Nghiên cứu kiến thức, thái độ, thực hành và đánh giá kết quả phòng, chống bệnh tay chân miệng ở trẻ em của các bà mẹ có con dưới 5 tuổi tại huyện cờ đỏ, tp cần thơ năm 2018

LỜ M N Để hoàn thành chương trình học tập và luận văn chuyên khoa cấp II chuyên ngành Quản lý y tế, tôi xin chân thành và trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, quý

ỆN TAY ÂN M ỆN Ở TRẺ EM ỦA MẸ

CÓ CON D Ớ 5 TUỔ T HUYỆN Ờ Ỏ

T N P Ố ẦN T NĂM 2018

LUẬN VĂN CHUYÊN KHOA CẤP II

ẦN T - 2019

ẦN T - 2019

LỜ M N

Để hoàn thành chương trình học tập và luận văn chuyên khoa cấp II chuyên ngành Quản lý y tế, tôi xin chân thành và trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, quý thầy cô trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong thời gian học tập tại trường

Tôi bày tỏ lòng biết ơn đến PGS TS Phạm Thị Tâm đã giúp đỡ, hướng dẫn tận tình để tôi thực hiện xong luận văn

Xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ, viên chức Trung tâm y tế huyện

Cờ Đỏ đã giúp đỡ tôi trong quá trình công tác và thu thập số liệu

Cuối cùng xin cám ơn những người thân yêu, bạn bè, đồng nghiệp đã dộng viên, dành nhiều tình cảm và tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Cần Thơ, ngày … tháng 11 năm 2019

P V n ồ

AN M TỪ V ẾT TẮT

(Centers for Disease Control and Prevention)

M L

Trang

L I CAM ĐOAN L I C M N DANH MỤC C C TỪ VIẾT TẮT MỤC LỤC DANH MỤC C C BẢNG DANH MỤC C C BIỂU ĐỒ ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Ch ơ g 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1 1 Đặ iể h h h i g 3

1 L h h h h h h i g 5

1 Phò g, hố g h h i g 9

1 C g h ghi ứ ề h h i g 13

1 C ghi ứ i hứ , h i , h h h ề hò g h h i g e 16

Ch ơ g ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯ NG PH P NGHIÊN CỨU 22

1 Đối ợ g ghi ứ 22

1 1 Đối ợ g ghi ứ 22

1 Ti h ẩ h ghi ứ ại ừ 22

1 Đ iể ghi ứ 22

1 Thời gi ghi ứ 22

2.2 Ph ơ g h ghi ứ 22

1 Thi ghi ứ 22

Cỡ ẫ 23

Ph ơ g h h ẫ 24

N i g ghi ứ 25

K h ậ h ơ g h h hậ ố i 33

6 Ph ơ g h iể i ố 36

7 X ý h í h ố i 36

Đạ ứ g ghi ứ 37

Ch ơ g KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 38

1 M ố ặ iể ủ ối ợ g ghi ứ 38

3.2 Ki hứ , h i , h h h ề hò g h i g 41

3.3 M ố ố i i hứ , h i h h h hò g h h i ng ủ ới ổi 48

3.4 Đ h gi ả hi ề h g hò g, hố g h TCM 57

Ch ơ g 4 BÀN LUẬN 61

4 1 M ố ặ iể ủ ối ợ g ghi ứ 61

Ki hứ , h i h h h hò g h h i g ủ

ới ổi h Cờ Đỏ 63

M ố ố i i hứ , h i h h h h g ề hò g h h i g ủ ới ổi h Cờ Đỏ 80

K ả hi ề h g hò g h h i g h

ới ổi h Cờ Đỏ 84

KẾT LUẬN 86

KIẾN NGH 88 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Phụ ụ 1: Bả g hỏi hỏ g ấ

