bài giảng tổng quan về văn hóa doanh nghiệp - gv. nguyễn tuấn anh

www.nguyentuananh.edu.vn • Văn hóa là toàn bộ những hoạt động tinh thần của con người và xã hội bao gồm kiến thức, các có lời; các giá trị và thái độ; các hoạt động văn học, nghệ thuật

NỘI DUNG

• Văn hóa là gì?

• Các đặc trưng của văn hóa

• Văn hóa trong mỗi con người

• Vai trò của văn hóa trong doanh nghiệp

Khái niệm về văn hóa

– Theo tiếng hán (文化): văn là vẻ đẹp, hóa là

đem cái văn để hiện thực hóa thực tiễn (cảm

hóa) – sự giáo hóa hay giáo dục nhân cách

con người

Các cách tiếp cận

• Tiếp cận về quan niệm và cách hiểu:

– Hiểu theo nghĩa hẹp: Hệ tư tưởng, tinh hoa,

hoạt động

– Hiểu theo nghĩa rộng

www.nguyentuananh.edu.vn

Văn hóa là gì?

Văn hóa là gì?

www.nguyentuananh.edu.vn

Văn hoá là tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần được sáng tạo ra

triển của xã hội

Từ Điển Bách Khoa Toàn Thư

Định nghĩa văn hóa

Văn hoá là một bộ phận của môi trường mà bộ phận đó thuộc về con người Tất cả những gì không thuộc

về tự nhiên, thì đều là văn hoá

Herskovits

Định nghĩa văn hóa

www.nguyentuananh.edu.vn

Văn hoá là phương tiện để con người giao tiếp, duy trì và phát triển kiến thức của họ về thái độ đối với cuộc sống

Clifford Geertz

Định nghĩa văn hóa

Văn hóa là cái khung của ý nghĩa

nghiệm của họ và chỉ dẫn hành động của họ

Clifford Geertz

Định nghĩa văn hóa

www.nguyentuananh.edu.vn

• Văn hóa là toàn bộ những hoạt động tinh thần của con người và xã hội bao gồm kiến thức, các

có lời); các giá trị và thái độ; các hoạt động văn

học, nghệ thuật, tôn giáo, giáo dục; các phương thức giao tiếp, cách thức tổ chức xã hội

Định nghĩa văn hóa

Văn hóa kinh doanh

• Văn hóa kinh doanh là một hệ thống các giá trị, các chuẩn mực, các quan niệm và hành vi do chủ thể kinh doanh tạo ra trong quá trình kinh doanh, được thể hiện trong cách ứng xử của họ với xã hội, tự nhiên ở một cộng đồng hay một khu vực

www.nguyentuananh.edu.vn

Văn hóa kinh doanh

• Văn hóa kinh doanh là toàn bộ các giá trị văn hóa được chủ thể kinh doanh sử dụng

và tạo ra trong hoạt động kinh doanh tạo nên bản sắc kinh doanh của chủ thể đó

Các yếu tố cấu thành VHKD

Triết lý kinh doanh Đạo đức kinh doanh Văn hóa doanh nhân Văn hóa doanh nghiệp Ứng xử kinh doanh

www.nguyentuananh.edu.vn

Văn hóa doanh nghiệp

• Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị, các chuẩn mực, các quan niệm

và hành vi của doanh nghiệp và tạo nên bản sắc kinh doanh riêng của doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp là…

• Văn hóa doanh nghiệp là các chuẩn mực

về hành vi và các giá trị được chia sẻ trong một tổ chức có ảnh hưởng mạnh đến cách thức hành động của các thành viên trong tổ chức đó

www.nguyentuananh.edu.vn

Văn hóa doanh nghiệp

• Các chuẩn mực về hành vi:

– Là lối hành động chung

• Các giá trị được chia sẻ:

– Là những mối quan tâm chung và các mục tiêu quan trọng nhất được chia sẻ giữa các thành viên và thường định hình nên hành vi của các thành viên: Không rõ ràng và khó thay đổi

www.nguyentuananh.edu.vn

Văn hóa trong…

• Trong việc con người:

– Giải quyết các vấn đề và thống nhất với nhau

Chúng ta thường nói…

• Bạn là người có văn hóa

• Bạn là người không có (vô) văn hóa

• Bạn là người có học

• Bạn là người không có (vô) học

• Những cách nói trên có gì hợp lý có gì không

hợp lý?

www.nguyentuananh.edu.vn

Văn hóa gì?

