Chuỗi giá trị bảo hiểm và vấn đề đào tạo chuyên viên định phí bảo hiểm trong bối cảnh phát triển của công nghệ bảo hiểm

Nhiều tranh luận trái chiều đã diễn ra về vai trò của các chuyên viên định phí trong chuỗi giá trị bảo hiểm mới với InsurTech.. Một hướng lập luận cho rằng, cùng với việc thu thập và phâ

Tóm tắt

Công nghệ bảo hiểm (InsurTech) là một trong những phân nhánh mới ra đời nhưng phát triển rất nhanh của công nghệ tài chính (FinTech) Sự xuất hiện của InsurTech đã làm chuỗi giá trị ngành bảo hiểm thay đổi rất mạnh mẽ, khi mà công nghệ thông tin ngày càng được ứng dụng sâu rộng trong tất cả các công đoạn của chuỗi Với sự hỗ trợ của công nghệ, các công đoạn trong chuỗi giá trị trở nên ít phụ thuộc vào con người Nhiều tranh luận trái chiều đã diễn ra về vai trò của các chuyên viên định phí trong chuỗi giá trị bảo hiểm mới với InsurTech Một hướng lập luận cho rằng, cùng với việc thu thập và phân tích dữ liệu lớn về khách hàng, các hệ thống trí tuệ nhân tạo (artificial intelligence), học máy (machine learning) hay học sâu (deep learning) sẽ dần dần thay thế các định phí viên để tính ra các mức bảo hiểm cá nhân hóa cho từng khách hàng

cụ thể Một hướng lập luận khác lại phân tích rằng, chuyên viên định phí, nếu làm chủ được các công nghệ hỗ trợ, sẽ đạt đến một trình độ chuyên môn vượt trội Để đáp ứng nhu cầu về chuyên viên định phí trình độ cao trong xu hướng phát triển của công nghệ bảo hiểm, việc đào tạo chuyên viên định phí đòi hỏi phải có những thay đổi sâu sắc

CHUỖI GIÁ TRỊ BẢO HIỂM VÀ VẤN ĐỀ ĐÀO TẠO CHUYÊN VIÊN ĐỊNH PHÍ BẢO HIỂM TRONG BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG NGHỆ BẢO HIỂM

10.

ThS Bùi Thị Lệ Thủy, ThS Nguyễn Thị Ngọc Miên,

TS Trần Thị Tuấn Anh

Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

Bài viết này hướng đến mô tả sự thay đổi của chuỗi giá trị bảo hiểm trong thời đại InsurTech, phân tích những yêu cầu mà chuyên viên định phí cần đáp ứng để thích nghi với chuỗi giá trị mới và từ đó, đề xuất những hàm ý quan trọng cho hướng đào tạo chuyên viên định phí phù hợp với công nghệ bảo hiểm và tính khả thi của các hàm

ý này trong điều kiện Việt Nam

Từ khóa: Công nghệ bảo hiểm, chuỗi giá trị bảo hiểm, nhân lực định phí bảo hiểm.

1 GIỚI THIỆU

InsurTech là thuật ngữ được tạo thành từ sự kết hợp của Insurance (Bảo hiểm) và Technology (Công nghệ), với hàm ý đề cập đến việc ứng dụng đổi mới sáng tạo công nghệ vào ngành công nghiệp bảo hiểm để mang lại những giá trị mới, giúp cải thiện chất lượng phục vụ khách hàng, tăng hiệu quả việc quản lý và gia tăng cạnh tranh trên thị trường

Sự xuất hiện của InsurTech làm tác động sâu sắc đến ngành công nghiệp bảo hiểm truyền thống Những tác động của InsurTech thể hiện ở bốn khía cạnh chính:

Một là, InsurTech làm thay đổi căn bản chuỗi giá trị bảo hiểm Chuỗi bảo hiểm

biến đổi theo hướng giảm sự can thiệp của nhà tư vấn hay kinh doanh bảo hiểm, gia tăng sự tham dự của khách hàng hoặc đẩy mạnh mạng lưới phân phối dựa trên nền tảng kỹ thuật số của mảng kinh doanh kỹ thuật số Sự thay đổi của chuỗi giá trị bảo hiểm dẫn đến sự thay đổi trong yêu cầu nhân lực bảo hiểm Phần này sẽ được phân tích sâu hơn trong Mục 2 và Mục 3 của bài viết

