PHÂN TÍCH VÀ BÌNH LUẬN VỀ QUYỀN DỰ HỌP ĐẠI HỘI ĐỒNG CỔ ĐÔNG CỦA CỔ ĐÔNG THIỂU SỐ TRONG CÔNG TY CỔ PHẦN

Tiểu luận tham khảo cuối kì bộ môn Luật doanh nghiệp ĐH Kinh tế TPHCM. GV hướng dẫn: Dương Mỹ An. Công ty cổ phần là một trong những loại hình doanh nghiệp khá phổ biến ở Việt Nam. Vì vậy các quyền lợi cổ đông đặc biệt là cổ đông thiểu số cần được quan tâm hơn cả. Bài nghiên cứu xoay quanh thực trạng các hạn chế pháp luật về quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số hiện nay. Trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi thiếu sót, em rất mong có sự góp ý của cô để bài nghiên cứu hoàn thiện hơn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

-BÀI TIỂU LUẬN

BỘ MÔN: LUẬT DOANH NGHIỆP

ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH VÀ BÌNH LUẬN VỀ QUYỀN DỰ HỌP ĐẠI HỘI ĐỒNG CỔ ĐÔNG CỦA CỔ ĐÔNG THIỂU SỐ

TRONG CÔNG TY CỔ PHẦN

Giảng viên hướng dẫn:

Tên tác giả:

Mã số học viên:

Lớp:

Số điện thoại:

Địa chỉ email:

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 10 năm 2021

MỤC LỤC

GIỚI THIỆU 3

ĐẶT VẤN ĐỀ: 4

1 Khái niệm 5

1.1 Cổ đông thiểu số 5

1.2 Đại hội đồng cổ đông 6

1.3 Quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số 6

2 Hạn chế của pháp luật về quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số trong công ty cổ phần hiện nay 6

2.1 Hạn chế của pháp luật trong việc áp dụng các chế tài xử lý vi phạm quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số 7

2.2 Hạn chế của pháp luật trong việc để cổ đông thiểu số tự bảo vệ quyền lợi của mình và ý thức bảo vệ quyền lợi của cổ đông thiểu số 9

3 Một số giải pháp, kiến nghị hoàn thiện pháp luật về quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số 11

KẾT LUẬN 13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

GIỚI THIỆU

Công ty cổ phần là một trong những loại hình doanh nghiệp khá phổ biến ở Việt Nam Vì vậy các quyền lợi cổ đông đặc biệt là cổ đông thiểu số cần được quan tâm hơn

cả Bài nghiên cứu xoay quanh thực trạng các hạn chế pháp luật về quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số hiện nay Trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi thiếu sót, em rất mong có sự góp ý của cô để bài nghiên cứu hoàn thiện hơn!

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Hạn chế của pháp luật trong việc áp dụng các chế tài xử lý vi phạm quyền của cổ đông thiểu số là gì?

2 Hạn chế của pháp luật trong việc để cổ đông thiểu số tự bảo vệ quyền lợi của mình là gì? Ý thức bảo vệ quyền lợi của cổ đông thiểu số như thế nào?

3 Các giải pháp để khắc phục các hạn chế này là gì?

1 Khái niệm

1.1 Cổ đông thiểu số.

Cổ đông là người đã góp vốn vào công ty cổ phần bằng cách mua cổ phần của công ty Khi đã đưa tài sản vào công ty, quyền sở hữu tài sản của cổ đông được chuyển sang cho công ty Ngược lại, họ trở thành các đồng sở hữu chủ của công ty Cổ đông có quyền lợi với công ty tương ứng với phần vốn góp của mình1

Theo khoản 3 Điều 4 Luật doanh nghiệp 2020, “Cổ đông là cá nhân, tổ chức sở hữu ít nhất một cổ phần của công ty cổ phần” Việc phân chia cổ đông thành cổ đông lớn và cổ đông thiểu số sẽ dựa trên tiêu chí tỷ lệ cổ phần đang nắm giữ.2

