, trong quá trình thực hiện đề tài, nhóm tác giả đã tổng hợp và phân tích các giữ liệu, thông tin từ các báo cáo của các tỉnh, thành Đoàn, T.Ư Đoàn về công tác giáo dục của Đoàn, các công trình nghiên cứu về công tác giáo dục thế hệ trẻ có liên quan

8 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục và Tài liệu tham khảo, nội dung chính của đề tài được kết cấu gồm 3 Chương:

Ch−¬ng 1

C¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ vÞ trÝ, vai trß cña hÖ thèng b¶o tµng vµ di tÝch lÞch sö c¸ch m¹ng trong c«ng t¸c gi¸o dôc truyÒn thèng c¸ch m¹ng cho thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam

chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về Vị TRí, VAI TRò CủA hệ thống bảo tàng

Và DI TíCH LịCH Sử CáCH MạNG TRONG công tác giáo dục

truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam

==============

1 Một số khái niệm công cụ liên quan đến công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam thông qua hệ thống bảo tàng Và DI TíCH LịCH Sử CáCH MạNG

1.1 Một số khái niệm liên quan về giáo dục, truyền thống và giáo dục truyền thống cách mạng

1.1.1 Giáo dục theo nghĩa rộng:

Cõu hỏi "Giỏo dục là gỡ?" luụn là vấn đề đầu tiờn được nờu ra trong cỏc giỏo trỡnh về giỏo dục Dưới đõy là một số cỏch tiếp cận khỏi niệm giỏo dục:

Thứ nhất, về cơ bản, cỏc giỏo trỡnh về giỏo dục học ở Việt Nam đều trỡnh bày "Giỏo dục là hiện tượng xó hội đặc biệt, bản chất của nú là sự truyền đạt

và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử - xó hội của cỏc thế hệ loài người…” [Phạm Viết Vượng (2000), Giỏo dục học, Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội Tr 9]

Định nghĩa trờn nhấn mạnh đến sự truyền đạt và lĩnh hội giữa cỏc thế

hệ, nhấn mạnh đến yếu tố dạy học, nhưng khụng thấy núi đến mục đớch sõu xa hơn, mục đớch cuối cựng của việc đú

Thứ hai, theo John Dewey (1859 - 1952) nhà triết học xuất sắc, nổi bật

nhất của nước Mỹ đầu thế kỷ XX, nhà tõm lý học, nhà xó hội học, một chớnh khỏch và là một nhà giỏo dục vĩ đại cũng đề cập đến việc truyền đạt, nhưng ụng núi rừ hơn mục tiờu cuối cựng của việc giỏo dục, dạy dỗ Theo John Dewey, cỏ nhõn con người khụng bao giờ vượt qua được qui luật của sự chết,

và cựng với sự chết thỡ những kiến thức, kinh nghiệm mà cỏ nhõn mang theo

cũng sẽ biến mất ễng cho rằng Giỏo dục là “khả năng” của loài người để

đảm bảo tồn tại xó hội Hơn nữa, ụng cũng cho rằng, xó hội khụng chỉ tồn tại nhờ truyền dạy, nhưng cũn tồn tại chớnh trong quỏ trỡnh truyền dạy ấy [J

Dewey (2008), Dõn chủ và giỏo dục, Nxb Tri thức 4, Tr 17 - 26]

Thứ ba, từ “giáo dục” trong tiếng Anh là "education" Đây là một từ gốc

Latin ghép bởi hai từ: "Ex" và "Ducere" "Ex-Ducere" có nghĩa là dẫn "Ducere" con người vượt ra khỏi "Ex" hiện tại của họ mà vươn tới những gì thiện hảo, tốt lành hơn, hạnh phúc hơn

Cách định nghĩa thứ ba có tính nhân bản cao hơn Ở đây, sự hoàn thiện của mỗi cá nhân mới là mục tiêu sâu xa của giáo dục, người giáo dục (thế hệ

trước) có nghĩa vụ phải dẫn hướng, phải chuyển lại cho thế hệ sau tất cả những

gì có thể để làm cho thế hệ sau phát triển hơn, hạnh phúc hơn

1.1.2 Kh¸i niÖm gi¸o dôc truyÒn thèng c¸ch m¹ng

a) Truyền thống :

Thứ nhất, từ “truyền thống” (tiếng latin là traditio, “hành vi lưu truyền”)

là từ động từ tradere, “chuyển sang cho người khác, giao, trao lại” Littré (1801-1881), nhà ngôn ngữ học và nhà triết học thực chứng người Pháp, trong

lĩnh vực ngôn ngữ học, tác phẩm nổi tiếng của ông là bộ Từ điển ngôn ngữ Pháp đã phân biệt bốn nghĩa chính của "truyền thống":

1 “Sự giao một cái gì đó cho một người nào đó”;

2 “Sự lưu truyền những sự kiện lịch sử, những thuyết tôn giáo, những truyền thuyết, từ thế hệ này sang thế hệ nọ bằng con đường truyền khẩu và không có bằng cớ chính thức và thành văn”;

3 “Đặc biệt, trong giáo hội Giatô, sự lưu truyền từ thế kỷ này sang thế

kỷ khác sự hiểu biết những điều thuộc về đạo và không hề có trong thánh thư”;

4 “Tất thảy những gì người ta biết hoặc làm theo truyền thống, tức là bằng một sự lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ nọ nhờ ở lời nói hay làm mẫu” (Từ vị ngôn ngữ Pháp)

Truyền thống không thể quy giản vào những “nội dung” được truyền (contemus transmis), mà đó là các sự kiện, các phong tục, các học thuyết, các

hệ ý thức hay thiết chế đặc biệt Sự thật, truyền thống không tự giới hạn ở sự bảo tồn cũng như ở sự truyền những cái đã có trước đó, trên dòng đi của lịch

sử, truyền thống tích hợp các yếu tố lịch sử văn hoá mới bằng cách thích nghi

chúng với các yêú tố lịch sử, văn hoá cũ Bản chất nó không chỉ có tính giáo dục, cũng không thuần túy mang tính tư tưởng: nó còn hiện ra là có tính biện

chứng và tính bản thể Thứ hai, Truyền thống là quá trình chuyển giao từ thế

hệ này sang thế hệ khác những yếu tố xã hội và văn hoá, những tư tưởng, chuẩn mực xã hội, phong tục, tập quán, lễ nghi và được duy trì trong các tầng lớp xã hội và giai cấp trong một thời gian dài Truyền thống là cốt lõi, là

bộ phận bền vững nhất của văn hoá tộc người Truyền thống xấu có tác dụng duy trì chế độ xã hội và nền văn hoá lỗi thời Truyền thống tốt đẹp (trong lao động sản xuất, trong chiến đấu, trong quan hệ giữa người với người ) góp phần tích cực xây dựng xã hội mới, con người mới

b) TruyÒn thèng c¸ch m¹ng (Tiếng Anh: Traditional revolution Tiếng Nga: Традиционная революция)

Là một trong những nội dung cốt lõi của quá trình giáo dục cùng với các nội dung giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức cách mạng nhằm hình thành thế giới quan khoa học mác xít, nhân sinh quan nhân cách mạng cho quần chúng nhân dân nói chung, thế hệ trẻ nói riêng

Nội dung của truyền thống cách mạng rất phong phú, trong đó chứa đựng các yếu tố cơ bản sau:

- Gương chiến đấu và cống hiến, hy sinh quên mình, kiên cường, bất khuất; sẵn sàng xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc của các thế hệ cha, anh trong lực lượng vũ trang, các tổ chức Đảng, Đoàn, Hội, Đội, TNXP cũng như các đoàn thể quần chúng khác được giáo dục, tổ chức dưới ngọn cờ của Đảng

và chân lý "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Ý chí và tinh thần không cam chịu nô lệ, đói nghèo của các thế hệ đi trước; ham học hỏi, luôn cầu thị, hội nhập để phát triển nhưng không đánh mất cội nguồn và bản sắc văn hoá dân tộc; lao động quên mình, vượt khó vươn lên, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, quyết sánh vai với các cường quốc năm châu như Bác Hồ hằng mong muốn

- Kiên định mục tiêu, lý tưởng đã lựa chọn là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH Sống có nghĩa tình, thuỷ chung son sắt với bạn bè trên tinh thần chủ nghĩa quốc tế trong sáng

c) Giáo dục truyền thống cách mạng

Trong phạm vi đề tài nghiờn cứu thỡ chủ thể của cụng tỏc giỏo dục truyền thống cỏch mạng cho thế hệ trẻ được đề cập là rất rộng, bao gồm cỏc lực lượng, cỏc tổ chức và đoàn thể xó hội cơ bản sau:

1 Hệ thống chớnh trị từ Trung ương đến địa phương, cơ sở

2 Cỏc thành viờn tập thể của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

3 Hệ thống giỏo dục (Nhà trường từ mẫu giỏo đến đại học )

Theo Jan Amos Komensky (1592-1670, nhà giỏo dục học và nhà triết

học uyờn bỏc của Cộng hũa Czech) thỡviệc giỏo dục con người phải được bắt đầu vào tuổi xuõn xanh, nghĩa là tuổi thiếu niờn.

