Sự ra đời và phát triển của NHTM z Sự ra đời:J từ chủ cửa hàng giữ hộ tiền vàng J thương nhân KD tiền tệ J chủ NH thực sự, với những nghiệp vụ giản đơn: bảo quản hộ tiền vàng, đổi tiền,
Trang 1Ph.D Nguyen Thi Lan 1
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
Một số vấn đề cơ bản
Ph.D Nguyen Thi Lan 2
Các kênh huy động vốn của doanh nghiệp
Mỹ, Đức và Nhật giai đoạn 1970-1996
Ph.D Nguyen Thi Lan 3
Nội dung cơ bản:
1 Sự ra đời và phát triển
2 Khái niệm NHTM
3 Chức năng của NHTM
4 Vai trò của NHTM
5 Các nghiệp vụ của NHTM
Trang 2Ph.D Nguyen Thi Lan 4
1 Sự ra đời và phát triển của NHTM
z Sự ra đời:J từ chủ cửa hàng giữ hộ tiền (vàng) J
thương nhân KD tiền tệ J chủ NH thực sự, với những
nghiệp vụ giản đơn: bảo quản hộ tiền (vàng), đổi tiền,
nhận tiền gửi, thanh toán, chuyển tiền và cho vay nặng
lãiJ NH cho vay nặng lãi
z QT phát triển:
- Thời cổ đại: xuất xứ từ vùng Bắc ÝJ "Ngân
hàng“-“Banco"
- Thời kỳ trung cổ: bị đình đốn
- Thời kỳ Phục hưng: phát triển thịnh vượng
- Thời kỳ hiện đại: NH hiện đại thực sự xuất hiện vào TK
17: NH Am-xtec-đam (năm1609) ở Hà Lan, NH Hăm-buốc
(năm 1619) ở Đức và NH Anh quốc năm 1694
Ph.D Nguyen Thi Lan 5
2 NHTM là gì?
zNhững khó khăn khi đưa ra định nghĩa:
D tính phức tạp của các nghiệp vụ NH
D có quá nhiều loại NH khác nhau
D quan niệm về NH thay đổi theo tập
quán, luật pháp của mỗi nước và mỗi thời
kỳ.
D tùy theo mục đích nghiên cứu.
Ph.D Nguyen Thi Lan 6
NHTM là gì?
zMột số quan điểm:
)Các nhà kinh tế Anh: “Ngân hàng là một doanh nghiệp
luôn kinh doanh bằng tiền của người khác”
)Các nhà kinh tế Pháp: “NH là một doanh nghiệp với
nghiệp vụ thường xuyên là nhận tiền của dân chúng dưới
hình thức ký thác hay dưới hình thức khác và sử dụng
nguồn lực đó cho chính họ trong các nghiệp vụ chiết khấu,
tín dụng và tài chính”
)FREDERIC S MISHKIN: không đưa ra một định nghĩa cụ thể
về NHTMcoi NHTM chỉ là một trung gian tài chính
)Việt nam:
Quan điểm của Việt nam?
Trang 3Ph.D Nguyen Thi Lan 7
2 NHTM là gì?
zQuan điểm của Việt nam?
Theo Điều 4, Luật các tổ chức tín dụng 2010 đã được Quốc
hội thông qua ngày 16/6/2010 và sẽ có hiệu lực thi hành
từ ngày 01/01/2011 thì:
zNgân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được
thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng.
zHoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng
thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau
đây:
a) Nhận tiền gửi;
b) Cấp tín dụng;
c) Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.
Ph.D Nguyen Thi Lan 8
Đặc điểm của NHTM?
zNHTM là một tổ chức kinh doanh trong
lĩnh vực tiền tệ- tín dụng với mục đích
kiếm lời
zHoạt động NHTM là loại hình kinh doanh
có độ rủi ro cao.
zHoạt động NHTM là loại hình hoạt động
kinh doanh có điều kiện
Ph.D Nguyen Thi Lan 9
PHÂN LOẠI NGÂN HÀNG:
zCăn cứ vào hình thức sở hữu
- NHTM Nhà nước
- NHTM cổ phần
- NHTM tư nhân
- NHTM liên doanh
zCăn cứ vào tính chất hoạt động
- NHTM chuyên doanh
- NHTM đa năng
zCăn cứ vào chiến lược kinh doanh
- Ngân hàng bán buôn
- Ngân hàng bán lẻ
zCăn cứ vào cơ cấu tổ chức
- Ngân hàng sở hữu công ty
- Công ty sở hữu ngân hàng
Trang 4Ph.D Nguyen Thi Lan 10
3 Chức năng của NHTM
a) Chức năng trung gian tín dụng
b) Chức năng trung gian thanh toán
c) Chức năng tạo tiền
Ph.D Nguyen Thi Lan 11
NHTM tạo tiền như thế nào?
Đơn vị: triệu đồng
+ 100,00 + 900,00
+1000,00 cộng
+10 + 9 + 8,1 + 7,29 + 6,56 + 5,91
…
+ 90 + 81 + 72,9 + 65,61 + 59,05 + 53,14
…
+100 + 90 + 81 + 72,9 + 65,61 + 59,05
…
A
B
C
D
E
F
…
CÁC KHOẢN DTBB
CÁC MÓN CHO VAY
CÁC MÓN TIỀN GỬI
CÁC NGÂN
HÀNG
Ph.D Nguyen Thi Lan 12
zSố nhân tiền gửi (m) đơn giản:
ÌD = D + D(1-r) + D(1-r) 2+ D(1-r)3 +…= 1/r *D
m= ÌD/D
1 m= -r
Quá trình tạo tiền gửi – Mô hình đơn giản
Hạn chế của mô hình đơn giản
- Nếu người vay tiền giữ tiền mặt mà không gửi hết
vào NH?