Phụ ụ : C h h gi i hứ , h i h h h

AN M ẢN

Trang

Bả g 1 1 T h h h h h i g ớ g h Ch -

Th i B h D ơ g g 1 1 17 7

Bả g 1 Ph ố h h ấ ủ ối ợ g ghi ứ 38

Bả g Ng ồ g ấ h g i ề h h i g h 41

Bả g Nghe i ề h h i g 41

Bả g Ki hứ ề i hứ g ủ h h i g 42

Bả g Ki hứ g ề g h , ề h, i

h ố iề ặ hi 42

Bả g 6 Ki hứ g ề h h i g g g hiể h 43

Bả g 7 Ki hứ g ề ố h ậ ợi, g ơ ắ h TCM 43

Bả g 8 Ki hứ g ề ờ g ề ủ h h i g 44

Bả g 9 Th i g ủ ề hò g hố g h h i g 45

Bả g 1 Th h h g ủ ề hò g h TCM 47

Bả g 11 Th h h g h ủ ề hò g h TCM 47

Bả g 1 Mối i gi ổi i hứ hò g h TCM 48

Bả g 3 1 Mối i gi h h ấ i hứ hò g TCM 49

Bả g 3 1 Mối i gi ghề ghi i hứ hò g TCM 49

Bả g 3 1 Mối i gi h hậ i hứ hò g h TCM 49

Bả g 3 16 Mối i gi ố h h i g gi h i hứ hò g TCM 50

Bả g 3 17 Mối i gi ố i hứ hò g h TCM 50

Bả g 3 18 Mối i gi ổi h i hò g h TCM 51

Bả g 3 19 Mối i gi h h ấ h i hò g TCM 51

Bả g 3 Mối i gi ghề ghi h i hò g h TCM 52

Bả g 3 1 Mối i gi h hậ h i hò g h TCM 52

Bả g 3 Mối i gi ố h h i gi h h i hò g TCM 52

Bả g 3 Mối i gi ố h i hò g h TCM 53

Bả g 3.24 Mối i gi i hứ h i ề hò g h TCM 53

Bả g 3 Mối i gi ổi h h h hò g h TCM 54

Bả g 3 6 Mối i gi h ấ h h h hò g h TCM 54

Bả g 3 7 Mối i gi ghề ghi h h h hò g TCM 54

Bả g 3 8 Mối i gi h hậ h h h hò g h TCM 55

Bả g 3 9 Mối i gi ố h h i g gi h h h h hò g h i g 55

Bả g 3 Mối i gi ố h h h hò g h TCM 56

Bả g 3 1 Mối i gi h h h i hứ hò g h TCM 56

Bả g 3 Mối i gi h h h h i hò g h TCM 56

Bả g Đặ iể h h ấ ủ h hi h hứ g 57 Bả g 3 Ki hứ , h i , h h h ớ hi ủ h hi h hứ g 578

Bả g 3.35 K ả hi i hứ ề h h i g 57

Bả g 3.36 K ả hi h i ề h h i g 59

Bả g 3.37 K ả hi h h h ề h h i g 60

AN M ỂU Ồ

Biể ồ 1 Ph ố ổi ủ ối ợ g ghi ứ 38Biể ồ Ph ố ghề ghi ủ ối ợ g ghi ứ 39Biể ồ Ph ố g h h hậ h g h g ủ gi h ĐTNC 39Biể ồ Ph ố ố h h i g gi h ối ợ g ghi ứ 40Biể ồ Ph ố ố ủ ối ợ g ghi ứ 40Biể ồ 6 T i hứ h g ủ ề h h i g 44Biể ồ 7 T h i h g ủ ề hò g h h i g 46Biể ồ 8 T h h h h g ủ h ề hò g h

h i g 48

do Enterovirus 71 gi ă g ối gại hiề ố gi [22]

Vi N , h TCM x ấ hi ầ ầ i ă C ỉ h

hí N h x h ớ g ă g ừ h g –5 ừ h g 9–12 [4], [5], [7] Gi i ạ – 1 h TCM x h ớ g gi ă g ạ h ề ố

3

ơn 1 TỔN QUAN T L ỆU

1 1 ặc đ ể dịc tễ bện tay c ân ện

1 1 1 T c n ân ây bện tay c ân ện

i hấ ủ h TCM là Coxsackievirus A16 1 , B h TCM gây nên

i Coxsackievirus A16 h ờ g i i g h , h í h, hầ h

ề hỏi hể hồi hụ g ò g 7 – 10 ngày [4]

Enterovirus 71 là nguyên nhân phổ i ứ g h g hứ g h TCM g ời Đ hiề ghi ứ hỉ ằ g, Enterovirus 71 gây

trong các loài Enteroviruses i ới h TCM xả h ờ g x

g hi Điề hể ẫ h g ụ h g hiể EV71

h Ch [67]