Theo Nghị định 48/1998/NĐ-CP đã từng giải thích rằng: “Cổ đông thiểu số là người nắm giữ dưới 1% cổ phiếu có quyền biểu quyết của tổ chức phát hành.” Tuy nhiên, kể từ khi nghị định này hết hiệu lực thi hành vào 16/12/2003, pháp luật Việt Nam hiện hành vẫn chưa đưa ra một khái niệm, quy định nào cụ thể về cổ đông thiếu

số Căn cứ vào khoản 18 Điều 4 Luật chứng khoán 2019, “Cổ đông lớn là cổ đông sở hữu từ 5% trở lên số cổ phiếu có quyền biểu quyết của một tổ chức phát hành”.3 Theo quy định này của Luật chứng khoán, có thể đưa ra một khái niệm về cổ đông thiểu số là

“những cổ đông sở hữu dưới 5% tổng số cổ phần của công ty mà cổ đông là thành viên.”4

Việc xác định cổ đông thiểu số có thể dựa trên hai yếu tố:

+ Tỷ lệ số cổ phần cổ đông sở hữu (hay phần trăm cổ phần có quyền biểu quyết) + Khả năng ảnh hưởng, tác động của họ đến những quyết định của công ty, vai trò khi thực hiện quyền biểu quyết trong Đại hội đồng cổ đông.5

1 Đinh Thị Kiều Trang (2009), Bảo vệ quyền lợi của cổ đông trong công ty cổ phần chưa niêm yết chứng khoán

theo pháp luật Việt Nam, Hà Nội, tr.23.

2 Khoản 3 Điều 4 Luật doanh nghiệp (số 59/2020/QH14) ngày 17 tháng 6 năm 2020.

3 Khoản 18 Điều 4 Luật chứng khoán (số 54/2019/QH14) ngày 26 tháng 11 năm 2019.

4 Nguyễn Thị Sương – Công ty Luật FDVN (27/07/2021), “Luật doanh nghiệp 2020 và cơ chế bảo vệ cổ đông thiểu số trong công ty cổ phần.”

5 Nhóm Sinh viên trường ĐH Ngoại thương (2013), Vấn đề bảo vệ cổ đông thiểu số trong ở các doanh nghiệp

niêm yết theo quy định pháp lý của một số nước – Bài học cho Việt Nam, Hà Nội, tr.7.

1.2 Đại hội đồng cổ đông.

“Đại hội đồng cổ đông gồm tất cả cổ đông có quyền biểu quyết, là cơ quan quyết định cao nhất của công ty cổ phần.” Đại hội đồng cổ đông họp thường niên mỗi năm một lần và phải họp trong thời hạn 04 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính Trong trường hợp Điều lệ công ty có quy định, họp Đại hội đồng cổ đông thường niên

có thể được gia hạn nhưng không được quá 06 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính.6

1.3 Quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số.

Cổ đông phổ thông sẽ bao gồm cả cổ đông thiểu số và cổ đông lớn Các quyền

và nghĩa vụ của cổ đông phổ thông là như nhau, bất kể họ là cổ đông thiểu số hay cổ đông lớn Vì vậy, quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số đều được thực hiện như quy định trong Luật doanh nghiệp 2020 Cụ thể, cổ đông thiểu số có thể được nằm trong danh sách cổ đông có quyền dự họp, được nhận thông báo mời họp và thực hiện quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông (Căn cứ Điều 141,143,144 Luật doanh nghiệp 2020)

Dựa theo Điều 138 Luật doanh nghiệp 2020, chỉ có cổ đông có quyền biểu quyết mới được quyền tham dự Đại hội đồng cổ đông, tức cổ đông ưu đãi cổ tức và cổ đông

ưu đãi hoàn lại không có quyền tham dự cuộc họp trừ trường hợp quy định tại khoản 5 Điều 114 và khoản 6 Điều 148 Luật doanh nghiệp 2020

2 Hạn chế của pháp luật về quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu

số trong công ty cổ phần hiện nay.

