Nghiên cứu, khảo sát, tìm hiểu xu hướng tiêu dùng thông qua các website bán lẻ hàng đầu trên thế giới; đề xuất các giải pháp tiếp cận thị trường hàng hoá tiêu dùng thế giới

BỘ CÔNG THƯƠNG TRUNG TÂM THÔNG TIN CÔNG NGHIỆP VÀ THƯƠNG MẠI ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP BỘ MÃ SỐ: 83.11.RD BÁO CÁO TỔNG HỢP NGHIÊN CỨU, KHẢO SÁT, TÌM HIỂU XU HƯỚNG TIÊU DÙNG THÔNG

BỘ CÔNG THƯƠNG TRUNG TÂM THÔNG TIN CÔNG NGHIỆP VÀ THƯƠNG MẠI

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP BỘ

MÃ SỐ: 83.11.RD

BÁO CÁO TỔNG HỢP

NGHIÊN CỨU, KHẢO SÁT, TÌM HIỂU XU HƯỚNG TIÊU DÙNG THÔNG QUA CÁC WEBSITE BÁN LẺ HÀNG ĐẦU TRÊN THẾ GIỚI; ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP TIẾP CẬN TRỰC TIẾP THỊ TRƯỜNG HÀNG

HÓA TIÊU DÙNG THẾ GIỚI

CƠ QUAN QUẢN LÝ ĐỀ TÀI: BỘ CÔNG THƯƠNG

CƠ QUAN CHỦ TRÌ THỰC HIỆN: TRUNG TÂM THÔNG TIN CN&TM

CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: KS cơ khí – CN KT Đỗ Văn Chiến

CÁN BỘ THAM GIA: ThS Ngô Hoàng Thắng

CN Hoàng Ngọc Oanh

CN Bùi Hương Giang

9135

Hà Nội, tháng 12/2011

BỘ CÔNG THƯƠNG TRUNG TÂM THÔNG TIN CÔNG NGHIỆP VÀ THƯƠNG MẠI

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP BỘ

MÃ SỐ: 83.11.RD

BÁO CÁO TỔNG HỢP

NGHIÊN CỨU, KHẢO SÁT, TÌM HIỂU XU HƯỚNG TIÊU DÙNGTHÔNG QUA CÁC WEBSITE BÁN LẺ HÀNG ĐẦU TRÊN THẾ GIỚI; ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP TIẾP CẬN TRỰC TIẾP THỊ TRƯỜNG HÀNG HÓA

TIÊU DÙNG THẾ GIỚI

Hà Nội, tháng 12/2011

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

TMĐT Thương mại điện tử

UNCITRAL Luật Thương mại quốc tế

EDI Trao đổi dữ liệu điện tử

EFT Chuyển tiền điện tử

ATM Máy rút tiền tự động

ERP Hệ thống quy hoạch tài nguyên của các doanh nghiệp WEO Báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới

IMF Quỹ Tiền tệ quốc tế

ILO Tổ chức Lao động Quốc tế

B2B Doanh nghiệp với doanh nghiệp

B2C Doanh nghiệp với người tiêu dùng

C2C Người tiêu dùng với người tiêu dùng

ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TÌNH HÌNH PHÂN PHỐI VÀ MUA BÁN HÀNG HÓA THÔNG QUA CÁC WEBSITE BÁN LẺ HÀNG ĐẦU TRÊN THẾ GIỚI 5

1 Website bán lẻ và xu hướng phát triển thương mại điện tử 5

1.1 Phát triển thương mại điện tử và website bán lẻ 5

1.1.1 Khái niệm thương mại điện tử 5

1.1.2 Website bán lẻ 7

1.1.3 Sự phát triển của TMĐT và website bán lẻ 8

1.2 Phát triển xu hướng mua, bán trên website bán lẻ .12

1.3 Vai trò và vị trí của website bán lẻ trong thương mại .14

2 Tổng quan tình hình tiêu thụ hàng hóa trên thế giới qua các website bán lẻ hàng đầu năm 2011 15

2.1 Cung – cầu hàng hóa 15

2.2 Những nhân tố tác động đến tiêu thụ hàng hóa qua các website bán lẻ .18

2.2.1 Sự phục hồi của kinh tế thế giới 18

2.2.2 Thu nhập dân cư và sức mua 20

2.2.3 Thói quen và xu hướng tiêu dùng của người dân 22

3 Đánh giá chung về hệ thống bán lẻ của các thị trường lớn 24

3.1 Hệ thống bán lẻ hàng đầu trên thế giới hiện nay tại Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản 24

3.2 Vai trò của các website bán lẻ trong hệ thống phân phối và mua bán hàng hóa trên thế giới 25

3.3 Các hình thức kinh doanh qua các website bán lẻ 27

3.4 Khả năng tiếp cận thông tin từ các website bán lẻ và các thông tin có thể khai thác 28

4 Sự phát triển của các website bán lẻ trên thế giới trong thời gian tới 28

4.1 Sự hình thành và phát triển của các website bán lẻ trên thế giới thời gian qua 28

4.2 Triển vọng phát triển của các website bán lẻ trong những năm tới 29

5 Nhận định về xu hướng tiêu dùng các loại hàng hóa thông qua nghiên cứu, khảo sát các kênh bán lẻ thế giới 30

5.1 Khảo sát, tìm hiểu xu hướng tiêu dùng tại các thị trường qua các website bán lẻ hàng đầu trên thế giới 30

5.2 Sự dịch chuyển trong xu hướng tiêu dùng trên thị trường thế giới những năm tới 34

CHƯƠNG 2: TRIỂN VỌNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM

THÔNG QUA CÁC WEBSITE BÁN LẺ THẾ GIỚI 37

1 Đặc điểm, thị phần hàng tiêu dùng của Việt Nam trong các kênh bán lẻ trên thế giới so với các nước khác .37

1.1 Thị phần và tình hình phân phối của hàng hóa được ghi nhận là sản xuất tại Việt Nam trên các website bản lẻ trên thế giới hiện nay .39

1.2 Khả năng tiếp cận thị trường bán lẻ của hàng hóa Việt Nam qua các website bản lẻ hàng đầu thế giới trong thời gian qua .48

2 Tình hình xuất khẩu hàng hóa Việt Nam thông qua các website trong thời gian qua .54 2.1 Những mặt hàng xuất khẩu Việt Nam có tiềm năng được tiêu thụ trên website bản lẻ 55 2.2 Đặc điểm bán lẻ hàng hoá của các website bản lẻ phân phối hàng hoá Việt Nam 59

2.3 Những vấn đề tồn tại trong việc xuất khẩu hàng hóa Việt Nam qua các mạng bán lẻ 61

2.4 Những website bán lẻ tiềm năng đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam 62

3 Đánh giá những tác động đến khả năng xuất khẩu hàng hóa của Việt nam thông qua các website bán lẻ hàng đầu trong thời gian tới .63

3.1 Các yếu tố tác động trực tiếp đến xuất khẩu hàng hóa Việt Nam qua website bán lẻ 63

3.2 Các yếu tố tác động gián tiếp 70

4 Triển vọng xuất khẩu hàng hóa của Việt nam thông qua các website bán lẻ hàng đầu trên thế giới trong thời gian tới .73

4.1 Một số đánh giá về khả năng cạnh tranh hàng hóa của Việt Nam đối với các hàng hóa các nước khác trên các website bán lẻ 73

4.2 Sự tham gia của các nhà bán lẻ hàng đầu ứng dụng website bán lẻ đến Việt Nam 74

4.3 Nhận định về khả năng xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam thông qua các website bán lẻ trên thế giới .75

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG KHẢ NĂNG TIẾP CẬN THỊ TRƯỜNG BÁN LẺ HÀNG HÓA THẾ GIỚI CỦA HÀNG HÓA XUẤT KHẨU VIỆT NAM THÔNG QUA CÁC WEBSITE BÁN LẺ 79

1 Quan điểm và định hướng phát triển xuất khẩu .79

1.1 Bối cảnh trong nước và quốc tế 79

1.1.1 Bối cảnh trong nước 79

1.1.2 Bối cảnh quốc tế 81

1.2 Quan điểm và định hướng xuất khẩu trong giai đoạn 2011-2020 82

1.2.1 Quan điểm phát triển xuất khẩu 82

1.2.2 Định hướng phát triển xuất khẩu 89

2 Một số giải pháp nhằm tăng cường tiếp cận thị trường bán lẻ hàng hóa thế giới của

hàng hóa xuất khẩu Việt Nam 90

2.1 Nhóm giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh hàng hóa Việt Nam 90 2.1.1 Nhóm giải pháp đối với nhà nước 90

2.1.2 Các giải pháp đối với người sản xuất và các doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu 97

2.2 Nhóm giải pháp cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam 99

KẾT LUẬN 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

PHỤ LỤC 104

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1: Phân nhóm nguồn gốc hàng hóa trên các website 37 Bảng 2: Thị phần một số hàng hóa Việt Nam trên Amazon.com 40 Bảng 3: So sánh tỷ trọng hàng hóa Việt Nam với một số nước 41 Bảng 4: Thống kê sản phẩm có nguồn gốc Việt Nam trên buy.com và thị phần so các hàng hóa khác 43 Bảng 5: Loại và số lượng sản phẩm hiển thị trên Overstock.com 46 Bảng 6: Sự phát triển của các công cụ hỗ trợ kinh doanh điện tử 52 Bảng 7: Tổng hợp danh mục các mặt hàng được chào bán trên các mạng bán lẻ tổng hợp 55 Bảng 8: Tham khảo sự chênh lệch giá giữa giá chào bán trên các web bán lẻ tổng hợp và giá trên hợp đồng ngoại thương truyền thống 60 Bảng 9: Doanh thu bán lẻ của các website hàng đầu thế giới năm 2011 61 Bảng 10: Các website bán lẻ có tiềm năng đối với Việt Nam 62

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1: dự báo doanh thu bán lẻ trực tuyến của Hoa Kỳ đến năm 2014 17 Biểu đồ 2: Diễn biến doanh thu bán lẻ của EU năm 2009 23 Biểu đồ 3: Tỷ lệ các loại website bán lẻ trên thế giới 39 Biểu 4: Thị phần đồ nội thất, thủ công mỹ nghệ so với tổng hàng hóa của Việt Nam trên Overstock.com) 47 Biểu 5: Tỷ trọng các nhóm sản phẩm trong phân ngành đồ dùng trong nhà và sân vườn 56 Biểu 6: Tỷ trọng các loại nội thất trong phân ngành đồ nội thất 56 Biểu 7: Tỷ trọng các sản phẩm trong phân ngành quần áo, giầy dép, phụ kiện 57 Biểu 8: Tỷ trọng các web chuyên doanh theo từng loại sản phẩm 58 Biểu 10: Diễn biến giá hàng dệt len toàn cầu năm 2010 64 Biểu 11: Sự phục hồi giá bán lẻ các loại sản phẩm dệt may tại các thị trường 64

MỞ ĐẦU

Nền kinh tế toàn cầu vẫn đang trong quá trình phục hồi với tốc độ chậm sau khủng hoảng Những thông tin về tỷ lệ thất nghiệp, lạm phát, giảm lợi nhuận… vẫn thường xuyên được đề cập ở các quốc gia bất kể phát triển hay đang phát triển Nguy cơ khủng hoảng nợ công tại các nước châu Âu làm cho Chính phủ các nước đều có kế hoạch “thắt lưng buộc bụng” nhằm hạn chế rủi ro

vỡ nợ và giảm thâm hụt cán cân thanh toán Người dân ở hầu khắp các nước đã

và đang trong giai đoạn “thắt chặt hầu bao” tiêu dùng, đặc biệt với tiêu dùng cá nhân không thiết yếu Thị trường thế giới với giá cả hàng hóa biến động, lên xuống thất thường; sự cạnh tranh từ các nước ngày càng gia tăng… Những yếu

tố này đã làm ảnh hưởng rất nhiều đến hoạt động xuất khẩu, đặc biệt với khâu tiếp cận, tìm kiếm các thị trường mới cho Việt Nam

Với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn 2011- 2015 là: Phát triển kinh tế nhanh, bền vững, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả sức cạnh tranh Bảo đảm phúc lợi xã hội và an sinh xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Tăng cường hoạt động đối ngoại và nâng cao hiệu quả hội nhập quốc

tế Bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại Trong 2-3 năm đầu kế hoạch tập trung thực hiện mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, tăng trưởng ở mức hợp lý và tiến hành khởi động mạnh mẽ cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, 2-3 năm tiếp theo bảo đảm hoàn thành cơ bản cơ cấu lại nền kinh tế để phát triển nhanh và bền vững, hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội

Trước tình hình chung đó, điểm sáng đáng khích lệ cho nền kinh tế các nước nói chung và Việt Nam nói riêng là hoạt động bán lẻ hàng hóa qua mạng toàn cầu (world wide web) vẫn không ngừng tăng trưởng với mức tăng bình quân 20 – 22%/năm Doanh thu bán lẻ hàng hóa qua các website lớn đạt trung bình 2 - 4 tỷ USD / website Không những thế, giá cả hàng hóa trên các mạng bán lẻ luôn ở mức cao, hàng hóa đa dạng về chủng loại, mẫu mã, kiểu dáng; khách hàng đến từ hầu khắp các quốc gia… Đây là những lợi thế không thể bỏ qua trong quá trình tiếp cận, mở rộng thị trường kinh doanh

Mới chỉ tham gia vào hoạt động Thương mại điện tử trong thời gian ngắn (khoảng 10 năm) nhưng các doanh nghiệp Việt Nam đã có những bước tiến đáng khích lệ cả về quy mô lẫn phạm vi ứng dụng thương mại điện tử vào hoạt động kinh doanh Tuy nhiên, việc khai thác thị trường và đẩy mạnh tiêu thụ hàng hóa qua các mạng bán lẻ toàn cầu vẫn còn rất hạn chế dù đây là một kênh bán hàng hiệu quả, mang lại nhiều giá trị bền vững Nghiên cứu và tìm hiểu về thực tế hoạt động kinh doanh hàng hóa, mua bán hàng hóa qua mạng bán lẻ toàn cầu cũng như xác định các hướng tiếp cận đến các thị trường mới qua mạng bán

lẻ toàn cầu là việc làm hết sức cần thiết để doanh nghiệp Việt Nam có thêm công

cụ hỗ trợ, tìm kiếm thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu

Xuất phát từ những luận điểm trên, nhóm nghiên cứu đã chọn đề đài:

“Nghiên cứu, khảo sát, tìm hiểu xu hướng tiêu dùng thông qua các website bản

lẻ hàng đầu trên thế giới; đề xuất các giải pháp tiếp cận trực tiếp thị trường hàng hóa tiêu dùng thế giới”

Mục tiêu của Đề tài:

Hệ thống lại và đưa ra cái nhìn tổng quan về cơ cấu các website bán lẻ Vai trò, vị trí, xu hướng phát triển của hệ thống website bán lẻ hàng đầu trên thế giới

Đánh giá được khả năng xuất khẩu của các mặt hàng tiềm năng của Việt Nam trong giai đoạn 2010-2015 trên cơ sở khảo sát, tìm hiểu thị hiếu và xu hướng tiêu dùng của người dân tại các thị trường xuất khẩu, thông qua các website bán lẻ lớn trên thế giới Từ đó, đưa ra được các đề xuất, kiến nghị về xu hướng chính sách hỗ trợ phát triển xuất khẩu qua mạng bán lẻ

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: thực trạng hoạt động kinh doanh, phân phối hàng

hóa qua các mạng bán lẻ lớn trên thế giới và phân tích triển vọng xuất khẩu của hàng hóa Việt Nam qua các mạng bán lẻ này

Phạm vị nghiên cứu:

- Về không gian: Nghiên cứu về các mạng bán lẻ trên thế giới, tập trung vào các mạng có thị phần lớn, chủ yếu tập trung vào Hoa Kỳ, EU và một số nước châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan

- Về thời gian: Các nghiên cứu chủ yếu tập trung trong giai đoạn 2010 –

2011, đặc biệt nghiên cứu sự chuyển biến trong nhu cầu, thị hiếu từ nửa cuối

năm 2010 do đặc thù buôn bán hàng hóa qua mạng bán lẻ luôn biến động

Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

Tình hình nghiên cứu ngoài nước

Tại các thị trường tiêu dùng lớn trên thế giới, các website bán lẻ hàng hóa ngày càng đóng vai trò quan trọng, do sự phát triển của thương mại điện tử, hình thức phân phối và mua bán hàng hóa đang có sự thay đổi và thay thế dần những hình thức mua bán truyền thống Ngày càng có nhiều loại hàng hóa được phân phối qua hình thức này và được nhiều người tiêu dùng lựa chọn hình thức mua hàng qua website Để nắm bắt một cách kịp thời xu hướng mới này, nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các quốc gia có thế mạnh về xuất khẩu, đã tập trung nghiên cứu, khảo sát và thực hiện các báo cáo liên quan đến xu hướng, sự dịch chuyển trong tiêu dùng các nước trên thế giới thông qua các website này nhằm thúc đẩy hoạt động thương mại của họ Ví dụ, Các báo cáo tổng hợp trên

“Euromonitor International” về xu hướng tiêu dùng và thị trường bán lẻ các nước như: thị trường bán lẻ Trung Quốc (Retailing in China); Hoa Kỳ (Retailing

in the US); Bồ Đào Nha (Retailing in Portugal) ; Xu hướng và triển vọng tại thị trường các nước thuộc nhóm BRIC (Progress and Prospects in the BRIC Markets); Người tiêu dùng Hoa Kỳ năm 2011 (consumer in the USA 2011)

Tình hình nghiên cứu ở trong nước

Cho đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về thị hiếu và xu hướng tiêu dùng hàng hóa tại các thị trường lớn, phục vụ cho việc đẩy mạnh xuất khẩu

và gia tăng thị phần hàng hóa Việt nam tại các thị trường đó, như:

+ Đề án “Cung cấp thông tin định kỳ, với tần suất cao về các mặt hàng và thị trường xuất khẩu chính” (Trung tâm Thông tin Công nghiệp & Thương mại);

+ Chùm báo cáo về “Xu hướng chuyển dịch của các nền kinh tế và sự dịch chuyển trong sản xuất, tiêu dùng của các nền kinh tế và thị trường lớn thời

kỳ 2011-2015” (Trung tâm Thông tin Công nghiệp & Thương mại );

+ Thực trạng thị trường bán lẻ Châu Á và những kiến nghị đối với Việt Nam, 2010 (Trường Đại học Ngoại thương);

+ Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam trong hệ thống phân phối tại thị trường nội địa thời kỳ hậu WTO;

+ Bán lẻ hàng tiêu dùng qua mạng Internet tại Việt Nam – thực trạng và giải pháp (Khóa luận tốt nghiệp trường đại học Ngoại Thương);

+ Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: Giải pháp phát triển hệ thống kinh doanh bán lẻ trên mạng (Ths Nguyễn Thị Thanh Hà – Viện NCTM)

Tuy nhiên, đối với việc nghiên cứu, khảo sát, tìm hiểu xu hướng tiêu dùng thông qua các website bản lẻ hàng đầu trên thế giới, hiện nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ và toàn diện vấn đề này, các công trình đã và đang nghiên cứu chỉ mới tập trung vào các nội dung liên quan về thị hiếu và xu hướng tiêu dùng hàng hóa tại các thị trường lớn

Phương pháp nghiên cứu

- Thu thập tài liệu, số liệu

- Phương pháp tổng hợp nghiên cứu liên quan đển chủ đề nghiên cứu và

kế thừa những kết quả nghiên cứu trước đây

- Phương pháp phân tích, so sánh

- Phương pháp khảo sát thực tiễn, trực tếp qua các mạng bán lẻ

- Phương pháp chuyên gia, hội thảo khoa học

Nội dung của Đề tài:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài được chia thành 3 chương cụ thể như sau:

CHƯƠNG 1: TÌNH HÌNH PHÂN PHỐI VÀ MUA BÁN HÀNG HÓA THÔNG QUA CÁC WEBSITE BÁN LẺ HÀNG ĐẦU TRÊN THẾ GIỚI

CHƯƠNG 2: TRIỂN VỌNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM THÔNG QUA CÁC WEBSITE BÁN LẺ THẾ GIỚI

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG KHẢ NĂNG TIẾP CẬN THỊ TRƯỜNG BÁN LẺ HÀNG HÓA THẾ GIỚI CỦA HÀNG HÓA XUẤT KHẨU VIỆT NAM

CHƯƠNG 1 TÌNH HÌNH PHÂN PHỐI VÀ MUA BÁN HÀNG HÓA THÔNG QUA

CÁC WEBSITE BÁN LẺ HÀNG ĐẦU TRÊN THẾ GIỚI

1 Website bán lẻ và xu hướng phát triển thương mại điện tử

1.1 Phát triển thương mại điện tử và website bán lẻ

1.1.1 Khái niệm thương mại điện tử

Thương mại điện tử (E-Commerce hay E-Business) là quy trình mua bán

hàng hóa và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử và mạng viễn thông, đặc biệt là qua máy tính và mạng Internet Thương mại điện tử, một yếu tố hợp

thành của nền "Kinh tế số hóa", là hình thái hoạt động thương mại bằng các

phương pháp điện tử; là việc trao đổi thông tin thương mại thông qua các phương tiện công nghệ điện tử mà nói chung là không cần phải in ra giấy trong

bất cứ công đoạn nào của quá trình giao dịch (nên còn gọi là "Thương mại không có giấy tờ")

Phạm vi của thương mại điện tử (E-commerce) rất rộng, bao quát hầu

như mọi hình thái hoạt động kinh tế, mà không chỉ bao gồm buôn bán hàng hóa

và dịch vụ; buôn bán hàng hoá và dịch vụ chỉ là một trong hàng nghìn lĩnh vực

áp dụng của thương mại điện tử Thương mại điện tử chủ yếu bao hàm các hoạt

động marketing, bán hàng, phân phối và thanh toán có ứng dụng các phương tiện điện tử và mạng viễn thông trong giao dịch

Đinh nghĩa thương mại điện tử (TMĐT)

Hiện có nhiều cách định nghĩa khác nhau về TMĐT, mỗi định nghĩa đều phản ánh hay nhấn mạnh một khía cạnh nào đó của TMĐT Nó phản ánh thực tế

là TMĐT đang trong quá trình phát triển, và là vấn đề mở Có hai định nghĩa khái quát được đầy đủ nhất phạm vi hoạt động của Thương mại điện tử:

Luật mẫu về Thương mại điện tử của Ủy ban Liên hợp quốc về Luật

Thương mại quốc tế (UNCITRAL) định nghĩa: "Thuật ngữ thương mại (commerce) cần được diễn giải theo nghĩa rộng để bao quát các vấn đề phát sinh từ mọi quan hệ mang tính chất thương mại dù có hay không có hợp đồng Các quan hệ mang tính thương mại commercial bao gồm, nhưng không chỉ bao gồm, các giao dịch sau đây: bất cứ giao dịch nào về cung cấp hoặc trao đổi hàng hóa hoặc dịch vụ; thoả thuận phân phối; đại diện hoặc đại lý thương mại,

ủy thác hoa hồng (factoring), cho thuê dài hạn (leasing); xây dựng các công trình; tư vấn, kỹ thuật công trình (engineering); đầu tư; cấp vốn, ngân hàng;

bảo hiểm; thỏa thuận khai thác hoặc tô nhượng, liên doanh và các hình thức về hợp tác công nghiệp hoặc kinh doanh; chuyên chở hàng hóa hay hành khách bằng đường biển, đường không, đường sắt hoặc đường bộ"

Theo định nghĩa này, có thể thấy phạm vi hoạt động của thương mại điện

tử rất rộng, bao quát hầu hết các lĩnh vực hoạt động kinh tế, trong đó hoạt động mua bán hàng hóa và dịch vụ chỉ là một phạm vi rất nhỏ trong thương mại điện

tử

Theo Ủy ban châu Âu: "Thương mại điện tử được hiểu là việc thực hiện hoạt động kinh doanh qua các phương tiện điện tử Nó dựa trên việc xử lý và truyền dữ liệu điện tử dưới dạng text, âm thanh và hình ảnh"

Thương mại điện tử trong định nghĩa này gồm nhiều hành vi trong đó: hoạt động mua bán hàng hóa; dịch vụ; giao nhận các nội dung kỹ thuật số trên mạng; chuyển tiền điện tử; mua bán cổ phiếu điện tử, vận đơn điện tử; đấu giá thương mại; hợp tác thiết kế; tài nguyên trên mạng; mua sắm công cộng; tiếp thị trực tiếp với người tiêu dùng và các dịch vụ sau bán hàng; đối với thương mại hàng hoá (như hàng tiêu dùng, thiết bị y tế chuyên dụng) và thương mại dịch vụ (như dịch vụ cung cấp thông tin, dịch vụ pháp lý, tài chính); các hoạt động truyền thống (như chăm sóc sức khoẻ, giáo dục) và các hoạt động mới (như siêu thị ảo)