• Văn hóa của một con người

• Văn hóa của một gia đình

• Văn hóa của một địa phương

• Văn hóa của một nhóm người (dân tộc)

• Văn hóa của một tổ chức

• Văn hóa của một quốc gia

• Văn hóa của một lĩnh vực

Chúng ta nói về…

• Sự khác biệt về văn hóa có nghĩa là…

• Xung đột văn hóa có nghĩa là…

• Thích nghi về văn hóa có nghĩa là…

www.nguyentuananh.edu.vn

Văn hóa kinh doanh

Tính tập quán

• Hệ thống các giá trị của văn hóa kinh doanh sẽ

không được chấp nhận trong một hoạt động hay

www.nguyentuananh.edu.vn

Tính tập quán

• Tập quán chăm lo đến đời sống người lao động

của Nhật Bản, tập quán cung cấp các dịch vụ

sau bán hàng của doanh nghiệp hiện đại, tập

quán đàm phán và ký hợp đồng trên bàn nhậu

của người Việt

Tính cộng đồng

• Kinh doanh hoạt động trong một môi trường tương

Tính chủ quan

• VHKD là sự thể hiện quan điểm, phương

hướng, chiến lược và cách thức tiến hành

kinh doanh của một chủ thể kinh doanh cụ

thể

• Các chủ thể khác nhau có những đánh

giá, suy nghĩ khác nhau về cùng một việc

và hiện tượng kinh doanh

www.nguyentuananh.edu.vn

Tính chủ quan

• Ví dụ về việc khai man trốn thuế:

– Quan điểm vụ lợi

– Quan điểm đạo đức, công lý

Tính khách quan

• VHKD được hình thành qua một quá trình dài với nhiều nhân tố ảnh hưởng khác nhau nên nó có tính độc lập khách quan ngay cả với chủ thể kinh doanh

• Có những giá trị buộc chủ thể kinh doanh phải chấp nhận nó chứ không thể biến đổi

nó theo ý kiến chủ quan của mình

www.nguyentuananh.edu.vn

Tính khách quan

• Ví dụ: Quan niệm về tâm lý coi trọng khoa

bảng – coi trọng bằng cấp khi tuyển dụng

• Tính kế thừa từ TGĐ này đến TGĐ khác

www.nguyentuananh.edu.vn

Tính học hỏi

• Có nhiều giá trị của VHKD được hình thành từ những kinh nghiệm trong quá trình xử lý các vấn đề, các kết quả nghiên cứu thị trường, đối thủ cạnh tranh, giao lưu tương tác với các nền VH khác nên có thể học hỏi được

• Ví dụ: Trào lưu sử dụng máy tính

www.nguyentuananh.edu.vn

Hai đặc trưng riêng của VHKD

• VHKD xuất hiện cùng với sự xuất hiện của thị trường

• VHKD phải phù hợp với trình độ của chủ

thể kinh doanh

Văn hóa trong mỗi con người

www.nguyentuananh.edu.vn

Con người toàn diện

Gốc rễ tạo nên cây trái

Cách tiếp cận từ bên trong

Văn hóa của một người

Trọng tâm của bạn là gì?

