Báo cáo bài tập lớn môn quản lý sản xuất ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trên thế giới

Đại học Quốc Gia Thành phố Hồ Chí Minh Trường Đại học Bách Khoa KHOA QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP BÁO CÁO BÀI TẬP LỚN MÔN QUẢN LÝ SẢN XUẤT Giảng viên hướng dẫn Huỳnh Thị Phương Lan ĐỀ TÀI KINH TẾ TUẦN HOÀN STT[.]

Đại học Quốc Gia Thành phố Hồ Chí Minh

Trường Đại học Bách Khoa

KHOA QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP



BÁO CÁO BÀI TẬP LỚN

MÔN: QUẢN LÝ SẢN XUẤT

Giảng viên hướng dẫn: Huỳnh Thị Phương Lan

ĐỀ TÀI: KINH TẾ TUẦN HOÀN ST

LỜI NÓI ĐẦU

Trong bài báo cáo lần này, nhóm chúng em đã cố gắng tìm hiểu, nghiên cứu về hoạtđộng và định giá về nền Kinh tế tuần hoàn, tuy nhiên cũng không thể tránh khỏi sơsót, mong Cô và các bạn có thể nhận xét và góp ý để bài làm có thể rõ ràng và hoànthiện hơn

Hiện nay, có những quan điểm tương đối đồng thuận về kinh tế tuần hoàn Khái niệmkinh tế tuần hoàn được sử dụng chính thức đầu tiên bởi Pearce và Turner (1990), đểchỉ mô hình kinh tế mới dựa trên nguyên lý cơ bản “mọi thứ đều là đầu vào đối vớithứ khác”, hoàn toàn không giống với cách nhìn của nền kinh tế tuyến tính truyềnthống Theo Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp quốc (UNIDO), nền kinh tếtuần hoàn là một chu trình sản xuất khép kín, các chất thải được quay trở lại, trởthành nguyên liệu cho sản xuất, từ đó giảm mọi tác động tiêu cực đến môi trường, hệsinh thái và sức khỏe con người

Theo Ellen MacArthur Foundation (2012), định nghĩa về kinh tế tuần hoàn đượcnhiều quốc gia và các tổ chức quốc tế thừa nhận rộng rãi hiện nay là “một hệ thống

có tính khôi phục và tái tạo thông qua các kế hoạch và thiết kế chủ động Nó thay thếkhái niệm “kết thúc vòng đời” của vật liệu bằng khái niệm khôi phục, chuyển dịchtheo hướng sử dụng năng lượng tái tạo, không dùng các hóa chất độc hại gây tổn hạitới việc tái sử dụng và hướng tới giảm thiểu chất thải thông qua việc thiết kế vật liệu,sản phẩm, hệ thống kỹ thuật và cả các mô hình kinh doanh trong phạm vi của hệthống đó”

Cuối cùng, nhóm chúng em xin cảm ơn Cô đã trợ giúp, giảng dạy cho chúng emtrong môn Quản Lý Sản Xuất, giúp chúng em hoàn thành tốt bài báo cáo của nhóm

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 2

I LÝ THUYẾT 4

1 Kinh tế tuần hoàn là gì? 4

2 Lợi ích của mô kinh tế tuần hoàn 4

3 Yếu tố thúc đẩy và rào cản 7

4 Chuyển đổi dần sang mô hình kinh tế tuần hoàn 9

II ỨNG DỤNG 13

1 Ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trên thế giới 13

1.1 Liên minh Châu Âu 13

1.2 Thụy Điển 16

2 Bình luận về áp dụng kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam 18

2.1 Tổng quan về xu hướng chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam 19

2.2 Vinamilk công ty đi đầu về xu hướng chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn 24

TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

I LÝ THUYẾT

1 Kinh tế tuần hoàn là gì?

Kinh tế tuần hoàn (circular economy) là một mô hình kinh tế trong đó các hoạt độngthiết kế, sản xuất và dịch vụ đặt ra mục tiêu kéo dài tuổi thọ của vật chất, và loại bỏ tácđộng tiêu cực đến môi trường Các hệ thống tuần hoàn áp dụng các quy trình tái sửdụng (Reuse) thông qua chia sẻ (Sharing), sửa chữa (Repair), tân trang(Refurbishment), tái sản xuất (Remanufacturing) và tái chế (Recycling) nhằm tạo ra cácvòng lặp kín (close-loops) cho tài nguyên sử dụng trong hệ thống kinh tế nhằm giảmđến mức tối thiểu số lượng tài nguyên sử dụng đầu vào và số lượng phế thải tạo ra,cũng như mức độ ô nhiễm môi trường và khí thải Mục đích của kinh tế tuần hoàn lànhằm kéo dài thời gian sử dụng các sản phẩm, trang bị và cơ sở hạ tầng nhằm tăng năngsuất của các tài nguyên này