Luật doanh nghiệp 2020 đã có những đổi mới tích cực hơn so với Luật doanh nghiệp 2014 để bảo vệ quyền lợi và lợi ích của cổ đông thiểu số Song, Luật doanh nghiệp 2020 vẫn còn có những hạn chế nhất định Có thể thấy rằng, cổ đông thiểu số tuy chỉ nắm giữ một lượng cổ phần rất nhỏ (dưới 5%) nhưng họ đang chiếm số lượng rất lớn và đóng vai trò vô cùng quan trọng trong công ty cổ phần Vì họ chỉ nắm giữ số lượng cổ phần nhỏ nên tầm ảnh hưởng, khả năng chi phối và kiểm soát của họ đến với

6 Điều 138, 139 Luật doanh nghiệp (số 59/2020/QH14) ngày 17 tháng 6 năm 2020.

công ty thấp Điều đó dẫn đến tình trạng bị chèn ép, hạn chế quyền lợi mà cụ thể ở đây

sẽ nói đến quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông Mặt khác, ý thức tự bảo vệ quyền lợi của các cổ đông thiểu số chưa thực sự cao và vẫn còn nhiều bất cập và pháp luật vẫn chưa tạo điều kiện nhiều để cổ đông thiểu số tự bảo vệ quyền lợi của mình

2.1 Hạn chế của pháp luật trong việc áp dụng các chế tài xử lý vi phạm quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số.

Pháp luật Việt Nam hiện nay chưa có áp dụng một chế tài nhất định để xử phạt các hành vi vi phạm đến quyền lợi cổ đông, cụ thể là quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số Vậy nên, hiện nay vẫn xảy ra nhiều tình trạng các công ty hạn chế quyền dự họp và các cổ đông lớn chèn ép và đàn áp cổ đông thiểu số

Thực chất, mối quan hệ giữa cổ đông lớn và cổ đông thiểu số hiện nay có thể được gọi là “cá lớn nuốt cá bé” Pháp luật theo điểm a khoản 1 Điều 115 Luật doanh nghiệp 2020 đã quy định cổ đông phổ thông có quyền “tham dự, phát biểu trong Đại hội đồng cổ đông và thực hiện quyền biểu quyết trực tiếp hoặc thông qua người đại diện theo ủy quyền hoặc hình thức khác do Điều lệ công ty, pháp luật quy định Mọi cổ phần phổ thông có một phiếu biểu quyết”7 Thế nhưng, trên thực tế nhiều công ty cổ phần đã có nhiều “hình thức khác” để hạn chế quyền dự họp của cổ thông thiểu số khi tham gia họp Đại hội đồng cổ đông như yêu cầu cổ đông phải sở hữu một tỷ lệ số cổ phần tối thiểu mới được tham dự

Có thể nói đến trường hợp PVFC Land yêu cầu sở hữu ít nhất 0,1% số cổ phần (tương đương khoảng 500 triệu đồng) để tham gia Một số đơn vị khác cũng yêu cầu cổ đông phải sở hữu tối thiểu hàng trăm triệu đồng mệnh giá

cổ phiếu mới được tham dự Đại hội cổ đông thường niên như Công ty cổ phần Dược phẩm TW2 (hơn 5.000 cổ phần), Licogi 18 (hơn 15.000 cổ phần), Lilama 18 (hơn 35.000 cổ phần), Công ty cổ phần Đầu tư PV-Inconess (hơn 100.000 cổ phần, tương đương gần 1 tỷ đồng), Công ty Bia Thanh Hóa (hơn 5.000 cổ phần), Công ty cổ phần Thương mại Bia Hà Nội

7 Điểm a khoản 1 Điều 115 Luật doanh nghiệp (số 59/2020/QH14) ngày 17 tháng 6 năm 2020.