www.nguyentuananh.edu.vn

3 cấp độ trưởng thành

Tương thuộc Độc lập Phụ thuộc

Khám phá bản thân

www.nguyentuananh.edu.vn

Văn hóa của bạn…

Vai trò của văn hóa

doanh nghiệp

www.nguyentuananh.edu.vn

Cơn đau cấp tính

Quản lý con người

như đồ vât

www.nguyentuananh.edu.vn

Con người toàn diện trong

công việc toàn diện

VHDN là nguồn lực tạo ra

lợi thế cạnh tranh

• Văn hóa doanh nghiệp đóng vai trò hết sức

chọn các đối tác khác nhau

• Văn hóa doanh nghiệp là cơ sở duy trì và phát triển mối quan hệ khách hàng, tạo ra tâm lý tin tưởng cùng hợp tác liên kết lâu dài và bền vững

VHDN phát huy lợi thế nhân lực

• Tuyển được người tài

• Nhân tài gắn bó trung thành với doanh nghiệp

• Nhân tài cống hiến hết mình cho doanh

nghiệp

www.nguyentuananh.edu.vn

VHDN tạo nên bản sắc riêng

• Tạo ra sự khác biệt để phân biệt giữa

doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác

• Các bộ phận hợp thành: triết lý kinh doanh,

tập tục lễ nghi, truyền thuyết huyền thoại

• Các phong cách riêng của các doanh

nghiệp thành công sẽ gây ấn tượng mạnh

với người ngoài

VHDN ảnh hưởng đến chiến lược

• Việc đặt ra các triết lý, giá trị, các chuẩn mực cũng như các nguyên tắc hoạt động sẽ ảnh hưởng đến việc hoạch định chiến lược xem các chiến lược có phù hợp với VH của DN hay không

• Hoạch định chiến lược sẽ giúp cho các thành

VHDN tạo nên

sự cam kết chung

• Biết rõ sứ mệnh

• Cùng chung giá trị

• Biết rõ những mục tiêu theo đuổi

• Sự thấu hiểu và sự phù hợp giữa mục tiêu, động cơ

được mục tiêu và giá trị mà doanh nghiệp đặt ra

www.nguyentuananh.edu.vn

Các giá trị cấu thành của

văn hóa doanh nghiệp

Các lớp của văn hóa

• Lớp ngoài: các sản phẩm bên ngoài

• Lớp giữa: Các chuẩn mực và giá trị

• Lớp trong cùng: Các giả định về sự tồn tại

www.nguyentuananh.edu.vn

Mô hình văn hóa

Các giả định cơ bản

Culture – Văn hóa Cultivate-Trồng trọt

Lớp trong cùng

Những giá trị được chấp nhận

Những quan niệm chung

- Kiến trúc nội ngoại thất

- Cơ cấu tổ chức, các văn bản quy định nguyên tắc…

- Lễ nghi, lễ hội, logo, mẫu mã sản phẩm…

- Những giá trị được công bố: các chiến lược, mục tiêu, triết lý kinh doanh

- Các quy định nguyên tắc hoạt động

- Những quan niệm chung:

Những niềm tin, nhận thức, suy nghĩ, tình cảm mang tính

vô thức, mặc nhiên được công nhân

Cấu trúc của VHDN

Các cấu trúc hữu hình nghi thức/lễ nghi, câu chuyện truyền miệng, ngôn ngữ giao tiếp Văn hóa doanh nghiệp, các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin/những giả định

