Thực trạng và giải pháp cải thiện hoạt động tín dụng doanh nghiệp tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh thanh hóa

Thực trạng và giải pháp cải thiện hoạt động tín dụng doanh nghiệp tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh thanh hóa

Lời cam đoan

Tôi cam đoan đây là bài báo cáo thực tập dựa trên sự nghiên cứu cá nhân,được thực hiện dựa trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết, kiến thức chuyên ngành,

và qua thời gian thực tập tại Công ty TNHH MTV Ngân hàng Nông nghiệp vàphát triển Nông thôn Thanh Hóa Các số liệu, bảng biểu và những kết quảtrong bài báo cáo tốt nghiệp này là trung thực, các nhận xét, phương hướngđưa ra xuất phát từ thực tiễn và kinh nghiệm hiện có

Một lần nữa tôi xin khẳng định về sự trung thực của toàn bộ bài báocáo tốt nghiệp trên và chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan của mình

Hà Nội, ngày 21 tháng 5 năm 2013

Sinh viên

Thịnh Văn Đức

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Tình hình tài sản và nguồn vốn tại Hội sở

NHN2&PTNT Tỉnh Thanh Hóa

28

Bảng 2.2: Tình hình huy động vốn tại Hội sở NHN2&PTNT

Tỉnh Thanh Hóa

30

Bảng 2.3: Tình hình cho vay theo loại hình doanh nghiệp tại

Hội sở NHN2&PTNT Thanh Hóa

34

Bảng 2.4: Tình hình cho vay doanh nghiệp theo ngành kinh tế

tại Hội sở NHN2&PTNT Thanh Hóa

37

Bảng 2.5: Tình hình cho vay doanh nghiệp theo thời hạn vay

tại Hội sở NHN2&PTNT Thanh Hóa

Bảng 2.8: Hiệu suất sử dụng vốn vay tại Hội sở

NHN2&PTNT Thanh Hóa

46

Bảng 2.9: Mức sinh lời vốn vay của Hội sở NHN2&PTNT

Thanh Hóa

46

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Doanh số cho vay theo loại hình doanh nghiệp 26Biểu đồ 2.2: Doanh số thu nợ theo loại hình doanh nghiệp 27Biểu đồ 2.3: Dư nợ theo loại hình doanh nghiệp 27Biểu đồ 2.4: Doanh số cho vay theo ngành kinh tế 29Biểu đồ 2.5: Doanh số thu nợ theo ngành kinh tế 30

Biểu đồ 2.7: Doanh số cho vay theo thời hạn vay 33Biểu đồ 2.8: Doanh số thu nợ theo thời hạn vay 34

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

NHN2&PTNT Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

MỤC LỤC

PHẦN I

-LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Lý do, tính cấp thiết 1

2 Phạm vi nghiên cứu 2

3 Đối tượng nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Cấu trúc bài báo cáo tốt nghiệp 3

PHẦN II - NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ THỰC TẬP 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA NHTM 4

1.1 Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại 4

1.1.1 Khái niệm cho vay của ngân hàng thương mại 4

1.1.2 Vai trò, chức năng của hoạt động cho vay 5

1.1.3 Phân loại hoạt động cho vay 6

1.1.4 Nguyên tắc vay vốn 7

1.1.5 Điều kiện cho vay vốn 8

1.1.6 Quy trình cho vay 9

1.2 Cho vay đối với doanh nghiệp và chất lượng hoạt động cho vay của NHTM 13

1.2.1 Vai trò của hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp 13

1.2.2 Chất lượng hoạt động cho vay của NHTM 13

Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP TẠI HỘI SỞ NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TỈNH THANH HÓA 20

2.1 Tình hình cơ bản của Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa 20

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 20

2.1.2 Chức năng và nhiệm vụ 20

2.1.3 Tình hình tài sản và nguồn vốn 22

2.2 Thực trạng hoạt động cho vay doanh nghiệp tại Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa 24

2.2.1 Tình hình huy động vốn tại Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa 24

2.2.2 Tình hình cho vay doanh nghiệp tại Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát

triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa 26

2.3 Đánh giá thực trạng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa 40

2.3.1 Kết quả đã đạt được 40

2.3.2 Tồn tại và nguyên nhân 41

Chương 3 – MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP 43

3.1 Phương hướng, nhiệm vụ của hoạt động cho vay tại Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2011 - 2015 43

3.1.1 Phương hướng và nhiệm vụ chung của Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa 43

3.1.2 Phương hướng đối với hoạt động cho vay doanh nghiệp của Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa 44

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp tại Hội sở NHN 2 &PTNT Tỉnh Thanh Hóa 45

3.2.1 Giải pháp về chính sách cho vay 45

3.2.2 Giải pháp về công tác thẩm định 46

3.2.3 Giải pháp về nguồn nhân lực 47

3.2.4 Giải pháp về huy động vốn 48

3.2.5 Một số giải pháp về công tác marketing, kiểm tra kiểm soát 49

3.3 Một số kiến nghị: 51

PHẦN III – KẾT LUẬN 52

Danh mục tài liệu tham khảo 53

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do, tính cấp thiết

Trong các hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại (NHTM), tíndụng đóng vai trò rất quan trọng Khoản mục tín dụng và đầu tư thường chiếmkhoảng 70% hoặc hơn trong tổng tài sản có của ngân hàng (T.S Đinh Đức Thịnh,

2011, Bài giảng kế toán ngân hàng thương mại, Học viện Ngân hàng) Đây cũng

là hoạt động tạo ra lợi nhuận chủ yếu cho ngân hàng Không chỉ có ý nghĩa đốivới riêng ngân hàng mà tín dụng còn rất quan trọng đối với toàn bộ nền kinh tế.Tín dụng tạo ra khả năng tài trợ vốn cho các hoạt động công nghiệp, thươngnghiệp và nông nghiệp của nền kinh tế Với sự tăng trưởng và phát triển nhanhchóng của nền kinh tế thì nhu cầu về vốn của các doanh nghiệp không ngừng giatăng Đây là cơ hội cho các ngân hàng gia tăng vốn cho vay, đồng thời giúp cácngân hàng nhìn nhận lại chính sách tín dụng của mình để hoàn thiện vì sự cạnhtranh giữa các Ngân hàng dần trở nên gay gắt hơn

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (NHN 2 &PTNT)

với nhiều lợi thế nhất định của mình như là một trong những ngân hàng lớn nhấtViệt Nam cả về vốn, tài sản, đội ngũ cán bộ nhân viên, mạng lưới hoạt động và sốlượng khách hàng Là một trong những chi nhánh của NHN2&PTNT Việt Nam,NHN2&PTNT Tỉnh Thanh Hóa ngoài việc góp phần thực hiện các mục tiêuchung của NHN2&PTNT Việt Nam mà còn có những đóng góp đáng kể vào việcthực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội của tỉnh Đặc biệt, ngân hàng luôn giữ vai tròchủ lực trong việc đầu tư vốn góp phần thực hiện chương trình phát triển kinh tếtheo định hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn

Hiện nay, Thanh Hóa có tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng nămvào khoảng 12% - 13% Cơ cấu kinh tế hiện nay là: nông, lâm, ngư nghiệp chiếm23%; Công nghiệp, xây dựng chiếm 40,6%; Dịch vụ chiếm 36,4% Thanh Hoá đãhình thành 5 khu công nghiệp và 19 cụm công nghiệp, trên 6000 doanh nghiệp vàhơn 400 làng nghề đang hoạt động Sự phát triển mạnh mẽ của các khu côngnghiệp, làng nghề, và các cơ sở sản xuất trong những năm qua đã góp phần vàođẩy mạnh tăng trưởng kinh tế của tỉnh Như vậy, ta có thể thấy rõ tiềm năng pháttriển của các doanh nghiệp khi mà tỷ trọng của công nghiệp, dịch vụ đang chiếmngày càng lớn trong cơ cấu kinh tế của toàn tỉnh

