PHONG CÁCH BÁO CHÍ CHÍNH LUẬN CỦA NHÀ BÁO NGUYỄN HỮU CHỈNH

PHONG CÁCH BÁO CHÍ CHÍNH LUẬN CỦA NHÀ BÁO NGUYỄN HỮU CHỈNHHỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN VIỆN BÁO CHÍ ∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞ TIỂU LUẬN CHÍNH LUẬN BÁO CHÍ PHONG CÁCH BÁO CHÍ CHÍNH LUẬN CỦA NHÀ BÁO NGUYỄN HỮU CHỈNH Học viên thực hiện Nguyễn Thùy Linh Lớp Báo chí học K2.

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

VIỆN BÁO CHÍ

∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞

TIỂU LUẬN

CHÍNH LUẬN BÁO CHÍ

PHONG CÁCH BÁO CHÍ CHÍNH LUẬN CỦA

NHÀ BÁO NGUYỄN HỮU CHỈNH

Học viên thực hiện : Nguyễn Thùy Linh Lớp : Báo chí học K27.2 Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Oanh

Năm học 2022 – 2023

MỤC LỤC

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

II NỘI DUNG 2

1 Thao tác hóa khái niệm 2

2 Phong cách chính luận Nguyễn Hữu Chỉnh 5

2.1 Vài nét về Nguyễn Hữu Chỉnh – nhà báo chính luận báo Nhân dân 5

2.2 Phân tích cách lập luận trong tác phẩm chính luận Nguyễn Hữu Chỉnh 6

2.2.1 Cây bút chính luận chuyên nghiệp 6

2.2.2 Nhà bình luận quốc tế sắc sảo 7

2.2.3 Phong cách chính luận đặc trưng 8

III KẾT LUẬN 12

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Xã hội ngày càng phát triển về mọi lĩnh vực trong đời sống văn hóa, chính trị,

kinh tế, xã hội, tiêu biểu kể đến sự tiến bộ vượt bậc của Báo chí Việt Nam về cả

đội ngũ, kỹ thuật, công nghệ và trình độ tác nghiệp tại nhiều tờ báo và loại hình

báo mới đã giúp ngành Báo chí trở thành lực lượng quan trọng góp công sức không nhỏ trong quá trình cải thiện đời sống nhân dân Hàng ngày, hàng giờ, thế

giới nói chung và Việt Nam nói riêng đều diễn ra một điều gì đó quan trọng, hay thú vị trong chính trị, kinh tế, trong khoa học và kỹ thuật, trong văn hóa, hay ở trọng những phạm vi khác đầy bất ngờ của cuộc sống Công việc của nhà báo là tải thông tin cho công chúng của mình càng chính xác, đầy đủ, súc tích và dễ hiểu

càng tốt, và luôn luôn có trách nhiệm Quá trình hoạt động sáng tạo ra tác phẩm

báo chí của nhà báo chính là việc hiện thực hoá cho quan điểm suy nghĩ của nhà

báo về sự kiện, vấn đề nào đó trong đời sống xã hội nói chung căn cứ trên những

quy chuẩn về đạo đức nghề nghiệp Thể loại tác phẩm báo chí là một trong những vấn đề phức tạp nhất trong lý luận và thực tiễn báo chí Tác phẩm báo chí là sản phẩm sáng tạo của mỗi tác giả ở đâu kết tinh toàn bộ tâm trí, tình cảm của người viết Thông qua tác phẩm thể hiện những quan điểm, thái độ, tầm nhìn và diện mạo văn hóa, lối sống, lối viết và phong cách cá nhân của tác giả Qua đó dựa