Hai là, InsurTech tạo điều kiện nâng cao năng lực phục vụ cho ngành bảo hiểm,

mở rộng những dịch vụ mới làm gia tăng sự hài lòng của khách hàng chẳng hạn, tiếp nhận nhanh chóng yêu cầu bồi thường, giảm thời gian xử lý hồ sơ và tăng cường tính

an toàn của hệ thống

Ba là, cùng với sự phát triển của InsurTech, nhiều sản phẩm bảo hiểm hiện đại,

linh hoạt và hiệu quả cũng ra đời Thị trường các sản phẩm bảo hiểm mới rất tiềm năng

và phát triển rất nhanh Rất nhiều các công ty khởi nghiệp nhanh chóng nắm bắt nhu cầu về các sản phẩm bảo hiểm mới trong bối cảnh công nghệ hiện đại và phát triển rất nhanh

Bốn là, InsurTech đang giúp ngành công nghệ đạt được những thành tựu chưa từng

có, chạm được những mức phát triển cao hơn những ranh giới thông thường mà bảo

hiểm truyền thống chưa vượt qua được InsurTech cũng kết hợp và bao trùm các dịch

vụ ngoài bảo hiểm tạo nên mô hình kinh doanh kết hợp bảo hiểm ngày càng phong phú và đa dạng

Vì sao InsurTech lại là một xu thế tất yếu của thị trường bảo hiểm?

Kinh doanh bảo hiểm rất cần thiết phải có dữ liệu và khách hàng Về dữ liệu, công nghiệp bảo hiểm vốn rất cần có nguồn dữ liệu phong phú để phân tích rủi ro và định phí bảo hiểm cũng như thiết kế sản phẩm phù hợp dựa trên dữ liệu thu thập được

Và trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư với dữ liệu lớn (Big data), Internet vạn vật (Internet of Things), học máy (machine learning), học sâu (deep learning), dữ liệu ngày càng được sản sinh ra nhiều hơn và công cụ xử lý dữ liệu cũng nhanh, mạnh và hiệu quả hơn Và đây cũng là động lực để thúc đẩy sự ra đời của các dịch vụ mới nhằm khai thác tối đa hiệu quả của nguồn tài nguyên dữ liệu Các doanh nghiệp bảo hiểm cũng nhanh chóng nắm bắt xu thế để hội nhập, tích hợp các công nghệ thu thập phân tích dữ liệu hiện đại Từ đó, dần dần các doanh nghiệp bảo hiểm truyền thống nâng tầm phát triển và tham gia vào thị trường InsurTech

Về khách hàng, thông qua ứng dụng cài đặt trên các thiết bị di động hoặc các trang Web, doanh nghiệp bảo hiểm và khách hàng dễ dàng tương tác với nhau mà không có những ràng buộc về không gian và thời gian, thậm chí là ngôn ngữ Khách hàng nhanh chóng tiếp cận với thông tin về sản phẩm bảo hiểm của doanh nghiệp, phản hồi ý kiến hoặc gửi thông tin yêu cầu bồi thường một cách thuận lợi Ngược lại, doanh nghiệp

dễ dàng gửi thông tin đi và nhận thông tin phản hồi từ khách hàng, ghi nhận yêu cầu

để đáp ứng một cách tốt nhất Ngoài ra, dịch vụ thanh toán trong bối cảnh công nghệ hiện đại cũng rất tiện lợi: thông qua ứng dụng di động hoặc các ví điện tử việc trả tiền mua bảo hiểm từ phía khách hàng hoặc việc thanh toán quyền lợi bồi thường luôn nhanh chóng, thuận lợi và an toàn Như vậy, với sự phát triển vượt bậc trong thu thập

xử lý dữ liệu cũng như nâng cao khả năng phục vụ khách hàng, đem lại nguồn giá trị gia tăng vượt trội so với kinh doanh bảo hiểm truyền thống; từ đó có thể nhận thấy rằng InsurTech đang là một xu thế tất yếu của thị trường bảo hiểm

Các số liệu thống kê gần đây cho thấy, dòng vốn đầu tư vào InsurTech ngày càng gia tăng vượt trội so với các lĩnh vực khác, và đây cũng là một minh chứng cho thấy

xu thế thị trường đang tập trung vào InsurTech Theo thống kê của Standard & Poor’s, trong tháng 2 năm 2018, tại Mỹ, vốn đầu tư vào InsurTech chiếm đến 37,7% tổng nguồn vốn đầu tư vào lĩnh vực công nghệ tài chính, chiếm ưu thế rõ rệt so với các

ngành còn lại như tín dụng kỹ thuật số (digital lending, 27,1%) hay giải pháp dữ liệu

và truyền thông trong tài chính (Financial media and data solutions, 0,3%)