Nền kinh tế tuần hoàn dựa trên ba nguyên tắc, được thúc đẩy bởi các yếu tố:

+ Loại bỏ chất thải và ô nhiễm

+ Lưu thông các sản phẩm và nguyên vật liệu (với giá trị cao nhất của chúng)

+ Tái tạo thiên nhiên

Nó được củng cố bởi quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo và vật liệu Nền kinh

tế tuần hoàn tách rời hoạt động kinh tế khỏi việc tiêu thụ các nguồn tài nguyên hữu hạn

Đó là một hệ thống có khả năng phục hồi tốt cho doanh nghiệp, con người và môitrường

2 Lợi ích của mô kinh tế tuần hoàn

Giảm việc sử dụng nguồn tài nguyên không thể tái tạo

Hiện nay, nguồn tài nguyên được đang ở mức đáng báo động Các nhà khoa học liêntục cảnh báo về việc sử dụng nguồn tài nguyên quá mức, nhất là cái nguồn tài nguyênkhông thể tái sinh như dầu mỏ, quặng kim loại Với các ngành công nghiệp sản xuất từtài nguyên nói chung và các ngành công nghiệp nặng nói riêng, việc sử dụng nguồn tàinguyên không thể tái chế là gần như không thể tách rời Nhưng thông qua nền kinh tếtuần hoàn, các hoạt động như sử các nguồn tài nguyên tái chế và tân trang các sản phẩm

cũ thay vì vứt bỏ chúng đã góp phần giảm bớt đi lượng tài nguyên mà chúng ta cần khaithác Điều này cũng giúp kéo dài thời gian khai thác và giúp cho các nguồn tài nguyên

có cơ hội phục hồi Như thế ta có thể hiểu nền kinh tế tuần hoàn sẽ tạo ra một vòng tròntái sử dụng, không có gì vứt bỏ nếu không thật sự không còn khả năng sử dụng cho bất

kỳ mục đích nào khác Về cơ bản chúng ta có thể hiểu đó là một cách sử dụng thôngminh hơn nguồn tài nguyên hiện có

Giảm lượng khí thải carbon

Theo Cơ quan Môi trường Châu Âu, việc khai thác các nguồn tài nguyên, các nguyên

vật liệu (chẳng hạn như việc sản xuất và tiêu hủy vật liệu) đã tạo ra tới 2/3 lượng phátthải khí nhà kính Ta biết, nền kinh tế tuần hoàn xoay quanh việc quản lý bền vữngnguyên vật liệu, chính vì thế việc thiết lập nền kinh tế theo hướng này sẽ giúp giảmthiểu một số lượng lớn lượng khí thải ra môi trường Đây được coi là một việc vô cùngquan trọng và nhân đạo trong tình hình nóng lên toàn cầu hiện nay Thông qua nền kinh

tế tuần hoàn, nguyên liệu được quản lý hiệu quả hơn thông qua việc tái sử dụng các sảnphẩm và nguyên liệu, khuyến khích sử dụng các nguồn tài nguyên tái tạo, duy trì cáchoạt động bền vững và hơn thế nữa.  

Mục tiêu không chất thải

Mục tiêu không chất thải, thay vì khai thác liên tục các nguồn tài nguyên hữu hạn,chúng ta sẽ tái sử dụng các sản phẩm nhiều lần Điều này tạo ra ít rác thải và cũng cóthể gọi là mô hình tránh lãng phí Những mô hình bảo vệ môi trường khác yêu cầu giảmthiểu sản phẩm để giảm thiểu số lượng để giảm lượng rác thải Với mô hình kinh tế tuần

hoàn lại khuyến khích tăng trưởng Vì thế mô hình nhanh chóng được hưởng ứng và trởthành mục tiêu lý tưởng của các ngành công nghiệp Với hướng phát triển lợi cả đôibên, cả về môi trường và kinh tế, các cá nhân, chính phủ đều ủng hộ đồng thời đặt cácmục tiêu hướng đến nền kinh tế tuần hoàn. 