Tuy nhiên, mặc dù nhu cầu về vốn của các doanh nghiệp là rất lớn nhưng

sự phát của các ngân hàng khác là một trở ngại lớn cho ngân hàng NHN2&PTNTtrong việc cung ứng vốn vay cho doanh nghiệp Đồng thời, việc gia tăng nhanhcủa các doanh nghiệp mới, các dự án mới tạo cho ngân hàng sự cân nhắc về tínhkhả thi và đảm bảo hạn chế được rủi ro tín dụng ở mức thấp nhất Làm thế nào để

chính sách tín dụng của ngân hàng có thể giúp ngân hàng cạnh tranh với các ngânhàng khác, thu hút được sự quan tâm của các doanh nghiệp? Làm thế nào để hoạtđộng cho vay doanh nghiệp đạt được hiệu quả mà đồng thời hạn chế được rủi ro

về tín dụng đang là câu hỏi lớn đặt ra cho ngân hàng trong thời điểm này

Từ những thực tế trên và sau thời gian thực tập 3 tháng tại Ngân hàng Nôngnghiệp và phát triển Nông thôn Thanh Hóa, tôi đã thực hiện bài báo cáo tốt nghiệp

với chủ đề: “Thực trạng và giải pháp cải thiện hoạt động tín dụng doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa”.

2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Hoạt động tín dụng của Ngân hàng gồm nhiều hình thức

khác nhau (như cho vay, chiết khấu thương phiếu và giấy tờ có giá khác, bảo lãnh,cho thuê tài chính,…) nhưng bài báo cáo tốt nghiệp này chỉ giới hạn nghiên cứu

về hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp của Ngân hàng

- Về không gian:Bài báo cáo nghiên cứu tại Hội sở Ngân hàng Nông

nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa

- Về thời gian:Bài báo cáo nghiên cứu hoạt động cho vay đối với doanh

nghiệp của Hội sở Ngân hàng trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2012 Thời giannghiên cứu: từ tháng 03/2013 đếntháng 05/2013

3 Đối tượng nghiên cứu

+ Nghiên cứu những vấn đề mang tính lý luận liên quan đến hoạt động tíndụng (đặc biệt là hoạt động cho vay) đối với doanh nghiệp trong hệ thống ngânhàng thương mại

+ Nghiên cứu thực trạng và đánh giá chất lượng của hoạt động cho vaydoanh nghiệp tại Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TỉnhThanh Hóa

+ Đề xuất giải pháp góp phần nâng cao chất lượng hoạt động cho vaydoanh nghiệp tại Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TỉnhThanh Hóa

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp thu thập số liệu

-Thu thập thông tin, số liệu từ những tài liệu được các phòng ban chứcnăng của ngân hàng cung cấp

- Thu thập tài liệu từ sách vở, báo chí, website, các phương tiện thông tinkhác,…

- Phương pháp quan sát: thực hiện quan sát các hoạt động

4.2 Phương pháp xử lý số liệu

- Sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh

- Sử dụng các chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng.

5 Cấu trúc bài báo cáo tốt nghiệp

Ngoài các danh mục, bảng biểu, sơ đồ, bài báo cáo tốt nghiệp bao gồm cácphần sau:

PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ THỰC TẬP

Chương 1: Cơ sở lý luận về cho vay và hoạt động cho vay doanh nghiệp

của ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng hoạt động cho vay doanh nghiệp tại Hội sở ngân

hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa

Chương 3: Một số kiến nghị và giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động

cho vay đối doanh nghiệp tại Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nôngthôn Tỉnh Thanh Hóa

PHẦN III: KẾT LUẬN

PHẦN II - NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ THỰC TẬP

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA NHTM

1.1 Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại

1.1.1 Khái niệm cho vay của ngân hàng thương mại

Phân công lao động xã hội và sự xuất hiện của quan hệ sở hữu tư nhân về

tư liệu sản xuất là cơ sở ra đời quan hệ tín dụng Hình thức đầu tiên sơ khai nhất

đó là tín dụng nặng lãi phổ biến ở thời kỳ chiếm hữu nô lệ và chế độ phong kiếnvới đặc điểm lãi suất cao, phục vụ cho tiêu dùng trong trường hợp khẩn cấp làchính Về sau sản xuất và lưu thông hàng hóa phát triển, quan hệ tín dụng khôngngừng mở rộng

Thuật ngữ tín dụng (credit) xuất phát từ từ “creditum” trong tiếng Latinhtức là sự tin tưởng, tín nhiệm Theo Khoản 14 Điều 4 Luật các tổ chức tín dụng số47/2012/QH12:

“Hoạt động tín dụng là việc tổ chức tín dụng sử dụng vốn tự có, vốn huyđộng để cấp tín dụng Trong đó, cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cánhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theonguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, baothanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.”

Tín dụng ngày nay rất đa dạng, biểu hiện dưới nhiều hình thức, bao gồm:tín dụng thương mại, tín dụng ngân hàng, tín dụng nhà nước, tín dụng tiêu dùng,tín dụng quốc tế,… trong đó tín dụng ngân hàng là hình thức tín dụng chủ yếuđóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế Tín dụng ngân hàng là quan hệchuyển nhượng quyền sử dụng vốn giữa ngân hàng và khách hàng trong một thờihạn nhất định với một khoản chi phí nhất định Tín dụng ngân hàng ra đời và pháttriển cùng với sự ra đời và phát triển của hệ thống ngân hàng, tín dụng ngân hàngmang tính chuyên nghiệp với nhiều hoạt động đa dạng và phong phú Trên cơ sởtiếp cận tín dụng như chức năng cơ bản của ngân hàng thì tín dụng được hiểu nhưsau:

“Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay(ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp

và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sửdụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệmhoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán” (Lê

Văn Tề, 2012, Tín dụng ngân hàng, Nhà xuất bản Giao thông vận tải)

Có nhiều khái niệm khác nhau về cho vay nhưng nêu lên bản chất chungcủa hoạt động cho vay:

- Ngân hàng chuyển giao cho khách hàng sử dụng một số tiền hoặc hànghóa trong một thời gian nhất định, lúc này vốn được chuyển từ ngân hàng sangkhách hàng vay vốn Vốn với tư cách là một hàng hóa đặc biệt được đem bánquyền sử dụng trong một khoảng thời gian cụ thể.

- Giá cả trong quan hệ cho vay là lãi suất, chính là phần tiền tăng thêm sovới giá trị ban đầu của số tiền được đem cho vay Cụ thểlãi suất của món vaychính là biểu hiện của giá cả trong quan hệ cho vay

1.1.2 Vai trò, chức năng của hoạt động cho vay

1.1.2.1 Vai trò

- Thứ nhất, hoạt động cho vay đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanhđược diễn ra thường xuyên liên tục, từ đó góp phần phát triển kinh tế Nếu hoạtđộng huy động vốn giúp huy động nguồn vốn nhàn rỗi từ các tổ chức cá nhântrong nền kinh tế thì cho vay đáp ứng nhu cầu về vốn cho các tổ chức cá nhân cónhu cầu về vốn Cho vay là cầu nối giữa tiết kiệm và đầu tư, là đòn bẩy trong thúcđẩy kinh tế phát triển

- Thứ hai, cho vay thúc đẩy cạnh tranh giữa các tổ chức cá nhân trong nềnkinh tế Cạnh tranh là một điều tất yếu trong môi trường hoạt động của các doanhnghiệp Với những cơ hội về vốn do hoạt động cho vay của ngân hàng, các doanhnghiệp có thể chủ động thực hiện đầu tư ứng dụng thành tựu khoa học kỹ thuật đểnâng cao chất lượng, hạ giá thành sản phẩm, từ đó mở rộng được thị trường vànâng cao được khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp

- Thứ ba, giúp phát triển các mối quan hệ kinh tế đối ngoại và mở rộng giaolưu quốc tế Hoạt động cho vay thỏa mãn nhu cầu về vốn cho các doanh nghiệp,

từ việc mở rộng sản xuất kinh doanh đầu tư trong nước, các doanh nghiệp cũng cónhiều cơ hội mở rộng sự hợp tác phát triển, liên doanh với các đối tác nước ngoài,nguồn vốn ổn định là cơ sở cho doanh nghiệp có thể mạnh dạn đầu tư vào khoahọc kỹ thuật, nâng cao về cả số lượng lẫn chất lượng sản phẩm, việc hợp tác hayđưa sản phẩm ra thị trường quốc tế là điều đương nhiên

- Thứ tư,là công cụ điều tiết vĩ mô của Nhà nước Cơ cấu đầu tư là yếu tốquyết định tới cơ cấu kinh tế và tín dụng lại quyết định đến cơ cấu đầu tư Nhànước thông qua hoạt động cho vay của NHTM để điều chỉnh cơ cấu đầu tư Việcđiều chỉnh này được thực hiện bằng những việc như quy định về lãi suất và cácchính sách về hỗ trợ lãi suất,…

1.1.2.2 Chức năng

- Chức năng tập trung và phân phối lại tài nguyên theo nguyên tắc có hoàntrả Nguồn vốn cho vay của ngân hàng xuất phát từ nguồn vốn huy động từ các tổchức, cá nhân trong nền kinh tế Việc huy động vốn có thể tập trung được nguồn

tiền nhàn rỗi trong dân cư, hoạt động cho vay giúp chuyển nguồn vốn này đếnnhững đối tượng cần tới vốn đầu tư với nguyên tắc có hoàn trả.

- Chức năng tiết kiệm tiền mặt và chi phí lưu thông: trong hoạt động chovay hầu như không dùng tới tiền mặt Việc dịch chuyển các khoản vay được thựchiện qua chuyển khoản luôn nhanh chóng, thuận tiện và đảm bảo an toàn hơn vậnchuyển tiền mặt, đồng thời hạn chế được chi phí lưu thông khi dùng tiền mặt

1.1.3 Phân loại hoạt động cho vay

 Căn cứ vào mục đích cho vay

+ Cho vay bất động sản: là loại cho vay liên quan đến việc mua sắm, xâydựng bất động sản, nhà ở, bất động sản trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại,dịch vụ

+ Cho vay công nghiệp và thương mại: là loại cho vay ngắn hạn để bổ sungvốn lưu động cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại, dịchvụ

+ Cho vay nông nghiệp: là loại cho vay để trang trải các chi phí như phânbón, thuốc trừ sâu, giống cây trồng, thức ăn gia súc, nhiên liệu, lao động,…

+ Cho vay tiêu dùng: là loại cho vay để đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng nhưmua sắm các vật dụng đắt tiền, hiện nay ngân hàng còn thực hiện các khoản chovay để trang trải các chi phí thông thường của đời sống thông qua phát hành thẻtín dụng

 Căn cứ vào thời hạn cho vay:

+ Cho vay ngắn hạn: loại cho vay này có thời hạn đến 12 tháng và được sử

dụng để bù đắp sự thiếu hụt vốn lưu động của các doanh nghiệp và các nhu cầuchi tiêu ngắn hạn của cá nhân

+ Cho vay trung hạn: Theo quy định hiện nay của NHNN Việt Nam cho

vay trung hạn có thời hạn trên 12 tháng đến 60 tháng Tín dụng trung hạn chủ yếuđược sử dụng để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến hoặc đổi mới thiết bị,công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh, xây dựng các dự án mới có quy mô nhỏ

và thời gian thu hồi vốn nhanh

+ Cho vay dài hạn: là loại cho vay có thời hạn trên 5 năm và thời hạn tối đa

có thể lên đến 20 – 30 năm Tín dụng dài hạn là loại tín dụng được cung cấp đểđáp ứng các nhu cầu dài hạn như xây dựng nhà ở, các thiết bị, phương tiện vận tải

có quy mô lớn, xây dựng các xí nghiệp mới,…

 Căn cứ mức độ tín nhiệm đối với khách hàng

+ Cho vay không đảm bảo: là loại cho vay không có tài sản thế chấp cầm

cố hoặc sự bảo lãnh của bên thứ ba, việc cho vay chỉ dựa vào uy tín của bản thânkhách hàng Đối với những khách hàng tốt, có khả năng tài chính lành mạnh, uy

tín thì ngân hàng có thể cấp tín dụng dựa vào uy tín của bản thân khách hàng màkhông cần có nguồn đảm bảo bổ sung.

+ Cho vay có đảm bảo: là loại cho vay dựa trên cơ sở các đảm bảo như thế

chấp, cầm cố hoặc phải có sự bảo lãnh của bên thứ ba Đối với những khách hàngmới hay những khách hàng không mấy uy tín thì để đảm bảo cho khoản vay củamình ngân hàng sẽ yêu cầu khách hàng thực hiện việc đảm bảo bằng những hìnhthức khác nhau như thế chấp, cầm cố, bảo lãnh của bên thứ ba,… Sự đảm bảonày là căn cứ pháp lý để ngân hàng có thêm những nguồn bổ sung cho nguồn thu

nợ thiếu chắc chắn

 Căn cứ vào phương pháp hoàn trả

+ Cho vay trả góp: là loại cho vay mà khách hàng phải hoàn trả vốn gốc và

lãi theo định kỳ Loại cho vay này chủ yếu được áp dụng trong cho vay bất độngsản, nhà ở, cho vay tiêu dùng, cho vay đối với những người kinh doanh nhỏ, chovay trang bị kỹ thuật trong nông nghiệp

+ Cho vay phi trả góp: là loại cho vay thanh toán một lần theo kỳ hạn đã

thỏa thuận

1.1.4 Nguyên tắc vay vốn

Việc vay vốn là nhu cầu tự nguyện của khách hàng cũng là cơ hội để ngânhàng cấp tín dụng và thu lợi từ hoạt động của mình Tuy nhiên, cấp tín dụng liênquan đến việc sử dụng vốn huy động của khách hàng nên phải tuân thủ nhữngnguyên tắc nhất định

- Cho vay theo định hướng, mục tiêu, kế hoạch của Nhà nước, của các chủthể trong nền kinh tế có hiệu quả: Tín dụng nhằm mục đích tăng cường cơ sở vậtchất của nền kinh tế xã hội, làm tăng năng lực sản xuất của tổ chức kinh tế nhằmthúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển Trong điều kiện kinh tế hàng hóa nhiềuthành phần vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì đầu

tư của Nhà nước và đầu tư qua tín dụng phải là đầu tư định hướng cho các ngành,các vùng miền trong cả nước cùng phát triển Vì vậy, cóthể coi đây là nguyên tắcquan trọng khi cho vay

- Cần có những biên pháp để phòng và tránh rủi ro, đảm bảo khả năngthanh toán: Thực hiện nguyên tắc này, cho vay cần được nghiên cứu kỹ lưỡng,kiểm tra đánh giá từng hồ sơ tín dụng, để tránh rủi ro, đảm bảo khả năng thanhtoán cần phải tôn trọng các yêu cầu:

+ Đầu tư phân tán: Không nên cho vay vào một số tổ chức kinh tế, dự ánđầu tư nhằm tránh rủi ro

+ Phải dự đoán được khả năng tồn tại và hoạt động của tổ chức kinh tế, dự

án, công trình trên cơ sở nghiên cứu, phân tích tình hình thực tế

+Chỉ đầu tư cho vay vào những tổ chức, công trình, dự án mang tính khảthi cao, hiệu quả kinh tế lớn, thời gian hoàn vốn nhanh.