Hình 1: Tỷ trọng vốn đầu tư vào các lĩnh vực của FinTech ở Mỹ trong tháng 3/2018

Nguồn: S&P Global Market Intelligence

Một kết quả thống kê của Gero (2017), thực hiện thông qua công ty kiểm toán Pricehouse & Cooper, cũng cho thấy số thương vụ đầu tư cũng như tổng số vốn đầu tư vào InsurTech toàn cầu cũng đang có xu hướng gia tăng mạnh theo thời gian Hình 2 thể hiện xu hướng gia tăng trong đầu tư vào InsurTech trong những năm gần đây theo nghiên cứu của Pricehouse & Cooper

Hình 2: Số thương vụ và tổng vốn đầu tư toàn cần vào InsurTech trong thời gian từ 2014 - 2017

Nguồn: Pricehouse & Cooper (2017)

2 CHUỖI GIÁ TRỊ BẢO HIỂM TRONG BỐI CẢNH INSURTECH

Một trong những thay đổi sâu sắc nhất mà InsurTech mang lại đối với ngành công nghiệp bảo hiểm đó là sự thay đổi trong chuỗi giá trị bao hiểm Mỗi công đoạn trong chuỗi giá trị bảo hiểm truyền thống được nâng cấp với sự hỗ trợ của công nghệ làm thay đổi căn bản tính chất của công việc và giảm bớt sự can thiệp của con người

Hình 3: Sự thay đổi trong chuỗi giá trị bảo hiểm với InsurTech

Nguồn: https://smuva.com/insacar/knowledge/insurance-value-chain/

Trong công đoạn thiết kế sản phẩm bảo hiểm, các doanh nghiệp tiến hành phân tích

dữ liệu thị trường để xây dựng những loại hình sản phẩm bảo hiểm mới, khám phá

và gia nhập các thị trường bảo hiểm mới hoặc điều chỉnh những sản phẩm bảo hiểm hiện có, khai thác tốt hơn thị trường hiện có để phù hợp với xu hướng thị trường và phù hợp với yêu cầu thực tiễn cũa khách hàng Trong chuỗi giá trị truyền thống, một sản phẩm bảo hiểm được thiết kế để áp dụng cho một số lượng lớn khách hàng trên thị trường chung hoặc thuộc một phân khúc thị trường cụ thể Tuy nhiên, trong bối cảnh InsurTech, kết hợp với dữ liệu từ Internet vạn vật và kết quả xử lý dữ liệu, sản phẩm bảo hiểm có thể được cá nhân hóa khi doanh nghiệp có đủ dữ liệu về chủ thể tham gia bảo hiểm và phí bảo hiểm cũng linh hoạt cho từng cá nhân Dựa trên dữ liệu và công nghệ, sự linh hoạt trong thiết kế sản phẩm bảo hiểm cá nhân hóa giúp ngành bảo hiểm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của khách hàng Đây là điều kiện tiền đề quan trọng để khởi

động toàn bộ chuỗi giá trị bảo hiểm, vì nếu không thu hút được khách hàng, ngành bảo hiểm, cũng như mọi ngành nghề khác, sẽ khó lòng tồn tại và phát triển

Trong công đoạn phân phối sản phẩm bảo hiểm, thay vì thông tin về sản phẩm bảo hiểm được chuyển tải đến khách hàng thông qua các đại lý bảo hiểm hoặc các tư vấn viên như cách làm truyền thống; doanh nghiệp bảo hiểm có thể gửi thông tin trực tiếp đến khách hàng, hoặc khách hàng có thể truy cập thông tin bảo hiểm mọi lúc mọi nơi bằng các ứng dụng cài đặt trên các thiết bị di động hoặc các trang Web trực tuyến Khách hàng có thể tự do so sánh, lựa chọn loại hình bảo hiểm phù hợp với nguồn thông tin đa dạng mà họ tiếp cận được Ngoài ra, khách hàng cũng có thể thực hiện giao dịch bảo hiểm trực tiếp với các ứng dụng di động hoặc thanh toán qua ngân hàng trực tuyến hay ví điện tử mà không cần thanh toán trung gian thông qua các đại lý bảo hiểm Vai trò của các tư vấn viên và các đại lý bảo hiểm có phần giảm bớt trong chuỗi giá trị bảo hiểm với InsurTech