vào những cơ sở tiêu chí như: đặc thù đối tượng phản ánh; mức độ và phạm vi

của sự kiêu tả, phản ánh; mục đích, nhiệm vụ thông tin của tác phẩm và cuối cùng

là mối quan hệ giữa chủ thể sáng tạo và đối tượng phản ánh; hệ thống báo chí

nước ta đã chia thành ba nhóm thể loại báo chí Gồm: nhóm thể loại thông tấn,

nhóm thể loại ký báo chí, nhóm thể loại báo chí chính luận Trong đó nhóm thể loại báo chí chính luận được xem là nền tảng bởi tính sự kiện, tính thời sự, khách quan, tác động vào tư tưởng, tình cảm, ý chí, đạo đức, thói quen, niềm tin gây ra những biến đổi trong nhận thức và hành động của công chúng Trên thế giới có biết bao nhà hùng biện sử dụng hiệu quả phong cách chính luận như Socrates,

Aristotle, Đemoxten, Còn ở Việt Nam, ngay từ thời kỳ phong kiến đã có những tác phẩm tiêu biểu mang phong cách chính luận như: Lộ Bố Văn của Lý Thường Kiệt, Hịch Tướng Sỹ của Trần Quốc Tuấn, Bình Ngô Đại Cáo của Nguyễn Trãi Sau này phong cách chính luận ngày càng phát triển với nhiều tên tuổi như Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu, Ngô Đức Kế, Sau cách mạng Tháng Tám đến nay, phong cách chính luận phát triển rất mạnh mẽ làm tiền đề cho việc hình thành loại tác phẩm chính luận báo chí Nó thực sự trở thành một loại tác phẩm quan trọng của báo chí, có khả năng thâm nhập vào mọi lĩnh vực của đời sống Chính luận đã trở thành công cụ sắc bén giúp con người nhận thức đúng đắn sự vật, hiện tượng, diễn biến muôn hình, nghìn vẻ của đời sống xã hội hiện đại, hướng dẫn, thúc đẩy hoạt động thực tiễn của con người Trong sự nghiệp hoạt động chính trị sôi nổi đã có những tên tuổi nổi bật như Hồ Chí Minh, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, hay những nhà báo mang đậm phong cách chính luận mạnh mẽ như Hoàng Tùng, Thép Mới, Phan Quang, phải kể đến Nguyễn Hữu Chỉnh – một nhà chính luận nổi bật của báo Nhân dân Nguyễn Hữu Chỉnh với những tác phẩm chính luận mang phong cách riêng, sắc sảo để lại dấu ấn đậm nét với sự phản ánh sống động những lý thuyết về chính luận, xây dựng, hình thành và phát triển một

cách đa dang phong cách báo chí này, chính vì thế tác giả chọn đề tài: “Phong

cách báo chí chính luận của nhà báo Nguyễn Hữu Chỉnh”

II NỘI DUNG

1 Thao tác hóa khái niệm

Có nhiều quan điểm khác nhau về chính luận, tuy nhiên hầu hết các quan điểm đều tập trung thể hiện nội hàm chung của khái niệm là phân tích, bình luận, đàm luận, nêu quan điểm và chứng minh, thuyết phục cho quan điểm được đưa ra xung quan về một thông tin, một sự kiện, một vấn đề thời sự, chính trị, xã hội Chính luận, theo định nghĩa của Từ điển Tiếng Việt, là thể văn phân tích, bình luận các vấn đề chính trị, xã hội đương thời Chính luận có thể được nhận định

dưới ba góc độ Một là tính chính luận thường được hiểu như là một tính chất, một phong cách của ngôn ngữ Hai là, chính luận là một dạng, thể của văn học

Ba là, chính luận là một thể báo chí, bao gồm nhiều thể loại báo chí có những đặc trưng tương đối giống nhau