- Đảm bảo, đôn đốc, giám sát khách hàng sử dụng vốn vay đúng mục đích

đã thỏa thuận: Trong hoạt động cho vay đây là nguyên tắc cơ bản vì khách hàng

có sử dụng vốn vay đúng mục đích thì mới có thể đảm bảo thực hiện phương ánsản xuất kinh doanh nhằm đạt được lợi ích theo dự kiến Nguyên tắc này nhằmhạn chế khả năng khách hàng dùng vốn vay để thực hiện các hành vi mà pháp luậtcấm

- Hoàn trả nợ gốc và lãi vay đúng hạn: Nguyên tắc này đảm bảo phươngchâm hoạt động của ngân hàng là “đi vay để cho vay” và thực hiện nguyên tắctrong hạch toán kinh doanh lấy thu bù chi và có lãi Trong hoạt động cho vay việcthực hiện nguyên tắc hoàn trả đòi hỏi người sử dụng vốn phải sử dụng vốn vayđúng mục đích, có hiệu quả tiền vay để đảm bảo thu hồi được vốn đề hoàn trả cảgốc và lãi

1.1.5 Điều kiện cho vay vốn

Theo quy định của pháp luật hiện hành, ngân hàng muốn trở thành chủthể cho vay trong hợp đồng tín dụng phải thỏa mãn đầy đủ các điều kiện sau:

 Có giấy phép thành lập và hoạt động do Ngân hàng Nhà nước cấp

 Có điều lệ do Ngân hàng Nhà nước chuẩn y

 Có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hợp pháp

 Có người đại diện đủ năng lực và thẩm quyền để giao kết hợp đồng tíndụng với khách hàng

 Chỉ được cho vay đối với những khách hàng có đủ năng lực chủ thể(năng lực pháp luật và năng lực hành vi) Cụ thể, ngân hàng nơi cho vay xemxét và quyết định cho vay khi khách hàng có đủ các điều kiện sau đây:

- Có đầy đủ năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự và chịu tráchnhiệm dân sự theo quy định của pháp luật

- Mục đích sử dụng vốn vay hợp pháp Các cá nhân, doanh nghiệp khi vayvốn phải đảm bảo sử dụng vốn vào những hoạt động sản xuất kinh doanh, tiêudùng những loại hình sản xuất kinh doanh, hàng hóa không bị pháp luật nghiêmcấm

- Có khả năng tài chính đảm bảo trả nợ trong thời hạn cam kết

- Có dự án đầu tư, phương án sản xuất, kinh doanh, dịch vụ khả thi và cóhiệu quả; hoặc có dự án đầu tư, phương án phục vụ đời sống khả thi

- Thực hiện các quy định về bảo đảm tiền vay theo quy định của NHNNViệt Nam Việc bảo đảm tiền vay thiết lập nên cơ sở pháp lý để có thêm nguồnthu nợ thứ hai dựa trên cơ sở thế chấp, cầm cố tài sản thuộc sở hữu của người đi

vay hoặc bảo lãnh của bên thứ ba nhằm bảo vệ quyền lợi của người cho vay, khinguồn thu nợ thứ nhất không xảy ra.

Pháp luật quy định những điều kiện này đối với bên cho vay góp phầnhạn chế, loại trừ các tổ chức tín dụng không đủ tiêu chuẩn kinh doanh trênthương trường, giúp lành mạnh hóa quan hệ tín dụng, bảo vệ quyền lợi chonhà đầu tư

1.1.6 Quy trình cho vay

Quy trình cho vay tổng hợp các nguyên tắc, quy định của ngân hàng trongviệc cho vay Trong đó xây dựng các bước đi cụ thể theo một trình tự nhất định kể

từ khi chuẩn bị hồ sơ đề nghị cho vay cho đến khi chấm dứt quan hệ cho vay Đây

là một quá trình bao gồm nhiều giai đoạn mạng tính chất liên hoàn, theo một trật

tự nhất định, đồng thời có quan hệ chặt chẽ và gắn bó với nhau Hầu hết cácNHTM tùy theo đặc điểm tổ chức và quản trị mà tự thiết kế cho mình một quytrình cụ thể, gồm nhiều bước khác nhau Nhìn chung quy trình cho vay căn bảnthường bao gồm những bước sau:

 Lập hồ sơ đề nghị cấp tín dụng

Lập hồ sơ tín dụng là khâu căn bản đầu tiên của quy trình cho vay, nó đượcthực hiện ngay sau khi CBTD tiếp xúc với khách hàng CBTD được phân cônggiao dịch với khách hàng có nhu cầu vay vốn chịu trách nhiệm tiếp cận, phổ biến

và hướng dẫn khách hàng lập hoặc hoàn thiện hồ sơ, thủ tục vay vốn, hoàn thành

bộ hồ sơ để chuyển sang giai đoạn sau Tùy theo quan hệ giữa khách hàng vàngân hàng, loại tín dụng yêu cầu và quy mô tín dụng, CBTD hướng dẫn kháchhàng lập hồ sơ với những thông tin yêu cầu khách nhau Một bộ hồ sơ đề nghị cấptín dụng cần thu thập từ khách hàng những thông tin sau:

+ Giấy đề nghị cấp tín dụng của khách hàng

+ Thông tin về năng lực pháp lý và năng lực hành vi của khách hàng đượcthể hiện thông qua giấy tờ chứng minh tư cách pháp nhân của khách hàng như:giấy phép thành lập, quyết định bổ nhiệm giám đốc, điều lệ hoạt động

+ Thông tin về khả năng sử dụng và hoàn trả vốn của khách hàng quaphương án sản xuất kinh doanh, dự án đầu tư, báo cáo tài chính thời kỳ gần nhất,

kế hoạch trả nợ

+ Thông tin về đảm bảo tín dụng bằng các giấy tờ liên quan đến tài sản thếchấp, cầm cố hoặc bảo lãnh nợ vay

 Phân tích tín dụng (Thẩm định hồ sơ vay vốn)

Phân tích tín dụng là phân tích khả năng hiện tại và tiềm tàng của kháchhàng về sử dụng vốn tín dụng, khả năng hoàn trả, khả năng thu hồi vốn vay cả gốc

và lãi Phân tích tín dụng giúp kiểm tra tính xác thực của hồ sơ vay vốn mà khách

hàng cung cấp từ đó nhận định về thái độ trả nợ của khách hàng, xác định nhữngtình huống có thể dẫn đến rủi ro cho ngân hàng Ngân hàng xác định được mức độrủi ro có thể chấp nhận trong mỗi trường hợp và mức cho vay phù hợp với mứcrủi ro đó Quá trình phân tích tín dụng gồm: thu thập thông tin có ý nghĩa đối vớiviệc đánh giá tín dụng, phân tích thông tin thu thập được, tổng hợp và lưu lạithông tin để sử dụng trong tương lai.Nội dung thẩm định khách hàng gồm:

+ Đánh giá về năng lực pháp lý của khách hàng: Khách hàng xin cấp tíndụng phải có đủ năng lực pháp lý theo quy định của pháp luật Đối với khách hàngxin cấp tín dụng là pháp nhân phải kiểm tra tính pháp lý của người đại diện phápnhân theo quy định của pháp luật Trong một số trường hợp, theo yêu cầu của loạihình cấp tín dụng phải xem xét khách hàng có thỏa mãn các điều kiện thuộc đốitượng cấp tín dụng hay không

+ Đánh giá năng lực tài chính của khách hàng: Nhằm đánh giá khả năng tàichính và khả năng độc lập, tự chủ tài chính trong kinh doanh, khả năng thanh toán

và hoàn trả nợ của khách hàng, chủ đầu tư Điều này giúp xác định điểm mạnh vànhững điểm yếu hiện tại của khách hàng thông qua việc tính toán, phân tíchnhững tỷ số khác nhau Việc đánh giá năng lực tài chính của khách hàng dựa trênmọi nguồn thông tin liên quan đến tài chính của khách hàng Cơ sở để phân tíchđánh giá là các báo cáo tài chính được lập theo quy định (trong 02 năm gần nhấthoặc những quý gần nhất) Về cơ bản có thể sử dụng các loại tỷ số sau: Tỷ sốphân tích về khả năng thanh toán, tỷ số phân tích về hiệu quả kinh doanh, tỷ sốphân tích về cấu trúc tài chính và tình hình bảo đảm vốn cho hoạt động kinhdoanh Qua hệ thống chỉ tiêu này tình hình tài chính doanh nghiệp được phác họarất rõ nét