Do đú, Giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ chớnh là quỏ

trỡnh cỏc chủ thể giỏo dục thụng qua và bằng cỏc hỡnh thức, cỏch thức, phương tiện, biện phỏp và cụng cụ khỏc nhau để chuyển tải, tỏc động, trao truyền lại cho thế hệ trẻ toàn bộ cỏc nội dung của truyền thống cỏch mạng đó nờu trờn nhằm hỡnh thành và gúp phần tớch cực xõy dựng xó hội mới, con người mới XHCN, đặc biệt là hỡnh thành nờn nhõn cỏch văn hoỏ mới cho thế hệ trẻ, là lực lượng chớnh để xõy dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, người chủ tương lai, là "rường cột" của nước nhà

1.2 Một số khái niệm liên quan đến bảo tàng và di sản văn hoá

1.2.1 Khái niệm bảo tàng và các vấn đề liờn quan

a) Kh¸i niÖm b¶o tµng:

* Bảo tàng là nơi bảo quản và trưng bày các sưu tập về lịch sử tự nhiên và

xã hội (sau đây gọi là sưu tập) nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu, giáo dục, tham

quan và hưởng thụ văn hoá của nhân dân (nguồn: Luật Di sản Văn hoá 2001)

b) Chức năng của bảo tàng:

- Chức năng nghiên cứu khoa học

- Chức năng tuyên truyền giáo dục

- Chức năng bảo quản DSVH: bao gồm di sản vật thể và phi vật thể

- Chức năng tài liệu hoá khoa học

- Chức năng thông tin, giải trí và thưởng thức

c) Nhiệm vụ cơ bản của bảo tàng:

1 Sưu tầm, kiểm kê, bảo quản và trưng bày các sưu tập hiện vật;

2 Nghiên cứu khoa học phục vụ việc bảo vệ và phát huy giá trị DSVH;

3 Tổ chức phát huy giá trị di sản văn hoá phục vụ xã hội;

4 Xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực của bảo tàng;

5 Quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị kỹ thuật;

6 Thực hiện hợp tác quốc tế theo quy định của pháp luật;

7 Tổ chức hoạt động dịch vụ phục vụ khách tham quan phù hợp với nhiệm vụ của bảo tàng;

1.2.2 Vài nét về Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam

a) Quá trình thành lập:

Trên cơ sở đề xuất, tham mưu của Ban Nghiên cứu và Biên soạn Lịch

sử Đoàn, từ những năm 80 của thế kỷ trước, Ban Bí thư T.Ư Đoàn đã có ý tưởng về thành lập Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam Cuối thập kỷ 90, từ thực tiễn công tác Đoàn, Hội, Đội và phong trào thanh thiếu nhi, nguyện vọng và mong muốn có Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam của các thế hệ cán bộ làm công tác thanh thiếu nhi, sau một thời gian dài thai ngén và chuẩn bị, nhân kỷ niệm 75

năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chớ Minh (26/3/1931 - 26/3/2006), Ban

Bớ thư T.Ư Đoàn đó ra Quyết định thành lập và khai trương Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam thuộc Trung tõm Giỏo dục Tổng hợp Thanh thiếu nhi T.Ư (Nay là Trung tõm Thanh thiếu nhi miền Bắc)

Ngày 23/12/2008, Ban Bớ thư Trung ương Đoàn chớnh thức ra Quyết định Số: 460/QĐ - TƯĐTN trong đú ghi rừ: Thành lập Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam trực thuộc Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chớ Minh trờn cơ sở Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam đang trực thuộc Trung tõm Văn hoỏ Giỏo dục Tổng hợp Thanh thiếu nhi (Nay là Trung tõm Thanh thiếu nhi miền Bắc)

Bảo tàng là đơn vị sự nghiệp, cú con dấu, tài khoản riờng, trụ sở đúng tại

Số 01 Phố Nguyễn Quý Đức, Quận Thanh Xuõn, Thành phố Hà Nội

b) Chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ mỏy (được quy định trong Quy

chế Tổ chức và hoạt động của Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam):

* Chức năng:

Nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản, lưu giữ và trưng bày các tài liệu, sự kiện, hiện vật lịch sử - văn hoá liên quan đến tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Lực lượng Thanh niên Xung phong (gọi tắt là tổ chức

Đoàn, Hội, Đội) và phong trào thanh, thiếu nhi qua các thời kỳ, phục vụ công tác tuyên truyền và giáo dục truyền thống cách mạng cho thanh, thiếu nhi và các tầng lớp nhân dân

3 Nghiên cứu về lịch sử của tổ chức Đoàn, Hội, Đội và phong trào thanh, thiếu nhi qua các thời kỳ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao thông qua các tài liệu, hiện vật của bảo tàng

4 Hướng dẫn, phục vụ thanh thiếu nhi và các đối tượng khác tham quan, nghiên cứu tại bảo tàng; phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan tổ chức các hình thức tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng cho thanh, thiếu nhi và các tầng lớp nhân dân thông qua tài liệu, hiện vật của bảo tàng

5 Nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ KHCN vào hoạt động của bảo tàng

6 Hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ và hỗ trợ cho cơ sở, địa phương nghiên cứu, biên soạn Lịch sử Đoàn, Hội, Đội và phong trào thanh, thiếu nhi của các tỉnh, thành Đoàn và Đoàn ngành trong cả nước phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao hoặc theo sự phân công của Ban Bí thư, Thủ trưởng cơ quan Trung ương Đoàn

7 Tiếp nhận tài liệu, hiện vật có liên quan đến lịch sử của tổ chức Đoàn, Hội, Đội và phong trào thanh, thiếu nhi qua các thời kỳ của các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nưởc trao tặng hoặc gửi giữ theo quy định của pháp luật

8 Tổ chức các hoạt động văn hoá, vui chơi, giải trí, hoạt động dịch vụ phù hợp chức năng, nhiệm vụ của bảo tàng và quy định của pháp luật

9 Giúp Ban Bí thư Trung ương Đoàn làm nhiệm vụ thường trực Hội đồng Khoa học Lịch sử của Trung ương Đoàn

10 Thực hiện các nhiệm vụ khác được Ban Bí thư, Thủ trưởng cơ quan

Trung ương Đoàn phân công

1.2.3 Một số khái niệm liên quan đến di tích:

a) Di tớch là cỏc loại dấu vết của quỏ khứ, là đối tượng nghiờn cứu của

khảo cổ học, sử học Cú nhiều loại di tớch, nhưng phổ biến nhất là di tớch cư trỳ và mộ tỏng Phần lớn di tớch khảo cổ học đều bị chụn vựi trong lũng đất, nhưng cũng cú một số di tớch ở trờn mặt đất như đền, chựa, thỏp, cỏc pho

tượng, cỏc bức vẽ ở vỏch hang…Di tớch là di sản văn hoỏ - lịch sử, được phỏp luật bảo vệ, khụng ai được tuỳ tiện dịch chuyển, thay đổi, phỏ huỷ

b) Di tớch lịch sử - văn hoỏ là cụng trỡnh xõy dựng, địa điểm và cỏc di

vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc cụng trỡnh, địa điểm đú cú giỏ trị lịch sử,

văn hoỏ, khoa học

c) Di tớch lịch sử cách mạng: Theo chúng tôi Di tớch lịch sử cách

mạng là cụng trỡnh xõy dựng, địa điểm và cỏc di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia

thuộc cụng trỡnh, địa điểm đú cú giỏ trị lịch sử, văn hoỏ, khoa học gắn liền với

cỏc nhõn vật tiờu biểu, cỏc tổ chức cỏch mạng, sự kiện lịch sử cỏch mạng trong cụng cuộc đấu tranh giành độc lập dõn tộc từ khi cú Đảng