Theo PGS TS Nguyễn Ngọc Oanh, chính luận là thể văn nghị luận để phân tích bình luận về các vấn đề chính trị - xã hội - văn hóa nổi bật trong từng thời gian nhất định Tuy còn những sự khác biệt về chi tiết nhưng tựu chung lại các quan niệm đều thống nhất ở một số điểm cơ bản Trước hết phải khẳng định chính luận là một loại tác phẩm cơ bản của báo chí Đặc trưng cơ bản của thể loại này

là phản ánh hiện thực bằng phương thức phân tích, bình luận, lý giải nhằm giải quyết vấn đề bằng lý lẽ Đối tượng của chính luận báo chí là những vấn đề chính trị – xã hội – văn hóa (hiện nay còn có cả các vấn đề kinh tế) có tính thời sự Các vấn đề này luôn được trình bày, giải quyết trên các quan điểm và nhận thức của tác giả, của cơ quan báo chí Như vậy có thể nói chính luận là một phương thức thể hiện tác phẩm báo chí không thể thiếu trên báo chí và vai trò của nó ngày càng được khẳng định

Chính luận báo chí là một thể trong hệ thống các thể loại báo chí bao gồm nhiều thể loại báo chí có những đặc trưng cơ bản về hình thức và nội dung phản ánh chủ yếu bằng thông tin lý lẽ để soi vào sự kiện Phân tích, bình luận, lý giải, luận giải, mở rộng, nêu quan điểm về các vấn đề thời sự, những sự kiện trọng đại thuộc các lĩnh vực của đời sống xã hội đang thu hút sự quan tâm của công chúng hoặc đang tạo ra nhiều luồng dư luận khác nhau Các quan điểm được nêu ra với tầm nhìn rộng, khả năng khái quát vấn đề bằng tư duy sắc sảo và lý lẽ thuyết phục Với mục đích nhằm thuyết phục công chúng hiểu đúng, tin và hành động theo

Theo Đinh Hữu Dư, tác giả luận văn thạc sĩ báo chí học đã chỉ ra chính luận

là một thể trong hệ thống các thể loại báo chí, bao gồm nhiều thể loại khác nhau

Có nhiều quan điểm khác nhau về cách gọi tên cũng như việc phân định, ghép nhóm các thể loại báo chí thuộc thể loại chính luận báo chí Tác giả luận văn cho rằng thể chính luận gồm có ba thể loại cơ bản: Xã luận, bình luận, chuyên luận

- Xã luận là một thể loại thuộc thể chính luận trong hệ thống các thể loại báo chí Có một vị trí trang trọng, xã luận nêu lên những quan điểm chung nhất của

tờ báo (đại diện cho các nhóm công chúng của mình) về các vấn đề quan điểm đang hoặc sắp diễn ra Với tầm khái quát lớn, khả năng bao quát rộng, xã luận ngày càng có xu hướng cô đúc, ngắn gọn và súc tích, khắc họa những nét lớn, những hình ảnh chủ đạo nhất, nổi bật nhất của sự kiện, vấn đề mà công chúng

quan tâm

- Bình luận là một thể lại thuộc thể chính luận trong hệ thống các thể loại báo chí Nội dung các tác phẩm bình luận nêu lên những phân tích, đánh giá, bình, bàn, những quan điểm, ý kiến, nhận định của tác giả về các sự kiện, các vấn đề đang được công chúng quan tâm và có ý nghĩa xã hội sâu sắc với xã hội Bằng một thống các luân điểm, lý lẽ, chứng cứ thuyết phục, với một hình thức logic, chặt chẽ, khoa học nhằm đem đến cho công chúng báo chí những nhận thức sâu sắc, tiệm cận với bản chất của đối tượng phản ánh, đồng thời góp phần định

hướng dư luận trước dòng chảy của thông tin

Bình luận là một kiểu bài nghị luận mang tính chất tổng hợp trong đó bao gồm các yếu tố giải thích, phân tích và có khi có cả chứng minh Mặt khác, dù cho các tác phẩm bình luận có nằm ở dạng nào thì cũng phải đảm bảo đầy đủ 2 yếu

tố là: Bình là xem xét, phân tích các khía cạnh của sự kiện, vấn đề, đánh giá nó, khai thác nó ở cả mặt nội dung và ý nghĩa Luận là bàn bạc, mở rộng vấn đề, đặt

nó trong quá trình diễn biến phát triển, nhận định khả năng và triển vọng của vấn