www.nguyentuananh.edu.vn

VH theo cơ cấu và định hướng

về con người và nhiệm vụ

Văn hóa định hướng hoàn thành

LÒ ẤP TRỨNG

Văn hóa định hướng dự án

TÊN LỬA ĐƯỢC ĐỊNH HƯỚNG

GIA ĐÌNH

Văn hóa định hướng quyền lực

THÁP EIFFEL

Văn hóa định hướng nguyên tắc

Bình đẳng

Nhấn mạnh nhiệm vụ

Nhấn mạnh

cá nhân

Thứ bậc

Các yếu tố cấu thành của văn hóa doanh nghiệp

• Các biểu trưng trực quan

• Các biểu trưng phi trực quan

www.nguyentuananh.edu.vn

Các biểu trưng trực quan

• Kiến trúc, cách bài trí, công nghệ sản

phẩm

• Cơ cấu các tổ chức phòng ban của doanh

nghiệp

• Các văn bản quy định các nguyên tắc hoạt

động của doanh nghiệp

Các biểu trưng trực quan

• Lễ nghi và lễ hội hằng năm

• Các biểu tượng, logo, slogan, các khẩu

hiệu, tài liệu quảng cáo của doanh nghiệp

• Ngôn ngữ, cách ăn mặc, các biểu hiện

cảm xúc

www.nguyentuananh.edu.vn

Các biểu trưng trực quan

• Những huyền thoại, câu chuyện về doanh

nghiệp

• Hình thức, mẫu mã sản phẩm

• Thái độ, cung cách ứng xử của các thành

viên

Các biểu trưng phi trực quan

• Những giá trị được tuyên bố:

– Triết lý kinh doanh

– Tầm nhìn & Mục tiêu của doanh nghiệp

– Chiến lược kinh doanh

www.nguyentuananh.edu.vn

Các biểu trưng phi trực quan

• Những quan niệm chung:

– Những niềm tin

– Những nhận thức

– Suy nghĩ tình cảm mang tính vô thức

Tam giác thành công

Truyền thông

Hệ thống Luật Sản phẩm

www.nguyentuananh.edu.vn

Triết lý kinh doanh

• Khái niệm triết lý kinh doanh: Triết lý kinh doanh là những tư tưởng chỉ đạo, định hướng, dẫn dắt hoạt động kinh doanh

• Triết lý kinh doanh của doanh nghiệp thường bao gồm ba nội dung chính sau:

sứ mệnh, mục tiêu của doanh nghiệp và

hệ thống các giá trị của doanh nghiệp

Bản tuyên bố sứ mệnh

• Bản tuyên bố sứ mệnh: Một văn bản triết lý của

sứ mệnh của doanh nghiệp hay còn gọi là tôn chỉ mục đích của nó:

• Sứ mệnh kinh doanh là một bản tuyên bố “lý do tồn tại” của doanh nghiệp, còn gọi là quan điểm,

doanh của doanh nghiệp

www.nguyentuananh.edu.vn

Bản tuyên bố sứ mệnh

• Sứ mệnh là phát biểu của doanh nghiệp

mô tả doanh nghiệp là ai, doanh nghiệp làm những gì, làm vì ai và làm như thế nào

Nội dung của

Sứ mệnh doanh nghiệp

• Doanh nghiệp của chúng ta là gì?

• Doanh nghiệp muốn trở thành một tổ chức như thế nào?

• Công việc của chúng ta là gì?

• Tại sao doanh nghiệp này tồn tại?

• Doanh nghiệp có nghĩa vụ gì? Doanh

nghiệp sẽ đi về đâu?

• Doanh nghiệp hoạt động theo mục đích

nào?

Các yếu tố cơ bản khi xây dựng sứ mệnh

• Lịch sử: mọi tổ chức dù lớn dù nhỏ đều có một lịch sử về các mục tiêu, thành tích, sai lầm và chính sách

• Những năng lực đặc biệt: Một tổ chức có thể làm được nhiều việc, tuy nhiên nó phải nhận diện được điểm mạnh nổi trội của mình làm việc gì tốt nhất

www.nguyentuananh.edu.vn

Các yếu tố cơ bản khi xây dựng sứ mệnh

• Môi trường: Môi trường của tổ chức quyết định những cơ hội, những hạn chế và những mối đe dọa

