Luận văn tốt nghiệp Nghiên cứu môi trường của làng Triều Khúc, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội

Bài nghiên cứu quy hoạch đô thị Đô thị 48 Nghiên cứu quy hoạch môi trường khu dân cư Bài nghiên cứu quy hoạch đô thị Đề tài Nghiên cứu môi trường của làng Triều Khúc, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, th[.]

Bài nghiên cứu quy hoạch đô thị

Đề tài: Nghiên cứu môi trường của làng Triều Khúc, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội

Nhóm nghiên cứu : 1 Vũ Thị Vân Anh-trưởng nhóm

2 Hà Huy Giáp

3 NguyễnThị Hằng

4 Vũ Thị Hằng

5 Phạm Thị Sim

6 Phạm Thu Huyền

7.Văn Minh Dương

8 Trịnh Bá Thuỳ

MỞ ĐẦU

Cùng với xu thế hội nhập, quá trình đô thị hoá ngày càng diễn ra mạnh mẽ trên đất nước ta, đô thị hoá chính là sự quá độ từ hình thức sống nông thôn lên hình thức sống đô thị Khi kết thúc thời kỳ quá độ thì các điều kiện tác động đến đô thị hoá cũng thay đổi và xã hội sẽ phát triển trong các điều kiện mới như dân cư, kinh tế, văn hoá, xã hôi, môi trường…Ở các nước đang phát triển như Việt Nam, đô thị hoá đặc trưng cho sự bùng nổ dân số, còn

sự phát triển công nghiệp tỏ ra yếu kém Những năm gần đây, công nghiệp,

cơ sở hạ tầng đang có xu hướng phát triển mạnh mẽ và hướng tới đồng bộ vì tiền đề cơ bản của đô thị hóa là sự phát triển công nghiệp Cùng với quá trình công nghiệp hoá thì nhiều vấn đề đặt ra như là điều kiện để có sự phát triển bền vững, trong đó vấn đề được quan tâm chính là môi trường đô thị trong xu thế tốc độ đô thị hoá ngày càng gia tăng

Môi trường đô thị bao gồm môi trường vùng trung tâm đô thị và các vùng ngoại vi Các đô thị và nông thôn gặp nhau ở một vùng chuyển tiếp

và tương tác chặt chẽ với nhau-vùng ven đô.Con người, tài nguyên, tiền bạc, hàng hoá, thông tin và các sáng kiến chuyển động qua lại giữa thành phố và nông thôn Kết quả không chỉ giới hạn ở chỗ vùng ven đô là nơi “chờ đợi” đô thị hoá Bằng chứng cho thấy đây có thể là sự tồn tại của một hệ sinh thái nhăn văn với kiểu sống riêng biệt theo ý nghĩa kinh tế xã hội và cảnh quan Đây thường là các vùng chịu sức ép từ quá trình phát triển to và

có nhiều mâu thuẫn về môi trường Môi trường văn hoá trong khu vực này chịu sức ép lớn hơn các vùng khác Dân số, mật độ dân số, vị trí và cả các dạng thức phát triển, hình dáng của một đô thị đều là những yếu tố ảnh hưởng tới môi trường đô thị

Để quá trình đô thị hoá đi đôi với sự phát triển bền vững đòi hỏi phải có một sự quy hoạch hợp lý cho các vấn đề của đô thị hoá đặc biệt là quy hoạch môi trường Với những lý do như trên hôm nay chúng ta sẽ xem xét và tiến hành quy hoạch môi trường tại một khu dân cư, đây sẽ là điển hình và là tiền đề tạo điều kiện cho quy hoạch tổng thể môi trường toàn đô thị trong cả nước nói chung và của thành phố Hà Nội nói riêng.Khu dân cư chúng ta chọn là làng ve chai Triều Khúc-Tân Triều-Thanh Trì-Hà Nội

A Tổng quan về làng Triều Khúc

Khu vực làng Triều Khúc nằm ở phía Tây Nam Hà Nội, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, Hà Nội Phía Tây Bắc giáp thị xã Hà Đông của tỉnh Hà Tây; phía Đông Bắc giáp quận Thanh Xuân, dân số khoảng 12000 người, diện tích gần 8 ha Xưa là làng nghề truyền thống: dệt sợi, dệt lụa, thu lượm lông gà, lông vịt….Hiện tại, hầu hết dân trong làng sinh sống bằng nghề thu gom, tái chế phế liệu

