thực trạng và giải pháp cho các NHTM hiện nay - nhóm 1

giảm liên tục của lãi suất đi cùng với lạm phát tăng thấp và không có dấu hiệubùng phát như mấy năm về trước.“Việc người gửi tiền đón nhận thông tin hạ lãi suất một cách chủ động, cùng v

5 Lê Văn Kiểm CQ

6 Nguyễn Văn Lâm CQ521956

7 Vũ Thị Việt Linh CQ532297

8 Vũ Thùy Linh CQ532286

9 Bùi Thanh Mai CQ532436 (Nhóm trưởng)

10.Nguyễn Tuấn Tài CQ

11.Meng Li Hour CQ

BẢNG PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC

Thực trạng huy động vốn của các NHTM hiện nay Nguyễn Việt Anh

Nguyễn Văn Dũng

Vũ Thùy Linh Giải pháp huy động vốn của các NHTM hiện nay Bùi Thanh Mai

Đinh Đức Hóa

Ví dụ cụ thể (ngân hàng Vietcombank) Vũ Thị Việt Linh

Nguyễn Tuấn Tài

Ví dụ củ thể (ngân hàng Maritimebank) Lê Văn Kiểm

Nguyễn Văn Lâm

Meng Li Hour

I Thực trạng huy động vốn của các NHTM

1 Tổng quan nghiệp vụ huy động vốn của các NHTM

Trong quá trình phát triển nền kinh tế xã hội ở Việt Nam hiện nay, nhu cầu về vốnluôn là vấn đề được ưu tiên hàng đầu trước khi bắt đầu một năm tài khóa mới Đềcập tới vấn đề này để cho thấy việc phát triển kinh tế xã hội, việc phát triển của cácdoanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào nguồn vốn Đặc biệt là các NHTM, một chếtài trong thị trường tài chính, hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ thì vốncàng đóng một vai trò hết sức quan trọng Hoạt động chính của NHTM là cho vay,tức là cung cấp vốn thu lãi Vì thế để đáp ứng đủ nhu cầu vốn của thị trường,NHTM phải huy động vốn từ bên ngoài Nói cách khác, ngân hàng muốn tồn tại

và phát triển thì việc huy động vốn đống một vai trò then chốt Mặt khác, các tổchức tín dụng, đặc biệt là các NHTM phát triển là tiền để cho thị trường vốn phát

triển Qua đó tạo điều kiện tốt nhất cho sự phát triển của nền kinh tế xã hội Nóinhư trên để chúng ta thấy rằng việc huy động vốn của các NHTM mang một tínhchất quan trọng như thế nào trong sự phát triển của nền kinh tế hiện nay.

Nghiệp vụ huy động vốn tuy không mang lại lợi nhuận trực tiếp cho ngân hàngnhưng nó là nghiệp vụ rất quan trọng Không có nghiệp vụ huy động vốn coi nhưkhông có hoạt động của NHTM Khi thành lập, ngân hàng phải có 1 số vốn điều lệ.Nhưng số vốn này chỉ đủ để đầu tư cho các tài sản cố định như trụ sở, văn phòng,máy móc, thiết bị chứ chưa đủ vốn để ngân hàng có thể tiến hành các hoạt độngkinh doanh như cấp tín dụng và cấp các hoạt động ngân hàng khác Để có vốn thựchiện các hoạt động này, ngân hàng phải huy động vốn từ khách hàng Nghiệp vụhuy động vốn góp phần mang lại cho ngân hàng thực hiện các nghiệp vụ kinhdoanh khác Không có nghiệp vụ huy động vốn, NHTM sẽ không đủ nguồn vốn đểtài trợ cho hoạt động của mình Mặt khác, thông qua nghiệp vụ huy động bốnNHTM có thể đo lường được uy tín cũng như sự tín nhiệm của khách hàng đối vớingân hàng Từ đó, NHTM có các biện pháp không ngừng hoàn thiện hoạt động huyđộng vốn để giữ vững và mở rộng quan hệ với khách hàng Như thế nghiệp vụ huyđộng vốn đã giải quyết đầu vào cho ngân hàng

Hoạt động huy động vốn là một trong những hoạt động chủ yếu và quan trọng nhấtcủa NHTM Hoạt động này mang lại nguồn vốn để ngân hàng có thể thực hiện cáchoạt động khác như cấp tín dụng và cung cấp các dịch vụ ngân hàng cho kháchhàng Theo quy định của pháp luật thì NHTM được huy động vốn dưới các hìnhthức sau đây:

- Nhận tiền gửi của các tổ chức, cá nhân và các tổ chức tín dụng khác dưới

các hình thức gửi tiền không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiềngửi khác

- Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và giấy tờ có giá khác để huy

động vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước khi được thốngđốc NHNN cho phép

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, huy động vốn của toàn hệ thống năm 2012tăng khoảng 16% Còn theo báo cáo tài chính của các ngân hàng lớn ( ngoại trừ ởngân hàng ACB sụt giảm do xảy ra “khủng hoảng” hồi quý 3) huy động vốn năm

2012 tăng khá mạnh, có ngân hàng đạt mức tăng trên dưới 100% so với năm 2011

Dẫn đầu hệ thống là mức tăng huy động vốn tại ngân hàng SHB Theo báo cáo hợpnhất của nhà băng này, huy động vốn đã tăng 123% và đạt 77.598 tỷ đồng Nguyênnhân chủ yếu là do nguồn tiền gửi tăng mạnh sau khi hợp nhất với Habubank

Đứng thứ hai là ngân hàng VPBank Theo số liệu mà ngân hàng này công bố tạibuổi tổng kết hoạt động năm 2012, huy động vốn đã tăng tới 88% trong năm qua,lên 60.000 tỷ đồng

Sacombank cũng là ngân hàng có tốc độ tăng huy động cao, tới 43,5% và đạt107.746 tỷ đồng

Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB) đạt tốc độ tăng trưởng huy động vốn 31,5%trong khi tại Eximbank là 30%

Nhiều ngân hàng khác cũng đạt mức tăng huy động vốn trên 20% như BIDV với26%; Agribank 21,5%; Techcombank 25,7%; Vietcombank 25,3% Ngân hàngVietinbank trong khi đó chỉ đạt mức tăng 12,1%

b) Năm 2013

Theo số liệu của NH Nhà nước, tính đến cuối tháng 8-2013, huy động vốn của toàn

hệ thống NH tăng 9,5%/năm, trong khi dư nợ cho vay chỉ tăng 5,4% Trong đó, dư

nợ cho vay của 4 NH: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ðầu tư và Phát triển,Công Thương và NH Phát triển nhà ÐBSCL chiếm tới 44% toàn hệ thống nhưnggần như không tăng trưởng tín dụng

Trong khi đó, 6 tháng đầu năm 2013, NH Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) tăngtrưởng tín dụng 13,4%, LienVietPostBank tăng 43%, NH Nam Á tăng 12%

2.2 Thực trạng hoạt động huy động tiền gửi của các NHTM :

a) Năm 2012

Tại thời điểm cuối tháng 9/2012, lãi suất huy động VNDkỳ hạn dưới 12 thángtương đối ổn định, lãi suất tiền gửi trên 12 tháng tăng nhẹ Một số ngân hàng nhưNgân hàng TMCP Á Châu, Sài gòn Thương tín, Eximbank, Phương Tây… có lãisuất huy động cao nhất là 12,5-13%/năm ở kỳ hạn 12 tháng, 13 tháng

Lãi suất tiền gửi phổ biến không kỳ hạn ở mức 1-2%/năm; kỳ hạn dưới 01 tháng2%/năm; từ 1 tháng đến dưới 12 tháng 8,8-9%/năm, từ 12 tháng trở lên10-13%/năm Trong khi đó, lãi suất huy động USD phổ biến 2%/năm đối với tiềngửi của dân cư và 0,5% - 1%/năm đối với tiền gửi của tổ chức kinh tế.