đó chuyển cho các bộ phận có liên quan thực hiện việc hạch toán kế toán, giảingân, thu nợ, giám sát khoản vay, trích lập dự phòng rủi ro,

+ Nếu khoản vay không được chấp thuận cho vay thì CBTD hay trưởngban có liên quan sẽ soạn thông báo từ chối cho vay trình Chủ tịch hội đồng quảntrị hoặc tổng giám đốc, người được ủy quyền ký , gửi cho khách hàng biết

+ Đối với những khoản vay vượt thẩm quyền phê duyệt theo quy định vềphân cấp mức phán quyết cho vay tối đa đối với một khách hàng thì trình hồ sơ

cùng kết quả thẩm định tín dụng, chấm điểm khách hàng lên cấp cao hơn đề quyếtđịnh phê duyệt khoản vay hay không

Giải ngân

Hồ sơ khoản vay sau khi được ký duyệt cho vay, được chuyển cho kế toánhoặc CBTD (nếu thực hiện giao dịch một cửa) thực hiện việc thẩm định cácchứng từ theo các điều kiện của hợp đồng tín dụng trước khi phát tiền vay

- CBTD yêu cầu khách hàng cung cấp các hồ sơ, chứng từ về mục đích sửdụng tiền vay như hợp đồng cung ứng vật tư, hàng hóa, dịch vụ; Bảng kê cáckhoản chi chi tiết, kế hoạch chi phí, biên bản nghiệm thu; Thông báo nộp tiền vàotài khoản ký quỹ (vốn tự có) tại ngân hàng;

- Hạch toán kế toán, thanh toán (chuyển cho đơn vị thụ hưởng hay chuyểnvào tài khoản tiền gửi thanh toán theo yêu cầu của khách hàng) hoặc chuyển thủquỹ để giải ngân cho khách hàng (nếu cho vay bằng tiền mặt) Và tùy vào đặcđiểm về nhu cầu vay của khách hàng mà ngân hàng lựa chọn một trong hai cáchthức giải ngân:

+ Giải ngân một lần: ngân hàng sử dụng hai tài khoản riêng biệt (tài khoản

tiền vay và tài khoản tiền gửi) theo dõi việc rút tiền vay và trả nợ của khách hàng.Cách giải ngân này thực hiện đơn giản, áp dụng cho những khách hàng rút tiềnvay một vài lần vào đầu kỳ, trong kỳ có những khoản thu gì ghi có tài khoản tiềngửi, đến cuối kỳ ngân hàng tính toán ghi nợ tài khoản tiền gửi và ghi có tài khoảntiền vay để thu nợ

+ Giải ngân theo tài khoản vãng lai: thay vì sử dụng hai tài khoản ngân

hàng mở cho khách hàng một tài khoản để ghi lại những nghiệp vụ gửi và rút tiềncủa khách hàng Tài khoản này cho phép khách hàng rút tiền vay bất kỳ lúc nàotrong kỳ hạn vay và gửi tiền trả nợ vào thời điểm bất kỳ nào đó Việc gửi và rúttiền diễn ra nhiều lần trong kỳ Tài khoản vãng lai áp dụng cho những khách hàng

có nhu cầu vay vốn thường xuyên trong suốt kỳ hạn vay Số dư tài khoản có thể là

dư nợ cũng có thể là dư có Tuy nhiên, dư nợ không được cao hơn hạn mức tíndụng ghi trong hợp đồng

 Kiểm tra và giám sát khoản vay sau giải ngân

Đây là một bước không thể thiếu trong quy trình cho vay vì việc kiểm tra

và giám sát nhằm đôn đốc khách hàng thực hiện đúng, đầy đủ những cam kết đãthỏa thuận trong hợp đồng tín dụng Ngân hàng nơi cho vay có trách nhiệm và cóquyền kiểm tra, giám sát quá trình vay vốn, sử dụng vốn vay và trả nợ của kháchhàng Cán bộ chịu trách nhiệm về khoản vay thực hiện mở sổ theo dõi khoản vay,theo dõi các thông tin về khoản vay (cho vay, thu nợ, thu lãi, dư nợ, nợ quáhạn, ), kiểm tra tình hình sử dụng vốn vay của khách hàng thông qua sổ hạch

toán theo dõi khách hàng, chứng từ, hóa đơn thanh toán, kiểm tra, phân tích hiệuquả sử dụng vốn vay, tình hình thực hiện kế hoạch Đồng thời CBTD cũng phảithường xuyên kiểm tra tài sản bảo đảm để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh nhưmất mát, hư hỏng, giảm giá trị, Đối với trường hợp vay do bảo lãnh của bên thứ

ba CBTD phải thường xuyên kiểm tra và theo dõi năng lực tài chính, năng lựcpháp luật dân sự và hành vi dân sự của bên bảo lãnh

Giám đốc ngân hàng cho vay hay cấp có thẩm quyền căn cứ vào kết quảkiểm tra, kết quả chấm điểm xếp hạng khách hàng và tùy mức độ vi phạm củakhách hàng để ra quyết định xử lý những vấn đề phát sinh đối với khoản vay.Trong quá trình cho vay có rất nhiều yếu tố liên quan tác động đến khoản vay, làmphát sinh các vấn đề khác nhau và CBTD phải xử lý các phát sinh như: Cơ cấu lạithời hạn trả nợ, chuyển nợ quá hạn, xử lý nợ xấu,

 Hoàn trả nợ vay và thanh lý hợp đồng tín dụng

Đây là khâu kết thúc của quy trình tín dụng Đến hạn trả nợ theo hợp đồngtín dụng, khách hàng trả cả nợ gốc và lãi Ban đầu khi ký hợp đồng tín dụng căn

cứ vào đặc điểm sản xuất kinh doanh, dịch vụ, khả năng tài chính, thu nhập vànguồn trả nợ của khách hàng mà ngân hàng cho vay và khách hàng thỏa thuận vềviệc trả nợ gốc và lãi tiền vay

Sau khi khách hàng thực hiện xong nghĩa vụ trả nợ (vốn gốc và lãi) đượcđảm bảo bằng tài sản thế chấp thì thời hạn thế chấp chấm dứt, ngân hàng sẽ trả lạigiấy chứng nhận sở hữu tài sản thế chấp cho người đi vay và lập giấy xác nhậngiải tỏa tài sản thế chấp để gửi đến các đơn vị có liên quan Trong trường hợpkhách hàng không trả được nợ khi đến hạn thì ngân hàng có thể xử lý tài sản thếchấp theo quy định của pháp luật

1.2 Cho vay đối với doanh nghiệp và chất lượng hoạt động cho vay củaNHTM

1.2.1 Vai trò của hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp

Hoạt động cho vay của ngân hàng thực sự có ý nghĩa quan trọng trong côngtác huy động vốn của các doanh nghiệp Với nhiều phương thức loại hình cho vaykhác nhau doanh nghiệp có thể được đáp ứng các nhu cầu về vốn trong ngắn hạn

để bù đắp sự thiếu hụt về nhu cầu vốn lưu động hay vay trung dài hạn để đầu tưvào tài sản cố định, các dự án, phương án sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.Trong khi cạnh tranh càng trở nên gay gắt, chất lượng đời sống của người dâncũng nâng lên thì yêu cầu về các sản phẩm dịch vụ cũng tăng Việc thay đổi vớinhững kế hoạch, phương án thực sự có hiệu quả, mở rộng được quy mô sản xuấtkinh doanh là điều rất cần thiết