Theo quan điểm thứ hai nêu trên, "thương mại" (commerce) trong

"thương mại điện tử" không chỉ là buôn bán hàng hoá và dịch vụ (trade) theo

cách hiểu thông thường, mà bao quát một phạm vi rộng lớn hơn nhiều, do đó việc áp dụng thương mại điện tử sẽ làm thay đổi hình thái hoạt động của hầu hết nền kinh tế Đến nay, ước tính thương mại điện tử có tới trên 1.300 lĩnh vực ứng dụng, trong đó, buôn bán hàng hoá và dịch vụ chỉ là một lĩnh vực ứng dụng

Các điểm đặc biệt của thương mại điện tử so với các kênh phân phối truyền thống là tính linh hoạt cao độ về mặt cung ứng và giảm thiểu lớn phí tổn vận tải với các đối tác kinh doanh Các phí tổn khác như phí tổn điện thoại và đi lại để thu nhập khác hàng hay phí tổn trình bày giới thiệu cũng được giảm xuống Mặc dầu vậy, tại các dịch vụ vật chất cụ thể, khoảng cách không gian vẫn còn phải được khắc phục và vì thế đòi hỏi một khả năng tiếp vận phù hợp nhất định

Ngày nay người ta hiểu khái niệm thương mại điện tử thông thường là tất

cả các phương pháp tiến hành kinh doanh và các quy trình quản trị thông qua các kênh điện tử mà trong đó Internet hay ít nhất là các kỹ thuật và giao thức

được sử dụng trong Internet đóng một vai trò cơ bản và công nghệ thông tin được coi là điều kiện tiên quyết Một khía cạnh quan trọng khác là không còn phải thay đổi phương tiện truyền thông, một đặc trưng cho việc tiến hành kinh doanh truyền thống Thêm vào đó là tác động của con người vào quy trình kinh doanh được giảm xuống đến mức tối thiểu Để làm được điều này đòi hỏi phải tích hợp rộng lớn các các tính năng kinh doanh

1.1.2 Website bán lẻ

- Website là một “show-room” trên mạng Internet, nơi trưng bầy và giới thiệu thông tin, hình ảnh về doanh nghiệp và sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp (hay giới thiệu bất cứ thông tin gì), khách hàng có thể truy cập ở bất kỳ nơi đâu, bất cứ lúc nào Website là tập hợp nhiều web page

Các mô hình website điển hình:

ƒ Cửa hàng, siêu thị điện tử: Nổi tiếng nhất ở dạng này là website

www.amazon.com bán lẻ sách báo, CD, ứng dụng phần mềm, đồ chơi

… qua internet Mô hình này hoạt động tương tự một siêu thị hay của hàng truyển thống, cho phép người mua chọn lựa hàng hóa, thay đổi số lượng món hàng, tính tiền thanh toán và nhận hàng

ƒ Đấu giá trực tuyến (online aution): Không thể không nói đến

www.ebay.com mô phỏng quy trình bán đấu giá vật dụng, tức là người bán đưa ra giá sàn (giá thấp nhất ban đầu), sau đó người mua lần lượt trả cao hơn Đến thời điểm nhất định ai trả cao hơn sẽ là người có quyền mua món hàng

ƒ Sàn giao dịch B2B: www.alibaba.com là một sàn giao dịch điển hình,

nơi các doanh nghiệp tham gia giới thiệu về mình, đăng tải yêu cầu mua, bán, tìm đối tác Sàn giao dịch này không phục vụ bán lẻ và thanh toán qua mạng vì không cần thiết

ƒ Sàn giao dịch B2C, C2C

ƒ Mô hình giá động (dynamic pricing models) với những website này

người mua có thể trả giá theo ý mình (tùy người bán có đồng ý bán hay không)

ƒ Cổng thông tin

ƒ Quảng cáo trực tuyến

- Bán lẻ trên mạng là một hình thức bán hàng không qua cửa hàng mà qua mạng Internet Với mạng Internet, khách hàng cũng sẽ cảm nhận được việc bán

lẻ trên mạng gần giống như bán lẻ truyền thống, với việc truy cập vào các webstore: “cửa hàng ảo”, “ siêu thị ảo”, “chợ ảo”, “gian hàng ảo”… để tìm hàng

và xem hàng, so sánh tính năng, giá cả và mua hàng một cách nhanh chóng, vượt cả không gian và thời gian

Như vậy có thể hiểu bán lẻ trên mạng hay bán lẻ trực tuyến là việc các doanh nghiệp sử dụng Internet phục vụ cho việc phân phối trực tiếp đến khách hàng có nhu cầu mà không thông qua khâu phân phối trung gian Khác với bán

lẻ truyền thống, việc tổ chức bán lẻ sẽ mất nhiều thời gian, tiền bạc và nhân lực, bán lẻ trực tuyến có thể được hình thành một cách nhanh chóng và tiết kiệm chi phí rất nhiều

1.1.3 Sự phát triển của TMĐT và website bán lẻ

Ngay từ năm 1970, TMĐT đã được xác định là tạo điều kiện cho các giao dịch thương mại điện tử, sử dụng công nghệ trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) và chuyển tiền điện tử (EFT), cho phép các doanh nghiệp gửi tài liệu thương mại như các đơn đặt hàng hoặc các hóa đơn điện tử Những năm 80, sự phát triển và công nhận thẻ tín dụng, các máy rút tiền tự động (ATM), ngân hàng điện thoại cũng được coi là một hình thức của thương mại điện tử Một hình thức khác của TMĐT thời kỳ đó là hệ thống đặt chỗ trước của các hãng hàng không, điển hình

là hai hãng Sabre của Mỹ và Travicom của Anh

Từ những năm 1990 trở đi, TMĐT bao gồm thêm những hình thức như hệ thống quy hoạch tài nguyên của các doanh nghiệp (ERP), khai thác dữ liệu và lưu trữ dữ liệu

Thương mại điện tử được coi là một “sự cân bằng” Nó cho phép các công

ty mới thành lập và các công ty vừa và nhỏ với tới thị trường toàn cầu

Vào năm 1990, Tim Berners-Lee đã sáng lập ra web đầu tiên có tên là World Wide Web và chuyển đổi một mạng lưới viễn thông mang tính lý thuyết thành một hệ thồng thông tin mà mọi người trên toàn thế giới có thể truy cập hàng ngày, và gọi là Internet/www Tuy nhiên, các doanh nghiệp thương mại tham gia Internet đã bị NSF ngăn chặn mãi đến năm 1995 mặc dù Internet đã trở thành phổ biến trên khắp thế giới từ năm 1994, với việc thông qua trình duyệt web Mosaic, nó mất khoảng năm năm để giới thiệu giao thức bảo mật và DSL cho phép kết nối liên tục với Internet Đến cuối năm 2000, nhiều công ty kinh doanh châu Âu và Hoa Kỳ cung cấp dịch vụ của họ thông qua World Wide Web Kể từ đó người ta bắt đầu liên kết một từ "thương mại điện tử" với khả

năng mua các hàng hóa khác nhau thông qua Internet bằng cách sử dụng giao thức an toàn và các dịch vụ thanh toán điện tử

Những mốc thời gian cụ thể:

- 1979: Michael Aldrich đã phát minh ra mua sắm trực tuyến

- 1981: Thomson Holidays, người Anh, là người đầu tiên sáng lập ra mua sắm trực tuyến theo hình thức B2B

- 1982: Hãng viễn thông Pháp đã đưa ra web Minitel- được sử dụng để đặt hàng trực tuyến, và được giới thiệu rộng rãi tại Pháp

- 1984: Gateshead SIS/Tesco đã sáng lập ra mua sắm trực tuyến theo hình thức B2C

- 1985: Hãng Nissan –Anh đã bán ô tô và kiểm tra sự tin cậy về tài chính của các khách hàng trực tuyến thông qua các đại lý của họ

- 1987: Swreg bắt đầu cung cấp phần mềm để bán sản phẩm của họ trực tuyến thông qua tài khoản buôn bán điện tử

- 1990: Tim Berners-Lee đã viết trình duyệt web đầu tiên có tên là World Wide Web

- 1994: Netscape phát hành trình duyệt Navigator vào tháng 10, dưới tên

mã là Mozilla Hãng Pizza Hut đề nghị đặt hàng trực tuyến thông qua trang web này Ngân hàng trực tuyến đầu tiên sẽ được mở ra, nhằm cố gắng cung cấp và giao dịch trực tuyến các mặt hàng như hoa và tạp chí

- 1995: Jeff Bezos ra mắt Amazon.com và đây là web thương mại đầu tiên truy cập tự do trong 24 giờ Dell và Cisco bắt đầu tích cực sử dụng Internet cho các giao dịch thương mại eBay được thành lập bởi lập trình viên máy tính tên là Pierre Omidyar, và nó như là trang web bán đấu giá

- 1998: Tập đoàn Alibaba Group được thành lập ở Trung Quốc Và nó tận dụng các dịch vụ có hình thức B2B, C2C, B2C của thị trường Trung Quốc, bởi

hệ thống xác thực của nó

- 2001: web Alibaba.com đạt được lợi nhuận trong tháng 12/2001

- 2002: eBay mua lại PayPal với giá 1,5 tỷ USD

- 2004: DHgate.com, web giao dịch trực tuyến theo hình thức B2B đầu tiên của Trung Quốc được thành lập

- 2007: Business.com được mua lại bởi RH Donnelley với giá 345 triệu USD

- 2009: Amazon.com đã mua lại Zappos.com với giá 928 triệu USD

- 2010: Groupon đã từ chối một lời đề nghị hợp nhất trị giá 6 tỷ USD từ Google Thay vào đó, các nhóm mua các trang web có kế hoạch đi trước với một IPO vào giữa năm 2011

- 2011: Doanh số bán lẻ trực tuyến và Thương mại điện tử của Hoa Kỳ dự kiến đạt 197 tỷ USD, tăng 12% so với năm 2010 Quidsi.com, công ty mẹ của Diapers.com, đã được Amazon.com mua lại với giá 500 triệu USD tiền mặt, cộng thêm 45 triệu USD tiền nợ và một số nghĩa vụ khác GSI Commerce, một công ty chuyên trong việc tạo ra, phát triển và chạy các trang web mua sắm trực tuyến cho các doanh nghiệp kinh doanh gạch và vữa, đã được eBay mua lại với giá 2,4 tỷ USD

Tình hình phát triển TMĐT hiện nay

Hiện nay, Hoa Kỳ chiếm hơn 80% tỷ lệ TMĐT toàn cầu, và tuy dung lượng này sẽ giảm dần, song Hoa Kỳ vẫn có khả năng lớn cho việc chiếm tới trên 70% tỷ lệ TMĐT toàn cầu trong 10-15 năm tới Mặc dù một số nước châu

Á như Singapore và Hong Kong (Trung Quốc) đã phát triển rất nhanh và rất hiệu quả, nhưng thương mại điện tử tại các nước khác ở châu lục này đều còn phát triển chậm

Thương mại điện tử không chỉ giải quyết những yêu cầu thiết yếu, cấp bách trên các lĩnh vực như hệ thống giao dịch hàng hoá, điện tử hoá tiền tệ và phương án an toàn thông tin , mà hoạt động thực tế của nó còn tạo ra những hiệu quả và lợi ích mà mô hình phát triển của thương mại truyền thống không thể sánh kịp (ví dụ, trường hợp hiệu sách Amazon, trang web đấu giá eBay) Chính vì tiềm lực hết sức to lớn của thương mại điện tử nên chính phủ các nước đều hết sức chú trọng vấn đề này Nhiều nước đang có chính sách và kế hoạch hành động để đẩy mạnh sự phát triển của thương mại điện tử ở nước mình, nhằm nắm bắt cơ hội của tiến bộ công nghệ thông tin nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, thúc đẩy sự phát triển kinh tế của đất nước, giành lấy vị trí thuận lợi trong xã hội thông tin tương lai

Khoảng cách ứng dụng thương mại điện tử giữa các nước phát triển và đang phát triển vẫn còn rất lớn Các nước phát triển chiếm hơn 90% tổng giá trị giao dịch thương mại điện tử toàn cầu, trong đó riêng phần của Bắc Mỹ và châu

Âu đã lên tới trên 80% Phương thức kinh doanh B2B đang và sẽ chiếm ưu thế nổi trội so với B2C trong các giao dịch thương mại điện tử toàn cầu Trong phương thức B2C, loại hình bán lẻ tổng hợp (siêu thị thương mại điện tử) dù chiếm tỷ lệ không cao trong tổng số cửa hàng bán lẻ trực tuyến nhưng lại nắm

giữ phần lớn giá trị giao dịch B2C trên thị trường ảo Việc kết hợp cửa hàng bán

lẻ trực tuyến với các kênh phân phối truyền thống hiện vẫn là phương thức được nhiều nhà kinh doanh lựa chọn