Trước đó, các báo cáo về tình hình tài chính, tiền tệ trong nước và thế giới hàngtháng Trung tâm thông tin công nghiệp và thương mại thuộc Bộ Công Thươngcũng ghi nhận sự ổn định của mặt bằng lãi suất, bất chấp các sự kiện tiêu cực trongngành ngân hàng Đây là một yếu tố có tác động tích cực đến nền kinh tế vốn đangrất khó khăn hiện nay

Về cơ bản, trong nhiều tháng qua huy động vốn tại các NHTM vẫn tương đối ổnđịnh, tiền gửi tiết kiệm chủ yếu được gửi bằng VND do VND vẫn được lợi thế nhờchênh lệch lãi suất lớn so với gửi bằng USD, bên cạnh đó, lạm phát mặc dù tăngtrở lại trong tháng 8/2012 những dự báo cả năm 2012 chỉ ở mức 8% giúp củng cốsức mua của VND

Ở thời điểm cuối tháng 8/2012, mặc dù sự việc ông Nguyễn Đức Kiên bị bắt đãkhiến một bộ phận người gửi tiền rút khỏi ngân hàng ACB, tuy nhiên, trong bốicảnh các kênh đầu tư khác vẫn kém hấp dẫn và nhiều rủi ro, tiền gửi tiết kiệm đượcrút ra và chuyển sang gửi tại các NHTM khác chứ không bị chảy ra các kênh đầu

tư khác Ngoài ra, sau khi NHNN thực hiện các biện pháp bình ổn thị trường thìviệc huy động vốn tại ACB đã trở lại hoạt động bình thường

Lãi suất huy động và cho vay USD trong tháng 8/2012 không thay đổi so với tháng7/2012 Lãi suất huy động USD phổ biến 2%/năm đối với tiền gửi của dân cư và0,5% - 1%/năm đối với tiền gửi của tổ chức kinh tế Lãi suất cho vay USD ổn định

so với tuần trước phổ biến ở mức 5-7%/năm đối với ngắn hạn; 6-8%/năm đối vớitrung và dài hạn

Tuy nhiên, trong khi lãi suất đang khá ổn định hiện nay, lãi suất huy động đangvượt trần trở lại

2012 là năm đánh dấu lượng tiền gửi tiết kiệm tăng cao

Tăng trưởng huy động tiền gửi của 10 ngân hàng tốp đầu trong năm 2012

Về con số tuyệt đối trong huy động vốn, Agribank dẫn đầu hệ thống ngân hàng với540.000 tỷ đồng của khách hàng gửi trong năm vừa qua Đứng thứ hai là BIDV với360.167 tỷ

Vị trí thứ 3 và thứ 4 thuộc về Vietinbank và Vietcombank với lần lượt 288.271 tỷđồng và 284.514 tỷ đồng

Trong số các ngân hàng lớn thì ACB chứng kiến luồng tiền rút ra khá mạnh sau sự

cố hồi tháng 8 (bắt một số nguyên lãnh đạo của ngân hàng) So với cuối năm 2011,lượng tiền của khách hàng gửi tại ACB giảm 11,9% Dù lượng tiền khách gửi giảmsong xét về tổng huy động vốn thì ACB lại đứng thứ 5 trong số các ngân hàng hútkhách gửi tiền nhất

Ngân hàng Quân đội đã huy động được 117.747 tỷ đồng từ khách hàng trong năm

2012 trong khi Techcombank là 111.462 tỷ đồng và Sacombank là 107.746 tỷđồng

Ngân hàng Eximbank lại nằm ở tốp dưới so với các ngân hàng khác về huy độngvốn khách hàng Năm 2012, ngân hàng dự kiến sẽ hợp nhất với Sacombank trongvòng 3-5 năm tới này chỉ huy động được 70.458 tỷ đồng

Theo nhận định của các lãnh đạo ngân hàng, huy động vốn tại các ngân hàng đềutăng từ mạnh đến rất mạnh Nguyên nhân là do tiền gửi tiết kiệm được xem là kênhđầu tư hiệu quả nhất trong bối cảnh thị trường chứng khoán sụt giảm, bất động sảnđóng băng, ngoại tệ ít biến động còn thị trường vàng thì bị siết chặt do NHNNmạnh tay quản lý.

c) Năm 2013: Lãi thấp nhưng tiền gửi vẫn tăng

Theo số liệu mới nhất của NHNN, tính đến 12/12/2013, mặc dù lãi suất huy độnggiảm nhưng huy động vốn tăng 15,61% so với 2012, trong đó huy động vốn VNDtăng 11,63% và ngoại tệ tăng 12,43% Thanh khoản VND của toàn hệ thống đượccải thiện hơn

Nhận xét:

Lãi suất và hành vi của người gửi tiền tác động đến nhau trên nguyên tắc “bấtthành văn” mà có lẽ đúng với mọi nền kinh tế: lãi suất cao hơn thì người gửi tiền sẽgửi tiết kiệm nhiều hơn Tuy nhiên, trong thực tế, cũng đã có nhiều nghiên cứu chothấy, ảnh hưởng của lãi suất đến phản ứng của người gửi tiền không phải lúc nàocũng theo chiều thuận và có thể không giống nhau giữa các thời kỳ

Điều này xem ra khá đúng ở Việt Nam trong 2 năm trở lại đây trong bối cảnh lãisuất huy động liên tục giảm (7 lần) nhưng huy động tiền gửi vẫn duy trì xu hướngtăng trưởng khá tốt.

Chỉ hơn một rưỡi năm về trước, nếu một NHTM đưa ra lãi suất huy động 8%/nămtrên thị trường thì chắc chắn sẽ bế tắc trong khâu huy động, bởi trần lãi suất kỳ hạn

12 tháng khi đó là 14%/năm và nếu muốn huy động dưới mức đó thì chẳng có aigửi tiền Thế nhưng đến nay, “nghịch cảnh” kỳ hạn càng ngắn lại được hưởng lãisuất càng cao không còn, nhiều ngân hàng thậm chí còn đủng đỉnh với việc huyđộng dưới trần 7%/năm cho kỳ hạn 6 tháng trở xuống

Nguồn: WorldBank, Tổng cục Thống kê và tổng hợp của cơ quan BHTG

Quan sát phản ứng của người gửi tiền trên toàn hệ thống từ đầu năm 2012 đến nay,chúng ta rút ra hai nhận định:

- Một là, biến động lãi suất huy động có tác động đến hành vi người gửi

tiền, tăng trưởng và cấu trúc tiền gửi bằng đồng VND;

- Hai là, việc hạ lãi suất tác động tới người gửi tiền nhưng không đến mức

quá mạnh khiến dòng tiền chảy ra khỏi hệ thống ngân hàng, dù rằngngười gửi tiền vẫn có những lựa chọn khác nhau khi gửi tiền vào

Để chứng minh cho các nhận định này, ta xét đến phản ứng tức thời của người dânkhi ngân hàng giảm lãi suất là hạn chế gửi tiền ngân hàng Tuy nhiên, các phảnứng này thường chỉ ngắn hạn và mang tính thời điểm.

Cụ thể: sau khi tốc độ tăng trưởng tiền gửi giảm ở một số thời điểm đầu năm 2012khi các quyết định hạ trần lãi suất huy động được đưa ra, số lượng tiền gửi lại cóchiều hướng gia tăng trở lại khi lãi suất ổn định ở mức mới Sau khi người gửi tiềnquen với việc lãi suất giảm, thì từ tháng 7/2012 đến tháng 12/2012, tốc độ tăngtrưởng tiền gửi từ mức 1,33% lên mức 6,25%; hay từ tháng 1/2013 đến tháng3/2013, con số này tăng từ mức 0,85% lên mức 3,49%

Diễn biến này là do người gửi tiền thường có tâm lý phản ứng ngay lập tức với cácthông tin về lãi suất Chẳng hạn rút tiền gửi ra hay nghe ngóng chưa gửi thêmnữa… Nhưng sau một thời gian ngắn, người gửi tiền thích ứng và chấp nhận điềukiện lãi suất mới nên họ lại có nhu cầu gửi tiền trở lại

Một lý do quan trọng khác là nền kinh tế đang ở giai đoạn tăng trưởng chậm, cáckênh đầu tư khác như bất động sản, chứng khoán, vàng hoặc èo uột, bấp bênh hoặcrất khó sinh lời như trước trong khi tiềm ẩn nhiều rủi ro nên người dân vẫn lựachọn gửi tiền tiết kiệm tại ngân hàng - một trong những cách đầu tư mang lại nhunhập ổn định và “đỡ đau đầu” nhất