B Sự cần thiết phải nghiên cứu môi trường của làng Triều Khúc 1.sự cần thiết phải nghiên cứu quy hoạch về môi trường:

- Theo luật “bảo vệ môi trường” định nghĩa : “môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên”

- Môi trường là nơi cung cấp tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người nó còn là nơi chứa đựng và hấp thụ một

Con người

Môi trường

Vật chất nhân tạo

Sản xuất

Tự nhiên

Đời sống

phần chất thải từ hoạt động sản xuất cũng như tiêu dùng của con người.

Do đó, môi trường là một nhân tố đặc biệt quan trọng, nó tác động đến việc hình thành và phát triển của từng khu vực dân cư

Chính vì vậy,phải nghiên cứu quy hoạch về môi trường,tức là nghiên cứu những tác động của con người tới môi trường, từ đó tìm ra giải pháp, chiến lược để bảo vệ môi trường không bị ô nhiễm, không bị suy thoái, không gây tai biến, môi trường được bền vững, được cải thiện tốt hơn cùng với sự phát triển kinh tế xã hội

2 Sự cần thiết khi chọn làng Triều Khúc là khu vực dân cư nghiên cứu quy hoạch môi trường

Làng Triều Khúc xưa vốn là làng nghề truyền thống với nghề dệt vải xe

tơ, sợi, thu gom tái chế phế liệu, nghề lông vũ… Cùng với tốc độ đô thị hóa,cơ giới hóa, làng nghề trở nên phát triển mạnh mẽ,thu hút nhiều lao động, đem lại thu nhập khá lớn cho người dân trong làng Tuy nhiên với tính chất của công việc là thu gom và tái chế phế liệu của hầu hết người dân ở đây, làng Triều Khúc đã sớm trở thành “làng rác” Mấy năm trở lại đây, môi trường của làng đã trở nên ô nhiễm nặng nề do rác mang lại bên cạnh đó, do thiếu sự quy hoạch đồng bộ, các xưởng kinh doanh, tái chế nằm ngay trong khu dân cư điều này dẫn đến không những làm ảnh hưởng đến chính đời sống nhân dân trong làng mà còn ảnh hưởng tới các vùng lân cận Mặt khác, làng Triều Khúc còn được biết đến là làng nằm trong lòng thành phố Hà Nội,với nhiều nét đẹp cổ kính, nhiều lễ hội truyền thống đáng lưu ý, là bộ mặt của đô thị Hà Nội Do vậy, cần sớm tìm ra giải pháp để đưa làng thoát khỏi được tình trạng ô nhiễm môi trường, vừa đảm bảo đời sống kinh tế cho người dân => cần có sự nghiên cứu, định hướng giải quyết về vấn đề môi trường của làng Triều Khúc

C câu hỏi nghiên cứu:

- Thực trạng môi trường làng Triều Khúc

- Tác động qua lại giữa môi trường và phát triển kinh tế , đời sống người dân làng Triều Khúc

- Giải pháp cho quy hoạch môi trường của làng Triều Khúc

D phạm vi, đối tượng, phương pháp nghiên cứu:

- Phạm vi nghiên cứu: làng Triều Khúc, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội

- Đối tượng nghiên cứu: môi trường làng Triều Khúc

- Phương pháp nghiên cứu : đánh gía tác động môi trường

NỘI DUNG

I Thực trạng môi trường làng Triều Khúc:

1.1 vấn đề sử dụng đất:

Nằm trong lòng thành phố Hà Nội, Triều Khúc dễ dàng bị đô thị hóa Diện tích đất dành cho nông nghiệp ngày càng giảm dần, thay vào đó là đất được sư dụng để làm bãi tập trung rác, làm nơi tái chế rác Mặt khác, dân

cư tập trung ngày càng đông về đây, đất đai dần bị bê tong hóa, ao hồ nhiều nơi bị lấp đi vì mục đích làm bãi tập trung rác Đi khắp làng rất hiếm nhìn thấy những mảnh vườn trồng rau

Rất hiếm những người nông dân có mặt trên mảnh đất canh tác đã bỏ

hoang từ lâu.