(hơn 20.000 cổ phần), Công ty cổ phần Chế biến Xuất khẩu Thuỷ sản Minh Hải yêu cầu điều kiện tham dự Đại hội cổ đông phải sở hữu từ 5.000 cổ phần trở lên, các cổ đông sở hữu dưới 5.000 cổ phần phải tập hợp lại cử đại diện tham dự.8Hay gần đây là vào tháng 03/2021, Công ty cổ phần Định giá

và dịch vụ Tài chính Việt Nam VVFC đã đưa ra thông báo mời họp Đại hội đồng cổ đông thường niên 2021: “Cổ đông sở hữu từ 3000 cổ phần trở lên tham dự trực tiếp Đại hội đồng cổ đông Các cổ đông sở hữu ít hơn 3000 cổ phần tập hợp nhau thành nhóm đủ 3000 cổ phần, cử người đại diện tham gia trực tiếp Đại hội đồng cổ đông.”9

Vấn đề phân biệt đối xử giữa các cổ đông lớn và cổ đông thiểu số làm cho các

cổ đông tỏ ra rất bất mãn Thậm chí có Điều lệ công ty quy định “Những cổ đông chiếm giữ ít nhất 1% vốn điều lệ là đại biểu đương nhiên của đại hội Các cổ đông khác không đủ 1% vốn điều lệ thì đơn vị có trách nhiệm họp nhóm: chỉ định người thay mặt

đi dự họp.”10 Nhiều cổ đông có tên trong danh sách được quyền dự họp nhưng lại không nhận được giấy mời họp hoặc giấy mời họp đã đến muộn so với thời gian Luật quy định Điều đó khiến cho họ không có sự chuẩn bị kĩ càng để đưa ra các quyết định đúng đắn, phù hợp nhất khi đưa ra biểu quyết với các quyết định của công ty

Vào thời điểm dịch bệnh Covid hoành hành, công ty cổ phần Địa ốc Sài Gòn cũng đưa ra thông báo Nghị quyết HĐQT về việc tổ chức họp Đại hội đồng cổ đông thường niên 2020: “Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm Covid-19 trong cộng đồng, Hội đồng quản trị Công ty chỉ mời các cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ 2.000 cổ phần trở lên tham dự đại hội Các cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu dưới 2.000 cổ phần nếu có ý kiến đóng góp về các vấn đề chương trình họp gửi thư đến Văn phòng Công ty hoặc gửi email trước ngày 6/6/2020” Ngay sau khi thông báo được đưa ra đã dẫn đến nhiều luồng ý kiến trái chiều cho rằng việc hạn chế quyền tham dự của các cổ

8 Ths Trương Vĩnh Xuân (2010), “Quyền dự họp đại hội cổ đông của cổ đông nhỏ công ty cổ phần hiện nay”,

Tạp chí Nghiên cứu lập pháp.

9 Nguyễn Thị Sương – Công ty Luật FDVN (27/07/2021), “Luật doanh nghiệp 2020 và cơ chế bảo vệ cổ đông thiểu số trong công ty cổ phần.”

10 Đinh Thị Kiều Trang (2009), Bảo vệ quyền lợi của cổ đông trong công ty cổ phần chưa niêm yết chứng khoán

theo pháp luật Việt Nam, Hà Nội, tr.23.

đông là phạm luật Theo giới chuyên gia, ngay cả khi thực hiện giãn cách, doanh nghiệp cũng không nên hạn chế quyền của cổ đông, bởi đây là hành vi trái luật, có thể dẫn tới rủi ro pháp lý.11