* Xu hướng thương mại điện tử toàn cầu

Internet phát triển mạnh mẽ sẽ là động lực để thúc đẩy sự tăng trưởng buôn bán trên phạm vi toàn cầu, và thương mại điện tử sẽ đem lại cho các doanh nghiệp một nguồn lợi nhuận khổng lồ

- Thương mại điện tử toàn cầu đang phát triển mạnh

Hiện nay, bán hàng ra toàn thế giới còn chậm Nhưng theo xu hướng phát triển tất yếu, con số này đang có chiều hướng gia tăng và dự báo sẽ tăng mạnh trong những năm tới Doanh thu mua bán hàng trên mạng Internet tại các khu vực sẽ tăng lên rất nhiều Các công ty lớn với nguồn hàng ổn định luôn mong muốn mở rộng thị trường, rất tích cực trong việc triển khai thương mại điện tử, tăng cường việc bán hàng ra toàn cầu, đồng thời triển khai việc mua hàng hóa và dịch vụ từ nguồn bên ngoài

- Doanh thu từ bán hàng qua mạng sẽ chiếm một phần lớn

Bán hàng qua mạng Internet không mất nhiều thời gian, đã trở nên phổ biến giữa khách hàng và các nhà kinh doanh trong những năm gần đây, đặc biệt

là trong những năm tới Thực tế cho thấy, doanh thu bán hàng từ thương mại điện tử đã chiếm một phần quan trọng trong tổng doanh thu tại hầu hết các công

ty trên thế giới Ngày nay, tổng số người sử dụng Internet tăng lên nhanh chóng trong vòng 5 năm qua, trong số đó có một lượng lớn người đã tiến hành các thủ tục giao dịch, mua hàng qua mạng

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ thông tin, doanh thu từ bán hàng qua mạng Internet sẽ tiếp tục tăng trong năm tới và sẽ giữ mức ổn định trong vài năm tiếp theo

- Thách thức từ thương mại điện tử

Mặc dù bán hàng qua mạng Internet đang phát triển một cách nhanh chóng nhưng cũng phải cần có thời gian để có thể đạt được doanh thu cao Đã có những lo ngại về sự cạnh tranh với thương mại điện tử của các đối thủ trong thế giới kinh doanh truyền thống Tuy nhiên, tùy từng ngành khác nhau sẽ phải đối đầu với những thách thức khác nhau

* Lợi ích của TMĐT đối với doanh nghiệp

- TMĐT giúp doanh nghiệp nắm được thông tin phong phú hơn về thị

nghiệp có thể chủ động hơn trong việc tìm kiếm nguồn hàng và tiến hành giao dịch.Mặt khác, doanh nghiệp có nhiều cơ hội tiếp cận và giới thiệu mình với thế giới thông qua việc xây dựng cho mình một trang web riêng và giao dịch qua Internet

- TMĐT giúp doanh nghiệp thuận tiện nhất trong việc tạo dựng và củng

cố quan hệ bán hàng, đối tác Thay vì phải gặp nhau trực tiếp, các đối tác có thể trao đổi qua TMĐT một cách trực tiếp và nhanh chóng

- TMĐT giúp doanh nghiệp rút ngắn quy trình sản xuất, nhanh chóng tạo

ra nhiều sản phẩm mới Bằng Internet, một nhân viên giao dịch có thể giao dịch với nhiều khách hàng cùng một thời điểm, các Cataloge điện tử trên trang web phong phú hơn và được cập nhật thường xuyên hơn so với các phương thức truyền thống

- TMĐT giúp tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thương trường, ứng dụng TMĐT giúp doanh nghiệp giảm các loại chi phí văn phòng, bán hàng và giao dịch nhiều lần qua điện thoại và fax, qua đó giúp giảm giá thành sản phẩm Tham gia vào TMĐT các doanh nghiệp nhanh chóng nắm bắt được thị hiếu, nhu cầu của thị trường, đồng thời với nhiều lợi thế kể trên, giúp doanh nghiệp có điều kiện giảm giá thành dịch vụ hàng hóa để tăng khả năng cạnh tranh

Lợi ích của TMĐT đối với Chính phủ

TMĐT góp phần làm giảm chi phí hành chính và các chi phí liên quan, các số liệu và báo cáo có tính chính xác cao trong cơ quan chính phủ Đồng thời giúp tăng cường mối quan hệ hợp tác giữa chính phủ và các doanh nghiệp thông qua việc giảm bớt thời gian phổ biến chính sách từ Chính phủ tới các doanh nghiệp và thông tin phản hỏi từ doanh nghiệp

1.2 Phát triển xu hướng mua, bán trên website bán lẻ

Không khó để có thể nhận ra một trào lưu đang ngày càng trở nên phổ biến, đó là việc người tiêu dùng và nhà sản xuất “xích lại gần nhau” thông qua kênh truyền thông Internet, thay vì giao tiếp gián tiếp qua các hãng bán lẻ Thay

vì mất thời gian đi khắp các cửa hàng để tìm sản phẩm mình cần, rất nhiều người đã chọn giải pháp truy cập đến thẳng các website của nhà sản xuất để đặt hàng thông qua mạng Internet

Theo hãng nghiên cứu về thương mại điện tử Vertical Web Media, năm

2009, lĩnh vực bán hàng trực tiếp (từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng) phát

triển với tốc độ 13% với doanh thu đạt khoảng 487,6 tỷ USD Điều này cho thấy đây là một trong những lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong ngành bán lẻ trực tuyến

Hơn nữa, thông qua kênh tiêu thụ sản phẩm là website, doanh nghiệp còn tận dụng được một cơ hội tốt để củng cố, phát triển thương hiệu của mình Không chỉ làm nhiệm vụ bán hàng, website còn là cổng giao tiếp trực tiếp giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, qua đó, doanh nghiệp sẽ nhận được sự phản hồi nhanh nhất từ thị trường

Một lý do khác để bán lẻ trực tuyến tăng nhanh trong thời gian qua là do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế Mạng Internet là nơi lý tưởng để người tiêu dùng tìm kiếm, so sánh và lựa chọn cho mình sản phẩm vừa ý và tiết kiệm nhất Điều này sẽ giúp cho việc “thắt chặt hầu bao” của người tiêu dùng trở nên

dễ dàng và hiệu quả hơn

Mặc dù bán lẻ trực tuyến đang phát triển nhanh khắp thế giới, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng nguy cơ đe dọa ngành bán lẻ chưa thật sự đủ lớn Theo chuyên gia Brown của In-Depth Research, chủng loại hàng hóa trên các website không thể nào đa dạng và phong phú như tại các siêu thị, mặt khác, nếu muốn bán lẻ trực tiếp, các hãng sản xuất phải có một hệ thống kho bãi, vận chuyển và bán hàng cực khổng lồ

Tuy nhiên, sự ra đời liên tục các website niêm yết và bán hàng trực tiếp của nhiều nhà sản xuất đang là hồi chuông cảnh báo để những hãng bán lẻ nên nghĩ tới giải pháp đối phó và “vực dậy” tiềm lực của mình Với nhiều ưu thế như cung cấp dịch vụ vận chuyển miễn phí đến tận tay người tiêu dùng và giải pháp thương mại điện tử cùng với giải pháp giao vận, quản lý kho bãi hiệu quả , bán

lẻ trực tuyến đang dần thể hiện được sức cuốn hút của mình và dĩ nhiên, khách hàng cũng nhiệt tình ủng hộ xu hướng này

Khi quyết định đầu tư kênh bán lẻ trực tuyến, các nhà đầu tư quan tâm lớn nhất là thói quen tiêu dùng, vì sự chấp nhận của người tiêu dùng đối với loại hình này vẫn chưa cao và hạ tầng kỹ thuật trong hoạt động thanh toán, bảo mật vẫn đang trong giai đoạn phát triển Ngược lại, từ phía người tiêu dùng thì việc hình thành thói quen mua bán trên mạng còn gặp khó khăn, phần lớn là do yếu

tố niềm tin Khi giao dịch trực tuyến, người tiêu dùng lo lắng không biết chất lượng món hàng có tốt không (vì không được thấy tận mắt, sờ tận tay), hàng có

bị giao trễ hay không… và chỉ khi những khúc mắc này được gỡ bỏ thì thói quen

1.3 Vai trò và vị trí của website bán lẻ trong thương mại

Với sự phát triển không ngừng của ngành công nghệ thông tin, truyền thông nói chung và internet nói riêng, ngày nay website đóng một vai trò thiết yếu trong hoạt động kinh doanh của mỗi doanh nghiệp, nó mang lại những lợi ích to lớn mà doanh nghiệp không thể phủ nhận Trong bán lẻ trực tuyến, website bán hàng thể hiện đầy đủ chi tiết những loại hàng hóa hiện có và có thể coi đây là một hình thức kinh doanh hiệu quả cho hệ thống bán lẻ, website bán

lẻ là hình thức bán hàng trên mạng của hoạt động TMĐT Nó có vai trò quan trọng trong sự phát triển của thương mại:

- Duy trì và phát huy vai trò của thương mại điện tử website bán lẻ là

một phần của TMĐT, hiện nay tỷ trọng bán lẻ trên mạng ngày càng cao trong các ứng dụng của TMĐT Bán hàng trên mạng là ứng dụng đầu tiên mà các cá nhân, doanh nghiệp muốn tham gia TMĐT Bán hàng trên mạng được ưu tiên phát triển, hỗ trợ từ phần mềm ứng dụng, thanh toán đến các điều luật chi phối

và bảo vệ người tham gia; giúp cho mọi người thấy được những lợi ích khi tham gia TMĐT Qua đó, khẳng định vai trò ngày càng tăng cao của TMĐT trong đời sống xã hội

- Phục vụ tốt cho nhu cầu của người tiêu dùng Xã hội càng phát triển thì

hình thức mua bán càng hiện đại hơn, thuận lợi hơn rất nhiều Ngày nay, các hoạt động mua bán không chỉ đơn thuần diễn ra tại các chợ, siêu thị mà còn phát triển với hình thái khác rất mới mẻ và tiện lợi, đó là mua bán trên mạng thông qua các website Mua bán trên mạng không chỉ giúp cho các tập đoàn lớn, những công ty lớn mua bán sản phẩm với số lượng lớn, mà còn giúp cho các cá nhân, doanh nghiệp muốn làm giàu hoặc đơn giản chỉ là mua bán những vật phẩm tiêu dùng cần thiết Internet là phương tiện hữu hiệu nhất để doanh nghiệp xây dựng một phương thức mới, đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người tiêu dùng Khách hàng có thể tìm thấy thông tin, đặt hàng và mua hàng 24/24 giờ Những thông tin liên quan đến hàng hóa, dịch vụ sẽ được cung cấp đến khách hàng ngay lập tức, không phụ thuộc vào nhân viên bán hàng, địa lý Khách hàng ở mọi nơi có thể tìm ngay được những gì họ cần thông qua việc sử dụng mạng Internet

- Tối ưu hóa các cơ hội, tăng hiệu quả kinh doanh, mở rộng thị trường

Khi tham gia bán hàng trên mạng, các doanh nghiệp có thể chủ động về mặt thời gian không gian Các doanh nghiệp có thể tận dụng Internet để trao đổi thông

tin, nhu cầu với nhau, như việc đặt hàng với các đối tác kinh doanh, tiết kiệm được chi phí hoạt động và quản lý thông tin tốt hơn, hiệu quả hơn

Các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa có thêm một kênh quản cáo trên mạng với nhiều tiện ích đặc trưng (chi phí thấp, không giới hạn thông tin và thời gian…) Có thể tương tác, trưng cầu ý kiến khách hàng thông qua mạng internet

Các website bán lẻ cung cấp thông tin, kiến thức cho phép người xem chia

sẻ kiến thức với nhau, chia sẻ nhu cầu mua bán, tìm kiếm loại hàng hóa mình cần…

- Tham gia vào các giao dịch toàn cầu với chi phí thấp website bán lẻ

tham gia vào bán hàng trên mạng đem lại sự hiện diện trên toàn cầu cho sản phẩm của doanh nghiệp và sự lựa chọn tối ưu cho khách hàng Nhờ Internet mà doanh nghiệp đã tiếp cận gần với khách hàng, điều đó đồng nghĩa với việc tăng chất lượng dịch vụ cho người tiêu dùng Vì các website bán hàng trên mạng được thực hiện nhờ Internet nên không ảnh hưởng đến khoảng cách địa lý, do đó

dù doanh nghiệp lớn hay nhỏ, cũng sẽ không ảnh hưởng đến việc tiêu thụ sản phẩm; khách hàng cũng có nhiều sự lựa chọn hơn