Diện tích đất làng rất eo hẹp Do vậy cần tìm giải pháp hợp lí để sử dụng quỹ đất này 1 cách tốt nhất

1.2 vấn đề chất thải:

Triều Khúc có gần 300 cơ sở kinh doanh, xay xát phế liệu, hàng ngày tại đây là điểm tập kết của hàng chục tấn nguyên liệu phế thải rác nằm chất

đống khắp nơi quanh làng Đi xuống cuối làng, tới bãi Giò Gà là nơi phơi lông gà vịt Tuy đã cách khu đông dân nhất của làng một thôi đường, nhưng mùi mẽ theo gió phát tán khắp nơi Phơi trong sân không đủ, người ta còn phơi ngay trên đường làng

Việc xử lí rác thải ở đây chủ yếu là sơ chế thô không có qui trình xử lí

kĩ thuật hiện đại ,nhựa được rửa sạch rồi đem xay để làm nhựa thành phẩm không ít chất thải độc hại như các vỏ kim tiêm, vỏ lọ truyền dịch bệnh viện…được đưa về đây để tái chế kèm theo là rất nhiều bệnh dịch

Một điều đáng lo ngại nữa chính là rác thải sinh hoạt dân số đông, Nhiều lao động từ nơi khác đến,sinh viên thuê trọ nên có đến7 tấn rác xả ra một ngày.mặt khác làng lại không có nơi tập chung, sử lý rác thải sinh hoạt nên nhiều hộ thậm chí xả rác ra ao công Ao đầy, họ đổ quanh làng Khắp đường làng chỗ nào cũng ngồn ngộn phế thải và rác

Trong những chất thải này, có một số loại gây ra hậu quả trực tiếp đối với sức khỏe người dân, số khác lại có thể là cơ sở nuôi dưỡng cho nhiều tác nhân gây bệnh khác ( vi trùng, vecto truyền bệnh…)

1.3 vấn đề ô nhiễm nước:

- Do tính chất của các rác thải mà người dân thu gom về cũng như việc phải dùng các phụ gia để tẩy rửa chất thải mà gây ô nhiễm nguồn nước ví dụ như các loại vỏ hộp đựng dầu gội đầu, kem sữa tắm khi xúc xả các chất này nước được thải trực tiếp xuống ao hồ… những hóa chất hòa lẫn hóa chất hấp nhuộm vải làm cá trong ao chuôm, thậm chí trong cống, không con nào sống sót Vụn nhựa từ các xưởng nghiền phế liệu ứ đọng làm ách ắc dòng chảy

Đi khắp làng chỗ nào cũng đụng rác Rác nổi lều bều trong các cống, vũng nước, ao tù lẫn với từng đám ruồi bu đen kịt Nước rửa sắt vụn, nước xúc bình ắc quy, bình thuốc sâu, nước từ máy làm sạch lông vịt, lông ngan, nước

tẩy nhuộm tơ sợi theo cống rãnh đen

ngòm chạy vòng quanh làng rồi

hướng ra sông Tô Lịch, bốc mùi tanh

hôi

- Như đã nói ở phần 1.2, các chất

thải tư sinh hoạt cũng góp phần làm

nước ở đây trở nên ô nhiễm nặng nề

- Ngoài ra, quanh làng là nơi tập chung của nhiều khu công nghiệp => chất thải được thải xuống nước dù qua sử lý cũng gây ảnh hưởng rất nhiều đến nguồn nước của làng

-Một nguồn khác gây ô nhiễm là nước thải sinh hoạt từ các hộ gia đình, nước thải từ các hàng quán đổ ra do tụ họp chợ trên đường ở ngã ba chùa Hương Vân Các túi ni lon, lông gia cầm trôi nổi trong các ao hồ…Chiếc ao được coi là bộ mặt của làng ngay trước chùa Hương Vân-di tích quốc gia cũng có rác trôi nổi trên bề mặt

Vấn đề sinh thái của đô thị liên quan rất lớn đến sự không hoàn thiện trong hệ thống quản lý chất thải Do vậy cần đưa ra cho làng triều khúc 1 hệ thống cấp thoát nước, xử lý rác thải hợp lý