Hiện nay hệ thống đang dần ổn định

Với chính sách sử dụng trần lãi suất huy động đối với kỳ hạn ngắn (6 tháng trởxuống) và lãi suất kỳ hạn trên 6 tháng do NHTM tự quyết định, tiền gửi đã đượcdịch chuyển sang kỳ hạn dài hơn Vòng quay vốn huy động thị trường 1 năm 2012

đã giảm từ 21,97 lần (năm 2011) xuống mức 19,16 lần Điều này cho thấy kỳ hạntiền gửi năm 2012 dài hơn năm 2011 – đây là tín hiệu tích cực đối với thanh khoảncủa hệ thống, đồng thời cho thấy cấu trúc tiền gửi đã biến động theo hướng ổn địnhhơn Khi nguồn vốn huy động ổn định và dài hạn hơn, cũng giúp các ngân hàng có

cơ sở để chủ động hơn trong sử dụng vốn

Quan trọng hơn, việc hạ lãi suất liên tục nhưng với các bước đi nhỏ, linh hoạt vàphù hợp của NHNN, dù có tác động nhất định đến người gửi tiền nhưng không quámạnh khiến dòng tiền ra khỏi hệ thống Theo NHNN, tính đến giữa tháng 9/2013,tiền gửi VND từ dân cư tăng 13,78% so với cuối năm 2012 Điều đó cho thấy,kênh tiền gửi tiết kiệm vẫn là lựa chọn của đa số người dân Một trong nhữngnguyên nhân chính là vì người dân đã có một thời gian “làm quen” với xu hướng

giảm liên tục của lãi suất đi cùng với lạm phát tăng thấp và không có dấu hiệubùng phát như mấy năm về trước.

“Việc người gửi tiền đón nhận thông tin hạ lãi suất một cách chủ động, cùng với kỳvọng về lạm phát sẽ ổn định đã khiến lãi suất huy động tuy hạ nhưng tác độngkhông quá lớn để nguồn vốn chảy ra khỏi hệ thống ngân hàng”

Những phân tích ở trên cho thấy chính sách lãi suất linh hoạt giai đoạn 2012 –

2013 đã tác động tích cực trực tiếp tới hành vi người gửi tiền và lượng tiền gửi trên

2 phương diện: Một mặt, lãi suất giảm góp phần giảm chi phí tín dụng qua đó thúcđẩy tăng trưởng kinh tế Mặt khác, đối với ngân hàng, việc lãi suất giảm nhưng hệthống vẫn duy trì được nguồn vốn ổn định từ dân cư với cấu trúc tiền gửi thay đổitheo hướng ổn định và tích cực hơn là điều đáng mừng, giúp rút ngắn khoảng cách

kỳ hạn giữa tài sản có và tài sản nợ, đồng thời giúp tăng khả năng thanh khoản chocác ngân hàng

Người gửi tiền với vai trò là đối tượng chính cung cấp nguồn vốn cho hoạt độngngân hàng vẫn luôn được xem là nhân tố quan trọng góp phần cho việc duy trì ổnđịnh hệ thống ngân hàng Để hiệu quả chính sách tiếp tục được tăng cường, nhiều ýkiến cho rằng việc điều chỉnh giảm lãi suất cần tiến hành theo các bước trên cơ sởmột lộ trình và thông điệp rõ ràng, bám sát thị trường và các diễn biến kinh tế vĩ

mô như đã làm trong thời gian vừa qua để giúp người gửi tiền chủ động thích ứngvới sự thay đổi lãi suất

Bởi vậy, việc làm sao để mối quan hệ giữa điều hành chính sách lãi suất và hành vicủa người gửi tiền luôn gắn chặt với nhau theo hướng tích cực, đồng thời phấn đấuđạt tới sự hài hòa cao nhất về lợi ích giữa người gửi tiền, ngân hàng và khách hàngvay – dù đã làm tốt trong thời gian qua vẫn là bài toán luôn song hành cùng với sựphát triển của hệ thống ngân hàng và nền kinh tế

2.3 Thực trạng huy động vốn bằng việc phát hành giấy tờ có giá và

các công cụ nợ.

Các giấy tờ có giá là các công cụ Nợ do ngân hàng phát hành để huy động vốn trênthị trường Nguồn vốn này tương đối ổn định để sử dụng cho một mục đích nào đó

Lãi suất của loại này phụ thuộc vào sự cấp thiết của việc huy động vốn nên thườngcao hơn lãi suất tiền gửi có kỳ hạn thông thường.

Các giấy tờ có giá do NHTM phát hành gồm kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiềngửi có mệnh giá

Có thể thấy với tính chuyên nghiệp cao với uy tín lớn trên thị trường tài chính vàcác mối quan hệ rộng rãi của NHTMm hoạt động phát hành chứng khoán của cácNHTM có nhiều lợi thế hơn các doanh nghiệp thông thường khác, bên cạnh đóNHTM có thể tự đứng ra phát hành làm giảm chi phí huy động vốn Do vậy, chứngkhoán của các NHTM phát hành dễ dàng được chấp nhận hơn so với các doanhnghiệp khác

Về thực trạng phát hành huy động vốn của ngân hàng qua phát hành công cụ nợđược thể hiện qua các sự kiện tiêu biểu của các năm như sau:

Những cổ phiếu ngân hàng tăng giá mạnh nhất nửa năm

Thay đổi

Những cổ phiếu ngân hàng thanh khoản cao nhất sàn

Mã CK Sàn Khối lượng giao dịch

Đợt phát hành này diễn ra vào ngày 10/5 tại các thị trường châu Âu, châu Á và Mỹ,được tư vấn bởi hai ngân hàng lớn của Anh là Barclays Capital và HSBC Hiện tại,hãng định mức tín nhiệm Moody’s Investors Service dành cho VietinBank điểm tínnhiệm dài hạn hạng B1, còn Standard & Poor’s đánh giá số trái phiếu vừa pháthành của ngân hàng này ở mức B+, đồng nghĩa với việc cho rằng, đây là loại tráiphiếu có thể đầu cơ.

Đây là trái phiếu quốc tế đầu tiên của một định chế tài chính Việt Nam, đóng gópvào việc thiết lập một chuẩn mục tiêu quan trọng cho thị trường vốn đang pháttriển của Việt Nam.Trái phiếu được thanh toán hai lần một năm khi đến kỳ thanhtoán lãi suất VietinBank sẽ sử dụng nguồn vốn ròng nhận được từ giao dịch chủyếu đối với các khoản cho vay khách hàng và cho các mục đích chung của ngânhàng

Năm 2012

Ngày 2/8, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)

đã phát hành thành công trái phiếu đợt 1/2012.Cụ thể, BIDV đã huy động thànhcông 2.030 tỷ đồng trái phiếu, với kỳ hạn 2 năm và 3 năm Đây là loại trái phiếukhông có bảo đảm và không phải là nợ thứ cấp của tổ chức phát hành BIDV chobiết, số tiền thu được sẽ được ngân hàng sử dụng để bổ sung vào nguồn vốn trungdài hạn, cơ cấu lại nguồn vốn nhằm đáp ứng nhu cầu cho vay các dự án trung dàihạn và đảm bảo các chỉ tiêu an toàn vốn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

Cũng theo BIDV, đợt phát hành đã thu hút sự quan tâm của thị trường, khối lượngtrái phiếu đặt mua của các nhà đầu tư cao hơn so với khối lượng trái phiếu dự kiếnchào bán ban đầu Đây là giao dịch phát hành trái phiếu thành công đầu tiên của tổ

chức tín dụng từ năm 2011 và cũng là giao dịch phát hành trái phiếu doanh nghiệpđạt khối lượng lớn nhất từ đầu năm 2012 đến nay.