Mang lại lợi ích cho người tiêu dùng

Nền kinh tế tuần hoàn không chỉ bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn tài nguyên mà cònmang lại lợi ích rất lớn cho người tiêu dùng Với xu hướng tái sử dụng, nền kinh tế tuầnhoàn khuyến khích các hoạt động các mô hình kinh doanh tái sản xuất tạo ra những sảnphẩm rẻ hơn Bên cạnh đó các nhà sản xuất cũng có xu hướng tạo ra những sản phẩm

sử dụng nhiều lần thay vào những sản phẩm sử dụng một lần, khuyến khích người tiêudùng tạo ra một hệ sinh thái tiêu dùng có ít nguyên liệu cấu thành, an toàn hơn và giảmgiá thành Mặt khác, nền kinh tế tuần hoàn còn khuyến khích các hoạt động mua bán đồ

cũ đã qua sử dụng, cho thuê Việc này cung cấp dịch vụ, sản phẩm cho người tiêu dùngmức giá hời mà vẫn đảm bảo được lợi ích có được

Để đạt được một nền kinh tế tuần hoàn, đồng nghĩa với việc tạo ra nhiều ngành côngnghiệp mới, nhiều việc làm mới được hình thành Với việc chuyển sang nền kinh tếtuần hoàn, các ngành công nghiệp như sản xuất than, quặng, khoáng sản, sẽ giảm quy

mô, số lượng việc làm từ các ngành này sẽ giảm đáng kể Nhưng với việc tạo ra cácngành công nghiệp mới đã giúp chuyển dịch việc làm sang các ngành công nghiệp thânthiện môi trường này, tạo ra nhiều cơ hội mới, môi trường làm việc mới

Mở ra cơ hội mới cho các công ty

Cùng với sự phát triển của các ngành mới, các công ty hưởng được nhiều lợi ích từ nềnkinh tế tuần hoàn Như đã đề cập ở trên, nhiều cơ hội kinh doanh hơn (chẳng hạn nhưtân trang các mặt hàng cũ, tái chế những linh kiện, ), các doanh nghiệp đã tận dụngđược các nguồn tài nguyên an toàn khi tái sử dụng các nguồn tài nguyên cũ, các sảnphẩm cũ, không phải phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên hữu hạn khác Vì thế, nhà sảnxuất sẽ giảm được chi phí nguyên vật liệu đầu, cho phép làm việc hiệu quả hơn

Với việc tái sử dụng, tân trang các sản phẩm cũ đã giúp cải thiện lòng trung thành củakhách hàng đối với các doanh nghiệp Hỗ trợ lâu dài là thứ mà khách hàng mong muốn

ở thời đại này, chính vì vậy công ty có những triết lý sáng kiến xanh, cùng với hỗ trợlâu dài cho những sản phẩm tái sử dụng nhiều lần, nhanh chóng thu hút được kháchhàng làm theo chân họ trên con đường sử dụng sản phẩm

Để đạt được nền kinh tế tuần hoàn, đó là một quá trình không hề dễ dàng, đòi hỏi sựthống nhất giữa các tổ chức, các doanh nghiệp và cả chính phủ Tất cả phải đồng lòngchung tay phát hướng đến nền kinh tế tuần hoàn tạo ra những lợi thế và hướng đi chínhxác Với những lợi ích trên, ta có thể nói không có lý do gì để không bắt đầu nền kinh tếtuần hoàn ngay từ bây giờ. 

3 Yếu tố thúc đẩy và rào cản 

Yếu tố thúc đẩy lên mô hình kinh tế tuần hoàn 

Để thúc đẩy phát triển nền kinh tế tuần hoàn, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý phục vụ cho phát triển nền kinh tế tuần hoàn.