- Nếu NH không cho vay hết dự trữ?
Trang 5Ph.D Nguyen Thi Lan 13
Số nhân tiền m: MS = m MB= C+D
Quá trình tạo tiền gửi – Mô hình thực tế
m
MB = R + C = (r.D) + ER + C
(r e c)D cD
eD rD
MB= + + = + + e = (ER/D)
c = (C/D)
MB c e r D
+ +
MB c e r
c c
D D cD D
C
M
+ +
+
= +
= +
= +
c e r
c m
+ +
+
Ph.D Nguyen Thi Lan 14
Các nhân tố ảnh hưởng đến m?
y Thay đổi tỷ lệ dự trữ bắt buộc r
Mở rộng:
Những nhân tố nào ảnh hưởng đến r, c và e?
zThay đổi tỷ lệ dự trữ vượt mức e
a
zThay đổi tỷ lệ nắm giữ tiền mặt/tiền
gửi c
Ph.D Nguyen Thi Lan 15
Vai trò của NHTM
z giúp các DN có vốn đầu tư mở rộng SX,
nâng cao hiệu quả KD.
z góp phần phân bố hợp lý các nguồn lực
trong nền KT.
z tạo ra môi trường để thực hiện CSTT
của NHTƯ.
z là cầu nối trong quan hệ KT giữa các
quốc gia.
Trang 6Ph.D Nguyen Thi Lan 16
CÁC NGHIỆP VỤ CỦA NHTM
1 Nghiệp vụ tài sản nợ
2 Nghiệp vụ tài sản có
3 Hoạt động ngoại bảng CĐKT của
NHTM
Ph.D Nguyen Thi Lan 17
1 NGHIỆP VỤ TÀI SẢN NỢ
Là nghiệp vụ huy động, tạo nguồn vốn của
NHTM.
Nguồn vốn của NHTM bao gồm:
zNguồn vốn chủ sở hữu (Equity)
zNguồn vốn tiền gửi
zTiền đi vay
zNguồn vốn khác (được hình thành dựa
trên nguồn ủy thác, ký quỹ…)
Ph.D Nguyen Thi Lan 18
Nguồn vốn chủ sở hữu (Equity)
- Vốn điều lệ
- Lợi nhuận để lại không chia
- Các quỹ của NHTM: quỹ dự trữ bổ sung vốn
điều lệ, quỹ dự phòng tài chính,Quỹ đầu tư
phát triển nghiệp vụ…
- Nguồn vay nợ có thể chuyển đổi thành cổ
phần
Trang 7Ph.D Nguyen Thi Lan 19
Nguồn vốn tiền gửi (deposits)
- Tiền gửi thanh toán (Demand/Checkable
deposits)
- Tiền gửi có kì hạn của các doanh nghiệp
(Time deposits)
- Tiền gửi tiết kiệm của dân cư (savings
deposits)
- Tiền gửi của các ngân hàng khác
Tại sao tiền gửi tiết kiệm của dân cư lại cần
có sự quản lý đặc biệt?
Ph.D Nguyen Thi Lan 20
- Vay từ Ngân hàng trung ương
- Vay vốn của các tổ chức tín dụng trong
nước và nước ngoài
- Vay trên thị trường tài chính (phát hành
các chứng từ có giá)
- Vay của công ty mẹ
Ph.D Nguyen Thi Lan 21
zKN: là nghiệp vụ sử dụng vốn của NHTM.
zBao gồm:
- Nghiệp vụ về ngân quỹ
- Nghiệp vụ cho vay
- Nghiệp vụ đầu tư
Trang 8Ph.D Nguyen Thi Lan 22
Nghiệp vụ về ngân quỹ
- Tiền mặt tại quỹ Ngân hàng;
- Tiền gửi tại NHTƯ;
- Tiền gửi tại các NHTM.
- Tiền mặt trong quá trình thanh toán
Ph.D Nguyen Thi Lan 23
Nghiệp vụ cho vay (tín dụng)
zCho vay (Loans)
- Cho vay từng lần:
- Cho vay theo hạn mức tín dụng:
- Cho vay thấu chi:
- Cho vay theo dự án đầu tư:
- Cho vay trả góp
- Cho vay hợp vốn:
zChiết khấu giấy tờ có giá
zỦy thác thu hay bao thanh toán
zCho thuê tài chính
Ph.D Nguyen Thi Lan 24
3 HOẠT ĐỘNG NGOẠI BẢNG CĐKT CỦA
NHTM- NGHIỆP VỤ TRUNG GIAN
zĐó là NV thanh toán và thực hiện các ủy thác
khác theo yêu cầu của khách hàng để thu phí
z Bao gồm:
- Nghiệp vụ chuyển tiền
- Nghiệp vụ thanh toán hộ tiền hàng
- Dịch vụ quản lý tài sản
- Cung cấp thông tin và tư vấn kinh doanh
- Nghiệp vụ uỷ thác
Trang 9Ph.D Nguyen Thi Lan 25
QUẢN LÝ RỦI RO CỦA NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI (risk management)
¾ Rủi ro lãi suất:
- Do tái tài trợ tài sản nợ J khi LS tăng
- Do tái đầu tư tài sản có J khi LS giảm
¾ Rủi ro tín dụngdo thông tin bất cân xứng
¾ Rủi ro tỷ giá hối đoái
¾ Rủi ro thanh khoản
Ph.D Nguyen Thi Lan 26
Nguyên tắc quản lý hoạt động NHTM
z Đảm bảo khả năng thanh toán thường
xuyên
z Bảo đảm mức sinh lời cao.
z Quản trị tốt rủi ro của các NHTM