1.4 Ô nhiễm không khí và tiếng ồn

- Ô nhiễm không khí: là nơi tập trung lượng lớn rác, làng triều khúc không khỏi bị ô nhiễm bởi chính mùi do rác thải đó gây ra Rác chưa xử lý tập chung từ đầu làng đến cuối làng gây ra mùi hôi thối khó chịu rác trong quá trình xử lý cũng là nhân tố gây nên sự ô nhiễm này Do hầu hết rác thải

là các loại nhựa, việc tái chế chỉ là đưa vào máy nghiền nhỏ sau đó là nung nóng chảy, nhựa khi bị đốt cháy tạo nên những hỗn hợp khí rất nguy hiểm

Không chỉ gây hại cho người dân trong làng mà còn ảnh hưởng đến cả bầu khí quyển

- Ô nhiễm tiếng ồn : việc vận chuyển rác về làng và đưa rác đã tái chế đến nơi tiêu thụ diễn ra trong làng tấp nập trên đường làng lúc nào cũng bụi

mù mịt do xe cộ đi lại Mặt khác, chuyên môn hóa nên việc buôn bán, sản xuất ngày càng tấp nập Các máy xay xát nhựa, giặt lông gà vịt hoạt động rào rào không nghỉ Thanh niên trai tráng vác búa tạ rầm rầm đập vụn ti vi, quạt, bàn ghế trước khi cho vào máy nghiền làng lúc nào cũng trong tình trạng ầm ỹ

=> có thể nói mùi và tiếng ồn là hai “đặc sản” của Triều Khúc

Bảng đánh giá mức độ ô nhiễm làng triều khúc

++

+++

++

Đánh giá

Ô nhiễm không khí và tiếng ồn

Ô nhiễm nước

Ô nhiễm đất Vấn đề

• + : ít ô nhiễm

• ++ : ô nhiễm vừa

• +++ : ô nhiễm nặng

II Tác động qua lại giữa môi trường - đời sống người dân và việc phát triển kinh tế xã hội

2.1 Tác động giữa môi trường và phát triển kinh tế xã hội:

Môi trường

Con người Hoạt động kinh tế

Triều Khúc được mệnh là "làng ve chai" bởi tính chất đồng bộ của làng Nhiều hộ gia đình đã lấy công việc này làm nghề chính và có thể làm giàu được Một số ông chủ đã xây dựng xưởng chế xuất phế liệu Vì thế nguồn thu nhập cũng tăng lên đáng kể Nhiều gia đình đã sắm sửa được mọi thứ tiện nghi trong gia đình nhờ sản xuất phế liệu Nghề ve chai thay đổi cuộc đời dân Triều Khúc Năm 2000, doanh thu của cả làng là 28 tỷ đồng Riêng doanh thu từ lông gà vịt đã tới 5,7 tỷ đồng Đến năm 2008, doanh thu của làng đã tăng gấp đôi do người dân đã biết áp dụng công nghệ vào sản xuất

Với nghề thu gom và tái chế rác thải, cuộc sống người dân trong làng đã

được cải thiện rất nhiều Nhiều hộ gia đình đã giàu lên nhanh chóng Đóng góp của làng vào ngân sách huyện Thanh Trì là không nhỏ (xem bảng số liệu),tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm của xã tăng 18- 20%

1triệu-1 triệu 200 nghìn đồng/tháng 57.5 tỷ đồng

2008

800 nghìn đồng/tháng 41,5 tỷ đồng

2006

500-700 nghìn đồng/tháng

28 tỷ đồng 2000

Thu nhập bình quân đầu người Doanh thu của làng

Năm

Tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển này chính là ô nhiễm môi trường nặng

nề Điều này tác động ngược trở lại vào việc phát triển kinh tế Ô nhiễm càng nặng, nguồn thu nhập mà người dân có được không đủ bù đắp những chi phí mà họ phải bỏ ra ( tiền thuốc men, chi phí cơ hội để được giải trí,sống trong môi trường lành mạnh…)

2.2 Tác động của môi trường tới cuộc sống người dân

Cùng với sự phát triển kinh tế là nỗi lo về môi trường và sức khỏe cộng đồng Dường như đó là một hệ quả tất yếu của các làng nghề Trong khi Triều Khúc là làng nằm giữa Thủ đô văn minh, vấn đề môi trường không thể không được chú trọng