Trước đó, BIDV đã mời các nhà thầu trong và ngoài nước có đủ điều kiện và khảnăng tham gia dự thầu để lựa chọn tổ chức tư vấn thu xếp phát hành trái phiếuquốc tế BIDV Được biết, BIDV cũng vừa thông báo lưu ký trên 2,3 tỷ cổ phiếu,với mã chứng khoán BID

Năm 2013

Các ngân hàng thương mại cũng đang gia nhập vào làn sóng huy động vốn tráiphiếu, nhằm tận dụng thị trường phát hành đang thuận lợi và chuẩn bị cho sự phụchồi của tín dụng

Từ đầu tháng này, cả hai ngân hàng VPBank và HDBank đều đã gửi tới nhà đầu tưcác tài liệu về trái phiếu do ngân hàng này phát hành, theo các nguồn tin liên quanđến đợt phát hành VPBank dự định phát hành trái phiếu kỳ hạn 3 năm, HDBank

dự kiến phát hành 1.500 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 2, 3 và 5 năm

Hai đợt phát hành này đều phục vụ cho hoạt động cho vay trung và dài hạn củangân hàng VPBank dự kiến sử dụng số tiền thu được từ việc bán trái phiếu để “giatăng nguồn vốn trung dài hạn nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh, cho vaycác dự án tín dụng trung dài hạn”, còn HDBank “tiếp tục mở rộng cho vay trungdài hạn nhằm hỗ trợ khách hàng đầu tư phát triển kinh doanh”, theo tài liệu sơ bộcủa hai đợt phát hành

Thực tế, cả hai ngân hàng VPBank và HDBank đến nay đều có vẻ không bị thiếuhụt nguồn vốn trung và dài hạn Tính đến cuối tháng 6/2013, tỷ lệ sử dụng nguồnvốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn của VPBank chỉ là 13,72%, thấp hơn nhiều sovới quy định tối đa của Ngân hàng Nhà nước là 30% Trong khi đó, tỷ lệ này củaHDBank tính đến cuối năm 2012 thậm chí là 0%, tính đến cuối năm 2011 cũng rấtthấp, chỉ là 4,89%

Việc huy động thêm vốn qua trái phiếu của VPBank và HDBank do đó được cho làđộng thái đón đầu sự phục hồi của nhu cầu tín dụng trung và dài hạn trong tươnglai gần Mặc dù tín dụng nhìn chung vẫn tắc nghẽn và các ngân hàng thương mạivẫn đang thừa thanh khoản, lượng thanh khoản thừa này đa phần lại là vốn ngắnhạn có kỳ hạn dưới 1 năm

“Việc ngân hàng huy động vốn trái phiếu trong thời điểm tín dụng tắc nghẽn nhưhiện tại, hoặc là để cải thiện tỷ lệ dùng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn,hoặc là để đón đầu sự tăng trưởng tín dụng cuối năm nay hoặc đầu năm sau”, lãnhđạo khối nguồn vốn của một ngân hàng nói

Sự tham gia của các ngân hàng đang khiến thị trường phát hành của trái phiếudoanh nghiệp càng trở nên sôi động về cuối năm Mặt bằng lãi suất xuống thấp chophép doanh nghiệp huy động vốn rẻ, trong khi trái phiếu chính phủ trở nên kémhấp dẫn giúp cho nhà đầu tư chuyển sang trái phiếu doanh nghiệp nhiều hơn - haiyếu tố này đang thúc đẩy các doanh nghiệp lớn và đến nay là cả các ngân hàngtranh thủ huy động vốn qua công cụ này.

Đợt phát hành của VPBank được đăng ký mua khá nhiều, một nguồn tin liên quanđến đợt phát hành cho biết Trong đó, lãi suất cho kỳ thanh toán đầu tiên đượcđăng ký ở khoảng 9,5-10%/năm, các kỳ sau thả nổi với biên lãi suất 2,5%/năm.Bên cạnh đó, một ngân hàng cỡ trung cũng đang được cho là đang chuẩn bị mộtđợt phát hành tương tự

“Thị trường nhìn chung đang thuận lợi, nên các ngân hàng cũng tranh thủ huy độngvốn rẻ Với biên lãi suất huy động khoảng 2,5%/năm, đến khi tín dụng phục hồi,các ngân hàng cho vay ra với biên lãi suất 3 - 4%/năm là có thể thu lãi tốt”, lãnhđạo ngân hàng trên cho biết

Phó tổng giám đốc một ngân hàng khác nhận xét: “cá nhân tôi cho rằng, thời điểmnày, ngân hàng nào chuẩn bị sẵn sàng nguồn vốn trung dài hạn là thông minh Hiệnnay, việc thiếu vốn trung và dài hạn chưa được bộc lộ rõ, nhưng khi kinh tế hồiphục trở lại, nguồn cung vốn trung dài hạn sẽ trở nên rất cần thiết”

Đối với VPBank, ngân hàng này đã tăng nhẹ cho vay trung và dài hạn trong thờigian gần đây Năm 2012, Ngân hàng có 38% tổng dư nợ là cho vay trung và dàihạn, cao hơn so với tỷ lệ 31% hồi năm 2011 Sáu tháng đầu năm 2013, tỷ trọng nàytăng tiếp lên 39%

Ngược lại, HDBank hiện vẫn tập trung rất nhiều vào các khoản cho vay ngắn hạn

Tỷ trọng cho vay trung dài hạn của năm 2012 đã tụt mạnh xuống chỉ còn 16,9% sovới tỷ trọng 27,3% năm 2011

Bên cạnh những ngân hàng phát hành trái phiếu lãi suất thả nổi để tăng vốn trung

và dài hạn, có một vài ngân hàng khác đã hoặc đang phát hành trái phiếu lãi suất cốđịnh kỳ hạn 10 năm để tăng hệ số an toàn vốn (CAR) VPBank cũng đang pháthành trái phiếu 10 năm, tương tự đợt của BIDV Tuy nhiên, hệ số an toàn vốn hợpnhất 6 tháng năm 2013 của ngân hàng này đã khá cao, đạt 11,4%

2.4 Thực trạng huy động vốn từ NHNN và các tổ chức tín dụng

Lãi suất liên ngân hàng

Thời gian trước, thị trường liên ngân hàng liên tục nổi sóng Có thời điểm, lãi suấttrên thị trường liên ngân hàng lên đến 25-27%/năm Sở dĩ như vậy là do, thời gianqua, việc thắt chặt tiền tệ để kiềm chế lạm phát của NHNN đã khiến một số ngânhàng nhỏ gặp khó khăn về thanh khoản Tuy nhiên, do bất lợi về thương hiệu,mạng lưới, nên những ngân hàng này khó có thể cạnh tranh được với các ngânhàng lớn trong việc huy động vốn, nhất là khi công cụ cạnh tranh hiệu quả nhất -lãi suất đã bị phế bỏ do NHNN ấn định trần lãi suất huy động tối đa chỉ là14%/năm Việc vay vốn của NHNN trên thị trường mở (OMO) cũng khó phần docác ngân hàng thiếu giấy tờ có giá để giao dịch; phần do NHNN cũng chủ trươnghạn chế lượng tiền cung ứng để kiềm chế lạm phát Khó khăn về thanh khoảnkhiến các NHTMCP nhỏ thường xuyên phải lên thị trường liên ngân hàng để vaymượn, "ăn đong từng bữa".