4

Vi N , h i h g h TCM hủ Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 [5], [7], [30], [45]

i hi g iể hi h [4] T e ới 1 ổi h ờ g g

ơ ắ h TCM hơ h ổi h , ặ i h ổi g ơ

ắ hấ ới ổi ơ i h [2], [17]

Đ i L , xả h h TCM EV71 ă 1998 ới 9 % ổ g

ố ờ g hợ ắ e ới ổi [62] Từ ă 1 – 7 Si g e

hố g h hấ ắ TCM hấ h ổi ới ổi [58]

Vi N , he ả ủ hiề ghi h h ề ặ iể h

h h h i g h hấ ≤ ổi ắ h TCM hi

ấ ừ 8 , % – 99, % ổ g ố ờ g hợ ắ h [2], [10], [11], [29], [41], [42], [52], [55]

T ại, h TCM hể xả ấ ả ứ ổi, ặ i ậ

g h ới 1 ổi, ớ h xả hấ ới

ổi [14], [1]

1 2 Lịc sử và tìn ìn bện tay c ân ện

1 2 1 Lịc sử bện tay c ân ện trên t ế ớ

B h h i g ợ h hi ừ gặ hiề ớ

h giới Nă 1969, ầ ầ i g ời h hi h h i g

h do Enterovirus 71 (EV71) e i g ại

C if i , H K [83]

Các nă 197 , 197 , 197 1978 h TCM g ợ h hi

ại M , , Thụ Điể , Nhậ Bả , B g i H g i Nă 198 , 1987

6

1988 h TCM ợ h hi Hồ g K g, T g Q ố , Si g e Brazil Đ ă 199 , 1997 1998 h TCM ợ h hi ại

M i , Nhậ Bả , C , Đ i L , Si g e Nă , 1, – 9 h TCM ợ h hi ại Đ i L , M i , , T g

1 2 2 Tìn ìn bện tay c ân ện trên t ế ớ

h h TCM EV71 [83]

Nhậ Bả ớ h h TCM ớ hơ x ấ hi ố ụ

h h TCM ớ EV71 ă 197 1978 Từ ă 1997 – , EV71 h ạ g ại Nhậ Bả [67] Tại T g Q ố , ă 8 ổ g

g 88 99 ờ g hợ ắ h TCM, g 1 6 ờ g hợ vong [85]

Nghi ứ g hời gi i, h h h h hi ằ g EV71 h g xả hỉ 01 ớ ò ấ ề h g ủ ầ

7

T g h g ă gầ , hiề ụ h h TCM ợ h g

xả tại ớ h h Ch Đ g N h : Đ i L 1997 – 8 , Nhậ Bả – , M i 1997 – 8 , Si g e 1997 – , Th i L 6 – 2008 9 , Vi N , g h

hủ Enterovirus 71 gây nên [67]

Nă 1999, ại xả h h TCM ới hơ 6 ắ ; nă

8 ại T g Q ố xả h h TCM ới hơ ắ g

có 6 g Nă 8 ại Phầ L g xả h h TCM CA16 gây ra [72]

K ả ậ hậ h h h h h i g h giới ủ WHO

g 1 h g 1 ă 017 ố i ụ hể ợ ả g ả g ới :

n 1 1 Tìn ìn bệnh tay c ân ện c c n ớc tron k u vực âu

- T ìn ơn đến n ày 28/8/2018

Quốc

ồn Kông

Ma Cau

1 2 3 Tìn ìn bện tay c ân ện ở V ệt Na

Tại Vi N h TCM ợ x ại h ề hi ới ổi

B h gặ h ă hầ h h ơ g g ả ớ , g h ại

ỉ h hí N iề T g Tại iề N h h TCM ầ g

ă ớ The ủ Tổ hứ Y h giới h T Th i B h

D ơ g g 8 h g 1 ă 11 ả ớ ghi hậ 11 897 ờ g

hợ ắ h TCM ại 6 ỉ h h h, 166 ờ g hợ g [84] Tuy nhiê , h TCM ố ờ g hợ ắ h ă g i ă 17 ới

1 719 ờ g hợ ắ [3]