Theo đó, cần sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường; quy định trách nhiệm cụ thể củanhà sản xuất, nhà phân phối trong việc thu hồi, phân loại và tái chế hoặc chi trả chi phí xử

lý các sản phẩm thải bỏ dựa trên số lượng sản phẩm bán ra trên thị trường; quản lý dự ántheo vòng đời, thiết lập lộ trình xây dựng và áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn về môitrường tương đương với nhóm các nước tiên tiến trong khu vực

Doanh nghiệp là động lực trung tâm, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, các tổ chức và từngngười dân tham gia thực hiện Vai trò kiến tạo của Nhà nước thể hiện trong việc tạo ramột môi trường để kinh tế tuần hoàn phát triển Do vậy, nên cân nhắc đưa cả hai cáchtiếp cận thực hiện kinh tế tuần hoàn của quốc tế vào lộ trình phát triển các mô hình kinh

tế tuần hoàn

Thứ hai, xây dựng mô hình tăng trưởng kinh tế chiều sâu, sử dụng hiệu quả các nguồn

lực đầu vào, áp dụng khoa học công nghệ vào các ngành, đặc biệt là xử lý rác thải để tái

tạo nguyên liệu mới Quy định lộ trình thay thế các nhiên liệu, sản phẩm sử dụng nguyênliệu nguy hại, sản phẩm sử dụng một lần bằng các nhiên liệu, nguyên liệu thân thiện vớimôi trường, sản phẩm sử dụng nhiều lần, kéo dài thời gian sử dụng hữu ích của sảnphẩm.

Thứ ba, điều chỉnh quy hoạch năng lượng, giảm dần sự phụ thuộc vào các dạng năng

lượng từ nhiên liệu hóa thạch, thủy điện; kiểm soát, thu hút có chọn lọc dự án đầu tư trên

cơ sở xem xét các yếu tố về quy mô sản xuất, công nghệ sản xuất, kỹ thuật môi trường và

vị trí thực hiện dự án Xây dựng lộ trình chuyển đổi công nghệ dựa trên các tiêu chí sửdụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng, giảm thiểu chất thải

Thứ tư, thực hiện kinh tế tuần hoàn cần gắn liền với phát triển công nghệ, kinh tế số và

Cách mạng công nghiệp 4.0 Công nghệ mới sẽ giúp việc thực hiện mô hình kinh tế tuầnhoàn hiệu quả, giảm thải ô nhiễm, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, tránh khaithác quá mức tài nguyên; đồng thời, tạo được cơ hội việc làm mới… đảm bảo  mục tiêucủa mô hình này

Thứ năm, để mở rộng nền kinh tế tuần hoàn, các nhà sản xuất cần phải xác định rõ đâu là

ưu tiên hàng đầu của DN Thay vì sản xuất sản phẩm càng nhanh, càng rẻ càng tốt, thì độbền của sản phẩm và quy trình sản xuất bền vững mới là yếu tố then chốt Sản phẩm cầnđược thiết kế sao cho dễ dàng tái chế nếu muốn chúng không phải kết thúc số phận ở cácbãi chôn rác

Thứ sáu, xây dựng Chiến lược truyền thông về kinh tế tuần hoàn nhằm nâng cao nhận

thức của các nhà sản xuất và công chúng về trách nhiệm của họ đối với các sản phẩmtrong suốt vòng đời của chúng Cần tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức của người dân

về việc phân loại rác thải tại nguồn, tạo điều kiện cho công tác thu gom, vận chuyển đưavào tái sử dụng

Đối với những quốc gia có nền kinh tế lạc hậu, việc chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn đã và đang đặt ra không ít thách thức, tiêu biểu như: 

Một là, khung chính sách về phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn chưa được hoàn thiện:

còn thiếu các cơ chế chính sách thúc đẩy kinh tế tuần hoàn phát triển như: Quy định tráchnhiệm của doanh nghiệp về thu hồi, phục hồi tài nguyên từ các sản phẩm đã qua sử dụng;các công cụ, chính sách kinh tế như thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường…

Hai là, nhận thức về kinh tế tuần hoàn và sự cần thiết chuyển đổi sang phát triển mô hình

kinh tế tuần hoàn còn hạn chế Nhận thức đúng về kinh tế tuần hoàn cần được thực hiện

từ việc thiết kế tới triển khai đối với từng ngành, từng lĩnh vực và cần được đồng thuận,thống nhất từ lãnh đạo, các cấp quản lý tới từng doanh nghiệp và người dân

Ba là, nguồn lực cho việc thực hiện chuyển đối sang phát triển kinh tế tuần hoàn còn yếu.