Việc các công ty hạn chế các cổ đông thiểu số thực hiện quyền dự họp của mình cũng đồng nghĩa với việc quyền lợi, lợi ích của họ bị xâm phạm Quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông không đồng nghĩa với quyền biểu quyết có tính chất quyết định và tỷ lệ phần vốn góp có ý nghĩa quyết định đối với việc thông qua biểu quyết Thế nhưng, pháp luật cũng đã quy định rõ quyền lợi của cổ đông thiểu số khi họ đầu tư vốn của họ vào công ty tức là họ cũng là một trong số những thành viên, một trong số chủ sở hữu của công ty Họ có quyền được tiếp nhận thông tin, đưa ra ý kiến, có quyền biểu quyết với các quyết định của công ty Thông qua việc tham dự Đại hội đồng cổ đông, cổ đông thiểu số ít nhất có thể nghe báo cáo về các hoạt động hiện tại thể hiện mong muốn của họ Ban điều hành công ty cũng sẽ có thể lắng nghe yêu cầu, thắc mắc từ các cổ đông, các chủ sở hữu để có thể vạch ra kế hoạch hoạt động của công ty Khi họ bị hạn chế tham dự và không thể trao đổi cũng như chất vấn ban lãnh đạo thì đương nhiên Hội đồng quản trị không thể đảm bảo được sự công bằng cho họ

Nếu các cổ đông thiểu số thường xuyên bị hạn chế quyền tham dự Đại hội đồng

cổ đông họ sẽ dẫn đến mất lòng tin, ngại đầu tư và dẫn đến nguồn vốn đầu tư trong xã hội cũng sẽ dần bị hạn chế Đồng tiền nhàn rỗi không được đầu tư phát triển kinh tế là điều mà không nhà quản lý tài chính nào mong muốn bởi vì nó sẽ có tác động lớn đến nền kinh tế Việt Nam

2.2 Hạn chế của pháp luật trong việc để cổ đông thiểu số tự bảo vệ quyền lợi của mình và ý thức bảo vệ quyền lợi của cổ đông thiểu số.

Khi cổ đông thiểu số bị hạn chế tham dự Đại hội đồng cổ đông, họ có thể không được đưa ra ý kiến của mình đối với ban điều hành công ty, đặc biệt cụ thể trong vấn

đề chào bán cổ phần, cổ phiếu Hiện nay, có rất nhiều công ty quyết định giá cổ phần,

11 Đỗ Mến (2020), “Hạn chế quyền cổ đông mùa dịch: Coi chừng phạm luật!”, Báo Đầu tư

cổ phiếu thấp hơn giá trên thị trường để đem đến lợi ích cho những cổ đông lớn, thành viên Hội đồng quản trị… Trong trường hợp này có thể nói đến các công ty như trong các công ty cổ phần Giao nhận vận tải & thương mại (Vinalink), công ty cổ phần dịch

vụ Sài Gòn - Savico (SVC),…Thế nhưng, có nhiều công ty lại quy định giá mua của cổ đông thiểu số cao hơn nhiều lần giá mua của cổ đông lớn như CTCP vận tải xăng dầu (VIPCO) Có thể nói rằng, những cổ đông thiểu số đã bị ảnh hưởng quyền lợi của mình rất nhiều khi họ không được tham gia dự họp Đại hội đồng cổ đông Nếu “Cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ 10% tổng số cổ phần phổ thông trở lên hoặc một tỷ lệ khác nhỏ hơn theo quy định tại Điều lệ công ty có quyền đề cử người vào Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát”12 thì họ có thể nắm bắt được thông tin trong công ty tốt hơn, tham gia định giá cổ phần chào bán ra bên ngoài,…và nhiều vấn đề khác để bảo vệ lợi ích của họ Khi các cổ đông thiểu số liên kết lại với nhau, họ sẽ có thể tự bảo vệ quyền lợi của mình nhiều hơn khi họ độc lập riêng lẻ Tuy nhiên có thể thấy rằng pháp luật quy định tỷ lệ 10% tổng số cổ phần này vẫn còn khá cao trong khi quyền của cổ đông, nhóm cổ đông phổ thông đã giảm xuống chỉ còn 05% căn cứ vào khoản 2 Điều 115 Luật doanh nghiệp 2020 Trong thực tế thì nhiều doanh nghiệp vẫn luôn cho rằng cổ đông thiểu số sẽ không gắn bó lâu dài với công ty Vì vậy, họ thường không muốn trao quyền quá lớn trong các hoạt động của công ty kể cả khi vào Hội đồng quản trị Thế nhưng việc có người đại diện trong Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát đem lại rất nhiều lợi ích cho cổ đông thiểu số Khi đó, họ có thể có tiếng nói và bảo vệ lợi ích của mình cũng như có thể nắm bắt được thông tin, đưa ra quyết định trong một số vấn đề,…