Khi tham gia bán lẻ trên mạng, cả doanh nghiệp và các nhân đểu có thể chào bán sản phẩm dịch vụ của mình mà không cần phải thuê thêm nhân công, cửa hàng, không phải chi tiêu thêm tiền vào việc bồi thường cũng như bảo hiểm

mà vẫn duy trì được doanh số bán hàng và dịch vụ…Những chi phí văn phòng

đã được giảm thiểu một cách tối đa, không còn những chi phí lớn cho việc in ấn, gửi thư…

2 Tổng quan tình hình tiêu thụ hàng hóa trên thế giới qua các website bán lẻ hàng đầu năm 2011

2.1 Cung – cầu hàng hóa

Dư âm và tác động của cuộc khủng hoảng vẫn còn, nhưng nhìn chung kinh tế thế giới đang dần ổn định trở lại và có xu hướng bị chi phối bởi các nền kinh tế đang nổi lên, cũng như nhu cầu tiêu dùng các mặt hàng xa xỉ tại các thị trường này Theo điều tra khảo sát của Bain & Company, tốc độ tiêu dùng thế giới năm 2011 sẽ tiếp tục tăng 2,4%/năm Gia tăng về giá trị vẫn thuộc về ngành giầy dép thời trang, trong đó phân đoạn hàng tốt tăng 3% và phân đoạn hàng xa

xỉ tăng 6% Các quốc gia thuộc châu Á, Trung Đông, Brazil, Nga và Đông Âu sẽ

là những khu vực phát triển nhanh, và thậm chí có thể đuổi kịp tốc độ phát triển của các nước phương Tây

Theo Forrester Research, hãng nghiên cứu thị trường, doanh số của ngành bán lẻ trực tuyến sẽ chiếm khoảng 12% tổng thị trường bán lẻ toàn cầu vào năm

2012, gấp đôi so với mức hiện nay Điều này cho thấy internet đang có khả năng

sẽ thống trị ngành bán lẻ (tham khảo phụ lục 1)

- Tác động của kinh tế thế giới đến thị trường hàng hóa thế giới

Năm 2011, giá cả hàng hóa trên thị trường thế giới tăng cao do nguồn cung bị thu hẹp Theo IMF, tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2011 chỉ đạt 4% so với 5,1% năm 2010 Thương mại toàn cầu cũng chỉ tăng 7,1% so với 12,8% của năm 2010

Hiện nay, những bất ổn của kinh tế thế giới đã giảm dần, tạo nên sự ổn định của các đồng tiền và sự tăng trưởng kinh tế, tăng việc làm, giảm thất nghiệp đặc biệt là tại các khu vực tư nhân, tại nhiều nền kinh tế trên thế giới Các chỉ số kinh tế tích cực sẽ giúp người tiêu dùng tăng niềm tin tiêu dùng và sẽ hỗ trợ cho tăng khả năng chi tiêu Trước đây, thói quen tiêu dùng bị những yếu tố tác động làm thay đổi như giá nhà giảm, tỷ lệ thất nghiệp cao và tăng chi phí của nhiều loại dịch vụ

Để đối phó với hiện trạng thực tại của thị trường, các nhà bán lẻ đã sử dụng một số chiến thuật để đối phó như phát triển rộng sang các thị trường mới khác, cắt giảm những mẫu hàng hóa không được tiêu thụ mạnh Các phân loại mới của hàng hóa được giới thiệu, các sáng kiến đa kênh được hồi sinh và đầu tư được thực hiện trong các doanh nghiệp dường như không liên quan đến bán lẻ

Sự khó khăn của kinh tế đã gây khó khăn cho sự phát triển của các nhà bán lẻ trong thời gian qua, buộc họ phải tìm ra nhiểu cách để hoạt động trong bối cảnh chung Môi trường kinh tế vĩ mô đã tác động đến chiến lược của các nhà bán lẻ, sự chuyển dịch từ nhu cầu tăng trưởng chậm và sự gia tăng chi phí Giám đốc một hãng bán lẻ đã nhận định rằng “Các nhà bán lẻ cần phải quyết định liệu có vượt qua được yếu tố giá hoặc chấp nhận lợi nhuận thấp hơn, mà có thể ảnh hưởng đến cách họ hoạt động cửa hàng của họ

bảo mật thông tin mạng, mua hàng trên mạng trở nên hết sức phổ biến và tiện dụng đối với người tiêu dùng Hoa Kỳ

Nếu như mua hàng ở cửa hàng có lợi thế là được nhìn tận mắt và sờ tận tay sản phẩm thì mua hàng trên mạng lại có lợi thế là cho phép người tiêu dùng tìm kiếm, so sánh và tìm ra giá thấp nhất đang được chào bán của một sản phẩm

Ở Hoa Kỳ, người tiêu dùng có thể dễ dàng mua máy tính Dell từ mạng của Dell hoặc từ trang web của các công ty bán lẻ khác như Best Buy, Compusa hay Circuitcity; vé máy bay có thể mua trực tiếp từ website của các hãng hàng không American Airlines, United Airlines hoặc có thể mua từ website của công

ty dịch vụ du lịch trên mạng như Travelocity.com hay Cheapticket.com ; sách báo, băng đĩa nhạc có thể mua trên Amazon.com, hoa có thể mua trên 1-800-Flowers.com Ngay cả những thứ hàng hóa cồng kềnh như đồ gỗ cũng có thể đặt mua trên mạng Hiện Hoa Kỳ đang nhập khẩu khoảng 15.000 loại sản phẩm hàng hóa tiêu dùng từ khắp nơi trên thế giới Thời gian tới, nếu các nhà sản xuất không chú ý đến những quy định về an toàn sản phẩm tiêu dùng mới của Hoa

Kỳ, thì sẽ có nguy cơ không được chấp nhận đưa vào lãnh thổ Hoa Kỳ

Tại Hoa Kỳ, website mua sắm thông dụng như eBay, Craiglist và Amazon, website bán hàng trực tuyến Shop.org, trực thuộc Hiệp hội Các nhà Bán lẻ Hoa Kỳ Trong đó, 2 website bán lẻ Amazon và Ebay cung cấp một hệ thống đánh giá khá tốt

Biểu đồ 1: dự báo doanh thu bán lẻ trực tuyến của Hoa Kỳ đến năm 2014

ĐVT: tỷ USD

Nguồn: Forrester Forecast

Theo báo cáo năng lực bán lẻ toàn cầu 2011 của Deloitte Touche Tohmatsu Limited, trong năm tài khóa 2009, trong 250 nhà bán lẻ lớn nhất thế

kinh tế toàn cầu đã khiến cho thu nhập của người dân giảm, vay tín dụng khó khăn hơn buộc người tiêu dùng hạn chế và thận trọng trong chi tiêu Tuy nhiên, theo báo cáo, nhiều công ty với những nỗ lực trong cắt giảm chi phí và giảm giá hàng tồn kho nên lợi nhuận ròng của 250 nhà bán lẻ hàng đầu thế giới vẫn tăng

từ 2,4% trong năm 2008 lên 3,1% trong năm 2009 (tham khảo phụ lục 2)

Hầu hết lợi nhuận đều được cải thiện trong mỗi lĩnh vực sản xuất và các khu vực Đặc biệt là hoạt động kinh doanh của các nhà bán lẻ thời trang tăng mạnh mẽ, với tỷ suất lợi nhuận tăng từ 4,1% lên 7,6% Đối với các khu vực, thì khu vực Châu Mỹ la tinh có mức tăng lợi nhuận lớn nhất, từ 1,4% năm 2008 lên 3,3% năm 2009 Những con số này cho thấy nỗ lực của các nhà bán lẻ trên thế giới trong việc quản lý và sử dụng nhiều biện pháp trong bối cảnh kinh tế khó khăn, thay vì hi vọng sự phục hồi của nền kinh tế thế giới, họ đặt mục tiêu tăng trưởng trong năm và sử dụng các biện pháp để đạt mục tiêu đề ra

2.2 Những nhân tố tác động đến tiêu thụ hàng hóa qua các website bán

lẻ

2.2.1 Sự phục hồi của kinh tế thế giới

Năm 2011, trên cơ sở những nền tảng đã đạt được từ năm 2010, dự báo kinh tế thế giới sẽ tiếp tục đi lên, nhưng chậm hơn so với năm 2010 Bên cạnh

đó, để ngăn chặn nguy cơ rơi vào suy thoái kép và phục hồi kinh tế bền vững hơn, các quốc gia trên thế giới sẽ có những điều chỉnh chính sách (tiền tệ và tài khóa) Kinh tế thế giới trong năm 2011 sẽ có những nét cơ bản sau:

+ Áp lực lạm phát khiến nhiều quốc gia phải thắt chặt chính sách tiền tệ

và chính sách tài khóa

+ Tỷ lệ thất nghiệp tại một số thị trường phát triển lâu đời (Hoa Kỳ, châu Âu) vẫn duy trì ở mức cao (gần 10%); sức mua phục hồi chậm ở nhiều thị trường phát triển lâu đời (Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản)

+ Cuộc khủng hoảng nợ tại châu Âu vẫn chưa được giải quyết dứt điểm

đủ để cải thiện niềm tin tiêu dùng, kinh doanh và đầu tư tại thị trường này và có tác động liên đới tới nhiều thị trường khác trên thế giới

+ Nguy cơ tăng giá mạnh các mặt hàng lương thực, thực phẩm trên thế giới

+ Kinh tế thế giới đang dần hình thành sự khác biệt (phân hoá) ngày càng

rõ nét trong sự hồi phục của các nền kinh tế Đây cũng là yếu tố định hướng cho điều hành và điều chỉnh, thực thi kế hoạch và hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam trong ngắn và trung hạn

+ Những lo ngại về tình hình lạm phát giá cả tiếp tục gia tăng buộc nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới như Hoa Kỳ, Châu Âu, Trung Quốc tiếp tục áp dụng những chính sách kiềm chế lạm phát và giảm thâm hụt ngân sách

Báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới (WEO) tháng 6-2011 của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã điều chỉnh giảm các số liệu dự báo về tốc độ tăng trưởng kinh

tế của các nước phát triển cũng như mức tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong năm

2011 so với dự báo mà tổ chức này đưa ra tại WEO tháng 4/2011 Theo dự báo mới, mặc dù kinh tế thế giới tăng trưởng 4,3% trong quí I-2011, giảm nhẹ trong quí II-2011 và có khả năng tăng nhanh hơn trong 6 tháng cuối năm nhưng dự kiến tốc độ tăng trưởng cả năm 2011 chỉ đạt 4,3% (điều chỉnh giảm 0,1%) Tăng trưởng GDP của các nước phát triển trong năm 2011 dự kiến đạt 2,2% (điều chỉnh giảm 0,1%); trong đó kinh tế Hoa Kỳ, khu vực Euro và Nhật Bản dự báo tăng trưởng lần lượt ở mức 2,5%, 2,0% và âm 0,7% Trong khi đó, các quốc gia đang phát triển và mới nổi tiếp tục đà phục hồi kinh tế mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng dự báo ở mức cao, đạt 6,6% (điều chỉnh tăng 0,1 %); Trung Quốc, Ấn Độ được dự báo tăng trưởng lần lượt là 9,6% và 8,2%

Sự tăng giá của dầu thô và vàng đang gây khó khăn cho sự phục hồi và

ổn định phát triển kinh tế của nhiều nước trên thế giới Việc nhiều nước khó khăn trong kiềm chế lạm phát (bao gồm cả Trung Quốc) do những yếu tố tác động như:

+ Các đồng tiền đều đang mất giá, đặc biệt so với vàng Điều này gây tác động tâm lý và càng làm giá vàng tăng trên quy mô quốc tế

+ Các hàng hóa cơ bản, nguyên nhiên liệu, vật tư thiết yếu và lương thực, thực phẩm ngày càng “được giá” không chỉ trong ngắn hạn Đây là yếu tố rất quan trọng cần đặc biệt quan tâm ở tầm quốc gia, thị trường và doanh nghiệp để

có quyết định sớm và phù hợp trong phát triển, sản xuất và kinh doanh thời gian tới

Giá hàng hóa thế giới dự báo sẽ tiếp tục xu hướng giảm trong ngắn hạn sau khi đã giảm một nửa trong tổng mức giảm dự kiến 20% Tuy nhiên, sức ép tăng giá hàng hóa vẫn rất lớn trước tác động của các gói kích thích kinh tế của các nền kinh tế lớn trên thế giới trong thời gian tới và dự trữ toàn cầu vẫn ở mức thấp

Xu hướng dịch chuyển của xuất khẩu, nhập khẩu trên toàn thế giới:

- Về kim ngạch:

- Các nước phát triển sẽ đẩy mạnh xuất khẩu để tái cân bằng các cán cân

vĩ mô trong khi hạn chế nhập khẩu các mặt hàng tiêu dùng không cần thiết

- Các nền kinh tế mới nổi sẽ nhập khẩu nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu trong nước

- Về cơ cấu hàng xuất, nhập khẩu:

+ Nhóm hàng hàng cơ khí, chế biến, chế tạo công nghệ cao, hàng hóa thông minh sẽ là các mặt hàng xuất khẩu chủ chốt của các nước phát triển Đây

cũng chính là các hàng hóa mà các nước mới nổi có nhu cầu nhập khẩu để đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa của mình Các dòng sản phẩm công nghệ cao khác, với mức giá phải chăng hơn cũng sẽ được xuất khẩu với số lượng lớn sang nhóm các nước đang phát triển và kém phát triển

+ Nhóm hàng nông, lâm, thủy sản tiếp tục là thế mạnh xuất khẩu của các nước đang phát triển Nhập khẩu nông sản và thủy sản vào các nền kinh tế lâu đời sẽ không suy giảm mạnh, đặc biệt là với những mặt hàng họ không thể sản xuất được (rau quả nhiệt đới, thủy sản đặc trưng của vùng), nhưng nhập khẩu hoa và một số lâm sản không thiết yếu sẽ giảm sút Các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển sẽ tiêu thụ và nhập khẩu nhiều hơn các loại hàng hóa này

+ Nhóm hàng công nghiệp nhẹ (dệt may, giày dép ): Nhập khẩu dệt may

và giày dép (nhóm hàng có hàm lượng lao động thủ công cao) của các nền kinh

tế lâu đời sẽ giảm hoặc không tăng trưởng mạnh, trong khi hai thị trường mới nổi là Nga và Braxin, một số Đông Âu và Úc có thể sẽ nhập khẩu nhiều hơn Hàng hóa thời trang cao cấp sẽ được nhập khẩu nhiều hơn vào Trung Quốc và

Ấn Độ để phục vụ tầng lớp trung và thượng lưu mới

+ Nhóm hàng khoáng sản và năng lượng không thể tái tạo: Nhiều nước sẽ hạn chế các hoạt động xuất khẩu khoáng sản để bảo vệ tài nguyên cho tương lai, trong khi tìm cách nhập khẩu hoặc đầu tư khai thác nguồn khoáng sản tại các nước khác Giá của các loại khoáng sản sẽ ngày càng tăng

+ Nhóm hàng năng lượng mới có thể tái tạo: Mặt hàng này sẽ xuất hiện nhiều hơn trong thương mại quốc tế trong những năm tới, bởi nhu cầu sử dụng năng lượng mới, sạch thay thế nguồn năng lượng không thể tái tạo đang cạn kiệt dần

2.2.2 Thu nhập dân cư và sức mua

Tỷ lệ thất nghiệp tại một số thị trường phát triển lâu đời (Hoa Kỳ, châu Âu) vẫn duy trì ở mức cao (gần 10%); tiền lương và thu nhập tăng chậm khiến

sức mua phục hồi chậm ở nhiều thị trường phát triển lâu đời (Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản)

Một cuộc “khủng hoảng việc làm” quy mô toàn cầu đang dần lộ diện, bởi:

để ổn định kinh tế vĩ mô thì các quốc gia không thể đặt mục tiêu giải quyết việc làm cho người dân lên hàng đầu Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) nhận định, hiện mới chỉ có 50% số việc làm cần thiết được tạo ra

- Tại Hoa Kỳ:

Năm 2011, nền kinh tế Hoa Kỳ tăng trưởng với tốc độ chậm chạp nhất kể

từ thời điểm cuộc suy thoái kinh tế chấm dứt Giá xăng dầu tăng cao trong khi thu nhập tăng dè dặt buộc người dân nước này phải thắt chặt chi tiêu (Bộ Thương mại Hoa Kỳ cho biết kinh tế nước này tăng trưởng với tốc độ quá chậm chạp 1,3% trong giai đoạn từ tháng 4 tới tháng 6 và 0,4% trong 3 tháng đầu năm nay)

Tiêu dùng gần như chững lại trong suốt mùa xuân năm nay, chỉ tăng ở mức không đáng kể là 0,1% sau mức tăng trưởng 2,1% vào mùa đông năm ngoái Chi tiêu cho hàng hóa lâu bền, như ô tô và các trang thiết bị khác, giảm 4,4% Chi tiêu chính phủ giảm trong quý 3 Chính quyền các bang cũng cắt giảm chi tiêu trong quý thứ 7 tính từ thời điểm cuộc suy thoái kết thúc

- Tiêu dùng cá nhân suy giảm: Trì hoãn trả lương, lương thấp và thất nghiệp khiến người dân không muốn chi tiêu Các nhà kinh tế cho biết tiêu dùng tăng khoảng gần 1% trong quý 2, mức thấp nhất kể từ khi suy thoái kết thúc Giá xăng tăng cao buộc người tiêu dùng phải cắt giảm chi tiêu cho các hàng hoá khác Theo báo cáo doanh số bán lẻ tháng 6 của Chính phủ, doanh số bán đồ nội thất, đồ gia dụng, hàng thể thao và điện tử đã giảm trong tháng cuối cùng của quý 3

- Cắt giảm chi tiêu chính phủ: Chính quyền ở tất cả các cấp liên bang, tiểu bang và địa phương đang thiếu tiền mặt nghiêm trọng và buộc phải hạn chế chi tiêu Việc cắt giảm chi tiêu chính phủ lần này là lớn nhất kể từ đầu những năm

1980 Chi tiêu chính phủ bắt đầu bị cắt giảm khi tốc độ tăng trưởng trong quý I chỉ là 1,2%

- Tỷ lệ tuyển dụng thấp: Số lượng lao động được tuyển bổ sung trong các tháng thấp Thêm vào đó, mức lương của người lao động cũng hầu như không thay đổi Bộ Lao động Hoa Kỳ cho biết nếu tính toán theo mức độ lạm phát thì lương của người lao động giảm 1,5%/giờ so với năm ngoái

2.2.3 Thói quen và xu hướng tiêu dùng của người dân (tốc độ tăng tiêu dùng; sự dịch chuyển xu hướng tiêu dùng…)

Thế kỷ 21 đang chứng kiến sự thay đổi trong thói quen mua hàng của người tiêu dùng Thay vì nằm một nơi nào đó trên kệ trong các hệ thống siêu thị, cửa hàng truyền thống, giờ đây hàng hóa đang tự tìm đến người tiêu dùng

Nếu nhìn nhận toàn thị trường thương mại điện tử dưới góc nhìn thận trọng của các bên tham gia thị trường như phân tích như trên thì chúng ta có thể thấy được các nhà bán lẻ có lợi thế rất lớn khi cạnh tranh trong thị trường này và

có được lòng tin của người tiêu dùng Các sàn thương mại điện tử hiện đang có

mô hình gian hàng bảo đảm, dùng uy tín của sàn để bảo đảm cho sản phẩm, dịch

vụ của nhà cung cấp nhằm gia tăng sự tin tưởng của khách hàng Tuy nhiên, hình thức bảo đảm này cũng không tạo được lòng tin như uy tín và thương hiệu của nhà bán lẻ đã gây dựng trên thị trường

Theo nhận định, hoạt động mua sắm trực tuyến sẽ tăng trong năm tới Những nhận định về xu hướng tiêu dùng năm 2011 được các nhà kinh tế dự báo một cách thận trọng và phân tích dựa trên nhiều yếu tố quan trọng

Người tiêu dùng thế giới đang thực hiện cắt giảm những khoản chi tiêu không cần thiết Tại các trung tâm mua sắm, chủ yếu là người đi xem hàng trong khi người mua thực tế không nhiều bất chấp các chương trình khuyến mãi, giảm giá được tung ra Các khoản chi tiêu được cho là giảm nhiều nhất bao gồm các khoản chi cho quần áo phụ nữ, hàng điện tử và đồ trang sức Thế giới đang trông chờ vào tín hiệu tích cực từ kết quả của các chính sách khuyến khích tiêu dùng đang được một số nước Châu Á thực hiện như trao một khoản tiền mặt trực tiếp trị giá tối thiểu gần 130 USD cho gần như tất cả mọi người sống trên đất Nhật hay chính sách phát phiếu mua hàng trị giá 108 USD của chính phủ Đài Loan.Với tình hình này, giá cả là nhân tố quyết định hàng đầu trong cuộc cạnh tranh bán lẻ khắc nghiệt

Hàng tỷ USD đang chuyển từ hệ thống bán lẻ truyền thống sang hệ thống bán hàng qua catalogue, mua hàng qua tivi (televised home shopping), các cửa hàng ảo trên mạng Internet… Và kinh doanh trên mạng đang đóng vai trò ngày càng lớn trong cuộc cách mạng này Trong khi mức tăng trưởng của ngành kinh doanh bán lẻ truyền thống ở Hoa Kỳ chỉ đạt 3% mỗi năm, thì chỉ số này của lĩnh vực kinh doanh theo catalogue và gửi thư chào hàng trực tiếp (direct mail) là 7% mỗi năm Riêng mức tăng trưởng doanh số của ngành kinh doanh trên mạng đạt tốc độ đáng kinh ngạc: 20-30% mỗi năm

* Tại Hoa Kỳ

Sự bão hòa trong tiêu dùng tại Hoa Kỳ được biểu hiện rất rõ qua việc người dân tiêu dùng đang chi tiêu ít hơn, hạn chế các hoạt động mua sắm không cần thiết Xu hướng này không chỉ bắt nguồn từ việc thu nhập giảm sút do khủng hoảng mà còn vì nhiều người tiêu dùng không còn coi mua sắm là một thú vui hàng ngày

Trước đây, người Hoa Kỳ mua sắm rất nhiều, ngay cả khi phải vay tiền (tín dụng tiêu dùng tại Hoa Kỳ rất phát triền) Nhưng, qua theo dõi về thị trường này trong một năm trở lại đây, nhóm tác giả nhận thấy người tiêu dùng đang mua sắm ít hơn, kể cả với hàng hóa dân sinh thông thường, thay vào đó họ quay trở về với các hoạt động nghệ thuật và tham gia thế giới ảo trên mạng Do đó, theo thống kê của Bộ Lao động Hoa Kỳ, số lượng thẻ tín dụng tiêu dùng được lưu hành tại nước này đã giảm đi

Tâm lí xã hội là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các chính khách Hoa Kỳ bởi nó chi phối đến tiêu dùng- động lực chính của tăng trưởng trong những năm gần đây và quyết định vị thế của các Đảng phái chính trị Từ khi cuộc khủng hoảng diễn ra, Chính phủ và các doanh nghiệp Hoa Kỳ đã nỗ lực khôi phục tâm lí xã hội, thông qua các chính sách kích cầu, cam kết giảm thiểu nạn thất nghiệp và các bản công bố kết quả kinh doanh khả quan Tuy nhiên, đến nay, những biện pháp này chưa tạo ra tiến triển đáng kể nào trong tâm lí xã hội của Hoa Kỳ

* EU

Xu hướng bão hòa thậm chí suy giảm về phát triển kinh tế, tiêu dùng, trong những năm gần đây EU là khu vực vốn có nền kinh tế rất phát triển, thu nhập bình quân của người dân cao nên nhu cầu tiêu dùng trở nên bão hòa sau

một thời gian dài được đáp ứng đầy đủ

+ Doanh số bán lẻ: Từ cuối năm 2009, tuy vẫn trong xu hướng giảm

song doanh thu bán lẻ khu vực EU đã có sự cải thiện tốt vào giai đoạn cuối năm

(tham khảo biểu đồ 2)

Biểu đồ 2: Diễn biến doanh thu bán lẻ của EU năm 2009

Tăng giảm doanh thu bán lẻ từng tháng (%)

-1.2

-3.7 -2.4 -1.3

-3

-1.7

-1 -1.6 -2.2

-1.3 -1 -0.3

độ phục hồi và vươn lên trở thành một trong những cường kinh tế trên thế giới

- Tiêu dùng trong nước cũng tăng mạnh, thể hiện qua mức tăng của doanh thu bán lẻ: Doanh thu bán lẻ thực tế năm 2009 tăng 16,9%, mức tăng cao nhất kể

từ năm 1986

- Năm 2010, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc tiếp tục duy trì ở mức cao Tiêu dùng nội địa của Trung Quốc cũng có triển vọng lớn nhờ mức tăng đáng kể thu nhập của người dân và lĩnh vực xuất khẩu được cải thiện