Sẽ chẳng có gì đáng nói nếu những NHTM lớn thông cảm, chia sẻ với cácNHTMCP nhỏ Thế nhưng, nhiều ngân hàng dư vốn lợi dụng tình cảnh này, chémđẹp những NHTM thiếu vốn Lãnh đạo của một NHTM đã từng tuyên bố, lãi suấthuy động cao đến 20-21%/năm cho vay ra quá rủi ro, đẩy vốn lên thị trường liênngân hàng có lợi hơn nhiều, vừa đảm bảo lợi nhuận vừa an toàn và đẩy rủi ro chocác ngân hàng đi vay Theo đó, các NHTM có lượng vốn dồi dào với hàng trămnghìn tỷ đồng đã sử dụng lợi thế này để "chém đẹp" các NHTM thiếu hụt vốn tạmthời

Thực trạng này chẳng những làm mất đi ý nghĩa vốn có của thị trường liên ngânhàng là nơi vay mượn vốn ngắn hạn giữa các ngân hàng với nhau, là nơi "bấu víu"của các ngân hàng tạm thời thiếu thanh khoản Không những vậy, việc làm này cònkhiến đồng vốn chỉ chạy lòng vòng trong các ngân hàng mà không đi vào nền kinh

tế, phục vụ phát triển sản xuất kinh doanh

Lãi suất trên thị trường LNH có những thay đổi lớn, liên tục do ngân hàng nhànước điều chỉnh cặp Ls chỉ đạo nhằm thực hiệ các mục tiêu CSTT của NHNN.Như trong năm 2008, cầu về vốn của các TCTD tăng cao đã gây ra 1 cuộc chạyđua lãi suất trên thị trường liên ngân hàng đẩy lại suất BQ LNH lên rất cao, NHNN

đã pahir từng bước giảm LSTCK và lãi suất TCV nhằm tạo thêm VLD cho cácTCTD có thể bù đắp kahr năng thanh toán và cung cấp vốn cho nền kinh tế Haykhi nền kinh tế rơi vào khủng hoảng (2009-2010), lạm phát ở mức quá cao, đểkiềm chế lạm phát, NHNN thực thi chính sách tiền tệ thắt chặt, liên tục nângLSTCK, LSTCV ( từ 6% cuối ănm 2009 lên 13% năm 2010), LSTCV từ 8% ( cuối

năm 2009 lên 15% năm 2010) Vào năm 2012, NHNN 6 lần hạ trần lãi suất,LSTCK, LSTCV cũng giảm xuống kéo theo xu hướng giảm của lãi suất liên ngânhàng.

Lãi suất liên ngân hàng cũng biến động theo mùa vụ, Ví dụ như vào những thángcuối năm, giáp tết nguyên đán, nhu cầu VLĐ của các TCTD tăng cao, đẩy lãi suấttrên thị trường liên ngân hàng tăng theo

Lãi suất kỳ hạn ngắn thường có biên độ dao động lớn hơn so với lãi suất các kỳhạn dài chứng tở các giao dịch cho vay và gửi tiền liên ngân hàng chủ yếu để bùđắp các khoản thiếu hụt

Doanh số giao dịch

Trên thị trường này, có sự tham gia cảu các NHTW và trên 100 TCTD ( trong đóNHTM chiếm trên 90%) Các TCTD xác định hạn mức tín dụng cho đối tác ( dựatrên mức độ tín nhiệm, quy mô ) Các giao dịch cho vay, nhận gửi tiền trongphạm vi hạn mức tín dụng thì không phải thế chấp, ngoài hạn mức thì phải có thếchấp bằng GTCG hoặc kí quỹ

Thời hạn cho vay, gửi tiền phổ biến là dưới 3 tháng, chủ yếu là dưois 1 tháng( chiếm trên 80% tổng số doanh số giao dịch, giao dịch qua đêm khoảng 40-50%tổng số giao dịch )

Hình thức giao dịch chủ yếu là gửi và nhận tiền gửi (khoảng 80-90% tổng doanh sốgiao dịch hàng tháng của các TCTD), mang tính mùa vụ cao, đặc biệt vào cuốinăm Doanh số giao dịch bình quân tháng tang với tốc độ khá nhanh và ổn địnhcho thấy một sự tăng trưởng khá ổn định của thị trường cho vay và nhận tiền gửiliên ngân hàng, và rộng hơn là thị trường tiền tệ VIệt Nam Có được điều này cũngnhờ chính sách điều hành khá linh hoạt của NHNN

Trong giai đoạn 2009 – 2011, nhu cầu thanh khoản đã khiến lãi suất trên thịtrường LNH có lúc đã vọt lên 30% cho kỳ hạn 1 tháng Để ngân hàng tránh bị thuathiệt lãi suất tín dụng cho vay đói với nền kinh tế ( doanh nghiệp, cá nhân) cũng bịđảy lên cao hơn Các DN không thanh toán được làm phát sinh nợ xấu, vốn bị ứđọng trong các khoản nợ này làm phát sinh nhu cầu lớn về VKD, và dẫn đến mộtcuộc chạy đua lãi suất trên TTLNH

Trong điều kiện nền kinh tế khó khăn nhưng LS tiền gửi cao, nảy sinh nguy

cơ các TCTD cho nhâu vay để kiếm lời thay vì cung cấp vốn cho nền kinh tế Do

đó thông tư 21/2012/TT-NHNN được ban hành, theo đó, cấm các TCTD gửi vànhận tiền giữ của nhau trừ khi tiền đó phụ vụ mục đích thanh toán Với quy định

này, thị trường liên ngân hàng ít nhiều bị ảnh hưởng khi hoạt đọng gửi tiền lẫnnhau mang lại nhiều lợi ích cho các bên chính thức bị cấm cửa Nhiều TCTD dưthừa vốn cũng không thể sử dụng vốn để kinh doanh, trong khi một số TCTD yếukém không thể bổ sung thanh khoản bằng hinhg thức nhận tiền gửi trong điều kiệnkhông đáp ứng được các yêu cầu vay vốn Chính vì vậy, chỉ trong vòng 3 thángcuối năm 2012, nhiều TCTD yếu kém lộ rõ thực chất quá trình hoạt động đã phảicầu cứu hỗ trợ của NHNN qua thị trường OMO.

Thông tư 21 đã đem lại nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên, do việc cấm gửi vànhận tiền gửi giữa các TCTD đã ảnh hưởng nhiều đến lợi ích của các TCTD khiếncho các TCTD tìm nhiều cách lách luật đẻ có thể tiếp tục gửi tiền lẫn nhau

Sau 4 tháng thực hiện thông tư 21, theo đánh giá thị trường LNH đã trở lại quỹ đạo

và nằm trong tầm kiểm soát của NHNN, NHNN đã nhanh chóng ban hành TT01/2013 cho phép các TCTD , chi nhánh NH nước ngoài được thực hiện các hoạtđộng gửi tiền và nhận tiền gửi có kỳ hạn tối đa 3 tháng tại các TCTD, chi nhánh

NH nước ngoài khác nhờ đó các TCTD có them một nguồn để tìm kiếm lợi nhuận

từ các khoản ngân quỹ dư thừa

Năm 2013

Lãi suất trên thị trường tiếp tục xu hướng giảm, ổn định phù hợp với định hướngđiều hành chính sách tiền tệ của NHNN Trong 6 tháng đầu năm 2013, NHNN đã 2lần điều chỉnh các mức lãi suất điều hành theo các Quyết định số 643/QĐ-NHNN(ngày 25/3/2013) và Quyết định số 1073/QĐ-NHNN (ngày 10/5/2013) Theo đó,lãi suất tái cấp vốn được điều chỉnh giảm từ mức 8%/năm xuống còn 7%/năm; lãisuất tái chiết khấu từ 6%/năm xuống còn 5%/năm; lãi suất cho vay qua đêm trongthanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán

bù trừ của NHNN đối với các ngân hàng từ 9%/năm xuống còn 8%/năm, lãi suấttrên thị trường mở cũng được điều chỉnh giảm liên tục (xem hình 1, hình 2) Diễnbiến lãi suất trên thị trường liên ngân hàng theo sát với lãi suất chỉ đạo của NHNN

và giảm mạnh Qua đó cho thấy, tính thanh khoản của các TCTD ngày càng ổnđịnh, vai trò của NHNN trong dẫn dắt thị trường ngày càng thể hiện rõ rệt

Đối với các mức lãi suất trên thị trường cũng theo sát sự điều hành của NHNN.Ngay từ quý I/2013, NHNN đã ban hành Thông tư số 08/2013/TT-NHNN giảm0,5% trần lãi suất tiền gửi VND kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 12 tháng (8%/nămxuống 7,5%/năm), lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 12 tháng trở lên sẽ do các TCTD tự

ấn định trên cơ sở cung cầu vốn trên thị trường Bên cạnh việc giảm trần lãi suất

huy động, trong 6 tháng đầu năm 2013, NHNN đã 2 lần điều chỉnh giảm lãi suấtcho vay ngắn hạn tối đa với một số lĩnh vực ưu tiên thông qua việc ban hành cácThông tư số 09/2013/ TT-NHNN ngày 25/3/2013 và Thông tư số 10/2013/ TT-NHNN ngày 10/5/2013.