Ng ời ớ ơ g í h ới i TCM, g ơ g h h g

i h ờ g h g g ời h g iể hi g i [59], nên rấ h

iể Đ g g h g g h ý giải hiề

(8) Gi h giá

Theo B Y hi h TCM h ắ xi hò g h ặ

hi D , ầ ụ g i h hò g gừ h ẩ hò g gừ ối

10

ới h ờ g i h , ặ i h ý i x i ới g ồ lây [4], [5] T g ơ g i ầ hải: h hi ề g i

- T ề ới ừ g h gi h, ặ i , g ời hă

ại h gi h ới ổi, gi i ờ g h , h ,

11

ò g h , g g, ầ gối ặ i è he ấ hi hầ

i h h ặ i ạ h h ố , giậ h, ừ ừ, hi, ứ ứ h

gủ, hiề , g giậ ơ, i ạ g h ạ g, ổi í , ồ

h i, h ạ h ể g ời , g ời hă , gi hể

- Kh g h i x ới g ời h h ặ ghi gờ ắ h

- Khi h hi ấ hi ghi gờ ắ h ầ i h

h ặ h g g h ơ gầ hấ

- Tổ hứ i ả ại hỗ hối hợ , g h, hể ể

h g g iể , gi i h hi i h hò g, hố g h

h giậ h, g giậ ơ, i ạ g h ạ g, gủ g , i hi, ạ h h h,

ố ≥ 9, 0C , h hải g ơ ể h iề hời

- Đả ả ủ x hò g ại h gi h

- Đả ả i h h hẩ , ă hí , ố g hí

- H ớ g ẫ h gi h he õi ứ hỏe h h i g gi

h, ặ i e ới ổi, h hi i hứ g ghi gờ ắ

h hải h g g h ơ x ý, iề hời

13

- C i ậ , hầ gi ầ he õi h ạ g ứ hỏe h

h g g Khi h hi g ớ , g ờ g ghi gờ ắ h hải h g h gi h ể x ý hời

1 4 c côn trìn n ên cứu về bện tay c ân ện

1 4 1 c côn trìn n ên cứu trên t ế ớ và ở k u vực

Peter Charles (2003) ghi ứ h hấ : hi h h TCM EV71 g gi ă g g ể g hời gi ừ h Ch – Th i B h D ơ g Nghi ứ EV71 h hấ 7 iể ge e h i

e ớ ổi > ổi hi h TCM ă g ừ , % (2001) lên 33,0%

(2009) (p = 0,01) Ph hi h Enterovirus 71 h ạ g ỗi – 4 ă

Gi i ụ h g h ổi h h ủ h TCM ể ả ả

h ớ g ẫ h g h h g hò g g g [66]

Ji fe g W g g 11 h hấ ối h gi h TCM hí hậ [77]

Yie Li g Hii g 11 h hấ ối i gi h TCM hời i , h g i ề hi ối 0C, ợ g h TCM gi

ứ h hấ i iể h TCM h iể ắ xi ầ hi [86]

1 4 2 c n ên cứu bện tay c ân ện ở V ệt Na

Ph Th T Ng 11 ghi ứ ại Đă Lă h hấ h TCM xả ừ h g 6 – 11, hấ h g 8 9, % , h ừ 1

ới ổi hi hấ 8 , % , EV71 hi , % EV h

hi 69,6% 9 ,1% h h hi iể hi g iể h h hể h

T i x ồ hơi h g g , g h g ồ hơi, h g ợ

ớ hi ă hả ă g ắ h TCM hơ , hả ă g ắ h TCM

ắ h hiề hơ C i hứ g g h ờ g gặ h

ạ g hỏ g ớ , ố , giậ h gủ Đề gh ầ ậ g hò g, hố g TCM h ≤ 6 ổi, iể h i hố g h h ỏ ối ợ g

và 0,5% do Coxsackievirus týp A16 Mối i ý ghĩ hố g gi

ủ ắ h ới g h g ồ hơi, ă h g ới h h TCM, i x ới g ời h TCM [30]

hi Nghi ứ hi g ò g 6 h g ợ iể h i h

ợ ả: i hứ ề h TCM ủ g ời hă hí h h ă g % h h h ề hò g h ă g ,8% ý ghĩ hố g Chi

19

x hò g hi hă , 9,97% h g ể i x ới h, 8,7 % gi i h h , h Mối i ý ghĩ hố g

ề h g gi ụ ứ hỏe h hợ h ới ổi ề

ứ , g ời g i hứ ề h TCM ạ hấ hơ ối ợ g

21

h ấ ừ hổ h g g h 78, % ới ổi 71, % T

h h h hò g, hố g h TCM h ừ 8, % ằ g

x hò g ớ hi 6,6% ằ g x hò g ớ hi ă Nhóm ối ợ g < ổi g hứ ă g h h h ố ầ ợ

1, % 71, % Tă g ờ g ề , g hiể i h h h

hò g, hố g h TCM h e ới ổi ầ hi , ặ i h

h ổi h ặ h g hải i hứ [32]

