tư tưởng hồ chí minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc

MỤC ĐÍCH 1 Nêu và phân tích được những quan điểm cơ bản dân tộc Giúp học viên thấy được cơ sở khoa học và giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải p

LOGO MÔN HỌC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Giảng viên: ThS Phạm Văn Minh

MỤC ĐÍCH

1

Nêu và phân tích được

những quan điểm cơ bản

dân tộc

Giúp học viên thấy được cơ sở khoa học và giá trị to lớn của

tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng

dân tộc, vận dụng vào trong thực tiễn cách mạng Việt Nam

Giúp học viên thấy được cơ sở khoa học và giá trị to lớn của

tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng

dân tộc, vận dụng vào trong thực tiễn cách mạng Việt Nam

Yêu cầu

Học tập nghiêm túc,

bảo đảm tác

phong, chấp

hành tốt kỷ luật học tập

Học viên

Đọc trước giáo trình, nghe, ghi chép nội dung

cơ bản, tích cực thảo luận xây dựng bài

Nội dung

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng GPDT

Giáo trình, tài liệu

 Giáo trình:

Giáo trình, tài liệu

 Tài liệu tham khảo:

Giáo trình, tài liệu

 Tổng cục Chính Trị, Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh,

Nxb QĐND, H, 2006.

 Song Thành (Chủ biên), Hồ Chí Minh nhà tư tưởng lỗi

lạc, Nxb CTQG, H, 2010

 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 1 - 15

(Từ điểm Chính trị, Nxb Sự thật, H, 1961, tr.14)

Khái niệm dân tộc

 Từ điểm Bách khoa Quân sự Việt Nam:

“Dân tộc – cộng đồng người ổn định hình thành trong lịch sử tạo lập một quốc gia, trên cơ sở cộng đồng bền vững về: lãnh thổ quốc gia, kinh tế, ngôn ngữ, truyền thống văn hóa, đặc điểm tâm

lý, ý thức về dân tộc và tên gọi của dân tộc”.

(Từ điển Bách khoa quân sự Việt Nam, Nxb QĐND, H, 2004, tr.300)

Khái niệm dân tộc

 Chủ nghĩa Mác – Lênin:

Dân tộc là sản phẩm của quá trình phát triển lâu dài của lịch

sử Trước đó là những tổ chức cộng đồng tiền dân tộc như thị tộc,

bộ tộc, bộ lạc.

Sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa tư bản dẫn đến sự ra đời của nhà nước dân tộc tư bản chủ nghĩa Khi chủ nghĩa đế quốc ra đời, chúng đã đi xâm chiếm và thống trị các dân tộc nhược tiểu từ đó xuất hiện vấn đề dân tộc thuộc địa

Khái niệm dân tộc

 Vấn đề dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh:

Thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa là: vấn đề đấu tranh của các dân tộc thuộc địa nhằm thủ tiêu sự thống trị của nước ngoài, giành độc lập dân tộc, xoá bỏ ách áp bức, bóc lột của thực dân, thực hiện quyền dân tộc tự quyết và tạo điều kiện để phát triển đất nước

I Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc

- Quan điểm của Mác – Ănghen.

- Quan điểm của Lênin.

1.2 Thực tiễn phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Việt Nam

và thế giới.

- Ở Việt Nam.

- Trên thế giới

2.3

Kết hợp chặt chẽ giữa dân tộc và giai cấp, ĐLDT

và CNXH, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa

quốc tế

2.1 Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của các dân tộc

2.1.1 Khẳng định các quyền dân tộc cơ bản

 Quyền bình đẳng.

 Quyền độc lập.

 Quyền tự do.

 Quyền Hạnh phúc.

Bác Hồ đọc Tuyên ngôn độc lập (2/9/1945)

2.1 Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng bất

khả xâm phạm của các dân tộc

2.1.2 Khẳng định nội dung cơ bản của Độc lập dân tộc

 Độc lập dân tộc gắn với sự thống nhất toàn vẹn lãnh thổ quốc gia.

 Độc lập dân tộc phải là nền độc lập thực sự.

 Độc lập dân tộc gắn với ấm no, tự do, hạnh phúc của nhân dân.

2.1 Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng bất

khả xâm phạm của các dân tộc

2.1.3 Kiên quyết chống lại sự xâm phạm độc lập dân tộc

 Quan điểm của Hồ Chí Minh về bảo vệ nền độc lập.

 Thực tiễn chỉ đạo cách mạng Việt Nam đấu tranh bảo vệ nền độc

lập dân tộc.

Bác Hồ khẳng định quyết tâm của nhân dân Việt Nam trong việc đấu tranh bảo vệ nền ĐLDT

Bác Hồ khẳng định quyết tâm đánh Mỹ

để bảo vệ Tổ quốc của nhân dân Việt Nam

2.2 Chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn ở tất cả

các nước đang đấu tranh giành độc lập dân tộc

 Chủ nghĩa dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh là chủ nghĩa yêu

nước và tinh thần dân tộc.