3 Đánh giá chung về hệ thống bán lẻ của các thị trường lớn

3.1 Hệ thống bán lẻ hàng đầu trên thế giới hiện nay tại Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản (Walmart, Lotte Mart, Family Mart…)

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của TMĐT, hệ thống bán lẻ phát triển một cách mạnh mẽ tại các thị trường lớn trên thế giới, và đem lại cho các doanh nghiệp một nguồn lợi nhuận khổng lồ Hàng năm, dựa vào doanh thu bán hàng; đánh giá của khách hàng; mức độ thu hút khách hàng, các

tổ chức, tạp chí về bán lẻ trên thế giới như STORES magazine, Deloitte Touche Tohmatsu, Forrester Forecast đều có những đánh giá, tổ chức xếp loại các hệ

thống bán lẻ trên thế giới (tham khảo phụ lục 3, phụ lục 4)

* Amazon.com

Amazon hiện nay là trang web bán lẻ khổng lồ có phạm vi hoạt động trên toàn thế giới, Amazon thực sự là nhà tiên phong trong lĩnh vực TMĐT, đã vượt qua giai đoạn khủng hoảng "dot.com" để giờ đây nắm chắc vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực này

Sự khác biệt lớn nhất giữa Amazon và những công ty khác là ở chỗ Amazon đặc biệt chú ý đến khách hàng ở đây có những sản phẩm khách hàng cần, họ chọn được và giá rất thấp

* Alibaba.com

Alibaba.com - một trong những website thương mại điện tử lớn nhất và thành công nhất Với chất lượng dịch vụ tốt, giá cả phải chăng, số lượng khách hàng đăng ký sử dụng Alibaba không ngừng tăng lên Alibaba.com có hai website con là Alibaba International và Alibaba China

+ Alibaba International hiện là cổng thương mại điện tử cho giao dịch giữa các doanh nghiệp lớn nhất thế giới với 2.5 triệu người đăng ký sử dụng từ hơn 200 Quốc Gia Mỗi ngày, có hơn 500.000 người truy cập vào trang này

+ Alibaba China đã trở thành website thương mại điện tử tiếng Trung lớn nhất thế giới, với khoảng 14 triệu người đăng ký sử dụng Năm 2006, doanh thu của Alibaba.com là 200 triệu USD, tăng gấp đôi so với năm 2005 Năm 2009, doanh thu của công ty khoảng 1,3 tỷ USD

* Walmart

Walmart đứng thứ 3 trong danh sách 50 trang web bán lẻ được người tiêu dùng trên toàn thế giới ưa thích nhất (Top 50 – The online retailer shoppers like most) chỉ sau Amazon và eBay

3.2 Vai trò của các website bán lẻ trong hệ thống phân phối và mua bán hàng hóa trên thế giới

Nhờ vào các cửa hàng, các trang web giới thiệu sản phẩm, các hệ thống phân phối rộng rãi, các nhà kinh doanh mới có thể làm cho sản phẩm của mình tiếp cận được với khách hàng một cách nhanh chóng và thúc đẩy doanh thu

Ngày nay có một hệ thống bán lẻ còn khá mới mẻ, nhưng hiện tại đang thể hiện rất tốt vai trò của mình trước các doanh nghiệp, đó là phân phối sản phẩm qua hệ thống bán lẻ trên mạng

Web bán lẻ rất tiện dụng cho các nhà sản xuất tự bán hàng của mình đến tay người tiêu dùng qua một e-front (cửa hiệu điện tử chuyên ngành), cũng rất hữu ích cho các nhà chuyên nghiệp phân phối dưới dạng e-store (cửa hàng bách hóa điện tử), và hết sức cần thiết đối với các chợ trực tuyến gọi là e-mall (khu mua sắm điện tử) nơi mà người chủ chợ cũng là chủ nhân của trang web dịch vụ mua bán Công cụ này đòi hỏi ba yêu cầu gồm uy tín, giản tiện và phổ biến Uy tín là để hạn chế rủi ro cả về chất lượng lẫn thời gian giao hàng, giản tiện là để

mọi người có thể vào ra coi hàng và mua sắm, và phổ biến để có thể thu hút đông đảo người mua kẻ bán

Bên cạnh việc đẩy nhanh tiêu thụ sản phẩm, các hãng sản xuất sản phẩm tiêu dùng còn coi website là nơi để họ củng cố và phát triển thương hiệu của mình Không chỉ có nhiệm vụ bán hàng, website còn là kênh thông tin trực tiếp nhất giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng

Nhưng theo nhận định của các chuyên gia, xu hướng bán hàng trực tiếp qua Internet của các hãng sản xuất chưa thể đe dọa đến ngành bán lẻ bởi một lý

do đơn giản: Chủng loại hàng hóa không thể nào đa dạng và phong phú như tại các siêu thị Thêm vào đó, nếu muốn bán lẻ trực tiếp đòi hỏi các hãng sản xuất phải có một hệ thống kho bãi, vận chuyển và bán hàng cực khổng lồ

Các nhà bán lẻ và các thương hiệu hàng tiêu dùng đang ngày càng khuyến khích khách hàng của mình đưa ra các đánh giá về sản phẩm trên website Việc

sử dụng phương pháp này càng nhiều sẽ giúp loại trừ bớt những thông tin ảnh hưởng không tốt đến sản phẩm – điều này có thể được giải thích là những bình luận tiêu cực được nêu ra với tần suất thỉnh thoảng sẽ không gây tổn thương tới doanh số

Theo Jeffrey Grau, chuyên gia phân tích của eMarketer, khi đưa ra quyết định mua sắm, khách hàng không chỉ tham khảo thông tin từ gia đình, bạn bè mà còn từ những người không quen biết nhưng có chung sở thích hay có cùng phong cách sống

Lợi ích của website bán lẻ đối với hoạt động mua bán hàng hóa trên thế giới:

- Giảm chi phí giao dịch:

Có ba loại chi phí được giảm xuống một cách đáng kể Thứ nhất, là giảm

chi phí tìm kiếm, như là khách hàng không cần phải thông qua các trung gian để tìm kiếm thông tin về nhà cung cấp sản phẩm và giá cả như trong chuỗi cung ứng truyền thống Trên khía cạnh các nỗ lực, thời gian và tiền bạc bỏ ra, Internet

là kênh thông tin hiệu quả hơn là cách truyền thông Trong thị trường, người bán

và người mua tập hợp lại cùng với nhau trong một cộng đồng thương mại đơn

nhất, giảm nhiều hơn chi phí tìm kiếm Thứ hai, là việc giảm chi phí trong quá

trình giao dịch (Ví dụ hoá đơn, thanh toán và đặt hàng) khi mà cho phép việc tự động hoá trong quá trình giao dịch và từ đó, thực hiện nhanh chóng những công việc như vậy so với các phương thức khác (như điện thoại và fax) Tính hiệu quả trong quá trình và giao dịch thương mại cũng được tăng cường qua khả năng của

thị trường ảo nhằm thực hiện quá trình bán hàng qua đấu giá trên mạng Thứ ba,

xử lý trên mạng thúc đẩy việc quản lý kho hàng và hậu cần

- Loại bỏ trung gian: Qua mạng bán lẻ, người cung cấp có khả năng trao

đổi trực tiếp với người mua, từ đó loại bỏ những người trung gian và các nhà phân phối Tuy nhiên, các hình thái mới của trung gian cũng đang xuất hiện Ví

dụ, thị trường mạng tự bản thân nó có thể được xem xét như là trung gian bởi vì chúng đứng giữa người cung cấp và người mua trong một chuỗi cung ứng

- Minh bạch trong giá cả: Giữa những lợi ích của thị trường mạng là việc

tăng cường tính minh bạch trong giá cả Việc tập hợp một lượng lớn người mua

và người bán trong một thị trường mạng đơn nhất sẽ lộ ra thông tin về giá cả thị trường và quá trình giao dịch tới những người tham dự Internet cho phép việc xuất bản thông tin về một hoạt động mua bán hoặc giao dịch, làm cho thông tin sẵn sàng được tiếp cận và sẵn có với tất cả thành viên của thị trường mạng Tăng tính minh bạch của giá cả có ảnh hưởng tới việc kéo sự chênh lệch giá trong thị trường xuống Với nội dung này, người mua được cung cấp nhiều thời gian hơn

để so sánh giá và ra những quyết định mua hàng tốt hơn

- Hiệu ứng mạng và phạm vi của các nền kinh tế: Sự tăng trưởng nhanh

chóng của thị trường mạng B2B tạo ra nền kinh tế cung cấp dựa trên giá thành truyền thống Hơn thế nữa, việc đem lại cùng với nhau một cách có ý nghĩa số lượng người mua và người bán cung cấp các nền kinh tế nhu cầu hay là hiệu ứng mạng Mỗi một sự tham gia thêm vào trong thị trường mạng tạo ra giá trị cho tất

cả những người tham gia theo một bên nhu cầu Thêm nhiều người tham gia định hình nên số lượng chủ yếu, là chìa khoá cho sự thu hút thêm nhiều người tới thị trường mạng

3.3 Các hình thức kinh doanh qua các website bán lẻ

Các hình thức kinh doanh qua các website có các dạng như: doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B); doanh nghiệp với người tiêu dùng (B2C); người tiêu

dùng với người tiêu dùng (C2C) và thương mại di động (m-commerce)

Các mô hình website điển hình:

ƒ Cửa hàng, siêu thị điện tử: Nổi tiếng nhất ở dạng này là website

www.amazon.com bán lẻ sách báo, CD, ứng dụng phần mềm, đồ chơi … qua internet Mô hình này hoạt động tương tự một siêu thị hay của hàng truyển thống, cho phép người mua chọn lựa hàng hóa, thay đổi số lượng món hàng, tính tiền thanh toán và nhận hàng

ƒ Đấu giá trực tuyến (online aution): Không thể không nói đến

www.ebay.com mô phỏng quy trình bán đấu giá vật dụng, tức là người bán đưa

ra giá sàn (giá thấp nhất ban đầu), sau đó người mua lần lượt trả cao hơn Đến thời điểm nhất định ai trả cao hơn sẽ là người có quyền mua món hàng

ƒ Sàn giao dịch B2B: www.alibaba.com là một sàn giao dịch điển hình,

nơi các doanh nghiệp tham gia giới thiệu về mình, đăng tải yêu cầu mua, bán, tìm đối tác Sàn giao dịch này không phục vụ bán lẻ và thanh toán qua mạng vì không cần thiết

ƒ Mô hình giá động (dynamic pricing models) với những website này

người mua có thể trả giá theo ý mình (tùy người bán có đồng ý bán hay không)

Các phương thức thanh toán trực tuyến phổ biến hiện nay bao gồm: Thẻ thanh toán; Thẻ thông minh; Ví điện tử; Tiền điện tử; Thanh toán qua điện thoại

di động; Thanh toán điện tử tại các kiốt bán hàng; Séc điện tử; Thẻ mua hàng; Thư tín dụng điện tử; Chuyển tiền điện tử (EFT)

3.4 Khả năng tiếp cận thông tin từ các website bán lẻ và các thông tin

có thể khai thác

Các nhà bán lẻ cho rằng, điều họ quan tâm nhất là thói quen tiêu dùng Ngược lại, từ phía người tiêu dùng thì việc hình thành thói quen mua sắm trên mạng còn gặp khó khăn, phần lớn là do yếu tố niềm tin Khi giao dịch trực tuyến, người tiêu dùng lo lắng không biết chất lượng món hàng có tốt không (vì không được thấy tận mắt, sờ tận tay), hàng có bị giao trễ hay không… và chỉ khi những khúc mắc này được gỡ bỏ thì thói quen mua sắm trực tuyến mới khởi sắc

và phát triển

Kết quả các cuộc khảo sát năm 2010 đã xác định được vai trò của thông tin đánh giá sản phẩm trong quá trình ra quyết định mua hàng Khoảng 57% tin tưởng vào thông tin đánh giá sản phẩm, nhưng đây là là nguồn thông tin phụ so với các nguồn thông tin khác 35% thì cho rằng những bài bình luận sản phẩm

có nội dung khá thú vị nhưng lại tỏ ra e ngại về tính xác thực của chúng

4 Sự phát triển của các website bán lẻ trên thế giới trong thời gian tới

4.1 Sự hình thành và phát triển của các website bán lẻ trên thế giới thời gian qua

Cuộc suy thoái kinh tế hiện tại đã và đang ảnh hưởng mạnh mẽ đến các tập đoàn bán lẻ trên thế giới, nhất là các nhà bán lẻ Hoa Kỳ Hàng loạt cửa hàng kinh doanh kém hiệu quả bị đóng cửa, một số tập đoàn đệ đơn xin phá sản