1.2.2 Chất lượng hoạt động cho vay của NHTM

1.2.2.1 Khái niệm chất lượng hoạt động cho vay của NHTM

Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng hoạt động cho vay của NHTM

Doanh số cho vay là chỉ tiêu phản ánh số tiền mà ngân hàng đã giải ngâncho khách hàng vay vốn trên cơ sở các hợp đồng tín dụng trong một thời gian nhấtđịnh, thường là 1 năm

Doanh số thu nợ là chỉ tiêu phản ánh số tiền mà ngân hàng thu được từnhững khách hàng đã vay vốn ngân hàng trong một thời gian nhất định, thường là

1 năm

 Dư nợ:

Dư nợ là chỉ tiêu phản ánh số tiền mà ngân hàng đã giải ngân cho kháchhàng vay nhưng chưa thu lại được Tổng dư nợ thấp có thể do khả năng thu nợcủa CBTD tốt, khách hàng có uy tín, nhưng điều này chưa hẳn là tốt vì nó cũng cóthể chứng tỏ hoạt động của tín dụng của ngân hàng chưa được tốt, khả năng mởrộng cho vay còn kém

Dư nợ = Dư nợ đầu kỳ + Doanh số cho vay – Doanh số thu nợ

 Kết cấu dư nợ:

Kết cấu dư nợ phản ánh tỷ trọng của các loại dư nợ trong tổng dư nợ Phântích kết cấu dư nợ theo kỳ hạn, theo thành phần kinh tế, cho ta thấy được loạihình cho vay mà ngân hàng cần chú trọng đẩy mạnh để phù hợp với ngân hàng

 Vòng quay vốn tín dụng:

Vòng quay vốn tín dụng dùng để đo lường tốc độ luân chuyển của tín dụngngân hàng Chỉ tiêu này cho ta biết một đồng vốn của ngân hàng được cho vaybao nhiêu lần trong năm, nó cho thấy thời gian thu hồi nợ nhanh hay chậm

 Các chỉ tiêu về an toàn tín dụng và mức độ rủi ro

 Theo Điều 8 Thông tư số 13/2012/TT- NHNN ban hành ngày20/05/2012 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định về có tỷ lệ bảo đảm antoàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng quy định:

- Tổng dư nợ cho vay của tổ chức tín dụng đối với một khách hàng khôngđược vượt quá 15% vốn tự có của tổ chức tín dụng

- Tổng dư nợ cho vay và số dư bảo lãnh của tổ chức tín dụng đối với mộtkhách hàng không được vượt quá 25% vốn tự có của tổ chức tín dụng

- Tổng dư nợ cho vay của TCTD đối với một nhóm khách hàng có liênquan không được vượt quá 50% vốn tự có của tổ chức tín dụng

- Tổng dư nợ cho vay và số dư bảo lãnh của tổ chức tín dụng đối với mộtnhóm khách hàng có liên quan không được vượt quá 60% vốn tự có của tổ chứctín dụng.

 Nợ quá hạn:

Đây là chỉ tiêu phản ánh các khoản nợ đến hạn nhưng khách hàng vìnguyên nhân nào đó vẫn chưa trả được cho ngân hàng Các khoản vay quá hạn tùytheo thời gian quá hạn sẽ được chuyển nhóm nợ để theo dõi và có mức lãi suấtriêng áp dụng cho khoản nợ gốc quá hạn Hiện nay lãi suất cho nợ gốc quá hạn tối

đa bằng 150% lãi suất cho vay áp dụng trong thời hạn cho vay đã được ký kếthoặc điều chỉnh trong hợp đồng tín dụng

 Tỷ lệ nợ quá hạn:

Tỷ lệ này cho biết trong 100 đồng dư nợ cho vay doanh nghiệp thì có baonhiêu đồng là nợ quá hạn Tỷ lệ này thấp chứng tỏ các khoản cho vay của ngânhàng có khả năng thu hồi cao và đúng hạn, chất lượng món vay cao Và ngược lạithì tỷ lệ này cho thấy khả năng thu hồi nợ của ngân hàng kém, việc phân tích tỷ lệnày giúp ngân hàng nhận định được tình hình các khoản nợ của mình để có biệnpháp thu hồi nợ hợp lý, hạ thấp tỷ lệ nợ quá hạn

Tỷ lệ nợ quá hạn = Nợ quá hạn doanh nghiệp x 100%

Tổng dư nợ doanh nghiệp

 Tỷ lệ dự phòng rủi ro

Dự phòng rủi ro là khoản tiền được trích lập để dự phòng cho những tổnthất có thể xảy ra do khách hàng của tổ chức tín dụng không thực hiện nghĩa vụtheo cam kết vay

Dự phòng rủi ro được tính theo dư nợ gốc và hạch toán vào chi phí hoạtđộng tổ chức tín dụng

Tỷ lệ dự phòng rủi ro =

Dự phòng rủi ro

x 100%Tổng dư nợ

Tỷ lệ dự phòng rủi ro cho biết chất lượng các khoản nợ Tỷ lệ này càng thấpđồng nghĩa với các khoản nợ có chất lượng tốt Vốn của ngân hàng được sử dụngđúng mục đích không bị lãng phí

Các chỉ tiêu về khả năng sinh lời

Lợi nhuận là mục tiêu quan trọng trong hoạt động cho vay của ngân hàng.Thu nhập từ hoạt động cho vay cũng là một thước đo chất lượng cho vay

 Mức sinh lời vốn vay

Mức sinh lời vốn = Thu nhập thuần từ hoạt động cho x100

vay

%Tổng dư nợ cho vay

Đây là chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời của đồng vốn cho vay Tỷ lệ nàycho biết cứ 100 đồng dư nợ cho vay thì tạo ra được bao nhiêu đồng lợi nhuận Tỷ

lệ cao cho thấy khả năng sinh lời tốt, thu nhập từ hoạt động cho vay của ngân hàngcao, tiết kiệm được chi phí

1.2.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động cho vay doanh nghiệp của NHTM

 Nhân tố khách quan

 Đến từ doanh nghiệp

Chất lượng của hoạt động cho vay doanh nghiệp không chỉ chịu ảnh hưởngcủa các nhân tố từ phía ngân hàng mà ngay bản thân các doanh nghiệp cũng chứađựng những yếu tố tác động đến những món vay

- Năng lực của doanh nghiệp: Khi xét đến năng lực của doanh nghiệp

gồm rất nhiều khía cạnh khác nhau như năng lực về thị trường, năng lực sản xuất,năng lực tài chính, năng lực quản lý, tất cả đều là mối quan tâm của ngân hàngkhi xem xét cho một doanh nghiệp vay vốn Năng lực sản xuất, thị trường đảmbảo được tính khả thi của các phương án sản xuất kinh doanh, về đầu ra của sảnphẩm và sự chắc chắn trong việc tạo ra được lợi nhuận

- Uy tín, đạo đức của người đi vay: Ngay trong xuất phát của từ tín dụng

cũng có mang nghĩa là sự tin tưởng, tín nhiệm Uy tín và đạo đức của người đi vayphản ánh sự sẵn lòng trả nợ, thực hiện nghiêm túc các quy định trong hợp đồng tíndụng Khách hàng và ngân hàng tạo được sự trung thành, tín nhiệm lẫn nhau, từ

đó sẽ cùng nhau hợp tác, giải quyết vấn đề để vượt qua khó khăn để duy trì được

sự bền vững phát triển của đôi bên

- Quyền sở hữu tài sản và khả năng về các biện pháp đảm bảo: Tài sản

đảm bảo là điều kiện quan trọng trong việc xét cấp tín dụng Quyền sở hữu tài sảnhay khả năng về các biện pháp đảm bảo thường là yếu tố quyết định khối lượngkhoản vay mà ngân hàng sẵn sàng cấp cho doanh nghiệp, đồng thời đây là yếu tốđảm bảo cho các khoản vay được trả nợ trong trường hợp nguồn thu nợ thứ nhất(thường là từ lợi nhuận của doanh nghiệp) không đủ để trả nợ