Thẩm định rủi ro và phê duyệt hợp đồng bảo hiểm cũng thay đổi rất nhiều khi có

sự tham gia của InsurTech Khi thông tin ngày càng phong phú, việc thẩm định rủi ro

và phê duyệt hợp đồng bảo hiểm trở nên phức tạp và khó khăn hơn Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và các thuật toán học máy, việc thẩm định rủi ro và ra quyết định phê duyệt hợp đồng bảo hiểm được thực hiện tốt hơn dựa trên nguồn dữ liệu phong phú và các thuật toán xử lý dữ liệu phức tạp Đây cũng là một bước chuyển mình đáng

kể của chuỗi giá trị bảo hiểm trong bối cảnh InsurTech

Công đoạn xử lý yêu cầu bồi thường của chuỗi giá trị bảo hiểm cũng thay đổi rất sâu sắc Trong chuỗi giá trị truyền thống, khách hàng thường gửi thông tin yêu cầu bồi thường đến đại lý bảo hiểm và các đại lý sẽ hướng dẫn khách hàng hoàn tất hồ sơ và gửi về công ty để thẩm định và phê duyệt yêu cầu bồi thường Với sự hỗ trợ của công nghệ, người dùng có thể trực tiếp gửi yêu cầu bồi thường về doanh nghiệp bảo hiểm

và doanh nghiệp đánh giá và gửi kết quả xử lý đơn yêu cầu bồi thường với khách hàng

mà không phụ thuộc nhiều vào đội ngũ đại lý bảo hiểm và tư vấn viên

Chuỗi giá trị bảo hiểm thay đổi theo hướng ứng dụng công nghệ nhiều hơn, giảm bớt sự phụ thuộc vào con người, giá trị dịch vụ gia tăng nhiều hơn ở tất cả các công đoạn, nhưng tự bản thân InsurTech không hề đảm bảo cho sự thành công Doanh nghiệp muốn gia nhập thị trường InsurTech cũng phải đối mặt với những thách thức không hề dễ dàng Một là phải tiếp cận và ứng dụng công nghệ mới trong tiếp nhận

và xử lý dữ liệu cũng như trong kênh phân phối và phục vụ khách hàng Điều này đòi

hỏi vốn và cơ sở hạ tầng kỹ thuật Hai là doanh nghiệp cần chuẩn bị nguồn nhân lực

đủ trình độ để nắm bắt công nghệ và ứng dụng trong bảo hiểm Nguồn nhân lực trình

độ cao hơn để thích nghi với sự phát triển nhanh và mạnh của công nghệ bảo hiểm sẽ phải đến từ một hệ thống đào tạo uy tín và chuẩn mực

Trong vấn đề nhân lực, chuyên viên định phí là những người đi đầu trong đo lường

và quản lý rủi ro để cải thiện hiệu quả tài chính cho các cá nhân, tổ chức và xã hội Bất cứ nơi nào có rủi ro, nơi đấy cần đến những chuyên viên định phí Vai trò của các chuyên viên định phí đã, đang và sẽ luôn nằm trong nhóm những công việc quan trọng hàng đầu của xã hội Để thành công trong công việc, các chuyên viên định phí phải trang bị cho bản thân mình một hệ thống các kỹ năng đặc biệt Vì vậy, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự phát triển tất yếu của InsurTech, yêu cầu

về đội ngũ nhân lực về phân tích rủi ro và định phí bảo hiểm cũng có những thay đổi sâu sắc Phần tiếp theo của bài viết sẽ đề cập đến yêu cầu nhân lực định phí bảo hiểm trong bối cảnh InsurTech cũng như đề xuất những giải pháp nhằm thực hiện đào tạo đáp ứng nhu cầu thị trường về nguồn nhân lực chất lượng cao này

3 NHỮNG YÊU CẦU VỀ NGUỒN NHÂN LỰC ĐỊNH PHÍ BẢO HIỂM ĐÁP ỨNG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA INSURTECH

Các công ty bảo hiểm luôn xem nguồn nhân lực là tài sản quan trọng; tuy nhiên, việc xây dựng một chiến lược đào tạo nhân lực ngành bảo hiểm ngày càng trở nên quan trọng vì sự phát triển công nghệ làm biến đổi cách thức hoạt động của ngành và năng lực của nguồn nhân lực trong ngành (Ernst & Young, 2017) Một nhà quản lý của một công ty bảo hiểm phát biểu rằng: “Nguồn nhân lực chúng tôi đang có không phải là nguồn nhân lực chúng tôi cần Chúng tôi cần phải tuyển dụng cho tương lai,

và nguồn nhân lực mới đòi hỏi những kỹ năng và năng lực cao cấp ngoài các năng lực truyền thống.” Vậy để đáp ứng InsurTech, nguồn nhân lực định phí cần thêm những yêu cầu về năng lực và kỹ năng nào?

3.1 Một chuyên viên định phí bảo hiểm cần có kiến thức về lập trình, thống kê

và toán học

Các chuyên viên định phí thường xuyên làm việc trên những con số, do đó, ngay

cả trong thời đại trước InsurTech, chuyên viên định phí cần nắm vững những kiến thức toán học cơ bản về số học, thống kê và xác suất vì họ cần phải xác định xác suất xảy

ra một số sự kiện thích hợp