- Ô nhiễm môi trường sống ở mức độ nghiêm trọng: ô nhiễm nguồn

nước, ô nhiễm không khí…đang đe dọa cuộc sống của người dân trong làng Gây ra nhiều căn bệnh nghề nghiệp theo thống kê của trạm y tế xã thì số ca điều trị bệnh đường hô hấp năm 2006 đã tới hơn 600 Tỷ lệ mắc bệnh ở các làng nghề tái chế chất thải cao hơn 15-23% so với các làng nghề khác

- Trong số rác thải mà người dân thu gom về để tái chế có cả rác thải bệnh viện Để nấu nhựa, làm đồ dùng sinh hoạt chỉ cần đưa vào lò nhiệt độ

300 độ C trong khi có những loại vi trùng, vi khuẩn gây bệnh chỉ bị tiêu diệt

ở nhiệt độ từ 1.000 đến 1.200 độ C. Vì vậy, những hiểm hoạ mà người dân

có thể gặp nếu mua phải những đồ dùng sinh hoạt được tái chế từ rác thải bệnh viện là hoàn toàn có thể xảy ra

- Trong làng có một số đầm rau cung cấp lượng lớn rau ra thị trường được trồng tại những nơi ô nhiễm nước nặng nề điều này ảnh hưởng tới sức khỏe của người tiêu dùng

- Khói bụi nhiều cộng với tiếng ồn gây tổn hại tới hệ hô hấp và hệ thần kinh của con người nhất là đối với trẻ em

- Vì là khu tập kết nhiều phế liệu trong đó có lông ngan lông vịt nên nguy cơ nhiễm dịch cúm gia cầm rất lớn trong những đợt có dịch

- Quá trình tập kết phế thải không hợp lý, phân tán nhỏ lẻ ở các hộ gia đình chính là nguyên nhân gây là tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng trong đợt lụt diễn ra vào đầu tháng 11 năm 2008 Đồng thời nó cũng chỉ ra một thực trạng rằng thu nhập của người dân sau đợt lụt vừa qua giảm đáng kể do không có địa bàn tập kết phế thải chứng tỏ một điều nghề “ve chai” cũng có lúc “bấp bênh”

Hàng rổ kim tiêm, trong đó có những cái vẫn còn nguyên vết máu.

- Chính sự xả thải bừa bãi cộng với quá trình xử lý phế liệu không có quy hoạch đã làm cho không gian xanh của làng bị thu hẹp, khu vui chơi giải trí

là khu trung tâm chùa cũng bị lấn chiếm

- Quá trình đưa phế thải vào làng trực tiếp làm cho hệ thống giao thông của làng bị xuống cấp nghiêm trọng, hình thành vô số những ổ gà ổ trâu trên đường gây khó khăn cho việc đi lại của người dân như tắc đường, tai nạn gia thông … Ngoài ra, vì đường làng vốn đã hẹp lại đang xuống cấp trầm trọng (mặt đường bong tróc từng mảng lớn tạo thành rất nhiều ổ voi, ổ gà) nhưng

đi đến đâu cũng thấy hàng quán bày bán tràn lan, nhà nào không tận dụng lề đường để bán hàng thì cũng chiếm dụng để làm nơi chứa phế liệu Đôi khi chỉ cần hai chiếc xe chở phế liệu đi ngược chiều nhau cũng khiến gây ùn tắc.

- Ở Triều Khúc, lượng sinh viên và lao động ngoại tỉnh đang tạm trú tại đây khoảng 4.500 người, chính vì vậy mà các quán cơm được mọc lên như nấm, ngay cạnh những nhà chứa phế liệu, dọc ven hai đường đi Nguy cơ mầm bệnh lây qua đường hô hấp, đường tiêu hóa là rất lớn

2.3 Những nguy cơ tiềm ẩn:

Nếu để việc ô nhiễm môi trường này tiếp tục xảy ra, không đưa làng triều khúc vào một quy hoạch tổng thể sẽ dẫn đến những nguy cơ lớn:

 diện tích đất nông nghiệp dần thu hẹp, đất không được sử dụng đúng mục đích, gây ra lãng phí, ô nhiễm tài nguyên đất