Đến từ môi trường

- Môi trường kinh tế: Một nền kinh tế tổng hòa nhiều mối quan hệ kinh tế

khác nhau có liên quan chặt chẽ nên sự biến động của bất kỳ hoạt động nào cũng

sẽ gây ra sự ảnh hưởng đến việc sản xuất kinh doanh của các lĩnh vực còn lại Lạmphát, khủng hoảng, suy thoái kinh tế đều có những ảnh hưởng rất lớn đến chất

lượng tín dụng vì nó không chỉ có tác động tới riêng ngân hàng mà còn tác độngtới cả hoạt động của các doanh nghiệp

- Môi trường chính trị - xã hội: Đây là một điều khá rõ ràng mà ta có thể

nhìn nhận ngay từ thực tế của nước ta, với sự quản lý của Đảng và Nhà nước,ViệtNam có một nền chính trị xã hội khá ổn định, từ đó tạo ra sự yên tâm trong việcthực hiện các hoạt động đầu tư kinh doanh, cùng với sự phát triển của nền kinh tế,một môi trường kinh doanh thông thoáng, đời sống xã hội của dân cư ngày càngđược nâng lên tạo ra sự thu hút đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước

- Môi trường pháp lý, chính sách vĩ mô của nhà nước: Bất kỳ một tổ

chức cá nhân nào hoạt động đều phải tuân theo quy định của pháp luật Có đượcmột hệ thống pháp luật quy định chặt chẽ rõ ràng sẽ giúp cho việc thực hiện hoạtđộng cho vay diễn ra được dễ dàng, có những chuẩn mực, quy định để tuân theo

và việc giải quyết các vấn đề nảy sinh đơn giản hơn Sự quy định của pháp luật cóthể ảnh hưởng đến quy mô cho vay, đối tượng cho vay cùng nhiều yếu tố khác tạonên sức ảnh hưởng lớn tới chất lượng của hoạt động cho vay

- Môi trường thiên nhiên: Ngoài những nhân tố mà con người tạo ra, có

thể kiểm soát hay hạn chế được thì hoạt động cho vay của ngân hàng cũng có thểchịu sự tác động không mong muốn của thiên nhiên hay những rủi ro tai nạn khác

1.2.2.4 Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng hoạt động cho vay doanh nghiệp

Trong toàn bộ hoạt động kinh doanh của ngân hàng, hoạt động cho vay làhoạt động tạo ra phần lớn lợi nhuận cho ngân hàng Đảm bảo chất lượng cho vaydoanh nghiệp không những mang lại cho ngân hàng và doanh nghiệp mà cònmang lại cho nền kinh tế nhiều lợi ích Xét riêng về ngân hàng ta có thể thấy rõnhững lợi ích như:

- Việc nâng cao chất lượng tín dụng sẽ giúp thu hút được sự quan tâm, tintưởng hơn của khách hàng tới các sản phẩm tín dụng của ngân hàng, từ đó tănglượng khách hàng góp phần đảm bảo và gia tăng lợi nhuận cho ngân hàng vì hoạtđộng cho vay là hoạt động mang lại thu nhập chủ yếu cho ngân hàng

- Nâng cao chất lượng tín dụng đồng nghĩa với việc ngân hàng tăng đượckhả năng thu hồi nợ đầy đủ, đúng hạn, giảm thiểu được rủi ro của các khoản vay

- Nâng cao chất lượng các khoản vay, ngân hàng thu hút được thêm kháchhàng, nâng cao uy tín, tăng khả năng cạnh tranh của mình đối với các ngân hàngkhác

Tất cả sẽ góp phần cải thiện tình hình tài chính cũng như tạo thế mạnh cạnhtranh cho ngân hàng trong hoạt động cho vay doanh nghiệp Vì vậy, việc nâng caochất lượng của cho vay doanh nghiệp là một việc làm tất yếu cần thực hiện đối vớimỗi ngân hàng không chỉ trong ngắn hạn mà trong cả trong quá trình phát triển

lâu dài của ngân hàng nhằm đảm bảo sự phát triển ổn định vững mạnh của ngânhàng.

Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAYDOANH NGHIỆP TẠI HỘI SỞ NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TỈNH THANH HÓA

2.1 Tình hình cơ bản của Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển

Thành lập ngày 26/03/1988 và hoạt động theo luật các tổ chức tín dụngViệt Nam, sau nhiều năm hình thành phát triển NHN2&PTNT Việt Nam hiện làmột trong những NHTM hàng đầu giữ vai trò chủ đạo và chủ lực trong đầu tư vốnphát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn cũng như đối với các lĩnh vực khác củanền kinh tế Việt Nam NHN2&PTNT tỉnh Thanh Hoá là chi nhánh thành viênthuộc hệ thống NHN2& PTNT Việt Nam được thành lập ngày 18/05/1988 theoquyết định số 31/QĐ – NHNN của Thống đốc NHNN Việt Nam

NHN2&PTNT Thanh Hoá được tổ chức và hoạt động theo mô hình của chinhánh thành viên trực thuộc NHN2&PTNT Việt Nam, doanh nghiệp Nhà nướchạng đặc biệt và là một trong số các Ngân hàng thương mại (NHTM) quốc doanhhàng đầu của Việt Nam - Hoạt động theo Luật các tổ chức tín dụng (TCTD) chịu

sự quản lý trực tiếp của NHN2&PTNT Việt Nam và sự quản lý nhà nước về hoạtđộng kinh doanh tiền tệ - ngân hàng của chi nhánh NHNN Việt Nam trên địa bàn

Hiện nay, thị phần của NHN2&PTNT Thanh Hóa chiếm gần 50% thị phầnhoạt động của các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh Với sự nỗ lực không ngừngcủa mình ngân hàng đã đạt được nhiều thành tích đáng kể Năm 2011, Ngân hàng

đã được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhì, đây là niềm vinh dự, tựhào, khuyến khích động viên to lớn đối với NHN2&PTNT Tỉnh Thanh Hóa

2.1.2 Chức năng và nhiệm vụ

2.1.2.1 Chức năng

Là một ngân hàng thương mại NHN2&PTNT Thanh Hóa cũng mang đầy

đủ những chức năng của ngân hàng thương mại:

- Chức năng tạo tiền: đây là một chức năng quan trọng của ngân hàng thể

hiện rõ bản chất của ngân hàng thương mại Ngân hàng với những nghiệp vụ kinhdoanh của mình đã thực hiện chức năng tạo tiền cho nền kinh tế Nhất là vớinghiệp vụ tín dụng và đầu tư của ngân hàng tạo ra luồng tiền để mở ra những điềukiện thuận lợi cho quá trình sản xuất kinh doanh

- Chức năng tạo cơ chế thanh toán: chức năng quan trọng này của ngân

hàng thể hiện qua những hoạt động về phát hành và sử dụng séc, thẻ, chuyển tiềnđiện tử… Với sự phát triển không ngừng của xã hội, ngân hàng đã không dừng lại

ở việc thanh toán bằng hình thức dùng tiền mặt mà trên cơ sở nhu cầu tiện lợi

trong thanh toán ngân hàng tạo ra cơ chế thanh toán không dùng tiền mặt Vớichức năng này ngân hàng giúp rút ngắn được quá trình thanh toán, đồng thời giảmbớt chi phí và nâng cao độ chính xác của các giao dịch thanh toán

- Chức năng huy động tiết kiệm: bằng dịch vụ của mình ngân hàng tạo ra

những điều kiện thuận lợi cho việc gửi tiền của dân cư Chức năng này tạo ra sự

an toàn trong việc bảo quản tiền, đồng thời người gửi còn nhận được lãi suất ở cácmức khác nhau tùy thuộc vào hình thức gửi tiết kiệm Chức năng huy động tiếtkiệm tạo ra được nguồn vốn đảm bảo cho ngân hàng thực hiện chức năng kháccủa mình, nguồn vốn này sẽ luôn sẵn sàng đáp ứng nhu cầu vay vốn của các tổchức cá nhân nhằm mở rộng khả năng sản xuất và các mục đích khác như tiêudùng cá nhân, đầu tư,…