đề mà người bình luận quan tâm, nêu lên những tác dụng của nó trong thực tiễn

và trong lý luận Tác phẩm bình luận phải luôn theo sát những vấn đề thời cuộc

và luôn tìm gốc rễ của mọi vấn đề Bình luận phải thể hiện tính chiến đấu trực

diện, tỏ rõ công khai thái độ, quan điểm, lập trường giai cấp của bình luận viên

và cơ quan báo chí trong thông tin và định hướng thông tin Ngoài ra bình luận bao giờ cũng phải bộc lộ quan điểm, chính kiến của tác giả (là quan điểm chính thống của cơ quan báo chí) bởi mục đích của bình luận là định hướng trực tiếp

nhận thức của công chúng

- Chuyên luận là một thể loại thuộc thể chính luận trong hệ thống các thể loại báo chí Chuyên luận thường phân tích, luận bàn, nêu quan điểm, đánh giá một cách chuyên sâu các vấn đề cụ thể nhưng mở rộng vấn đề ở tầm khái quát dưới nhiều góc độ Thường có dung lượng lớn tính lý luận cao và nhằm làm cho tường tận vấn đề tiếp cận, chuyên luận thường xuất hiện nhiều chủ yếu trên các tạp chí, các báo chuyên ngành hoặc các nội san

2 Phong cách chính luận Nguyễn Hữu Chỉnh

2.1 Vài nét về Nguyễn Hữu Chỉnh – nhà báo chính luận báo Nhân dân

Nhà báo Nguyễn Hữu Chỉnh sinh ngày 8-2-1928 Quê quán: Phú Ân, Diên Khánh, Khánh Hòa Ông về báo Nhân Dân từ 10-1962 Ông là Trưởng ban Quốc

tế, báo Nhân Dân, phụ trách khối tư bản chủ nghĩa Là Ủy viên Ban biên tập báo Nhân Dân từ 1977 đến 1991 Ông từ trần ngày 14-5-1991

Nhà báo Nguyễn Hữu Chỉnh có bằng tú tài từ trước Cách mạng Tháng Tám

1945 Sau khi về làm việc tại báo Nhân Dân, ông được cử đi học tại Liên Xô Thông thạo ba thứ tiếng Anh, Pháp, Nga, Nguyễn Hữu Chỉnh được đánh giá là một người có kiến thức uyên bác, một chuyên gia hàng đầu về quốc tế của báo Nhân Dân và làng báo Việt Nam thời đó Ngay từ những năm 60, 70 của thế kỷ

XX, trong khi những khái niệm về kinh tế thị trường và những vấn đề kinh tế của các nước tư bản còn quá xa lạ ở Việt Nam thì Nguyễn Hữu Chỉnh đã có những bài bình luận sắc sảo về kinh tế, tài chính tư bản

Nguyễn Hữu Chỉnh là một nhà chính luận báo Nhân dân chuyên viết bình luận quốc tế, Từ khi về làm việc tại báo Nhân dân năm 1962 cho đến lúc mất, năm

1991, tác giả Nguyễn Hữu Chỉnh có 21 năm có tác phẩm chính luận đăng tải trên báo Nhân dân

2.2 Phân tích cách lập luận trong tác phẩm chính luận Nguyễn Hữu Chỉnh 2.2.1 Cây bút chính luận chuyên nghiệp

Nhà báo Nguyễn Hữu Chỉnh trước tiên, ông là một cây bút Ông là một cây bút bởi ông đã định hình cho mình được một phong cách, được đánh giá là một nhà báo tài năng, đã để lại những dấu ấn đặc sắc trong lòng bạn đọc qua những tác phẩm của mình cũng như được sự tôn trọng của những đồng nghiệp cùng thời với ông Nguyễn Hữu Chỉnh dành cả sự nghiệp của mình cho thể chính luận Ông