Đặc điểm của bản tuyên bố sứ mệnh

• Tập trung vào thị trường chứ không phải

sản phẩm cụ thể

• Khả thi: Nó mở ra tầm nhìn tới những cơ

hội mới, nhưng không được dẫn dắt

doanh nghiệp vào cuộc phưu lưu không

hiện thực vượt quá năng lực của doanh

nghiệp

www.nguyentuananh.edu.vn

Đặc điểm của bản tuyên bố sứ mệnh

• Cụ thể: Bản tuyên bố sứ mệnh phải cụ thể

và xác định phương hướng, phương châm chỉ đạo để ban lãnh đạo lựa chọn các phương án hành động, không được quá rộng và chung chung

Các mục tiêu cơ bản của doanh nghiệp

• Vị thế trên thị trường

• Việc đổi mới

• Năng suất

• Các nguồn lực

www.nguyentuananh.edu.vn

Các mục tiêu cơ bản của doanh nghiệp

• Khả năng sinh lời

• Thành tích và trách nhiệm của BLĐ

• Thành tích và thái độ của nhân viên

• Trách nhiệm xã hội

Hệ thống giá trị của doanh nghiệp

• Những nguyên tắc của doanh nghiệp

• Lòng trung thành và cam kết

• Hướng dẫn những hành vi ứng xử mong

đợi

• Các nguyên tắc tạo ra một phong cách

ứng xử của doanh nghiệp

www.nguyentuananh.edu.vn

Các nguyên tắc ứng xử

• Giữa cấp trên và cấp dưới

• Giữa cấp dưới với cấp trên

• Giữa những người đồng cấp

• Giữa công ty với khách hàng

• Giữa công ty với nhà cung cấp

Các nguyên tắc ứng xử

• Giữa công ty với cộng đồng dân cư

• Với chính quyền địa phương

• Với các cơ quan quản lý nhà nước

• Với pháp luật

• Với các cơ quan truyền thông, báo đài

www.nguyentuananh.edu.vn

Các nguyên tắc ứng xử

• Trong giao tiếp

• Trong lãnh đạo

• Trong việc khen thưởng

• Trong việc cạnh tranh với đối thủ

• Đối với môi trường

Các tiêu chí đánh giá VHDN

www.nguyentuananh.edu.vn

Tiêu chí 1: Văn hóa nhận thức

• Sứ mệnh, tầm nhìn, triết lý kinh doanh

• Đạo đức trách nhiệm của doanh nghiệp

• Tri thức nghề nghiệp mà doanh nghiệp

tích lũy được

• Các kinh nghiệm kinh doanh

• Tính chuyên nghiệp

Tiêu chí 2: Văn hóa tổ chức

• Tổ chức và phương thức hoạt động doanh nghiệp

• Những biểu hiện bên ngoài của tổ chức

• Hệ thống sản phẩm dịch vụ mà doanh

nghiệp cung cấp ra bên ngoài thị trường

www.nguyentuananh.edu.vn

Tiêu chí 2: Văn hóa tổ chức

• Con người và các nhân tài của doanh

nghiệp

• Tổ chức đời sống tập thể, tổ chức đời sống

cá nhân

Tiêu chí 3: Văn hóa ứng xử

• Phương thức giao tiếp của doanh nghiệp với xã

hội và môi trường:

– Ứng xử với môi trường xã hội: Đối tác, khách hàng,

ứng xử với cộng đồng

• Ứng xử với môi trường tự nhiên:

– Ứng xử với MTTN nơi sản xuất

– Ứng xử với MTTN với nguồn nguyên, nhiên và vật

liệu khác

www.nguyentuananh.edu.vn

Các nhân tố ảnh hưởng đến

văn hóa doanh nghiệp

• Người đứng đầu/ chủ doanh nghiệp

• Lịch sử, truyền thống của doanh nghiệp

• Ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp

• Hình thức sở hữu của doanh nghiệp

• Mối quan hệ giữa các thành viên của doanh nghiệp

• Văn hóa vùng miền

• Những giá trị văn hóa học hỏi được