2 Những quan điểm cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác giáo dục lý tưởng, truyền thống và đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam

2.1 Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục lý tưởng, truyền thống và đạo

đức cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam

Việc giỏo dục lý tưởng cỏch mạng, truyền thống cách mạng và đạo đức cách mạng cho thanh, thiếu nhi là một trong những định hướng giỏo dục xó hội chủ nghĩa cơ bản và quan trọng Từ khi thế giới quan Mỏc - Lờnin được Hồ Chớ Minh truyền bỏ vào Việt Nam, vấn đề giỏo dục chủ nghĩa Mỏc - Lờnin, giỏo dục lý tưởng cỏch mạng, truyền thống cỏch mạng và đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ đó được đặt ra và giữ một vị trớ quan trọng trong hệ thống giỏo dục quốc dõn Một trong những nhiệm vụ quan trọng đú là bồi dưỡng cho thế

hệ trẻ cú nhận thức đỳng đắn về chủ nghĩa xó hội, nõng cao ý chớ phấn đấu vỡ lý tưởng cao cả là độc lập dõn tộc và tiến lờn xõy dựng thành cụng chủ nghĩa xó hội trờn đất nước ta

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chớ Minh đặt niềm tin lớn lao vào thế hệ trẻ Việt Nam - những người chủ tương lai của đất nước Người khẳng định vai trũ to lớn của tuổi trẻ trong sự phỏt triển và trường tồn của dõn tộc: "Nước nhà

thịnh hay suy yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên" Trong quá trình lãnh đạo đất nước, Hồ Chủ tịch thường xuyên động viên tuổi trẻ phải ra sức rèn luyện tinh thần, tu dưỡng đạo đức, không ngừng học tập vươn lên để xứng đáng là người chủ tương lai của nước nhà, đồng thời nhắc nhở Đảng và Chính phủ phải đặc biệt quan tâm tới việc đào tạo bồi dưỡng thế hệ trẻ Trong

Di chúc, Người căn dặn: "Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ Đảng cần chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ thành những người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa "chuyên" Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết"

Trong quá trình giáo dục lý tưởng cách mạng và truyền thống cách mạng cho thanh, thiếu nhi, Hồ Chí Minh lưu ý chúng ta cần phải tránh cách làm cho thế hệ trẻ hiểu lý tưởng một cách đơn giản không chỉ ở mục đích cao đẹp cuối cùng phải tiến tới, mà còn cả mục tiêu hiện thực trước mắt cần thực

hiện; rằng truyền thống cách mạng không phải là cái để thế hệ trẻ hôm nay

thừa hưởng mà cao hơn nữa, là trên các nền tảng truyền thống cách mạng quý báu đó, thế hệ trẻ hôm nay phải biết sáng tạo ra các giá trị mới, làm giàu và bổ sung các truyền thống cách mạng mới Các thế hệ đi trước đã chiến đấu hy sinh để giành lại nền độc lập, tự do cho dân tộc, thì thế hệ trẻ ngày nay có nhiệm vụ giữ vững nền độc lập, tự do ấy và đưa chủ nghĩa xã hội đến toàn thắng Vì vậy, việc học tập để thấm nhuần đường lối, quan điểm của Đảng và những chủ trương, chính sách của Nhà nước là một nội dung vô cùng quan trọng để giác ngộ lý tưởng cách mạng, phát huy truyền thống cách mạng và nâng cao đạo đức cách mạng

Hồ Chí Minh là người Việt Nam đầu tiên tìm ra con đường đúng đắn của cách mạng nước ta, đó là con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Tư tưởng cách mạng của Người và con đường cách mạng do Người chỉ ra như luồng gió mới thổi vào nước ta, khi mà Người khẳng định rằng: sự áp bức

và bóc lột vô nhân đạo của đế quốc Pháp đã làm cho đồng bào ta hiểu rằng có

cách mạng thì sống, không có cách mạng thì chết Cách mạng nước ta bước vào giai đoạn mới, với mục tiêu đánh đổ đế quốc Pháp và phong kiến tay sai, giành độc lập dân tộc, người cày có ruộng, tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội

có sức hấp dẫn kỳ lạ đối với thanh niên và dần dần trở thành hoài bão, lý tưởng của thanh niên nước ta

Lý tưởng và truyền thống cách mạng cao đẹp mà Hồ Chí Minh nói tới,

và cũng là để giáo dục cho thế hệ trẻ, đó là: độc lập dân tộc, tự do và chủ nghĩa

xã hội Những nội dung ấy luôn luôn gắn bó chặt chẽ với nhau Thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội - đó là phương hướng duy nhất để củng cố bền vững nền độc lập của dân tộc, bảo đảm cho mọi người có cuộc sống ngày càng ấm no, tự do và hanh phúc Lý tưởng độc lập dân tộc, tự do và chủ nghĩa xã hội đã trở thành niềm tin, lẽ sống của nhiều thế hệ kế tục nhau

Do vậy, Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở chúng ta phải giáo dục cho thanh,

thiếu nhi nhận thức đúng và hiểu sâu sắc rằng: "Dân ta phải biết sử ta", vì lý

tưởng và truyền thống cách mạng cao đẹp ấy, mà biết bao chiến sĩ cộng sản, biết bao người con yêu quý của giai cấp công nhân và của dân tộc đã hy sinh, biết bao lớp tuổi thanh niên và một bộ phận không nhỏ thiếu niên đã lên đường chiến đấu Con đường đi đến lý tưởng cao đẹp, lập nên những kỳ tích

và truyền thống oai hùng là con đường phải đổ nhiều mồ hôi, xương máu, nhưng cũng đầy vinh quang và cống hiến quên mình Có giác ngộ lý tưởng cách mạng và hiểu sâu sắc truyền thống cách mạng thì thế hệ trẻ mới đảm đương được sứ mệnh đưa lá cờ bách chiến, bách thắng của Đảng và của dân tộc đến thắng lợi cuối cùng

Chúng ta đều biết rằng, đạo đức là một trong những quan hệ chủ yếu của đời sống xã hội, nó ra đời và tồn tại một cách khách quan trong cuộc sống, nhằm điều chỉnh ý thức và hành vi của con người Xét về phương diện

xã hội cũng như phương diện hành vi của mỗi cá nhân, đạo đức là một hệ thống các chuẩn mực xã hội quy định, điều chỉnh sự giao tiếp và hành vi xử

sự của con người trong quan hệ xã hội, nhằm bảo đảm sự thống nhất lợi ích

của cá nhân, tập thể và cộng đồng Vì vậy, giáo dục thanh, thiếu nhi nhận thức đúng nhiệm vụ, trách nhiệm của mình trước dân tộc và tránh được những tác động xấu của tàn dư đạo đức cũ là một công việc khó khăn, lâu dài Vì vậy, xây dựng một nền đạo đức mới đòi hỏi công tác giáo dục và tổ chức rất tích cực, rất kiên trì trong nhiều năm

Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam, nhằm giúp họ trở thành những người công dân tốt, người lao động tốt, người chiến sĩ tốt, người chủ xứng đáng của đất nước và

là người cách mạng chân chính Trong mối quan hệ "Đức - Tài", Hồ Chí Minh coi đạo đức là cái gốc của người cách mạng, là vấn đề có ý nghĩa quyết định của việc xây dựng con người mới Muốn làm người, trước hết phải biết làm việc để phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng, không có tri thức, không

có văn hóa thì không thể xây dựng chủ nghĩa xã hội được

Theo Người, cách mạng càng phát triển càng đòi hỏi đông đảo đội ngũ cán bộ các thế hệ, dân trí phải được nâng cao, giáo dục phải phát triển để làm nhiệm vụ chăm lo bồi dưỡng các thế hệ cách mạng, trong đó đặc biệt quan trọng là thế hệ trẻ Muốn thế hệ trẻ của chúng ta trở thành những người kế thừa xây dựng CNXH vừa "hồng" vừa "chuyên", thì công tác giáo dục phải tiến hành một cách toàn diện như lời Người đã dạy: "Trong việc giáo dục và học tập phải chú trọng đủ các mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ XHCN, văn hóa, kinh tế, lao động và sản xuất”, Hồ Chủ tịch cho rằng, giáo dục bồi dưỡng cho thế hệ trẻ trong đó có giáo dục bồi dưỡng truyền thống cách mạng thì phải chú ý đến cả hai yếu tố đạo đức và tài năng, trong đó lấy đạo đức làm gốc Đức ở đây chính là đạo đức cách mạng, bao gồm những phẩm chất: Trung với nước hiếu với dân, tức là tuyệt đối trung thành với Đảng với nhân dân, quyết tâm suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho cách mạng, hết lòng phục vụ nhân dân Yêu thương con người: thể hiện trong quan hệ hàng ngày với bạn bè đồng chí, là thái độ tôn trọng mọi người, có lòng vị tha trước những thiếu sót, khuyết điểm của người khác

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư: Cần tức là lao động cần cù, siêng

năng, có kỷ luật, có năng suất hiệu quả Kiệm tức là hết kiệm thì giờ, sức lao

động, tiền của của dõn, của nước Liờm là trong sạch, khụng tham địa vị, tiền tài, quang minh chớnh đại Chớnh là ngay thẳng, khụng nịnh trờn nạt dưới, khụng tự cao tự đại thấy việc thiện thỡ làm, việc ỏc thỡ trỏnh Chớ cụng vụ tư là khi làm bất cứ việc gỡ khụng nghĩ đến mỡnh trước, khi hưởng thụ thỡ nờn đi sau

Cú tinh thần quốc tế trong sỏng: đú là tinh thần đoàn kết giữa nhõn dõn

Việt Nam với bạn bố quốc tế, vỡ hũa bỡnh, cụng lý và tiến bộ xó hội, chống chủ nghĩa dõn tộc hẹp hũi, phõn biệt chủng tộc hay chủ nghĩa bành trướng bỏ quyền Thấm nhuần tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chớ Minh về bồi dưỡng thế hệ cỏch mạng cho đời sau, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt chăm lo đến việc giỏo dục đào tạo bồi dưỡng thế hệ trẻ, coi đú là vấn đề then chốt trong chiến lược con người Do đú, cụng tỏc đào tạo bồi dưỡng thế hệ trẻ chớnh là nhằm mục tiờu xõy dựng con người mới XHCN, vỡ vậy phải được tiến hành thường xuyờn, liờn tục, lõu dài đỏp ứng được những yờu cầu cần thiết của thời đại

2.2 Những quan điểm cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam về đào tạo, bồi đưỡng thế hệ trẻ Việt Nam

Trong quỏ trỡnh lónh đạo thực hiện cỏc nhiệm vụ cỏch mạng, Đảng và Nhà nước ta luụn đề cao vị trớ vai trũ của thanh niờn Bởi lẽ thanh niờn là một trong những nhõn tố quan trọng quyết định tương lai vận mệnh của dõn tộc, là lực lượng xung kớch trờn nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm hầu hết cụng việc đũi hỏi

sự hy sinh gian khổ, cú sức khỏe và sỏng tạo Để khụng ngừng phỏt huy vai trũ, tiềm năng to lớn của thanh niờn, yờu cầu đặt ra đối với cỏc cấp bộ Đoàn núi riờng và cả hệ thống chớnh trị núi chung phải khụng ngừng tăng cường cụng tỏc đào tạo, bồi dưỡng, xõy dựng lớp lớp đoàn viờn thanh niờn trở thành lực lượng hựng hậu, trung thành, kế tục sự nghiệp cỏch mạng của Đảng và dõn tộc

Nghị quyết Số 25 ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành T.Ư Đảng lần thứ

7 (Khóa X) về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ CNH, HĐH khẳng định: “Một trong những thành tựu của công cuộc đổi mới đất nước là đã xây dựng được thế hệ thanh niên mới có đạo đức, nhân cách, tri thức, sức khoẻ, tư duy năng động và hành động sáng tạo, tiếp nối truyền thống hào hùng của Đảng và dân tộc nêu cao lòng yêu nước, ý thức

x©y dựng và bảo vÖ Tổ quốc x· hội chủ nghĩa; kh«ng ngại khã khăn, gian khổ, t×nh nguyện v× cộng đồng…cã ý thức vươn lªn trong lao động, học tập, lập

th©n, lập nghiệp quyết t©m đưa ®ất nước tho¸t khỏi nghÌo nàn lạc hËu…”

Đảng ta đã chỉ rõ, công tác thanh niên nói chung và bồi dưỡng giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng Đối với các cấp bộ Đoàn, cần đẩy mạnh việc học tập 6 bài lý luận chính trị cho đoàn viên thanh niên; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, giáo dục nâng cao sự hiểu biết cho thanh niên

về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kết hợp giữa giáo dục lý tưởng cách mạng, giáo dục pháp luật và ý thức công dân với thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Mỗi đoàn viên thanh niên phải luôn xác định cho mình động cơ đúng đắn trong rèn luyện, phấn đấu vươn lên trong học tập, lao động sáng tạo, xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương đất nước Sống có lý tưởng, hoài bão, có thái độ và hành vi ứng xử đứng đắn trong các mối quan hệ, nhất là gia đình, nhà trường và xã hội, thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ của thanh niên đối với Tổ quốc, góp phần thực hiện thắng lợi công cuộc CNH-HĐH đất nước Đảng và Nhà nước ta lu«n chỉ

râ ph¸t triển con người Việt Nam vừa là mục tiªu, vừa là động lực của ph¸t triển kinh tế - x· hội và chăm lo ph¸t triển con người nã chung, cũng như ph¸t triển nguồn nh©n lực chÊt l−îng cao là nh©n tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp CNH, HĐH ®ất nước

Thực tế qua mỗi thời kỳ cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng, dù ở hoàn cảnh nào các thế hệ thanh niên Việt Nam đều hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình Trong giai đoạn hiện nay, thanh niên là nguồn nhân lực chủ yếu quyết định đến quá trình thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới, CNH-HĐH đất nước Việc tăng cường công tác thanh niên, đặc biệt là bồi dưỡng, giáo dục truyền thống, lý tưởng cách mạng nhằm “hình thành một lớp thanh niên ưu tú, vững vàng về lập trường chính trị tư tưởng, kiên định con đường đi lên CNXH”, có lý tưởng sống cao đẹp, biết nuôi dưỡng hoài bão lớn, có tinh

thần tự cường dõn tộc theo tư tưởng đạo đức Hồ Chớ Minh là nhiệm vụ cần thiết, cấp bỏch đặt ra

Nghiên cứu lại các Nghị quyết quan trọng của Đảng về công tác thanh niên chúng ta càng thấy sâu sắc hơn các nội dung bồi dưỡng, giáo dục hơn 80 năm qua của Đảng cho các thế hệ cán bộ đoàn viên, thanh, thiếu nhi nước ta

về mặt chính trị, tư tưởng luôn là sự kết hợp giữa các vấn đề cốt lõi nhất đó là: Giáo dục đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; giáo dục

lý tưởng cách mạng; giáo dục truyền thống cách mạng; giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh, thiếu nhi được đặt trên nền tảng của nguyên lý giáo dục toàn diện nhằm mục tiêu “Hình thành một lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, phấn đấu cho dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Dưới ánh sáng đường lối vận động thanh niên của Đảng trong thời kỳ cách mạng mới đẩy mạnh CNH, HĐH đưa nước ta thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 là “ Hình thành một lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của

Đảng, của dân tộc …” đó là “thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước,

tự cường dân tộc, kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo

đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hoá, vì cộng đồng; có

năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế…”(Nghị quyết Số 25/NQTW ngày 25/7/2008 của HN T.Ư lần thứ 7(Khoỏ X) về tăng cường sự lónh đạo của Đảng đối với cụng tỏc thanh niờn thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH).

