pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em - thực tiễn tại thị xã hương thủy, tỉnh thừa thiên huế

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những quy định của pháp luật ViệtNam hiện hành về phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em và thực tiễn

- -KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT DÂN SỰ

KHÓA 2010 - 2014

PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI TRẺ EM - THỰC TIỄN TẠI THỊ XÃ HƯƠNG THỦY, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:

ThS Nguyễn Thị Lê Huyền Phạm Thị Diệu Thúy

Lớp: K34AB - Dân Sự

Huế, 03/2014

Lời đầu tiên, em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo Khoa Luật- Đại học Huế đã tận tình giảng dạy cho em những kiến thức bổ ích, đó chính là nền tảng cơ bản, làm hành trang vô cùng quý giá trong việc học tập, nghiên cứu cũng như trong công việc sau này của em

Đặc biệt, với tấm lòng biết ơn sâu sắc,

em xin trân trọng cảm ơn cô giáo, Thạc sĩ Nguyễn Thị Lê Huyền, người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn cho em hoàn thành được khóa luận tốt nghiệp này Trong thời gian làm khóa luận, em đã tìm hiểu về lý thuyết, thực tiễn cùng với những kiến thức đã được học, và sự hướng dẫn của cô Nguyễn Thị Lê Huyền,

em đã nắm được những kiến thức cơ bản về phòng, chống bạo lực gia đình nói chung và bạo lực gia đình đối với trẻ em nói riêng.

Em cũng xin cảm ơn các bác, các anh, các chị đang công tác ở Tòa án nhân dân Thị xã Hương Thủy đã nhiệt tình giúp đỡ em hoàn thành khóa luận này.

Khóa luận của em đã hoàn thành theo đúng quy định của nhà trường nhưng do sự hạn

chế về kiến thức của bản thân cũng như hạn chế về mặt thực tiễn nên khó tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót Vì vậy, em rất mong nhận được sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến của các thầy cô để khóa luận của em được hoàn chỉnh hơn.

Em xin chân thành cảm ơn.

Sinh viên thực hiện Phạm Thị Diệu Thúy

MỤC LỤ

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tính mới của đề tài 2

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 2

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài 4

7 Kết cấu đề tài 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỊNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI TRẺ EM 5

1.1 Các khái niệm cơ bản 5

1.1.1 Khái niệm trẻ em 5

1.1.2 Khái niệm bạo lực gia đình 8

1.1.3 Khái niệm bạo lực gia đình đối với trẻ em và phịng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em 10

1.2 Pháp luật Việt Nam hiện hành về phòng chống bạo lực gia đình đốivới trẻ em 121.2.1 Nguyên tắc phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em 121.2.2 Quyền và nghĩa vụ của các chủ thể phòng chống bạo lực gia đình 151.2.3 Trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong phòng chốngbạo lực gia đình đối với trẻ em 201.2.4 Các biện pháp xử lý vi phạm về phòng chống bạo lực gia đìnhđối với trẻ em 241.3 Pháp luật của một số nước về phòng chống bạo lực gia đình đốivới trẻ em 291.3.1 Pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em củaCampuchia 301.3.2 Pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em củaInđônêxia 31

Chương 2 THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI TRẺ EM TẠI THỊ XÃ HƯƠNG THỦY, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI TRẺ EM 34

2.1 Sơ lược tình hình kinh tế - xã hội tại Thị xã Hương Thủy, tỉnhThừa Thiên Huế 342.2 Thực tiễn áp dụng pháp luật phòng chống bạo lực gia đình đối vớitrẻ em tại Thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế 352.2.1 Thực trạng phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em tạiThị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế 352.2.2 Nguyên nhân và hậu quả của bạo lực gia đình đối với trẻ em 422.2.3 Những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng pháp luật

về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em 45

2.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác phòng chống bạo lực gia

đình đối với trẻ em tại Thị xã Hương Thủy 54

2.3.1 Hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình .54

2.3.2 Nâng cao nhận thức của người dân về phòng chống bạo lực gia đình 56

2.3.4 Những giải pháp khác 58

KẾT LUẬN 59

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 61

1 Tính cấp thiết của đề tài

Gia đình là cái nôi của xã hội, là môi trường giáo dục và phát triển đầutiên của con người Gia đình là nơi hình thành nhân cách của mỗi con người.Chính vì vậy ai cũng mong mình được sống trong một gia đình tràn đầy yêuthương, đùm bọc lẫn nhau Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, bạo lực giađình đã và đang trở thành một trong những nguyên nhân làm cho gia đình mất