là một nhà chính luận chuyên nghiệp Người ta nhắc đến ông, nhớ về ông là nhớ đến những bài bình luận, những bài xã luận trên báo Nhân Dân Đinh Hữu Dư đã nhận xét trong luận văn thạc sĩ báo chí học rằng trong vòng 21 năm, số liệu thống

kê được 429 tác phẩm báo chí của nhà báo Nguyễn Hữu Chỉnh, trong đó chủ yếu

là các tác phẩm chính luận báo chí với 426 tác phẩm, chiếm tới 99.3% Trong số

đó chủ yếu các tác phẩm thuộc thể loại bình luận với 364 tác phẩm, chiếm 85.4% tổng số các tác phẩm chính luận báo chí Còn lại, 62 tác phẩm thuộc thể loại xã luận, chiếm 14.6% Như vậy, có thể gọi Nguyễn Hữu Chỉnh là một nhà chính luận hay một nhà bình luận chuyên nghiệp

Nguyễn Hữu Chỉnh với rất nhiều bút danh ký dưới các tác phẩm chính luận của mình: Nhân Dân, Người Bình Luận, Bút Đỏ, Quốc Minh, Nguyễn Hữu Chỉnh, H.C, N.H.C, B.M , nói như nhà báo Hữu Thọ, cái “chất” của Nguyễn Hữu Chỉnh không thể lẫn Và cũng theo nhà báo Hữu Thọ, cái làm nên “chất” của Nguyễn Hữu Chỉnh chính là việc ông dám chịu trách nhiệm với những thông tin của mình, với những tác phẩm của mình Điều đặc biệt, ông là người không ngừng sáng tạo, tìm tòi đến cùng cái chân xác của sự kiện, của mỗi vấn đề chứ không phải là người minh họa, các tác phẩm chính luận của ông cũng không phải

là những tác phẩm chỉ để minh họa Qua đây, Nguyễn Hữu Chỉnh khẳng định

ông là một nhà báo, một nhà bình luận quốc tế chuyên nghiệp Tôn trọng thông tin và công chúng của mình, định hình nên phong cách riêng, nhẹ nhàng nhưng kiên quyết với nguyên tắc về những giá trị của thông tin, đó là sản phẩm của quá

trình lao động miệt mài và nghiêm túc

2.2.2 Nhà bình luận quốc tế sắc sảo

Nguyễn Hữu Chỉnh viết chủ yếu là bình luận Ông là một nhà bình luận, một bình luận viên tên tuổi ở báo Nhân Dân, cũng là một nhà bình luận có tiếng đương thời Mảng đề tài bình luận của Nguyễn Hữu Chỉnh là quốc tế mà cụ thể là các vấn đề về khối tư bản chủ nghĩa, đứng đầu là Mỹ Về báo Nhân Dân làm việc từ

1962 tại Ban Quốc tế, ông làm trưởng ban Quốc tế của báo Nhân Dân Trước đó, Nguyễn Hữu Chinh làm thư ký cho cố Tổng bí thư Trường Chinh, cũng phụ trách nắm thông tin quốc tế Vốn thông thạo ba ngoại ngữ và suốt cả đời gắn bó theo dõi thông tin, tình hình quốc tế đã đưa Nguyễn Hữu Chỉnh trở thành một chuyên gia về lĩnh vực này Với góc nhìn ở tầm của một chuyên gia, Nguyễn Hữu Chinh

đã có những phân tích thấu đáo, những bình luận sắc sảo thể hiện quan điểm rõ rang và thuyết phục Đó là các tác phẩm: Dã tâm của Mỹ đối với Ấn Độ (Nhân Dân, 6/12/1962); Tư bản lũng đoạn Mĩ trong tình trạng khó khăn, bế tắc (Nhân Dân, 1/6/1964); Chiến tranh xâm lược Việt Nam làm cho khó khăn kinh tế của