Các nội dung, các vấn đề cốt lõi nhất ấy tác động lẫn nhau, bổ sung, phát triển cùng nhau để tạo thành phẩm chất, nhân cách, khí phách đào núi và lấp biển, xả thân vì lý tưởng với tinh thần tự tin, tự hào về Đảng, về Đoàn và

về thế hệ TN mà chính bản thân mình là thành viên và chủ nhân đích thực Giáo dục truyền thống cách mạng trở thành bộ phận không thể thiếu trong tổng thể công tác giáo dục Nói cách khác, công tác giáo dục truyền thống cách mạng là bộ phận hợp thành của tổng thể công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cho thế hệ trẻ trong suốt mấy chục năm qua dưới sự lãnh đạo của Đảng

3 VÞ trÝ, Vai trß cña §oµn thanh niªn vµ hÖ thèng b¶o tµng, di tÝch lÞch sö c¸ch m¹ng vµ trong c«ng t¸c gi¸o dôc truyÒn thèng c¸ch m¹ng cho thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam

3.1 VÞ trÝ, vai trß cña Đoàn Thanh niên với công tác giáo dục truyền thống và lý tưởng cách mạng cho thanh niên trong tình hình mới

Lµ tæ chøc ®−îc §¶ng vµ Nhµ n−íc giao cho nhiÖm vô gióp §¶ng vµ Nhµ n−íc trong viÖc båi d−ìng, gi¸o dôc truyÒn thèng c¸ch m¹ng cho thÕ hÖ trÎ, trong nhiÒu n¨m qua, §oµn TNCS Hå ChÝ Minh đã không ngừng đổi mới, nâng cao công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống, đặc biệt là công tác giáo dục truyền thống cách mạng thông qua nhiều hình thức như: Tuyên truyền, tổ chức cho ĐVTN học tập, quán triệt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước Các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội còn chú trọng tổ chức các hoạt động giáo dục nhằm trang bị tri thức và lòng

tự hào cho tuổi trẻ về truyền thống vÎ vang của Đảng, của dân tộc; vÒ th©n thÕ

vµ sù nghiÖp cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh; về đạo đức và lối sống; về lý tưởng cách mạng của người thanh niên trong thời kỳ mới Nhiều hoạt động của các cấp bộ Đoàn được triển khai, tổ chức có kết quả như: “Tuổi trẻ tiến bước dưới

cờ Đảng", thi tìm hiểu "60 năm nớc cộng hoà XHCN Việt Nam", thi "tìm hiểu 75 năm lịch sử vẻ vang Đoàn TNCS Hồ Chí Minh", cuộc vận động

“Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo lời Bác”, tổ chức diễn đàn “Tiếp lửa" Đứng trước những yêu cầu, nhiệm vụ của giai đoạn cách mạng mới, thế

hệ trẻ tiếp tục phát huy tinh thần xung kích trong việc xây dựng quê hương đất nước, thắp sáng thêm ngọn lửa của các phong trào thi đua yêu nước bằng việc cụ thể hoá các chương trình hành động, các hoạt động như: Phụng dưỡng

Mẹ Việt Nam Anh hùng, thắp nến tri ân, xây dựng tượng đài TNXP, các anh hùng liệt sỹ để tưởng nhớ các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh vì nền độc lập dân tộc từ đó nâng cao nhận thức, ý thức chính trị, định hướng lý tưởng, khơi dậy tinh thần yêu nước, yêu lao động trong đoàn viên, thanh thiếu niên

Bên cạnh đó, trong nhiệm kỳ qua, các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội đã tổ chức nhiều phong trào, hành động cách mạng như: phối hợp với Ban Chỉ huy Quân

sự từ tỉnh đến cơ sở để tổ chức tuyên truyền và thi tìm hiểu về Luật Nghĩa vụ Quân sự cho ĐVTN, tổ chức khám tuyển và tiễn đưa tân binh lên đường nhập ngũ bảo vệ Tổ quốc; phát động cuộc vận động “Tuổi trẻ quê hương với nhà ở cho hộ nghèo”, vận động, quyên góp nhiều tỷ đồng và hàng trăm ngàn ngày công tình nguyện; xây mới, tu sửa hàng chục ngàn nhà ở các đối tượng TNXP

có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, gia đình chính sách; thực hiện cuộc vận động nghĩa tình biên giới hải đảo, vận động quyên góp, thăm hỏi, tặng quà cho các chiến sỹ nơi biên giới hải đảo, trẻ em và nhân dân các xã vùng cao khó khăn Bên cạnh đó là các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, tặng quà cho các gia đình chính sách, tổ chức dâng hương, tu sửa và chăm sóc nghĩa trang liệt sỹ, thăm viếng các chiến khu cách mạng, bảo tàng.v.v Đây là tình cảm, trách nhiệm, nghĩa cử cao đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay tri ân những người đã ngã xuống hoặc để lại một phần xương máu hy sinh cả tuổi thanh xuân để dành độc lập, tự do cho Tổ quốc

Tuy nhiên, công tác giáo dục lý tưởng và truyền thống cách mạng cho thanh thiếu nhi còn nhiều khó khăn như : Hoạt động của tổ chức Đoàn, hội chưa theo kịp sự vận động của cơ chế thị trường; nội dung và hình thức giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên còn lúng túng, chưa thật sự phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của thanh niên; công tác đào tạo, tập huấn cán bộ, trang bị các phương tiện kỷ thuật, biên soạn

và cung cấp tài liệu chưa được chú trọng đúng mức Nguyên nhân những tồn tại trên một phần là do đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền còn thiếu và yếu, đội ngũ cán bộ Đoàn, Hội, Đội ở cơ sở luân chuyển nhanh, kế thừa chậm Mặt khác các yếu tố về đặc điểm địa lý, văn hóa, xã hội không thuận lợi; Sự chống phá của các thế lực thù địch với âm mưu "Diễn biến hòa bình" luôn coi thanh, thiếu niên là tiêu điểm tấn công; lôi kéo, dụ dỗ thanh niên chống lại Đảng, chống lại lợi ích của dân tộc; một bộ phận thanh, thiếu niên chạy theo

lối sống thực dụng, hưởng thụ, xa rời lý tưởng, vi phạm đạo đức, vi phạm pháp luật…Những tồn tại và khó khăn trên phần nào đã ảnh hưởng đến công tác giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục lý tưởng và truyền thống cách mạng cho thanh, thiếu nhi

Trong tình hình mới hiện nay, để làm tốt công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên cần phải tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng trong việc kiểm tra các cấp bộ Đảng và đảng viên thuộc cấp mình thực hiện đúng và đầy đủ tinh thần Nghị Quyết 04 của BCH Trung ương Đảng "Về công tác thanh niên trong tình hình mới" và Nghị Quyết 25 của Hội

nghị BCH Trung ương Khóa X "về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa"

Tăng cường sự phối hợp, phát huy sức mạnh của các cơ quan, tổ chức trong

hệ thống chính trị, tạo hiệu ứng toàn xã hội chăm lo giáo dục thanh thiếu nhi Các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội thường xuyên có kế hoạch khảo sát, nắm chắc tình hình thanh, thiếu nhi và diễn biến tư tưởng của đối tượng này, tham mưu cho các cấp ủy Đảng, chính quyền chủ động xây dựng các nội dung, hình thức, biện pháp tuyên truyền giáo dục cho thanh, thiếu nhi theo hướng đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung và sát hợp với nhu cầu, tâm lý lứa tuổi của thanh thiếu nhi

Các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội phải tự đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của mình, tập trung củng cố chi đoàn, chi hội, chi đội mạnh về tổ chức, vững về chính trị và tư tưởng, nâng tầm và ảnh hưởng, uy tín và chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn, Hội, Đội ở cơ sở để làm nòng cốt trong tuyên truyền, giáo dục lý tưởng và truyền thống cách mạng cách mạng cho thanh, thiếu nhi Đặc biệt chú trọng, quan tâm đến các đối tượng thanh, thiếi nhi ở vùng sâu, vùng xa, cùng dân tộc thiểu số, vùng đồng bào theo đạo, miền núi, biên gới, hải đảo đồng thời cần chú trọng xây dựng, bồi dưỡng hình thành đội ngũ cán bộ Đoàn, Hội, Đội là người dân tộc, người địa phương ngay tại các địa bàn trên