(Circuit City Stores Inc., Linens ‘n Things Inc., Sharper Image Corp và Steve & Barry’s LLC) do thị trường tín dụng đóng băng và tình hình suy thoái kinh tế khiến doanh số của họ giảm sút nghiêm trọng (năm 2009 các tập đoàn bán lẻ Hoa Kỳ có khoảng 12 nghìn cửa hàng bán lẻ bị đóng cửa)

Người tiêu dùng thế giới đang thực hiện cắt giảm những khoản chi tiêu không cần thiết Tại các trung tâm mua sắm, chủ yếu là người đi xem hàng trong khi người mua thực tế không nhiều bất chấp các chương trình khuyến mãi, giảm giá được tung ra Các khoản chi tiêu được cho là giảm nhiều nhất bao gồm các khoản chi cho quần áo phụ nữ, hàng điện tử và đồ trang sức

Với sự phát triển của thương mại điện tử, các cửa hàng ảo được mọc lên trên mạng và ngày càng phát triển DSA đang là một trong những lĩnh vực kinh

tế phát triển mạnh nhất trong nền kinh tế thế giới

Theo báo cáo của Deloitte - 2009 Global Power of Retailing, trong thời gian tới, để duy trì sự hoạt động trong bối cảnh của nền kinh tế hiện nay, các nhà kinh doanh bán lẻ sẽ có xu hướng tập trung cắt giảm chi phí, quản trị và phân chia rủi ro, tạo cho người tiêu dùng có được kinh nghiệm mua sắm tốt, quản trị nguồn nhân lực, đa dạng nguồn hàng, cân nhắc thu gọn cửa hàng, phân khúc thị trường tốt hơn, tìm kiếm thêm những thị trường ngoại quốc tiềm năng, tối ưu hóa dây chuyền cung ứng và xây dựng thương hiệu nhà bán lẻ Ngoài ra, sáp nhập cũng là một hướng trong hoàn cảnh hiện nay

4.2 Triển vọng phát triển của các website bán lẻ trong những năm tới

Sự phát triển của thương mại điện tử, hình thức phân phối và mua bán hàng hóa đang có sự thay đổi và thay thế dần những hình thức mua bán truyền thống

Xu hướng lựa chọn hình thức mua hàng qua website của người tiêu dùng Trên thế giới hiện nay, ngày càng có nhiều loại hàng hóa được phân phối qua các website bán lẻ Cùng với đó là những thay đổi trong chính sách tiêu dùng; tâm lí người tiêu dùng; sự phân cấp về tiêu dùng ngày càng rõ nét

Cuộc khủng hoảng kinh tế những năm vừa qua cũng là chất xúc tác khiến lĩnh vực bán lẻ trực tuyến tăng trưởng mạnh hơn Người tiêu dùng thiên về mua sắm trên mạng, nơi họ có thể dễ dàng so sánh giá cả, tìm kiếm những đợt giảm giá… Theo hãng nghiên cứu thị trường Forrester Research, doanh số của ngành bán lẻ trực tuyến sẽ chiếm khoảng 12% tổng thị trường bán lẻ toàn cầu vào năm

2012, tức tăng gấp đôi so với mức 6% (doanh thu 211,7 tỷ USD) hiện nay

Phát triển bán lẻ bền vững

Hiện đang có cuộc tranh luận xung quanh khả năng tiêu thụ và sự tương thích của nó với hoạt động kinh doanh bền vững Các nhà bán lẻ có trách nhiệm đang tìm kiếm những thị trường có khả năng tiêu thụ hàng hóa hiệu quả, dù có hoặc không có thể tạo ra sự khác biệt trong bối cảnh phải cạnh tranh Nổi bật trong đó là kế hoạch 5 năm của hai nhà bán lẻ Marks & Spencer, với mục tiêu của họ là trở thành nhà bán lẻ bền vững lớn nhất trên thế giới

Khai thác tất cả các kênh

Các website bán lẻ ngày càng trở nên có sự ảnh hưởng lẫn nhau, và các nhà bán lẻ đều có nhu cầu trở thành chuyên gia trong tiếp thị trực tuyến và tiếp thị thông qua thiết bị di động, ví dụ như điện thoại thông minh Tập đoàn bán lẻ

và truyền thông (IMRG) dự báo rằng vào năm 2012, doanh số bán hàng trực tuyến sẽ tăng mạng khoảng 320%, có giá trị vượt 60 triệu bảng mỗi năm và sẽ chiếm khoảng 20% tổng doanh số bán lẻ Tuy nhiên, mua sắm trên mạng không

có nghĩa là đóng cửa các cửa hiệu, mọi người sẽ tiếp tục mua sắm trong các cửa hàng như là một sự giải trí thú vị

Sau suy thoái, người tiêu dùng phải có sự lựa chọn những gì họ cần mua Các nhà bán lẻ đã kịp thời đáp ứng sự thay đổi này bằng cách sử dụng các công

cụ truyền thông xã hội cho phép gửi thông tin và cung cấp trực tiếp cho khách hàng thông qua việc sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội khác, như Facebook và Twitter

Hãng tiếp thị Quảng trường Đỏ gần đây đã báo cáo rằng các thương hiệu bán lẻ, thực phẩm và thời trang là một trong số những loại phổ biến nhất trên các phương tiện truyền thông xã hội

Mua hàng hóa tại nhà thông qua danh mục sản phẩm cũng được dự đoán

sẽ mở rộng Hình thức này có thể sẽ bị ảnh hưởng bởi sự ra đời của hình thức mua sắm trực tuyến, nhưng nó vẫn có sự tăng trưởng bền vững về số lượng danh mục sản phẩm được bán ra, thường được đưa ra song song với các trang web Hiện có trên 800 công ty mua sắm tại nhà được liệt kê trong danh mục bán lẻ của Vương quốc Anh

5 Nhận định về xu hướng tiêu dùng các loại hàng hóa thông qua nghiên cứu, khảo sát các kênh bán lẻ thế giới

5.1 Khảo sát, tìm hiểu xu hướng tiêu dùng tại các thị trường qua các website bán lẻ hàng đầu trên thế giới

Sự phục hồi chậm của hầu hết các nền kinh tế trên thế giới đã tạo nên sự chuyển dịch trong xu hướng tiêu dùng của người dân: Tiêu dùng thông minh,

thân thiện với môi trường; luôn sẵn sàng cho tình huống xấu nhất và lựa chọn khôn ngoan – mua sắm tại các cửa hàng bán lẻ, tận dụng những chương trình khuyến mãi… là những xu hướng vẫn tiếp tục được duy trì trong năm 2011

Bên cạnh nhân tố nói trên, còn có những nhân tố tác động đến sự chuyển dịch xu hướng tiêu dùng trong thời gian qua, đó là sức mạnh từ cộng đồng mạng

và trào lưu mua theo nhóm Hơn bao giờ hết, các trang mạng xã hội đang trở nên cực kỳ lớn mạnh với hàng trăm triệu người dùng trên toàn thế giới Người ta làm việc, kết bạn, ăn ngủ, và tương tác với thế giới bên ngoài thông qua các trang mạng xã hội nổi tiếng như Facebook, Twitter, Blogspot, Wordpress… Mạng xã hội giờ đây là nhân tố tác động lớn đến sự kết nối hiệu quả giữa các thương hiệu, công ty và các khách hàng thân thiết, khách hàng tiềm năng Trung bình một người sử dụng Facebook tích cực có khoảng 500 bạn trong danh sách, vậy thì con số những người có thể tiếp cận thông tin mà doanh nghiệp của bạn muốn truyền đạt là không hề nhỏ!

Sự bùng nổ của mạng xã hội và internet cũng dẫn đến một xu hướng mới: các khách hàng sẽ thông báo cho nhau về các chương trình khuyến mãi và bắt đầu lập thành nhóm cùng nhau mua sản phẩm đó, hay đăng ký dịch vụ đó để

được hưởng ưu đãi cùng nhau (theo kết quả nghiên cứu thị trường toàn cầu của Mintel, dựa trên những số liệu thống kê tại Anh và Hoa Kỳ )

Trong thời kỳ suy thoái, tiêu dùng giảm sút, nhu cầu tìm kiếm thông tin

về sản phẩm, dịch vụ và doanh nghiệp cung cấp tăng lên; quá trình mua hàng dài hơn; người tiêu dùng mua hàng đa phần là có chủ đích rõ ràng (không phải là tuỳ hứng) với sự chú ý đặc biệt về giá cả Trong thời kỳ này, các giá trị được người tiêu dùng quan tâm là tính tiết kiệm, độ bền, độ tin cậy, độ an toàn, tính cộng đồng và lạc quan

Sau thời kỳ suy thoái, người tiêu dùng lại có những thay đổi trong hành vi mua sắm và chuyển sang những mối quan tâm mới, những tiêu chuẩn mới Những nhu cầu bị dồn nén trong thời kỳ suy thoái sẽ được giải tỏa tùy theo điều kiện kinh tế, tuy nhiên điều chắc chắn là người tiêu dùng sẽ không còn vung tay mua sắm nhiều như trước

Xét theo một chiều hướng khác, trong thời gian tới, người tiêu dùng có những xu hướng quan trọng như: quan tâm nhiều hơn đến việc tiết kiệm năng lượng - sử dụng năng lượng xanh, mua sắm trực tuyến nhiều hơn, hướng tới việc

tự phục vụ - sáng tạo sản phẩm và cùng nhau tạo nên ý nghĩa của thương hiệu

Ngoài việc chịu ảnh hưởng của các xu hướng chung của người tiêu dùng thế giới, người tiêu dùng tại từng thị trường còn có những đặc điểm đặc thù riêng Ví dụ, tại Trung Quốc, người tiêu dùng có đòi hỏi, kỳ vọng rất cao (họ không sẵn sàng chấp nhận những sản phẩm lỗi thời, kém chất lượng như mọi người vẫn nghĩ), đồng thời họ cũng là những người mặc cả số 1 (do hạn chế về ngân sách chi tiêu), kém trung thành với nhãn hiệu (do vẫn quen mua những sản phẩm không có thương hiệu)

+ Tại Anh, 43% trong tổng số người tiêu dùng được hỏi ý kiến cho biết sẽ

ưu tiên tiết kiệm thay vì chuyển tiền vào quỹ dự phòng, nên đã tăng mạnh so với mức 15% năm ngoái Trong khi đó tại Hoa Kỳ, 1/3 trong số những người được hỏi cho biết họ đang sử dụng thẻ ghi nợ nhiều hơn thẻ nợ và hoạt động giao dịch trên thẻ ghi nợ dự kiến tăng gần 60% trong khoảng thời gian gần đây

+ Tại Hoa Kỳ, 26% những người sử dụng Internet đã mua hạt giống rau trong năm ngoái; 19% mua phân bón cho rau và hoa trong vườn nhà và 27% thích trồng rau tại nhà Tại Anh, hiện 1/5 tổng số người tiêu dùng “tự sản, tự tiêu” rau và trái cây trồng trong vườn nhà

Những vấn đề quan tâm của khách hàng khi mua sắm trực tuyến:

Giá cả: Giá cả là vấn đề hàng đầu mà người tiêu dùng quan tâm khi đưa

ra các quyết định mua sắm trực tuyến Sự minh bạch và rõ ràng trong giá cả là chìa khóa của thế giới bán lẻ trực tuyến, bởi việc so sánh giá cả các món hàng, dịch vụ trên Internet dễ dàng hơn rất nhiều so với thế giới thực Các website bán hàng nên đề cập đến các mức giá trong các ngày trước, hoặc tập trung vào “ngày khuyến mãi nào đó trong tuần” nhằm thỏa mãn những khách hàng nhạy cảm về giá

Miêu tả hàng hóa: hơn 12% phản hồi của người tiêu dùng về các website

bán hàng liên quan đến việc thiếu những thông tin miêu tả rõ ràng, đầy đủ về sản phẩm Phần miêu tả phải thật cụ thể, để người xem cảm giác như đang được người bán hàng tư vấn trực tiếp Điều này đặc biệt quan trọng với các website bán hàng thời trang, bởi “phần lớn phản hồi về các website bán lẻ hàng thời trang đều thiếu thông tin về kích cỡ quần áo, và đó được xem là lý do chính khiến khách hàng rời khỏi trang mà không ra lệnh mua” Ngoài ra, những thông tin như chất liệu, nguồn gốc xuất xứ hàng hóa cũng là điều mà các website bán hàng nên có

Thông tin hàng còn trong kho: việc biết rõ hàng còn hay đã hết rất quan

trọng để khách truy cập vào website ra quyết định mua hàng Nếu một sản phẩm