Kinh tế tuần hoàn phải gắn với đổi mới khoa học, tiếp cận công nghệ  tiên tiến Bên cạnh

đó, để phát triển kinh tế tuần hoàn đòi hỏi phải có đội ngũ chuyên gia giỏi, để giải quyếttốt các vấn đề, từ khâu đầu đến khâu cuối của cả quá trình

Bốn là, còn thiếu các doanh nghiệp đủ năng lực về công nghệ về tái chế, tái sử dụng các

sản phẩm đã qua sử dụng; khó thay đổi ngay thói quen sản xuất và tiêu dùng của toàn xãhội hiện nay đối với nhiều sản phẩm dễ sử dụng như túi nilon, sản phẩm nhựa dùng mộtlần sang chỉ sử dụng những vật liệu, sản phẩm có thể tái chế, tái sử dụng hoàn toàn; cácdoanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ khó khăn trong việc đầu tư đổi mới công nghệ

4 Chuyển đổi dần sang mô hình kinh tế tuần hoàn

Kinh tế tuần hoàn là một khái niệm tương đối mới, nhưng đang trở thành xu hướng củacác quốc gia, đặc biệt là các quốc gia phát triển có ít tài nguyên, nhất là khi nguồn tàinguyên trên thế giới đang ngày càng cạn kiệt

Trong nền kinh tế tuyến tính, hàng hóa được sản xuất từ tài nguyên thiên nhiên, được bán

ra thị trường, được tiêu thụ và sau đó thải loại ra môi trường Mô hình kinh tế tuyến tính

sẽ dẫn đến việc khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách vô tội vạ và tạo ra một lượngchất thải khổng lồ Việc chuyển đổi từ mô hình kinh tế tuyến tính sang mô hình kinh tế

tuần hoàn (KTTH) là cần thiết, để hướng đến một nền kinh tế phát triển bền vững, sửdụng hiệu quả tài nguyên - năng lượng, ít carbon, vững mạnh và cạnh tranh.

Chuyển đổi từ mô hình kinh tế truyền thống “khai thác - sản xuất - tiêu hủy” sang môhình tái sử dụng có mục đích, theo ước tính, có thể giúp thế giới tiết kiệm 4.500 tỷ USDvào năm 2030, riêng châu Âu có thể tiết kiệm 600 tỷ EUR (khoảng 660 tỷ USD) mỗinăm Mô hình kinh tế mới này cũng hỗ trợ cắt giảm phát thải khí nhà kính và góp phầnthực hiện thành công Thỏa thuận Paris COP21, cũng như những mục tiêu phát triển bềnvững của Liên hợp quốc Tính đến cuối năm 2018, đã có 34 quốc gia trên thế giới cóbước tiến đầu tiên về luật pháp và chính sách thúc đẩy KTTH Kinh tế tuần hoàn chính làniềm cảm hứng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D)

để đưa ra những công nghệ sáng tạo, từ đó “hóa thân” vào các mô hình kinh doanh mới

Do đó việc ứng dụng thành công CE có thể thúc đẩy phát triển, sản xuất và sử dụng cácsản phẩm và dịch vụ công nghệ cao, từ đó tiết kiệm, tối ưu hóa việc sử dụng các nguồntài nguyên

Mô hình CE được tiếp cận tổng thể theo vòng đời sản phẩm từ công đoạn khai thác tàinguyên thiên nhiên, thiết kế và sản xuất sản phẩm hàng hóa, phân phối và tiêu dùng, thải

bỏ và xử lý sản phẩm sau quá trình sử dụng nhằm thu hồi nguyên liệu để tiếp tục đưa vàochu trình sản xuất hàng hóa tiếp theo

Hiện có một số mô hình về CE đã được triển khai với cách tiếp cận đơn giản như mô hình3R hay mô hình 6R+ được tiếp cận tổng thể hơn Mô hình 3R chỉ tập chung vào 3 hoạtđộng: Reduce - Giảm sử dụng hàng hóa và tiêu thụ tài nguyên, Reuse - Tái sử dụng sảnphẩm, tài nguyên và Recycle - Tái chế, tuần hoàn tài nguyên Trong khi đó, mô hình 6R+được tiếp cận tổng thể và chi tiết hơn thông qua các hoạt động bao gồm :