Ban Thường vụ Đoàn cỏc cấp nghiờn cứu và mạnh dạn đề xuất với cỏc cấp ủy Đảng, chớnh quyền cỏc ban ngành tại địa phương để tranh thủ sự hỗ trợ cỏc nguồn lực để xõy dựng cỏc trung tõm hoạt động TTN, khu vui chơi giải trớ, sinh hoạt văn hoỏ cho thanh thiếu nhi, đồng thời nghiờn cứu cỏc mụ hỡnh phỏt triển kinh tế để đề xuất và đảm nhận cỏc nguồn vốn, xõy dựng cỏc dự ỏn phỏt triển kinh tế trong thanh niờn, lấy kinh tế làm đũn bẩy để tập hợp giỏo dục thanh, thiếu niờn

3.2 Vị trí, vai trò của hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng trong đời sống xã hội và trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng

Bảo tàng đã xuất hiện khá lâu đời cùng với xã hội con ngưòi từ thời cổ

đại rồi trở thành một bộ phận không thể thiếu vắng trong cuộc sống của thế hệ chúng ta hôm nay cũng như con cháu chúng ta sau này Thuở ban đầu, đó là công cụ dành cho tầng lớp người ít ỏi thượng lưu, vương giả thưởng ngoạn để thoả mãn một nhu cầu hưởng thụ, đam mê nào đó Giới hạn mục đích hoạt

động của Bảo tàng giờ đây đã khá rõ trong những lĩnh vực sưu tầm, lưu giữ, bảo quản, nghiên cứu, trưng bày nhằm xây dựng chương trình giáo dục công chúng liên quan đến chính nhiệm vụ của bảo tàng đó Bảo tàng sử dụng các sưu tập hiện vật và nguồn lực của mình để truyền đạt thông tin (quá khứ, hiện tại và dự báo tương lai) tạo nên những cảm hứng cho công chúng nói chung (đương nhiên bao gồm cả giới trẻ) qua hoạt động trưng bày giới thiệu phục vụ cho giáo dục, nâng cao tri thức về mặt nào đó bằng ngôn ngữ riêng của mình

Từ mục đích ấy, Hội đồng Bảo tàng quốc tế(International Council of Museums) gọi tắt là ICOM định nghĩa: “Bảo tàng là một cơ quan (tổ chức) không có lợi nhuận, tồn tại lâu dài để phục vụ cho sự phát triển lâu dài của xã hội, mở rộng đón công chúng Bảo tàng thu nhận, bảo quản, nghiên cứu, trưng bày và tuyên truyền nhằm mục đích giáo dục và đáp ứng sự thưởng thức Bảo tàng là một bằng chứng xác thực về con người và môi trường chung quanh con người” Định nghĩa mang tính bác học của Hội đồng Bảo tàng quốc tế đương

nhiên đã làm rõ những mặt cơ bản của mục đích Chính từ mục đích này mà chúng ta đi đến xác định được các chức năng, nhiệm vụ cơ bản của bảo tàng như đã đề cập ở phần trên

Cần phải nhấn mạnh thêm là: Bảo tàng là một thiết chế văn hoá Trong

thời kỳ giao lưu, mở cửa hội nhập hiện nay, bảo tàng được xem như là công cụ

đắc lực và hiệu quả trong việc bảo vệ, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc bởi sự xâm nhập của văn hoá ngoại lai ngày một gia tăng mạnh mẽ nếu mất cảnh giác sẽ làm xói mòn bản sắc văn hoá dân tộc, chưa nói đến những gì phi văn hoá, thậm chí phản văn hoá và cả văn hoá độc hại đang thường xuyên tác động

đến thế hệ trẻ trên nhiều phương diện Công chúng, nhất là công chúng trẻ tuổi đến với các Bảo tàng Cách mạng, Bảo tàng Lịch sử…không chỉ được hiểu cha ông ta đánh giặc giữ nước như thế nào mà còn biết được ông cha mình đã tốn bao công sức góp phần tạo dựng nên nền văn hoá của dân tộc mình và làm nên văn hoá cách mạng của gần một thế kỷ đấu tranh dưới ngọn cờ của Đảng, một Đảng của đạo đức và văn minh như Bác Hồ đã dạy

Trong sự nghiệp giáo dục nói chung, công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ nói riêng, với tầm quan trọng lớn lao trong quá trình

“hình thành một thế hệ thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực”, các bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng nói chung và Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam nói riêng ngày càng có vai trò đặc biệt quan trọng và to lớn trong việc hình thành nhân cách mới cho thế hệ trẻ Bởi chính hệ thống này là phương tiện trực tiếp, là công cụ đắc lực mang tính thuyết phục cao (Bộ lịch sử cách mạng Việt Nam bằng hiện vật, những công cụ trực quan sinh động ) phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, có khả năng thu hút đông đảo khách thăm quan trẻ tuổi đến học tập, nghiờn cứu Cho đến nay trên đất nước ta, hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng hiện do ngành Văn hoá, Thể thao và Du lịch; lực lượng vũ trang và

uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành và các tổ chức đoàn thể quản lý đã được Nhà nước công nhận (cấp quốc gia, cấp tỉnh, thành và tương đương) hoặc đang được nâng cấp là không ít Giờ đây, tại 63 tỉnh, thành của cả nước, hầu hết đã có các bảo tàng tổng hợp của địa phương mình

Qua thực tiễn tiến hành công tác giáo dục nói chung, công tác giáo dục

lý tưởng và truyền thống cách mạng nói riêng cho thế hệ trẻ, có thể thấy rằng: Nếu không hiểu biết thấu đáo lịch sử thì khó có thể, thậm chí không thể có cơ hội để nắm bắt, thấm nhuần những giá trị tinh thần và truyền thống quý báu

do lịch sử tạo ra và do đấu tranh lâu dài mà có được Truyền thống chính là những giá trị được rút ra và được đúc kết từ lịch sử Với trách nhiệm chủ yếu

hàng đầu của mình, các bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng cần phát huy tối

đa vai trò là “những bộ lịch sử của dân tộc, của Đảng, của Đoàn của quân

đội…được “viết” qua nguồn hiện vật phong phú, được sưu tầm, lưu giữ và trưng bày rộng rãi tại các bảo tàng trên khắp mọi miền đất nước

Nói về vị trí, vai trò của hệ thống bảo tàng và di tích lịch sử cách mạngtrong đời sống xã hội và trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng, xin

được trích lại nhận xét sau đây của ông Trần Trọng Tân - nguyên Trưởng Ban

Tư tưởng - Văn hoá Trung ương (được đăng trên Tuổi trẻ Online, Thứ Sáu, ngày 03/12/2010) rằng: "Bảo tàng là nơi có thể học được nhiều nhất trong thời gian

ngắn nhất Tôi nhớ mãi lời dạy ấy của Bác để mỗi khi có thời gian sẽ đi bảo tàng Tôi thấy lạ là tại sao nhiều người trẻ hiện nay không thích đi bảo tàng, trong khi thành phố chúng ta có bảo tàng các lĩnh vực khác nhau ở đó đúc két nhiều câu chuyện, vấn đề, bài học lịch sử mà qua thuyết minh giúp ta vừa học, vừa thư giãn và chắc chắn có ích hơn là tham gia các cuộc chơi vô bổ mà nhiều người trẻ bây gời đam mê"

Là một thiết chế văn hoá các bảo tàng nói chung cũng như các Bảo tàng

Hồ Chí Minh, Bảo tàng Cách mạng, Bảo tàng Lịch sử, Bảo tàng Lịch sử Quân

sự Việt Nam, Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam đã, đang và sẽ có những đóng góp tích cực và thể hiện vai trò quan trọng góp phần xây dựng, bảo vệ, phát triển nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc của đất nước, nhất

là xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, phẩm chất, nhân cách, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống… xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh cho sự phát triển của xã hội nhất là cho quá trình trưởng thành của thế hệ trẻ