Do tiền gửi của khách hàng tăng, nên các ngân hàng đã giảm dần sự phụ thuộc vàothị trường liên ngân hàng

Tuy hoạt động của thị trường liên ngân hàng đã có sự sụt giảm mạnh từ năm 2012đến nay, song các ngân hàng nhóm 2 vẫn chiếm hơn một nửa số dư của thị trườngnày

Điều đó có nghĩa là, cho dù vấn đề thanh khoản đã được giải quyết, nhưng cácngân hàng thuộc nhóm này vẫn tiếp tục dựa vào nguồn vốn từ liên ngân hàng để tàitrợ cho các hoạt động cho vay

Trong khi đó, các ngân hàng nhỏ (có vốn điều lệ từ 3.500 tỷ đồng đến dưới 5.000

tỷ đồng) lại có tỷ lệ tiền gửi của khách hàng cao hơn 10% tổng tiền gửi của 33ngân hàng được KPMG tiến hành khảo sát

Tuy hoạt động của thị trường liên ngân hàng đã có sự sụt giảm mạnh từ năm 2012đến nay, song các ngân hàng nhóm 2 vẫn chiếm hơn một nửa số dư của thị trườngnày

Điều đó có nghĩa là, cho dù vấn đề thanh khoản đã được giải quyết, nhưng cácngân hàng thuộc nhóm này vẫn tiếp tục dựa vào nguồn vốn từ liên ngân hàng để tàitrợ cho các hoạt động cho vay

Trong khi đó, các ngân hàng nhỏ (có vốn điều lệ từ 3.500 tỷ đồng đến dưới 5.000

tỷ đồng) lại có tỷ lệ tiền gửi của khách hàng cao hơn 10% tổng tiền gửi của 33ngân hàng được KPMG tiến hành khảo sát

Thực chất của việc ủy thác cho vay là sử dụng các biện pháp nghiệp vụ của ngânhàng để cho vay thay vì cho vay trên thị trường tự do có lãi suất cao hơn nhưng hệ

số rủi ro cũng cao Với cơ chế ủy thác này, cả bên cho vay, ngân hàng và người đivay đều có lợi Theo đánh giá của các chuyên gia ngân hàng, riêng đối với kháchhàng, vay lại các khoản vốn được ủy thác thậm chí còn thuận lợi hơn so với vaytrực tiếp từ ngân hàng Vấn đề chỉ là liệu khách hàng có tìm được nguồn vay hợp

lý hay không Ðể tìm được nguồn vay như vậy, khách hàng có thể tìm kiếm thôngtin trực tiếp tại các ngân hàng hoặc thông qua các công ty tư vấn Thực tế, việc ủythác cho vay của các đối tượng là cá nhân trong thời gian qua chưa nhiều Tuynhiên, cũng đã có một số tổ chức kinh tế xã hội hay tổ chức tín dụng có nguồn vốn

dư đã thực hiện hình thức ủy thác cho vay này Ðiển hình là trường hợp Ngân hànghợp tác phát triển quốc tế Nhật Bản (JBIC) đã ủy thác cho bốn ngân hàng thươngmại ở Việt Nam là Ngân hàng ngoại thương, Ngân hàng đầu tư và phát triển, ngânhàng Á Châu và ngân hàng Ðông Á để cho vay một khoản vốn lên tới 3 tỉ yên chocác đối tượng doanh nghiệp nhỏ và các hộ kinh doanh

Về ủy thác thu hộ hiện nay ở các mô hình trường đại học và một số bệnh viện lớn (

Bv Bạch Mai) đã tiến hành hình thức thu tiền học phí, viện phí của sinh viên, bệnhnhân qua ngân hàng

Theo NHNN, hiện đã có Thông tư 04/2012 quy định về nghiệp vụ nhận ủy thác và

ủy thác của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, theo đó hoạt động

ủy thác ngân hàng đã được siết chặt hơn rất nhiều Tuy nhiên, NHNN đánh giánhững quy định tại Thông tư 04 còn chung chung và chưa đầy đủ trong khi nhữngquy định tại Thông tư 05 còn khó tham chiếu và áp dụng Do vậy, NHNN xâydựng Thông tư mới nhằm đưa ra một quy định chung và đầy đủ nhằm đảm bảohoạt động ủy thác được thực hiện an toàn, hiệu quả và kiểm soát rủi ro của các tổchức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài

Thêm và đó, do đặc thù nghiệp vụ ủy thác vừa mang tính chất của công cụ huyđộng vốn và công cụ cho vay nên Thông tư phải đảm bảo mục tiêu quản lý chặtchẽ hoạt động nhận uỷ thác và uỷ thác của TCTD, hạn chế và kiểm soát vi phạmcác quy định của pháp luật về giới hạn tăng trưởng tín dụng, huy động vốn, lãisuất, quy định về hoạt động trên thị trường liên ngân hàng, cho vay đầu tư kinhdoanh chứng khoán cũng như các giới hạn đảm bảo an toàn khác

Để thực hiện hoạt động ủy thác, tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoàicần phải tuân thủ các nguyên tắc, điều kiện tại dự thảo Thông tư nhằm đảm bảohoạt động ủy thác được thực hiện an toàn, hiệu quả và kiểm soát rủi ro

Ngoài ra, các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt có thể hình thành tiềntrong thanh toán ( séc trong quá trình chi trả, tiền ký quỹ để mở L/C …) Các khoản

nợ khác như thuế chưa nộp, lương chưa trả … cũng góp phần làm tang nguồn huyđộng trong công tác huy động vốn của NHTM Hiện nay, hầu hết các công ty, tổchức, trường học, siêu thị, đều thực hiện thanh toán qua tài khoản ngân hàng haythanh toán trực tiếp bằng visa.

II GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG VỐN CHO CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1 NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦACÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Trong bối cảnh hiện nay, các NHTM đang gặp không ít khó khăn trong việc huyđộng vốn:

- Theo nhận định của một số chuyên gia thì có khoảng trên 90% tỷ trọng vốn củangân hàng hiện nay là nguồn vốn ngắn hạn, điều này gây khó khăn cho các ngânhàng thương mại trong việc quản trị nguồn vốn, khó bảo đảm cân đối kỳ hạn Kỳhạn huy động vốn bình quân có xu hướng rút ngắn trong khi kỳ hạn cho vay bình

quân dài, tạo nguy cơ rủi ro kỳ hạn và lãi suất huy động vốn trung và dài hạn

không đủ để tài trợ cho các hoạt động tín dụng trung và dài hạn Điều này dẫn tớiviệc các ngân hàng buộc phải chuyển một phần vốn ngắn hạn sang để đáp ứng chonhu cầu dài hạn Tỷ trọng vốn trung và dài hạn quá thấp, mất cân đối trong tổngnguồn vốn huy động sự mất cân đối kỳ hạn vốn của ngân hàng hiện nay cũng làmột trong những nguyên nhân khiến nhiều ngân hàng không thể đáp ứng nhu cầuvay vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, do các doanhnghiệp này chủ yếu vay vốn trung và dài hạn để đầu tư mở rộng sản xuất kinhdoanh, hoặc đối với một số ngân hàng lớn thì tình trạng này cũng khiến họ gặp khókhăn cho việc tài trợ các dự án mang tầm cỡ quốc gia

- Về thái độ phục vụ khách hàng: tuy không xảy ra quá phổ biến nhưng vẫn còn cóhiện tượng khách hàng phàn nàn về thái độ phục vụ, tác phong, tính chuyên nghiệpcủa nhân viên ngân hàng, nhất là ở một số chi nhánh, phòng giao dịch nhỏ lẻ Điềunày cũng phần nào khiến cho khách hàng không còn muốn sử dụng dịch vụ củangân hàng nữa

- Lãi suất huy động chưa được đa dạng hóa, một phần do hình thức huy động vốnchưa được phân chia cụ thể Nguyên nhân lãi suất bị khống chế là do lãi suất trầncủa NHNN nên lãi suất huy động vẫn chưa phản ánh được lãi suất thực trên thịtrường Trong một vài năm gần đây, tuy lãi suất của Việt Nam cũng đã được điềuchỉnh theo mức biến động của lãi suất thế giới nhưng vẫn chịu sự quản lý của nhànước Cơ cấu lãi suất còn chưa hợp lý, mức lãi suất tiền gửi của các tổ chức kinh tế

còn chênh lệch so với lãi suất tiền gửi tiết kiệm nên khả năng thu hút vốn nguồnvốn nhàn rỗi của các TCKT là chưa cao Ngoài ra, đối với riêng các ngân hàngnhỏ, việc NHNN quy định trần lãi suất huy động cào bằng khiến các ngân hàngnhỏ trở nên khó khăn trong thu hút vốn hơn, vì lẽ dĩ nhiên các nhà đầu tư sẽ lựachọn gửi tiền vào ngân hàng lớn.