- Chức năng mở rộng tín dụng: ngay từ khi mới bắt đầu hình thành và

trong quá trình phát triển của mình ngân hàng luôn tìm kiếm các cơ hội để mởrộng tín dụng và coi đó là chức năng quan trọng nhất của mình Việc mở rộng tíndụng sẽ giúp vốn đầu tư được mở rộng, tạo ra khả năng tài trợ cho các hoạt độngnông nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp cùng nhiều hoạt động sản xuất kinhdoanh khác

Ngoài ra ngân hàng còn có nhiều chức năng khác như chức năng tài trợngoại thương với việc cung ứng các nghiệp vụ ngân hàng quốc tế đối với các hoạtđộng ngoại thương như chiết khấu hối phiếu, bảo lãnh, tín dụng thư

2.1.2.2 Nhiệm vụ

Hội sở vừa là cơ quan tham mưu, lãnh đạo, chỉ đạo điều hành hoạt độngkinh doanh của NHN2&PTNT toàn Tỉnh Thanh Hóa vừa có các bộ phận, phònggiao dịch trực tiếp kinh doanh

Cũng như các NHTM khác Hội sở NHN2&PTNT Tỉnh Thanh Hóa cónhiệm vụ cơ bản là huy động vốn và cho vay vốn

Hoạt động chủ yếu trên lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, ngân hàng cónhiệm vụ thực hiện đúng quy định của pháp luật và hướng dẫn của NHNN ViệtNam, NHN2&PTNT Việt Nam về chính sách phục vụ phát triển nông nghiệp,nông thôn Đầu tư phát triển đối với khu vực nông thôn thông qua việc mở rộngvốn đầu tư để xây dựng cơ sở vật chất cho sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy hải sảngóp phần thực hiện thành công sự nghiệp CNH – HĐH nông nghiệp nông thôn

Sử dụng vốn được hỗ trợ đúng mục đích để phục vụ phát triển nông nghiệp

Thực hiện tổ chức hoạt động kinh doanh đa năng như các NHTM khác.Luôn là bạn đồng hành thủy chung tin cậy của cá tổ chức cá nhân, đẩy mạnh tái

cơ cấu ngân hàng, đảm bảo các lợi ích của người lao động và phát triển thươnghiệu- văn hóa Agribank

Là đơn vị hạch toán phụ thuộc NHN2&PTNT Việt Nam, ngân hàng thựchiện báo cáo thật đầy đủ, kịp thời số liệu về tình hình hoạt động kinh doanh, chịutrách nhiệm về tính chính xác và hợp pháp của các số liệu báo cáo.

2.1.3 Tình hình tài sản và nguồn vốn

 Về tài sản:

Qua bảng 2.1, ta thấy tổng tài sản của ngân hàng tăng dần qua các năm.Năm 2012 tổng tài sản đã tăng lên 547.161 triệu đồng so với năm 2011 tương ứngtăng 24,26% Có sự tăng này là do hoạt động tín dụng của ngân hàng trong nămđược đẩy mạnh nhất là hoạt động cho vay các tổ chức kinh tế, cá nhân trong nướctăng cao (tăng 307.647 triệu đồng tương ứng tăng 20,18%) đồng thời sự gia tăngcủa tài sản có khác làm bớt đi tác động do sự giảm đi của các khoản mục kháctrong tổng tài sản

 Về nguồn vốn:

Tình hình tài sản nguồn vốn của ngân hàng có sự tăng đều qua các nămđiều này có thể cho thấy được phần nào sự ổn định trong hoạt động của ngânhàng Tuy nhiên ngân hàng cũng cần phải có những sự điều chỉnh và chú ý đếnnhững khoản mục trọng yếu để có được hướng đi đúng đắn cho ngân hàng ngàymột phát triển bền vững hơn

Bảng 2 1 : Tình hình tài sản và nguồn vốn tại Hội sở NHN2&PTNT Tỉnh Thanh Hóa(đơn vị: triệu đồng)

2010

Năm 2011

Năm 2012

2.2 Thực trạng hoạt động cho vay doanh nghiệp tại Hội sở Ngân hàng Nôngnghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa

2.2.1 Tình hình huy động vốn tại Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa

Qua bảng ta có thể thấy nguồn vốn huy động được của ngân hàng có sự suygiảm qua các năm Năm 2011 tổng nguồn vốn huy động được giảm 177.133 triệuđồng so với năm 2010 tương ứng giảm 6, 24% Năm 2012 tình hình huy động vốnvẫn giảm nhưng với tốc độ chậm hơn, giảm 59.609 triệu đồng tương ứng giảm2,24% so với năm 2011 Hầu hết các nguồn huy động vốn quan trọng của ngânhàng giảm Chỉ riêng nguồn huy động từ vay chính phủ và NHNN thì không thayđổi Các nguồn huy động vốn tăng giảm không đều qua các năm điều này thể hiện

sự kém đi trong hoạt động huy động vốn của Hội sở Trong khi tính toàn tỉnh,nguồn vốn huy động của NHN2&PTNT tăng trưởng mạnh đạt mức tăng trưởngcao (năm 2011 tăng 395 tỷ, năm 2012 tăng 1250 tỷ)

Bảng 2.2 : Tình hình huy động vốn tại Hội sở NHN 2 &PTNT Tỉnh Thanh Hóa (đơn vị: triệu đồng)

2010

Năm 2011

Năm 2012

So sánh 2011/2010 2012/2011

-177.133 -6,24

59.609 -2,24

-1 Tiền gửi các TCKT, dân dư Trong

23.881 -1,83

82,83

Số dư bình quân nguồn vốn nội tệ tăng 1010 tỷ, tốc độ tăng 10,4% Các chinhánh của ngân hàng tại nhiều địa bàn cũng có mức tăng trưởng cao thì hội sở lạigiảm Điều này cũng phần nào gây ra sự suy giảm trong thị phần huy động vốncủa ngân hàng trong toàn tỉnh Đây là dấu hiệu mà ngân hàng cần chú ý vì nó thểhiện khả năng cạnh tranh của Hội sở NHN2&PTNT Thanh Hóa trên địa bàn đô thịloại II như tỉnh Thanh Hóa

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do sự khó khăn đến từ môi trườngbên ngoài như việc gia tăng của các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh, các khókhăn về lạm phát, sự rút vốn của khách hàng để đầu tư vào các hình thức kinhdoanh khác, Ngoài ra, còn có những nguyên nhân chủ quan xuất phát từ phíangân hàng làm cho tình hình huy động vốn có phần giảm sút Hội sở chưa tổ chứctheo dõi các nguồn huy động một cách khoa học để có thể phân công cán bộ tiếpcận vận động khách hàng gửi lại khi các khoản tiền gửi sắp đến hạn, công táctuyên truyền quảng cáo tiếp thị cũng như công tác giao tiếp tư vấn khách hàng cònhạn chế

2.2.2 Tình hình cho vay doanh nghiệp tại Hội sở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Thanh Hóa.

2.2.2.1 Tình hình cho vay doanh nghiệp theo loại hình doanh nghiệp

 Doanh số cho vay

0.00 500,000.00 1,000,000.00 1,500,000.00 2,000,000.00 2,500,000.00

Bi u đ 2.1: Doanh s cho vay theo lo i hình doanh nghi p ểu đồ 2.1: Doanh số cho vay theo loại hình doanh nghiệp ồ 2.1: Doanh số cho vay theo loại hình doanh nghiệp ố cho vay theo loại hình doanh nghiệp ại hình doanh nghiệp ệp

DNNN DNTN CTCP&TNHH Loại hình khác

Năm Triệu đồng