Chương II Thực trạng công tác giáo dục truyền thống cách mạng

cho thế hệ trẻ thông qua các bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng

============

Để làm rõ thực trạng công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế

hệ trẻ thông qua bảo tàng và di tích lịch sử cách mạng, Ban Chủ nhiệm đề tài

đã tiến hành khảo sát bằng điều tra xã hội học, phỏng vấn sâu, toạ đàm và thống kê, phân tích các số liệu của tổ chức Đoàn ở địa phương, cơ sở

1 Đánh giá thực trạng công tác giáo dục truyền thống cách mạng của

Đoàn thông qua bảo tang và di tích lịch sử cách mạng :

1.1 Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ

đoàn, đoàn viên, thanh niên về công tác giáo dục truyền thống cách mạng thông qua bảo tàng và khu di tích lịch sử:

Qua nghiên cứu, khai thác nội dung các Báo cáo Tổng kết năm của BCH T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, T.Ư Hội LHTN Việt Nam T.Ư Hội Sinh viên Việt Nam, Hội đồng Đội Trung ương (trong nhiều năm trở lại đây), cũng như trong Báo cáo trình Đại hội của các tổ chức Đoàn, Hội, Đội trong nhiệm

kỳ gần đây, tác giả không thấy có các số liệu thống kê cụ thể về việc các cấp

bộ Đoàn, Hội, Đội tổ chức công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức vị trí, vai trò của bảo tàng và các khu di tích lịch sử cách mạng trong giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ

Thông qua các Báo cáo chuyên đề của các tỉnh Đoàn Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Tuyên Quang, Bắc Giang, Lâm Đồng, Bến Tre, Quảng Nam, Điện Biên, Cao Bằng, Thái Nguyên, Hà Tĩnh cho thấy các tỉnh Đoàn trên có tổ chức tuyên truyền lồng ghép với các chủ đề khác để nâng cao nhận thức cho cán bộ,

đoàn viên và thanh niên về công tác giáo dục truyền thống cách mạng thông qua bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng

Do công tác tuyên truyền lồng ghép nên kết quả còn rất hạn chế Đa số cán bộ Đoàn được phỏng vấn, trao đổi hoặc toạ đàm đều thừa nhận rất khó để

tổ chức các buổi truyền thông riêng biệt về công tác giáo dục truyền thống cách mạng thông qua bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng Phần lớn công tác truyền thông phải kết hợp với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục truyền thống Điều đáng quan tâm là cán bộ, đoàn viên, thanh niên chưa có nhận thức đầy đủ về vai trò và việc tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ tại bảo tàng và các khu di tích lịch sử cách mạng Từ nhận thức chưa đầy đủ và chưa thấy hết ý nghĩa, nên các cấp

bộ Đoàn chưa tổ chức thường xuyên cho thanh thiếu nhi thăm quan, học tập tại các bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng

Để làm rõ cho những đánh giá trên, Ban Chủ nhiệm đề tài đã tiến hành

điều tra xã hội học và thu được kết quả sau:

Bảng 1: Về chủ thể tổ chức cho thanh, thiếu niên đến thăm các bảo tàng và địa danh lịch sử

Cơ

quan

Người khác

Biểu đồ 1: Chủ thể tổ chức cho thanh thiếu niên đi thăm các bảo tàng và địa danh lịch sử

Phân tích các số liệu ở Bảng 1 và Biểu đồ 1 cho thấy các chủ thể được các đối tượng lựa chọn không cao, cao nhất là nhà trường cũng chỉ được 55,0% số người được hỏi lựa chọn; Đoàn Thanh niên đứng thứ ba và Đội Thiếu niên đứng thứ bảy Số người lựa chọn tổ chức Đoàn và Đội ở mức trung bình thấp và thấp cho thấy, hai tổ chức Đoàn và Đội chưa thật sự quan tâm

đúng mức việc tổ chức cho thanh, thiếu nhi đi thăm các bảo tàng và địa danh lịch sử cách mạng

Phân tích mối tương quan theo các đối tượng có mức độ chênh lệch không đáng kể và tương đối thống nhất với số liệu đã nêu ở Bảng 1

Tóm lại, các đối tượng đến thăm các bảo tàng và địa danh lịch sử cách mạng do nhiều chủ thể tổ chức Các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội chưa chú ý, quan tâm đầu tư thời gian và các điều kiện cần thiết khác để tổ chức cho tuổi trẻ đến thăm và học tập tại các bảo tàng và địa danh lịch sử cách mạng

Thời gian tới các cấp bộ Đoàn, Hội và Đội cần chủ động tổ chức cũng như tích cực phối hợp với nhà trường, cơ quan, đơn vị, gia đình và nhóm bạn

để tổ chức do cán bộ, đoàn viên và thanh, thiếu niên đến thăm quan, nghiên cứu các bảo tàng và địa danh lịch sử cách mạng

1.2 Công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ của

Đoàn, Hội và Đội:

Ban Chủ nhiệm đề tài đã nghiên cứu, khai thác các số liệu thống kê qua các Báo cáo Tổng kết năm (từ 2005 đến 2010) cũng như Báo cáo Chính trị trình Đại hội IX (12/2007) của BCH Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh,

Đại hội VI (4/2010) Hội LHTN Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam, Hội đồng

Đội Trung ương cũng như các Báo cáo chuyên đề của các tỉnh, thành Đoàn, tổ chức Đoàn trực thuộc và số liệu điều tra xã hội học để đánh giá công tác bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cán bộ của Đoàn, Hội và Đội

Phần lớn các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội định kỳ hàng năm đều tiến hành bồi dưỡng về lý luận, nghiệp vụ và kỹ năng công tác thanh, thiếu niên cho đội ngũ cán bộ của Đoàn, Hội và Đội

* Cán bộ được bồi dưỡng bao gồm:

Cấp Trung ương Đoàn:

Bồi dưỡng cho hai đối tượng chủ yếu là đội ngũ cán bộ cấp tỉnh, thành

Đoàn và tương đương; cán bộ chủ chốt cấp huyện, quận, thị, thành phố trực thuộc tỉnh và tương đương

Cấp tỉnh, thành Đoàn, Đoàn trực thuộc:

Bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ cấp huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh và tương đương

Cấp huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh và tương đương:

Bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt của cơ sở và tương đương

* Nội dung bồi dưỡng bao gồm:

Các Nghị quyết của các cấp bộ Đảng, của các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội; Sáu Bài học Lý luận chính trị cho cán bộ, đoàn viên, thanh niên; Chương trình Rèn luyện đoàn viên, đội viên; Nghiệp vụ và kỹ năng công tác thanh thiếu nhi; Công tác phòng chống tệ nạn xã hội trong thanh thiếu niên; Tin tức thời sự

* Thời gian bồi dưỡng: từ 1 - 5 ngày

Nhìn chung, công tác bồi dưỡng cán bộ được các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội quan tâm chỉ đạo Song nội dung bồi dưỡng, các chuyên đề chuyên sâu về

công tác giáo dục nói chung, giáo dục truyền thống cách mạng và vai trò của bảo tàng, khu di tích lịch sử cách mạng nói riêng, hoặc là không được chú ý, thậm chí không có trong chương trình, nếu có thì chỉ được lồng ghép hoặc tích hợp với các nội dung khác Nội dung tập huấn cho cán bộ còn nghèo, phương thức giáo dục truyền thống cách mạng thông qua các bảo tàng, các khu di tích lịch sử cách mạng hầu như không được đề cập tới

ý kiến của các đối tượng được hỏi tương đối thống nhất với nhận định,

đánh giá của Ban Chủ nhiệm đề tài

Bảng 2 Đánh giá của các đối tượng về các hình thức

tổ chức của Đoàn, Hội, Đội thực hiện

Biểu đồ 2: ý kiến đánh giá của các đối tượng về các hoạt động

Nhìn chung, các đối tượng đánh giá không cao các hoạt động giáo dục truyền thông Tất cả các nội dung đánh giá đều dưới mức trung bình (cao nhất mới chỉ là 40,3% Đa số ý kiến đánh giá công tác tổ chức chưa tốt và còn nặng

về hình thức

Thông qua Biểu đồ trên và số liệu thu thập được đã chứng minh một thực tế có thể nói đáng buồn là: đội ngũ cán bộ của Đoàn, Hội và Đội nói chung, những người làm công tác thanh thiếu nhi chưa được nâng cao kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống cách mạng thông qua các bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng

Phân tích theo mối tương quan giới tính, nơi ở tham gia các tổ chức không có sự khác biệt lớn giữa các đối tượng Điều đó cho thấy các đối tượng,

đánh giá tương đối thống nhất về năng lực tổ các hoạt động tại bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng của đội ngũ cán bộ của Đoàn, Hội, Đội còn yếu

Tóm lại, để làm tốt công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho tuổi trẻ thông qua bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng các cấp bộ Đoàn cần tăng cường bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cán bộ đoàn, nhất là đội ngũ cán

bộ ở cơ sở

Nói chung là tốt 40.3%

Có nhiều cố gắng nhưng còn hình thức

20.3%

Tổ chức chu đáo

và có ấn tượng 39.3%

1.3 Đánh giá việc tổ chức cho tuổi trẻ đến thăm quan các bảo tàng

và địa danh lịch sử cách mạng:

Qua số liệu thống kê của BCH Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

và của các tỉnh Đoàn: Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Tuyên Quang, Hà Giang, Hà Tĩnh, Bến Tre cho thấy nhìn chung các cơ sở Đoàn, Hội và Đội đều có nhận thức

đúng đắn về việc tổ chức cho thanh, thiếu nhi tham quan, học tập ở các bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng

Tuy nhiên, hầu như các cơ sở được nghiên cứu trong thời gian 5 năm qua (2005 - 2010) đều không tổ chức được cho thanh, thiếu nhi đi thăm quan Một số cơ sở Đoàn, Đội ở các nhà trường của các cấp học khác nhau, trong đó chủ yếu là cấp Tiểu học và Trung học cơ sở, có một số ít cấp Trung học Phổ thông đã phối hợp với Ban Giám hiệu nhà trường và Hội Cha mẹ học sinh tổ chức được một số cuộc thăm quan bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng

Các cuộc thăm quan chưa thu hút được đông đảo thanh, thiếu nhi tham gia và chưa có các phương thức hoạt động gây ấn tượng sâu sắc Phần lớn các cuộc thăm quan được thực hiện theo phương thức: dẫn các em đến bảo tàng

và khu di tích lịch sử cách mạng nghe cán bộ quản lý hoặc Hướng dẫn viên thuyết minh, giới thiệu và chụp ảnh lưu niệm Rất ít các cuộc thăm quan có yêu cầu viết thu hoạch hoặc toạ đàm và không có cuộc thăm quan nào được lồng ghép tổ chức các cuộc thi, các buổi gặp gỡ, giao lưu

Để chứng minh cho nhận định trên, Ban Chủ nhiệm đề tài đã hỏi và

được các đối tượng trả lời về các bảo tàng và địa danh lịch sử cách mạng mà

họ đã đến thăm

Sau bài viết "Hờ hững với bảo tàng" (Báo Tuổi trẻ ngày 03/12/2010),

nhiều bạn đọc trẻ đã phản hồi những lý do cho sự hờ hững nói trên Xin được trích một ý kiến:

" Thú thật, khi coi phim nước ngoài hay những chương trình du lịch giưói thiệu các bảo tàng trên thế giới, tôi chỉ ước các bảo tàng ở nước mình bằng 1/10 về quy mô, chất lượng phục vụ của thiên hạ là quá sướng rồi Trẻ như chúng tôi đến viện bảo tàng đã là quá ngán Người trẻ đến bảo tàng nhiều nhất chỉ để chụp hình cưới ngoài khuôn viên mà thôi Trong khi đó, ở ngay những nước gần như Việt Nam như Cămpuchia, Thái Lan, Malaisia

không hiếm thấy người trẻ đến bảo tàng vì nó thật sự bổ ích Đi du lịch ở Thủ đô Phnôm Pênh (Cămpuchia), tôi ghé bảo tàng về tội ác của chế độ Pon Pot Tuol Sleng và thấy rất thú vị Tất cả hiện vật, không gian đều là thật,

được chăm chút kỹ lưỡng và trở thành những nhân chứng sống để người vào xem có thể mường tượng về một giai đoạn lịch sử của đất nước Chùa Tháp

Đừng vội trách người trẻ là vì sao họ hững hờ với bảo tàng nước nhà

Đã có một nhóm bạn trẻ lập một bảo tàng online mà vào đó người ta có thể thấy những hiện vật trong một không gian ba chiều, hấp dẫn và sống động Nhiều người trẻ đã vào đó thăm thú, trầm trồ thay cho việc phải đến những nơi "Không được sờ vào hiện vật", tẻ nhật và hững hờ (tác giả Phi Long Báo Tuổi trẻ Online Thứ Bảy, ngày 04/12/2010)

Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về số các bảo tàng và di tích lịch sử - văn hoá, di tích lịch sử cách mạng

được xếp hạng cấp quốc gia và cấp tỉnh, thành Thành Đoàn thành phố đã bằng nhiều biện pháp, hình thức phong phú, hấp dẫn để lôi cuốn tuổi trẻ đến các bảo tàng và di tích lịch sử, cách mạng nhằm nâng cao nhận thức, giáo dục lý tưởng, truyền thống cách mạng cho TTN trên địa bàn thành phố Và

"Hành trình đến với bảo tàng" là một ví dụ tiêu biểu Được khởi phát từ

năm 1998, "Hành trình đến với bảo tàng" được xem như một phương thức mới để giáo dục truyền thống nói chung, truyền thống cách mạng nói riêng cho tuổi trẻ thành phố Hồ Chí Minh với mong muốn là giúp người trẻ hiểu hơn về lịch sử và con người thành phố qua các bảo tàng Mỗi bạn trẻ có một giấy "Thông hành" trong hành trình trên, được đóng dấu của bảo tàng sau mỗi lần đến thăm Thế nhưng, sau hơn chục năm tồn tại, nhiều nơi đang xem hoạt động này như một gánh nặng của phong trào Bà Xuân Cảnh - Phó Giám

đốc Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tại Thảo cầm viên Sài Gòn cho biết: có nhiều học sinh đến thăm quan, có lần cả mấy trăm em, nhưng không phải em nào cũng muốn mà đi vì bắt buộc thôi" Không ít những lần có những em cầm giấy "thông hành" đến phòng vé bảo sẵn sàng trả tiền vé và chỉ cần đóng giùm vào tờ giấy con dấu của bảo tàng để chứng thực mình đã đến đây, đặng

về báo cáo chứ thật bụng không muốn tham quan chút nào

Khi được hỏi vì sao có hiện tượng "Khô bảo tàng, chán di tích "(ý

nói không có hứng thú đi thăm các nơi đó - TG) của một phận trong giới trẻ, bạn Trần Nam sinh viên Đại học KH XH & Nhân văn ĐHQG Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: "Bảo tàng là nơi gìn giữ, trưng bày những vật quý, vô giá, nhưng bảo tàng của ta chưa có nhiều hiện vật mà chỉ nặng về những hình

ảnh, mô hình hoặc phiên bản nên chỉ được coi là phòng trưng bày chứ chưa phải là bảo tàng đúng nghĩa Đã vậy, một mô hình trưng bày lại lặp đi lặp lại

ở nhiều bảo tàng gây sự nhàm chán Đó là lý do khách ta, nhất là khách tây thường không vui vì mất thì giờ mà không học được nhiều điều khi vào xem bảo tàng Đây là trách nhiệm của ngành bảo tàng "

Thời gian tới các cấp bộ Đoàn, Hội và Đội cần quan tâm phối hợp tổ chức và lồng ghép các hoạt động ngoại khoá nhiều hơn nữa cho thanh, thiếu nhi đi thăm quan, học tập tại các bảo tàng và khu di tích lịch sử cách mạng

Lăng và nơi

ở của Bác

Khu di tích lịch sử

Nhà tù chiến sĩ cách mạng

Nghĩa trang liệt sĩ

Phân tích các số liệu ở Bảng 3 cho thấy:

Trong 6 địa danh thì thanh niên thường đến (xếp từ cao đến thấp):