- Huy động vốn thông qua việc phát hành các công cụ nợ còn chưa cao do công cụnày có tính lỏng thấp, mối quan hệ qua lãi giữa ngân hàng và thị trường chứngkhoán còn lỏng lẻo, chưa có tính hỗ trợ cao

- Trong điều kiện lạm phát tăng cao thì hoạt động huy động vốn của các Ngânhàng đã không còn thuận lợi như trước, bởi các nguyên nhân:

+Do tâm lý lo sợ trước tình hình lạm phát tăng cao, đồng tiền mất giá nên ngườidân có xu hướng tìm đến các kênh đầu tư an toàn hơn như mua vàng và ngoại tệ,thay vì gửi tiền nhàn rỗi vào Ngân hàng như trước đây, từ đó làm giảm khả nănghuy động vốn của các Ngân hàng

+Giá cả các mặt hàng thiết yếu tăng cao làm cho người dân và các doanh nghiệp sẽphải chi tiêu nhiều hơn, dẫn đến nguồn tiền nhàn rỗi trong dân cư và doanh nghiệpgiảm đi, trong điều kiện đó, các Ngân hàng khó có thể gia tăng được nguồn tiềnhuy động

+Khi lạm phát tăng cao, mặc dù mặt bằng lãi suất huy động của các Ngân hàngcũng đã tăng theo nhưng nếu vẫn chưa thể ngang bằng với tốc độ trượt giá, thìngười gửi tiền vào Ngân hàng phải chịu thiệt hại do lãi suất thực âm, từ đó khôngkhuyến khích các dòng vốn chảy vào Ngân hàng

-Một khó khăn nữa đặt ra cho các NHTM trong nước đó là sự xâm nhập cảu cácngân hàng nước ngoài vào thị trường Việt Nam Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu,việc chúng ta mở cửa tạo điều kiện kinh doanh cho các ngân hàng nước ngòa làđiều tất yếu Tuy nhiên, nó cũng đặt ra thách thức cho các NHTM trong nước, khi

mà ngân hàng nước ngoài vốn rất nhanh nhạy trong việc đưa ra các loại hình dịnh

vụ, chiến lược truyền thông, quảng bá rầm rộ…Các ngân hàng trong nước khi ấyđứng trước nguy cơ bị cạnh tranh về thị phần, dẫn đến nguồn vốn huy động càngtrở nên khó khăn hơn

2 CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CÁC HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN.

2.1 Áp dụng các hình thức huy động mới.

Để góp phần đáp ứng được nhu cầu về vốn tín dụng ngày càng cao của nền kinh tế

mở cửa, thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước, cần phải đadạng hoá các hình thức huy động vốn Bên cạnh việc duy trì và nâng cao chấtlượng của các hình thức huy động vốn truyền thống, cần phải liên tục tìm kiếm vàđưa vào sử dụng các phương pháp huy động vốn mới nhằm hướng tới mọi đốitượng khách hàng, thoả mãn một cách tốt nhất nhu cầu của họ

- Hình thức gửi hẹn rút: Trong thực tế, có rất nhiều khách hàng không thể có kếhoạch cụ thể cho các khoản tiền sẽ chi tiêu trong tương lai của mình Nếu như họđem gửi không kỳ hạn thì sẽ rất thiệt thòi vì lãi suất không kỳ hạn là rất thấp, cònnếu đem gửi có kỳ hạn xác định thì khoản tiền đó tuy được hưởng lãi suất cao hơnnhưng lại mất đi tính chủ động về thời gian

Từ thực tế trên, để có thể đáp ứng được nhu cầu của đối tượng khách hàng này,Ngân hàng nên tìm ra một phương thức sao cho có thể tiện dụng cả hai bên, vừatiện dụng cho khách hàng mà ngân hàng lại vừa có thể chủ động được nguồn vốncủa mình Đó là phương thức khi gửi tiền người gửi sẽ được lựa chọn một khoảngthời gian nhất định cho việc rút tiền của mình, như một cuộc hẹn với ngân hàng vềkhoảng thời gian đáo hạn cho khoản tiền gửi

- Hình thức gửi một lần rút nhiều lần Hình thức này được áp dụng chủ yếu trongquá trình ngân hàng tiến hành các nghiệp vụ thanh toán hộ khách hàng Ngày nay,cùng với sự phát triển của nền kinh tế, sự kết nối giữa các nền kinh tế khác nhautrên toàn thế giới đòi hỏi sự nhanh nhạy trong các giao dịch kinh doanh Để làmđược điều này, các khách hàng sẽ có một cam kết nhờ ngân hàng trực tiếp thựchiện các khoản thanh toán thay họ với các đối tác trong và ngoài nước Việc nàyđòi hỏi tính chất của các khoản chi sẽ được chia nhỏ lẻ thành từng món, theo cácthời gian khác nhau nhưng lại cần tính chính xác cao Hình thức này chính là quátrình gửi một lần nhưng yêu cầu được rút nhiều lần

- Hình thức gửi nhiều lần, rút một lần(tiết kiệm gửi góp): Đây là một hình thức

đã được sử dụng ở nhiều nước trên thế giới và có khả năng thực hiện khả thi ởnước ta Hình thức này thích hợp với các đối tượng có thu nhập trung bình và thấp

Họ không có nhiều tiền và không có các khoản thu nhập lớn nhưng họ vẫn có nhucầu về các khoản chi trong tương lai Chính vì vậy họ muốn gửi số tiền nhỏ củamình vào ngân hàng và kỳ vọng một mức lãi suất tốt cho tới khi số tiền đó đủ để

họ có thể thực hiện một mục tiêu lớn nào đó trong cuộc sống của họ Đối với mứcsống của dân Việt Nam hiện nay, việc có thể để ra một khoản tiền cho mục đích

“để giành” quả thật là rất khó, tuy nhiên nếu hình thức huy động vốn này có thể

đem lại một mức lợi nhuận kỳ vọng thì có thể người dân sẽ yên tâm hơn cho cuộcsống của gia đình họ và chính họ trong tương lai Chính vì thế hình thức huy độngvốn này sẽ nhắm vào đối tượng là những người dân có mức thu nhập trung bình,những người chỉ còn lại một chút ít tiền sau khi đã đáp ứng được mức nhu cầu tốithiểu trong sinh hoạt hàng này.