B ủ ới ổi ại h Cờ Đỏ, h h hố Cầ Thơ

2 1 2 T êu c uẩn c ọn vào n ên cứu và o trừ

* Tiêu chu n chọn vào:

- B ủ ới ổi h hẩ h ờ g ại h Cờ Đỏ í

hấ 6 h g

- Đồ g ý h gi ghi ứ

* Tiêu chu n loại tr :

- Nh g ờ g hợ ủ ới ổi h g hể ả ời

23

2 2 2 ỡ ẫu

2.2 2 1 ỡ ẫu của n ên cứu ục t êu 1 và 2 (k ến t ức t độ t ực

àn và ột số yếu tố ên quan đến k ến t ức t độ t ực àn )

Tă g 15% cỡ ẫ g ời ể ấ he õi g h

hi , ỡ ẫ ghi ứ g ời hi ối hứ g

- Giai đoạn 3: ọn đố t ợn n ên cứu

Tại ỗi ấ h gẫ hi g ời ới ổi

25

2 2 4 Nộ dun n ên cứu

2 2 4 1 ặc t n c un của đố t ợn t a a n ên cứu

- ân tộc: gồ H ; Ki h; Kh e h

- Tuổ của bà ẹ t a a n ên cứu: ổi ủ ối ợ g ghi ứ

ợ í h he ă ơ g h ổi V ợ hi h h h : h

ới ổi h ừ ổi

- Trìn độ ọc vấn của bà ẹ t a a n ên cứu: ấ h

h : 1 L g h , gồ : nông dân; buôn b ; i ợ ghề h

L g í , gồ : g h ; – công nhân viên (CB-CNV)

- T u n ập trun bìn àn t n của a đìn bà ẹ: ổ g h

ện của bà ẹ t a a n ên cứu

* ến t ức về bện tay c ân ện của bà ẹ

- Có từn n e nó về bện TCM: h i gi “ ừ g ghe”

“ h giờ ghe”

* “Đ ừ g ghe”: ừ g ghe i i ề h TCM

* “Ch giờ ghe”: h giờ ghe i h ặ i h TCM

- B ểu ện (tr ệu c ứn ) của bện TCM: iể hi ầ

g hiể ối ới ; h TCM h g g hiể ối ới h g i

* “Đ g”: B h TCM g g hiể ối ới

* “Ch g”: B h TCM h g g hiể ối ới h h g i

- iến thức đúng: hi ổ g iể hầ i hứ ≥ 17 iể

- iến thức không đúng: khi ổ g iể hầ i hứ < 17 iể

* T độ về p òn bện tay c ân ện của bà ẹ

Th i ủ ề hò g h TCM ợ h gi h g h g

Li e ứ : ừ “rất đồng ý” “rất không đồng ý” h ặ “rất ủng hộ” “rất không ủng hộ”

* “Đ g”: Đồ g ý g ời hă hải h ờ g x ằ g

30

* “Ch g”: Kh g ồ g ý g ời hă hải h ờ g x

ằ g x hò g h g h

- Trẻ t ờn uyên rửa tay b n à p òn ay dun dịc rửa tay

n ất à k tay trẻ dơ tr ớc k n sau k đ vệ s n rất cần t ết để

- T ờn uyên au s c bề ặt dụn cụ t ếp c àn n ày n :

đồ c ơ dụn cụ ọc tập tay nắ cửa ặt bàn ế b n dun dịc au sàn ay c ất tẩy rửa t ôn t ờn có t ể óp p ần p òn bện TCM

- Thái độ t ch cực: hi ổ g iể hầ h i ≥ 8 iể

- Thái độ không t ch cực: hi ổ g iể hầ h i < 8 iể

* T ực àn p òn bện tay c ân ện của bà ẹ qua tr ờ

p ỏn vấn

- Lau n à t ờn uyên b n à p òn ay dun dịc au sàn n à

+ “Đ g”: C h h ờ g x