Việc các cổ đông có ý thức tự bảo vệ quyền lợi của mình là vô cùng quan trọng Tuy nhiên trong thực tế điều này vẫn còn rất nhiều bất cập Các cổ đông thiểu số tuy chiếm số lượng lớn nhưng họ xuất phát từ nhiều thành phần xã hội khác nhau như cán

bộ, công nhân viên, doanh nhân, sinh viên, lao động phổ thông,… nên có những trình

độ nhận thức, tư duy khác nhau và chỉ đầu tư với mục đích kiếm lời Và vì vậy mà có

lẽ họ chỉ quan tâm nhiều đến giá cổ phiếu tăng hay giảm, họ có thể kiếm lời được nhiều hay ít Có khi họ cũng chẳng cần quan tâm đến những người quản lý, những

12 Khoản 5 Điều 115 Luật doanh nghiệp (số 59/2020/QH14) ngày 17 tháng 6 năm 2020.

người điều hành của công ty họ đầu tư mua cổ phần là ai và năng lực của họ như thế nào

Trong thực tiễn, những cổ đông thiểu số cũng thường độc lập và chưa liên kết lại với nhau nhiều Đa số họ cũng thường thờ ơ với các quyết định của công ty Có cổ đông thiểu số cũng có ý thức rằng quyền lợi của mình bị xâm phạm nhưng họ cũng chẳng có tiếng nói và đành cam chịu bởi số vốn ít ỏi dẫn đến tầm ảnh hưởng của họ đến với công ty ít Qua đó, các cổ đông thiểu số cũng bị các cổ đông lớn chèn ép khiến

họ nản lòng, bất mãn tạo ra tâm lý thờ ơ với các quyết định của công ty

3 Một số giải pháp, kiến nghị hoàn thiện pháp luật về quyền dự họp Đại hội đồng

cổ đông của cổ đông thiểu số.

Trước thực trạng đó, để tạo ra được môi trường kinh doanh “sạch”, công bằng, trung thực và khách quan thì pháp luật cần phải được hoàn thiện hơn nữa để bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư, các nhà cổ đông và đặc biệt là các cổ đông thiểu số “thấp

cổ bé họng” Vì vậy, cần có một số giải pháp và kiến nghị để hoàn thiện quy định pháp luật hơn trong việc bảo vệ quyền dự họp của cổ đông thiểu số trong công ty cổ phần

Thứ nhất, cần giảm tỷ lệ sở hữu cổ phần từ 10% xuống 05% để các cổ đông,

nhóm cổ đông thiểu số có thể liên kết lại đề cử người vào Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát một cách dễ dàng hơn

Việc giảm tỷ lệ sở hữu cổ phần xuống còn 05% sẽ tạo cơ hội nhiều hơn cho các

cổ đông thiểu số trong việc góp mặt vào Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát công ty Qua đó giúp họ có thể bảo vệ quyền lợi của mình tốt hơn

Thứ hai, có những chế tài xử phạt đủ sức răn đe đối với công ty cổ phần vi phạm

gây ảnh hưởng, hạn chế đến quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông của cổ đông thiểu số

Các cổ đông bị hạn chế quyền tham dự họp Đại hội đồng cổ đông sẽ không nắm bắt được thông tin, tình hình tài chính, các quyết định quan trọng,…của công ty Vì