- Tiết kiệm dự thưởng: Bằng cách đưa ra các cơ cấu giải thưởng hấp dẫn đối vớicác khách hàng có nhu cầu gửi tiền vào ngân hàng Cách ngày hiện nay được ápdụng rộng rãi trên tất cả các ngân hàng trong cả hệ thống nhà nước và ngoài quốcdoanh Chính vì vậy nó có tính cạnh tranh cao, ngân hàng nào có mức giải thưởngnhiều thì dù lãi suất có thấp hơn một chút cũng có thể được khách hàng lựa chọn

- Tiết kiệm vị thành niên: Mỗi năm nước ta tăng khoảng 1,5 triệu người và cókhoảng 10 triệu người ở tuổi vị thành niên, ở lứa tuổi này bản thân các em chưa cóthu nhập để gửi tiết kiệm, thay vào đó, các bậc phụ huynh chấp nhận gửi tiền chocon mình với mục đích để dành cho việc học hành và tìm việc làm sau này,

….Trong xã hội hiện nay, cùng với sự tiến lên của nền kinh tế, thu nhập của từngngười dân dần dần được tăng lên thì quả thật đối với các ngân hàng, đây là một thịtrường rất tiềm năng.Với hình thức này, đòi hỏi ngân hàng phải có lực lượng cán

bộ đủ mạnh cả về số lượng và chất lượng để dễ dàng xâm nhập được thị trường

- Tiết kiệm nhân thọ: người có tuổi thường lo cho bản thân, lo cho con cái về cuộcsống hàng ngày, về những rủi ro bất trắc có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong lúc tuổigià,… chính vì vậy họ thường có nhu cầu tích luỹ một phần thu nhập của mìnhnhằm đáp ứng các nhu cầu của chính họ khi già yếu

- Tiết kiệm gửi một nơi, rút nhiều nơi: Ngày nay, cùng với vòng quay đến chóng

mặt của cuộc sống thường nhật, đặc biệt là trong quá trình kinh doanh, các doanhnghiệp cũng như các cá nhân đều muốn thuận lợi trong quá trình sử dụng số tiền

mà mình đã gửi ngân hàng, chính vì vậy họ luôn mong muốn bất kỳ thời điểm nào

mà mình có nhu cầu thì đều được đáp ứng đầy đủ Các khách hàng sẽ yêu cầu mộtloại hình dịch vụ mà họ có thể rút tiền tại bất kỳ chi nhánh nào của hệ thống ngânhàng mà không nhất thiết là tại nơi họ đã gửi tiền Để làm được điều này, ngânhàng cần phải trang bị hệ thống công nghệ thông tin thật hiện đại, đồng nhất cả vềthiết bị và con người, phải có phần mềm quản trị đảm bảo tính chính xác, an toàn

và tiện lợi Đội ngũ nhân viên phải có trình độ cao, đồng đều

- Tiết kiệm xây dựng nhà ở: Hình thức này hiện nay đã có nhưng chưa phát triển ởnước ta, đây cũng là một thị trường tiềm năng, cần được đẩy mạnh hơn nữa nhằmphát huy tác dụng hỗ trợ đời sống của nhân dân Việc này được thực hiện theo cách

ngân hàng có thể tiến hành các hoạt động cho vay bổ sung cùng với số tiền màngười dân đã gửi tiết kiệm tại ngân hàng để họ có đủ số tiền cần thiết để mua nhàtheo một mức lãi suất thoả thuận, điều kiện với các khách hàng đảm bảo được khảnăng trả nợ và có số dư tiền gửi đã đạt đến một mức nhất định so với giá trị nhà theoqui ước của ngân hàng Người vay tiền sẽ lấy ngôi nhà đã mua được làm tài sản thếchấp trực tiếp cho khoản tiền mà họ đã vay Tiết kiệm xây dựng nhà hoặc mua sắmtài sản là một hình thức hấp dẫn không những giúp mở rộng được nguồn vốn huyđộng của ngân hàng do đã hỗ trợ đắc lực đối với người gửi tiền mà còn tạo ra mộtkênh mới trong việc mở rộng tín dụng, giải quyết đầu ra cho lượng vốn còn nhàn rỗicủa ngân hàng

- Trong những năm tới, các NHTM cần triển khai áp dụng những sản phẩm tốt hơncủa một hệ thống ngân hàng hiện đại:

+ Áp dụng hình thức tài khoản tiền gửi có kỳ hạn kết hợp với hạn mức tín dụngcho các cá nhân có thu nhập cao

+ Áp dụng hình thức tiết kiệm tích lũy để thu hút các khoản tiền nhỏ nhưng ổn định+ Tổ chức hình thức rút tiền qua điện thoại cho khách hàng

+ Loại sản phẩm tiết kiệm đảm bảo tỷ giá Nhất là trong tình trạng lạm phát nhưhiện nay, đồng nội tệ mất giá nghiêm trọng, tỷ giá biến đổi theo chiều hướng tănglên không ngừng, nếu không có các biện pháp hỗ trợ khách hàng kịp thời, ngânhàng sẽ có thể rơi vào tình trạng khách hàng rút tiền ồ ạt để mua vàng và ngoại tệnhằm mục đích cất trữ hoặc đầu cơ

2.2 Xây dựng chính sách lãi suất hợp lý

Mỗi ngân hàng đều có một chiến lược kinh doanh riêng, trong đó chiến lược về lãisuất là một trong những chiến lược quan trọng, đặc biệt là trong điều kiện hiện nay,khi nền tài chính ngân hàng của Việt Nam chịu ảnh hưởng nhiều bởi sự thay đổicủa tình hình tài chính tiền tệ quốc tế Khi một đất nước hoà nhập trong nền kinh tếthế giới chung, nó sẽ bắt buộc phải điều chỉnh theo sự thăng trầm của môi trườngchung mà nó đang tồn tại Lãi suất chính là yếu tố phần lớn cấu thành thu nhập vàchi phí Vì vậy, mọi biến động về lãi suất đều ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả hoạtđộng kinh doanh của ngân hàng Do tầm quan trọng như vậy nên việc xây dựngđược một chính sách lãi suất phù hợp với từng thời kỳ phát triển của nền kinh tếthật sự là một vấn đề rất cần thiết đối với ngân hàng, đặc biệt là trong quá trình huyđộng vốn

Chính sách lãi suất của ngân hàng được xây dựng nhằm mục đích chính là:

- Huy động đủ vốn cho các mục đích sử dụng.

- Đảm bảo tính cạnh tranh của ngân hàng so với các ngân hàng khác trongviệc thu hút vốn và cho vay tín dụng

- Đảm bảo được lợi nhuận kỳ vọng của khách hàng

Chính sách lãi suất của ngân hàng tác động trực tiếp đến khối lượng vốn huy độngcũng như chi phí của khoản vốn đó Đồng thời việc hoạch định chính sách lãi suấtcũng chịu nhiều ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài Khi xây dựng các mức lãisuất cho các loại hình huy động khác nhau, các kỳ hạn khác nhau ngân hàng luôncần phải xem xét đến các yếu tố đó

- Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước

- Chính sách lãi suất của các ngân hàng khác

- Tình hình tăng trưởng, biến động lạm phát, biến động tỷ giá

- Các yếu tố tâm lý, thị hiếu của khách hàng

Việc ấn định lãi suất của ngân hàng trước hết phải tuân thủ đầy đủ các qui định vềlãi suất của ngân hàng Nhà nước đưa ra cho các tổ chức tín dụng.Lãi suất cũngphải tuân theo qui luật cung cầu về vốn trên thị trường Lãi suất đầu ra quyết địnhlãi suất đầu vào, thể hiện việc huy động vốn phải được thực hiện trên cơ sở sửdụng vốn Ngân hàng phải đưa ra một mức lãi suất cạnh tranh, hấp dẫn với kháchhàng, tạo được lợi thế so sánh đối với các NHTM khác Nếu lãi suất được thay đổi

tự do theo cung cầu thị trường thì sự cạnh tranh này cũng không nên hiểu là mứclãi suất cao hơn mà còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố có liên quan: hình thức trảlãi linh hoạt, phương thức xử lý đối với số tiền lãi chưa lĩnh, áp dụng lãi suất hợp

lý đối với các khoản rút trước hạn… Bên cạnh đó thì ngân hàng cũng nên áp dụngmức lãi suất khác nhau tại các vùng miền khác nhau trên cả nước

Một yếu tố rất quan trọng trong chính sách lãi suất của ngân hàng là phải đảm bảoyếu tố thực dương của lãi suất, đảm bảo quyền lợi lâu dài của người gửi tiền.Trong điều kiện kinh tế nước ta gần đây tuy đã có được những bước tăng trưởngnhất định tuy nhiên người dân vẫn lo lắng về lạm phát, về sự mất giá của đồngtiền Vì vậy, để người dân có thể yên tâm gửi tiền, ngân hàng cần có sự đảm bảo vềlãi suất, lãi suất danh nghĩa bằng lãi suất thực hưởng cộng với tỷ lệ lạm phát dựkiến Ngân hàng nên có các khoản bảo hiểm tiền gửi cho những khách hàng gửinhiều tiền tại ngân hàng

Lãi suất huy động có ảnh hưởng lớn trong việc kích thích khách hàng gửi tiền, vì