 Hồ Chí Minh là một trong những người sớm phát hiện ra chủ

nghĩa yêu nước, chủ nghĩa dân tộc và sức mạnh của nó ở các nước thuộc địa.

 Thực tiễn hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh luôn khẳng định vai

trò của chủ nghĩa dân tộc, phát huy sức mạnh của nó trong đấu tranh giành độc lập dân tộc

2.3 Kết hợp chặt chẽ giữa dân tộc và giai cấp, độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế

 Vấn đề dân tộc và giai cấp có quan hệ khăng khí với nhau.

 Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

 Độc lập cho dân tộc mình và cho tất cả các dân tộc khác.

Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải

đi theo con đường cách mạng vô sản

Cách mạng giải phóng dân tộc phải do Đảng Cộng sản lãnh đạo

Cách mạng giải phóng dân tộc là sự nghiệp đoàn kết của toàn dân

CMGPDTcần được tiến hành chủ động sáng tạo và có cơ hội giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc Cách mạng giải phóng dân tộc phải thực hiện bằng

con đường bạo lực

Cách mệnh tư bản: Do mâu thuẫn Tư bản > < địa chủ.

Cách mệnh Dân tộc: Do mẫu thuẫn Dân tộc bị áp bức > < Dân tộc đi áp bức.

Cách mệnh giai cấp: Do mâu thuẫn Vô sản > < Tư sản

 Cách mạng tư sản là những cuộc cách mạng không triệt để,

không thể giải quyết được vấn đề dân tộc.

 Cách mạng Tháng Mười Nga là cuộc cách mạng vô sản thành

công đến nơi.

Một số hình ảnh về các lãnh tụ của các phong trào cứu nước cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Cách làm của cụ

Phan Bội Châu

chẳng khác nào

“Đưa hổ cửa trước, rước beo

của sau”

Cách làm của cụ Phan Chu Trinh chẳng khác nào

“Xin giặc nhủ lòng

thương”

Cách làm của cụ Hoàng Hoa Thám tuy có thực tế hơn nhưng “Vẫn còn mang nặng cốt cách phong kiến”

Một số hình ảnh cách mạng Pháp 1789 - 1799

Đánh chiếm ngục Baxti – biểu tượng của chế độ phong kiến Pháp 14/7/1789 Bản tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của nước Pháp năm 1791 Cảnh hành quyết Vua Louis XVI

Một số hình ảnh cách mạng Mỹ 1775 - 1783

Quân đội Anh tấn công quân Mỹ ở Bunker Hill 1775 Quân đội Mỹ vượt sông đánh úp quân Anh ở New york 12/1776 Bản Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ 1776

Một số hình ảnh cách mạng Tháng Mười Nga 1917

Đại hội Xô Viết toàn Nga quyết định cách mạng Tháng Mười 1917 Không khí sôi sục của cách mạng Tháng Mười Nga 1917 Lênin – Lãnh tụ cách mạng Tháng Mười Nga 1917

3.1 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản

Ý nghĩa của luận điểm

 Đây là một luận điểm khoa học, đúng đắn, thể hiện sự vận dụng sáng

tạo và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin

 Góp phần tìm ra con đường cứu nước, giải phóng dân tộc, phá vỡ sự

bế tắc về đường lối cứu nước kéo dài suốt máy chục năm ở nước ta.

 Con đường cách mạng vô sản là con đường cách mạng hoàn toàn

đúng đắn, phù hợp với thực tiễn cách mạng Việt Nam

 Quan điểm này đã trở thành nền tảng tư tưởng cho Đảng ta trong việc

hoạch định đường lối lãnh đạo cách mạng Việt Nam

 Đồng thời góp phần định hướng cho các dân tộc thuộc địa trên con

đường đấu tranh giành độc lập, tự do

3.2 Cách mạng giải phóng dân tộc phải do Đảng cộng sản lãnh đạo

 Cách mạng trước hết phải có Đảng cách mạng

- Đảng đề ra đường lối lãnh đạo cách mạng.

- Đảng vận động, tổ chức, giáo dục, giác ngộ và đoàn kết quần chúng đấu tranh cách mạng.

- Đảng là cầu nối liên hệ giữa cách mạng trong nước với quốc tế.

 Đảng Cộng sản Việt Nam là người duy nhất lãnh đạo

cách mạng Việt Nam

- Trước khi có Đảng.

- Sau khi có Đảng.

3.3.Cách mạng giải phóng dân tộc

là sự nghiệp đoàn kết của toàn dân

 Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng bị áp bức

“Cách mạng là việc chung của cả dân chúng chứ không phải việc của

một vài người”

(T2, tr.262)

3.3.Cách mạng giải phóng dân tộc

là sự nghiệp đoàn kết của toàn dân

 Lực lượng cách mạng là lực lượng toàn dân

 Lực lượng toàn dân là tất cả mọi người dân Việt Nam có lòng yêu

nước thì đều là lực lượng của cách mạng.

 Lực lượng nòng cốt là Công – Nông.

 Các lực lượng khác như:

- Học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ là bầu bạn của cách mạng.