Mĩ càng thêm trầm trọng (Nhân Dân, 13/8/1965); Bộ mặt thật của bọn cầm quyền

ở Tây Đức (Nhân Dân, 3/12/1966)

Các tác phẩm của Nguyễn Hữu Chỉnh đều sắc sảo với cái nhìn đa chiều, đa diện và cực kỳ sâu sắc, cho thấy tầm hiểu đã đến mức có thể đưa ra một cái nhìn độc lập từ bao quát đến cụ thể để nảy ra những vấn đề có chiều sâu, có bề rộng

Từ đó tạo cho người đọc sự hứng thú khi tiếp cận tác phẩm, và đặc biệt Nguyễn Hữu Chỉnh dường như nhìn thấy những bản chất bên trong qua những sự kiện tưởng chừng như rất bình thường Nguyễn Hữu Chỉnh là một nhà bình luận quốc

tế chuyên về khối tư bản chủ nghĩa Đề tài các bài bình luận của ông chủ yếu tập

trung vào các sự kiện, vấn đề của nước Mỹ và các đồng minh Tây Âu và Nhật Bản Các tác phẩm bình luận của ông được công chúng đón nhận mỗi ngày, được đồng nghiệp đánh giá cao, bởi nó nói đúng và nói rất hay về những vấn đề mâu thuẫn nội tại, cũng như bộ mặt thật của Mỹ, đồng minh và tay sai Các tác phẩm

đó không chỉ là tiếng nói lên án, vạch trần bộ mặt của những kẻ xâm lược mà còn

là những phân tích, những tư liệu quý báu, giúp ta hiểu hơn về kẻ thù, đồng thời

cổ vũ tinh thần đấu tranh, tạo dựng và củng cố niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến

Nhiều tác phẩm chính luận để lại dấu ấn, thu hút sự chú ý và có sức công phá mạnh mẽ, bằng chính tài năng của một cây bút uyên bác như: Âm mưu của bọn hiếu chiến qua cuộc hội đàm Ken nơ di, A-dê-nau-ơ (Nhân Dân, 19/11/1962); Kỉ lục Diệm bị uy hiếp (Nhân Dân, 28/11/1962); Thủ đoạn lật đổ của bọn đế quốc

Mĩ (Nhân Dân, 26/11/1963); Bọn xâm lược Mĩ dừng hòng lừa bịp nhân dân Đông Nam Á (Nhân Dân, 12/4/1965); Chiến tranh xâm lược Việt Nam làm cho khó khăn kinh tế của Mĩ càng thêm trầm trọng (Nhân Dân, 13/8/1965); Nhân dân các nước Đông Dương đoàn kết nhất định đánh bại bọn đế quốc Mĩ (Nhân Dân, 1/3/1966); Bọn xâm lược Mĩ sẽ bị tiêu diệt như bọn Hit le đã bị tiêu diệt (Nhân Dân, 8/5/1966); Bè lũ Giôn-xơn chủ trương tiếp tục tăng cường và mở rộng chiến tranh xâm lược Việt Nam (Nhân Dân, 12/1/1967); Chiến tranh xâm lược Việt Nam, một gánh cực nặng đối với nền kinh tế Mĩ (Nhân dân, 17/1/1967); Nhân dân Mĩ tăng cường hành động chống chiến tranh xâm lược Việt Nam (Nhân dân, 15/2/1967); Sự bế tắc toàn diện của bọn xâm lược Mĩ (Nhân dân, 7/4/1968)

2.2.3 Phong cách chính luận đặc trưng

Nguyễn Hữu Thỉnh luôn thành công trong các tác phẩm của mình, với đặc trưng phong cách sâu sắc, trí tuệ, song không hàn lâm, nặng nề như những bài diễn thuyết, tuyên truyền Chính cách tư duy, sắp xếp thông tin, lý lẽ, bình luận chặt chẽ, thuyết phục đã tạo nên chất riêng trong mỗi bài viết, từ đó thấy được