1 R - Rethink  and  Redesign: Đòi hỏi tất các nhà sản xuất phải thay đổi tư duy, cách tiếpcận khi quyết định và sản xuất bất kỳ một sản phẩm hàng hóa mới nào về trách nhiệm thuhồi, tái sử dụng, tái chế và xử lý sản phẩm sản phẩm này sau quá trình sử dụng, từ đó sẽquyết định việc thiết kế và lựa chọn các loại nguyên liệu sản xuất, bao bì đóng gói một

cách tối ưu nhất Đồng thời đối với các sản phẩm hàng hóa đang sản xuất cũng đòi hỏiviệc cải tiến, thay đổi thiết kế để đáp ứng được các “trách nhiệm” nêu trên và đem lạihiệu quả cao hơn.

2 R - Refuse : Là hành động của người tiêu dùng, cộng đồng, xã hội thể hiện thái độ ủng

hộ đối với các sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường, có thể sử dụng nhiều lần, cónguồn gốc từ hoạt động sản xuất của CE, đồng thời từ chối sử dụng các sản không thânthiện với môi trường, tiêu tốn nhiều tài nguyên, năng lượng trong quá trình sử dụng, sửdụng một lần, không có khả năng tái chế và tuần hoàn tài nguyên

3 R - Reduce : Là thói quen tiêu dùng của người dân, cộng đồng, xã hội cần được thayđổi nhằm giảm việc tiêu dùng quá mức dẫn đến việc tiêu tốn, cạn kiệt tài nguyên thiênnhiên Thúc đẩy mục tiêu này, mô hình về kinh tế chia sẻ đã và đang được nhiều cộngđồng, quốc gia áp dụng đem lại hiệu quả cao (mô hình dùng chung các thiết bị, đồ dùnggia dụng, chia sẻ phương tiện giao thông, chia sẻ hạ tầng logistic trong vận chuyển, lưutrữ hàng hóa, )

4 R - Reuse : Là hoạt động, thói quen của người tiêu dùng cần được thay đổi nhằm tiếptục sử dụng các sản phẩm, hàng hóa nhiều lần và có thể tận dụng cho nhiều mục đíchkhác nhau thay vì chỉ sử dụng một lần rồi đem thải bỏ Tuy nhiên, để hoạt động tái sửdụng đạt hiệu quả đòi hỏi bản thân sản phẩm, hàng hóa phải đảm bảo chất lượng, tínhnăng để có thể tái sử dụng Ngoài ra, để tăng cường hoạt động tái sử dụng, các doanhnghiệp, nhà sản xuất phải đảm bảo hình thành và cung cấp các dịch vụ về bảo hành, bảodưỡng, thay thế linh kiện, sửa chữa để kéo dài tuổi thọ, vòng đời của tất cả các sảnphẩm hàng hóa do mình sản xuất ra, đây cũng chính là 2 khái niệm R - Remain và R -Repair được bổ sung, xem xét thêm trong mô hình 6R+

5 R - Recycle: Là hoạt động phục hồi tài nguyên bao gồm việc thu gom, phân loại, xử lýsản phẩm thải bỏ sau sử dụng và chất thải nhằm thu hồi lại các dạng tài nguyên và chếbiến thành nguyên liệu tái chế Các dạng nguyên liệu tái chế này sẽ được tiếp tục quay trở

lại cho chu trình sản xuất tiếp theo với một tỉ lệ phù hợp đáp ứng được yêu cầu về chấtlượng sản phẩm, hoặc sản xuất ra các sản phẩm mới theo nhu cầu của xã hội.

Ba cách chuyển đổi hướng đến kinh tế tuần hoàn:

1 Thứ nhất, tiêu thụ ít hơn

Nền kinh tế tuần hoàn tập trung vào việc sử dụng tốt hơn các nguồn tài nguyên thiênnhiên, và thực tế nhiều người trong chúng ta đã tiêu thụ quá nhiều Trong suốt thế kỷ 20,việc sử dụng nguyên liệu thô của thế giới đã tăng gấp đôi tốc độ gia tăng dân số. 