- Phú nông, trung, tiểu địa chủ và tư bản An Nam thì phải lợi dụng và làm cho họ đứng trung lập

3.3.Cách mạng giải phóng dân tộc

là sự nghiệp đoàn kết của toàn dân

 Thực tiễn chỉ đạo cách mạng Việt Nam

 Hội nghị Trung ương 8 (5/1941): “Không phận biệt thợ thuyền, dân cày, phú nông, địa chủ, tư bản bản xứ, ai có lòng yêu nước thương nòi sẽ cùng nhau thống nhất mặt trận, thu gom toàn lực đem tất cả ra giành quyền độc lập, tự do cho dân tộc”.

 Thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa (8/1945): “Hỡi đồng bào yêu quý! Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc đã đến Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy, đem sức ta mà tự giải phóng cho ta” T3, tr.554

3.3.Cách mạng giải phóng dân tộc

là sự nghiệp đoàn kết của toàn dân

 Trong Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (19/12/1946): “Hỡi đồng bào! Chúng ta phải đứng lên! Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất

kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc

Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước” T4, tr.481

 Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Người xác định:

“31 triệu đồng bào ta ở cả hai miền, bất kỳ già trẻ, gái trai phải

là 31 triệu chiến sỹ anh dũng diệt Mỹ, cứu nước, giành thắng lợi cuối cùng” T12, tr.323

 Quan điểm của Hồ Chí Minh: Cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa cần được tiến hành chủ động, sáng tạo, có thể nổ ra

và giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc.

3.4 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động sáng tạo và có cơ hội giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

 Cơ sở của luận điểm

 Thuộc địa là mắt xích quan trọng, là khâu yếu nhất trong sợi

dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc.

 Ở thuộc địa, chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc là một

động lực to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.

3.4 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động sáng tạo và có cơ hội giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

 Nội dung của luận điểm

 Giữa cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa và cách mạng

vô sản ở chính quốc có mối quan hệ mật thiết với nhau

 Cách mạng thuộc địa phải tiến hành song song với cách mạng ở

chính quốc, hơn nữa cần phải chủ động và có thể giành thắng lợi trước.

3.4 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động sáng tạo và có cơ hội giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

 Ý nghĩa của luận điểm

 Đây là luận điểm sáng tạo, mang tính đột phá, có giá trị lý luận và

thực tiễn to lớn, thể hiện cống hiến quan trọng của Hồ Chí Minh vào kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin

 Đó là cơ sở để Đảng, nhân dân ta tin tưởng và quyết tâm làm cách

mạng để tự giải phóng mình khỏi ách xâm lược và sự nghèo nàn, lạc hậu; là cơ sở cho tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường của dân tộc Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới.

3.5 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được thực hiện bằng con đường cách mạng bạo lực

 Bạo lực cách mạng là gì?

Bạo lực cách mạng là một hình thức đấu tranh giành chính quyền bằng sức mạnh của quần chúng được vũ trang và bằng sức mạnh quân sự của quân đội do giai cấp cách mạng lãnh đạo

3.5 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được thực hiện bằng con đường cách mạng bạo lực

 Tính tất yếu của bạo lực cách mạng

 Bạo lực cách mạng là quy luật phổ biến của mọi cuộc cách

mạng xã hội.

 Thực tiễn đấu tranh cách mạng theo con đường hòa bình ở Việt

Nam đều thất bại.

Một số hình ảnh thực dân, đế quốc

đã sử dụng bạo lực khi xâm lược nước ta

3.5 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được thực hiện bằng con đường cách mạng bạo lực

 Nội dung của luận điểm

“Trong cuộc đấu tranh gian khổ chống kẻ thù của giai cấp

và của dân tộc, cần dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phải cách mạng, giành lấy chính quyền và bảo vệ chính

quyền” T12, tr.304

3.5 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được thực hiện bằng con đường cách mạng bạo lực

 Nội dung của luận điểm

 Lực lượng: là lực lượng vũ trang và lực lượng chính trị

Bác Hồ bịt nòng súng, đòi hòa bình

3.5 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được thực hiện bằng con đường cách mạng bạo lực

 Ý nghĩa của luận điểm

 Chỉ rõ phương pháp, tránh mơ hồ ảo tưởng trong đấu tranh

giành độc lập dân tộc.

 Khẳng định tính đúng đắn, bảo vệ và phát triển lý luận của chủ

nghĩa Mác-Lênin về phương pháp cách mạng.

IV Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

về vấn đề dân tộc trong công cuộc đổi mới hiện nay

và giải quyết vấn

đề dân tộc trên quan điểm giai cấp

dựng khối đại đoàn kết dân tộc, giải quyết tốt mối quan hệ giữa các dân tộc anh em trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam

Câu hỏi ôn tập

1 Trình bày quan điểm của Hồ Chí Minh về Độc lập dân tộc?

2 Nêu quan điểm của Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc? Phân tích luận điểm: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”?

3 Nêu quan điểm của Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc? Phân tích luận điểm: “Cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng nổ ra

và giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc”?

4 Nêu quan điểm của Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc? Phân tích luận điểm: “Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến hành bằng con đường cách mạng bạo lực”?

LOGO