Đối với các công ty, vấn đề tiêu thụ thường bị “ngó lơ”, vì nguyên tắc cơ bản của hầu hếtcác mô hình kinh doanh là bán được nhiều sản phẩm hơn cho nhiều người hơn Phá vỡtâm lý đó sẽ đòi hỏi sự đổi mới kinh doanh, hỗ trợ chính sách và nhu cầu của người tiêudùng

Cắt giảm việc sử dụng túi ni lông sử dụng một lần là một trọng tâm phổ biến, với 127quốc gia đã đưa ra một số hình thức cấm hoặc thuế để điều chỉnh việc sử dụng chúng. 

2 Thứ hai, tiêu dùng tốt hơn

Kinh tế tuần hoàn không chỉ là tiêu thụ ít hơn mà còn giúp tiêu dùng tốt hơn Đối vớingười tiêu dùng, điều này có nghĩa là lựa chọn các phiên bản sản phẩm đã được sản xuấttheo những cách bền vững hơn hoặc có thể được tái chế Nó cũng có thể có nghĩa là thayđổi những gì chúng ta tiêu thụ - ví dụ bằng cách chuyển sang chế độ ăn dựa trên thực vật,cung cấp khí thải và các lợi ích tài nguyên thiên nhiên khác so với các bữa ăn nhiều thịt.Nhận thức của người tiêu dùng về tính bền vững đang gia tăng trên toàn cầu, với phầnlớn người tiêu dùng nói rằng họ mong đợi các thương hiệu làm những điều đúng đắn Sức

ép của người tiêu dùng là một phần quan trọng trong bức tranh khuyến khích các doanhnghiệp thay đổi cách làm và chính phủ đưa ra các chính sách có lợi

Tiêu dùng "tốt hơn" cũng có thể có nghĩa là tránh mua hoàn toàn và chuyển sang các môhình tròn như nền tảng chia sẻ Dịch vụ phát streaming là một ví dụ về việc tiêu thụ tốthơn mà không nhất thiết phải hy sinh Thập kỷ qua đã chứng kiến sự sụt giảm đáng kể

trong việc sản xuất và tiêu thụ đĩa CD và DVD vật lý Sự thay đổi về hành vi này thậmchí còn không ảnh hưởng đến cách sống của chúng ta - chúng ta chỉ đơn giản là tiêu thụhoạt động giải trí của mình theo cách tốt hơn, bền vững hơn Sự thay đổi hướng tới tiêudùng tốt hơn này mang lại cơ hội lớn cho các công ty đổi mới để thích ứng với các môhình kinh doanh mới.

3 Thứ ba, tạo thay đổi có hệ thống

Người tiêu dùng chỉ có thể làm được nhiều như vậy khi toàn bộ nền kinh tế được xây dựng theo mô hình tận thu Những gì chúng ta cần là sự thay đổi mang tính hệ thống, để

sự bền vững không chỉ phụ thuộc vào sự lựa chọn của người tiêu dùng

Nguyên tắc cốt lõi của nền kinh tế tuần hoàn là các sản phẩm phải được thiết kế để tồn tạilâu dài, với các bộ phận thành phần hoặc vật liệu có thể được sử dụng lại

Có một trường hợp kinh tế rõ ràng cho mô hình này cho các máy lớn như máy

photocopy, máy quét MRI hoặc thiết bị nông nghiệp Những chiếc máy này có chi phí trả trước cao và được làm từ những vật liệu rất có giá trị, vì vậy nhiều công ty đang sử dụng thành công các mô hình tuần hoàn khi họ lấy sản phẩm về và tân trang lại hoặc sử dụng lại vật liệu Chìa khóa sẽ là mở rộng mô hình này và mở rộng nó sang nhiều loại sản phẩm hướng đến người tiêu dùng hơn

Còn nhiều việc phải làm về mặt chính sách để khuyến khích sự lưu thông ở cấp độ hệ thống Cần phải có một sự thay đổi lớn để khuyến khích hoặc yêu cầu sử dụng nguyên liệu thứ cấp hoặc tái chế, ví dụ bằng cách đánh thuế đối với các sản phẩm chỉ sử dụng nguyên liệu thô Vương quốc Anh đã thực hiện một bước theo hướng này bằng cách áp dụng thuế đối với bao bì nhựa có hàm lượng tái chế dưới 30%

Cũng cần phải có một sự đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng để việc tái chế có thể được mở rộng hoặc thậm chí là bắt buộc Một câu chuyện thành công đến từ Hàn Quốc, nơi áp dụng chương trình tái chế chất thải thực phẩm bắt buộc và lệnh cấm chất thải thực phẩm trong các bãi chôn lấp đã dẫn đến con số ấn tượng 95% chất thải được tái chế thành phân trộn, thức ăn gia súc, khí sinh học hoặc nhiên liệu rắn Thỏa thuận Xanh Châu Âu được

đề xuất đặt ra nhiều chính sách tương tự, bao gồm cả một Kế hoạch Hành động Kinh tế Thông tư

1 Ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trên thế giới

1.1 Liên minh Châu Âu 

Tháng 7/2014, Ủy ban châu Âu đã thông qua chương trình: “Hướng tới nền kinh tế tuầnhoàn: Vì một Châu âu không rác thải”, cùng với việc xem xét các mục tiêu trong 6 Chỉthị quản lý chất thải, đã hình thành “Gói kinh tế tuần hoàn” đầu tiên của châu Âu (CEP –Circle Error Probable). 

Mục tiêu chính của CEP là tăng cường tái chế và ngăn ngừa sự suy giảm số lượng nguyênvật liệu có giá trị, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chứng minh vai trò của

mô hình kinh doanh mới, thiết kế sinh thái và cộng sinh công nghiệp trong quá trìnhchuyển đổi sang “không rác thải”, giảm thiểu khí thải nhà kính và các tác động môitrường khác Ủy ban châu Âu đặt mục tiêu tăng 30% năng suất vật liệu từ năm 2014 -năm 2030 (tính theo GDP trên mỗi đơn vị tiêu thụ nguyên liệu thô), đồng thời giới thiệu

và thắt chặt các mục tiêu rác thải hiện có (Domenech và Bahn – Walkowiak, 2019)

Đến tháng 12/2014, Liên minh châu Âu (EU) tuyên bố thay gói CEP bằng gói khác quản

lý toàn bộ chu kỳ kinh tế thay vì chỉ tập trung giảm thiểu rác thải Do đó, tháng 12/2015,

EU đã thông qua gói CEP sửa đổi có tên là “Chu trình khép kín – Kế hoạch hành độngcủa EU cho nền kinh tế tuần hoàn”, với mục tiêu chung là phát triển nền kinh tế cạnhtranh, bền vững, ít phát thải các-bon và sử dụng tài nguyên hiệu quả

CEP đưa ra các mục tiêu ràng buộc về chôn lấp và tái chế thông qua các Chỉ thị được sửađổi và có hiệu lực vào tháng 7/2018 Cụ thể, các mục tiêu bao gồm: tái chế 70% lượngrác thải bao bì vào năm 2030 và 65% chất thải đô thị vào năm 2035; 10% chất thải đô thịđược chôn lấp vào năm 2035 Năm 2017, 30% chất thải đô thị và 67% rác thải bao bìđược tái chế Đây là mức tăng đáng kể từ 11% vào năm 1995 Tuy đã đạt được nhữngbước tiến lớn trong tái chế rác thải nhưng để đạt được mục tiêu tái chế và chôn lấp toàn

bộ, các nước thành viên cần nỗ lực áp dụng nhiều chính sách hơn nữa

Bên cạnh đó, CEP cũng chú trọng tới các yêu cầu liên quan tới hiệu quả nguyên vật liệuđược đặt ra theo Chỉ thị thiết kế sinh thái Các quy định thiết kế sinh thái áp dụng chomáy giặt, tủ lạnh, máy rửa bát được triển khai vào tháng 10/2019, gồm các yêu cầu liênquan tới độ bền, khả năng sửa chữa và tái chế Ngoài ra, CEP cũng đề xuất việc tái sửdụng nước trong tưới tiêu công nghiệp, đặt ra các tiêu chuẩn liên quan đến nguyên liệuthô thứ cấp và tái chế hiệu quả chất thải điện tử