đi ý nghĩa vốn có ban đầu của nó

Bạo lực gia đình đã có từ rất lâu trong đời sống gia đình, nhưng hiện nayđang trở thành một vấn đề nhức nhối khiến dư luận xã hội phải đặc biệt quantâm Bạo lực gia đình không chỉ tác động trực tiếp đến sức khoẻ, tinh thần củangười phụ nữ, nam giới mà còn gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của trẻ

em Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 chỉ rõ “cha mẹ có nghĩa vụthương yêu, nuôi dưỡng, giáo dục con, chăm lo việc học tập và sự phát triểnlành mạnh của con về thể chất, trí tuệ, đạo đức” Một thực tế đáng buồn hiệnnay là ngày càng có nhiều bậc cha mẹ ngược đãi, bạo hành con cái; cha mẹlạm dụng quyền làm cha làm mẹ của mình, coi việc đánh mắng con, sử dụngbạo lực là phương pháp giáo dục con hiệu quả và thiết thực Đây là nhận thứcsai lầm, khi cha mẹ lạm dụng những hình thức kỷ luật, những hành vi bạo lựctrong việc giáo dục con em mình, thì khi đó, gia đình đã không thực sự là tổ

ấm, là nơi ấm áp, bình yên nhất cho các em Hơn thế nữa, sử dụng bạo lựccòn vi phạm quyền trẻ em nghiêm trọng và không mang lại hiệu quả tích cựctrong quá trình giáo dục và hình thành nhân cách của trẻ Số liệu khảo sát điềutra xã hội học trên toàn quốc cho biết: Bạo lực gia đình ảnh hưởng đến sựphát triển nhân cách của trẻ chiếm 91,0%, gây tổn hại về sức khỏe, thể chất:87,5%, gâytổn thương về tâm lý, tinh thần: 89,4%, gây tan vỡ gia đình: 89,7%

và làm rối loạn trật tự, an toàn xã hội: 89%.[18]

Đối với vấn đề này, Đảng và Nhà nước ta đã dành nhiều sự quan tâm tớiviệc phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em và đã ban hành nhiều đạo

luật trực tiếp và gián tiếp liên quan như: Hiến pháp năm 1992; Luật Hôn nhân

và gia đình năm 2000; Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004

và đặc biệt là Luật Phòng, chống bạo lực gia đình được thông qua tháng11/2007, có hiệu lực tháng 7/2008 Những văn bản này đã tạo ra nhiều chuyểnbiến tích cực trong đời sống xã hội trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực giađình đối với trẻ em

Mặc dù vậy, những quy phạm pháp luật này vẫn chưa thực sự đi vàocuộc sống, tình trạng bạo lực gia đình đối với trẻ em vẫn chưa có dấu hiệugiảm xuống Vì vậy, cần có cái nhìn đầy đủ về vấn đề pháp luật về phòngchống bạo lực gia đình, đặc biệt là bạo lực đối với trẻ em, từng bước đưa phápluật vào cuộc sống góp phần làm giảm bạo lực đối với trẻ em Từ đó, cónhững kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật Chính từ những cơ sở lý

luận và thực tiễn đó, tác giả đã chọn đề tài: “Pháp luật về phòng chống bạo

lực gia đình đối với trẻ em - thực tiễn tại Thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế” làm đề tài khóa luận của mình.

2 Tính mới của đề tài

Đối với vấn đề bạo lực gia đình, đã có Luận văn thạc sĩ luật học “Luậtphòng chống bạo lực gia đình với việc hạn chế ly hôn do bạo lực gia đình”của tác giả Nguyễn Thị Lệ (Hà Nội, 2010); khóa luận tốt nghiệp “Tìm hiểuhành vi bạo lực gia đình - nguyên nhân, giải pháp hạn chế” của tác giảNguyễn Thị Bình (Hà Nội, 2010); luận văn thạc sĩ “Một số vấn đề pháp lý vềbạo lực gia đình ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Đinh Thị Hồng Minh.Những đề tài này đi vào nghiên cứu tất cả các đối tượng, chứ không riêng mộtđối tượng nào Tác giả cũng chưa thấy công trình nào đề cập đến bạo lực giađình đối với trẻ em Vì vậy cần có sự nghiên cứu về từng đối tượng cụ thể để

có giải pháp tối ưu nhất cho việc hạn chế bạo lực đối với trẻ em trong xã hội

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Tác giả nghiên cứu đề tài nhằm mục đích làm rõ những bất cập trong quyđịnh cũng như áp dụng các quy định của pháp luật phòng chống bạo lực gia đìnhvào thực tiễn để từ đó đưa ra được các giải pháp khắc phục có hiệu quả

Để đạt được mục đích trên, tác giả sẽ giải quyết một số nhiệm vụ cụ thể sau:

Thứ nhất, tác giả giải quyết một số vấn đề lý luận chung về bạo lực gia

đình và pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình

Thứ hai, tác giả nghiên cứu các quy định của pháp luật về phòng chống

bạo lực gia đình để chỉ ra những hạn chế trong quy định của pháp luật về vấn

đề này

Thứ ba, tác giả nghiên cứu thực tiễn áp dụng pháp luật về phòng chống bạo

lực gia đình tại địa bàn Thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế Từ đó rút ranhững nguyên nhân và hậu quả của vấn đề bạo lực gia đình đối với trẻ em

Thứ tư, trên cơ sở chỉ ra những vướng mắc trong quy định của pháp luật,

những bất cập trong việc áp dụng pháp luật về phòng chống bạo lực gia đìnhcũng như việc làm rõ nguyên nhân của chúng, tác giả đề xuất những giải pháp

cụ thể để khắc phục những vấn đề trên

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những quy định của pháp luật ViệtNam hiện hành về phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em và thực tiễn

áp dụng pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em tại Thị xãHương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế

Đề tài “Pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em - thựctiễn tại Thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế” tập trung nghiên cứunhững quy định của pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình năm 2007 đốivới trẻ em, có xem xét tới các quy định có liên quan trong các văn bản phápluật khác và tập trung tại địa bàn Thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huếgiai đoạn từ năm 2010 - 2013

5 Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩaduy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, sử dụng tổng hợp cácphương pháp nghiên cứu như: Phân tích, so sánh, tổng hợp, lôgíc, lịch sử, quynạp, sử dụng kết quả thống kê nhằm làm sáng tỏ các vấn đề trong nội dungkhóa luận

6 Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài

Về mặt lý luận: Đề tài nghiên cứu có hệ thống pháp luật về phòng chốngbạo lực gia đình đối với trẻ em, đưa ra những kiến nghị để góp phần hoànthiện những quy định của pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình đối vớitrẻ em, nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật Kết quả nghiên cứu này trongchừng mực nào đó cũng có thể làm tài liệu tham khảo cho những người muốnnghiên cứu vấn đề này

Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu này góp phần giúp cho các cơquan chức năng và cả xã hội có những cách nhìn khách quan đúng đắn vàtoàn diện đối với vấn đề pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ

em cũng như thực tiễn thực hiện luật phòng, chống bạo lực gia đình trên địabàn Thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế.Từ đó các cơ quan có chứcnăng thẩm quyền có thể đưa ra những phương pháp cũng như cách thức nhằmthực hiện luật phòng chống bạo lực đối với trẻ em có hiệu quả hơn, đẩy lùi vàngăn chặn các hành vi bạo lực Đây cũng là tài liệu tuyên truyền nhằm nângcao ý thức của người dân trong phòng chống bạo lực gia đình

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI TRẺ EM

1.1 Các khái niệm cơ bản

xã hội nên ở mọi thời đại, tương lai của quốc gia, dân tộc đều tuỳ thuộc vàoviệc bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em Đối với chuyên ngành xã hội học,trẻ em được xác định là người có vị thế, vai trò xã hội khác với người lớn, vìvậy, cần được xã hội quan tâm, tạo điều kiện sinh trưởng, nuôi dưỡng, bảo vệ,chăm sóc phát triển thành người lớn Trong tâm lý học, khái niệm trẻ em đượcdùng để chỉ giai đoạn đầu của sự phát triển tâm lý - nhân cách con người.Dưới khía cạnh pháp lý, khái niệm trẻ em thường được tiếp cận theo độ tuổi.Điều này có nghĩa là một cá nhân có thể được coi là người lớn hay trẻ em phụthuộc vào năm sinh của người đó tại thời điểm xác định

Trẻ em, theo cách hiểu thông thường là những đứa trẻ nhỏ, chưa trưởngthành Trong hệ thống pháp luật hiện hành có nhiều quy định về tuổi trẻ em.Tuy nhiên, có một số quy định không thống nhất, thậm chí cùng một tuổinhưng ở văn bản này gọi là trẻ em, ở văn bản khác đã thành… người lớn, dẫnđến những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện

Trong pháp luật quốc tế, độ tuổi trẻ em được sử dụng tương đối thốngnhất và áp dụng độ tuổi của trẻ em là dưới mười tám tuổi Bên cạnh đó, trong

các Công ước quốc tế như Tuyên bố của Hội quốc liên về quyền trẻ em (năm1924), Tuyên bố của Liên hợp quốc về quyền trẻ em (năm 1959), Công ướccủa Liên hợp quốc về quyền trẻ em (năm 1989)… đã khẳng định việc áp dụng

độ tuổi trẻ em của mỗi quốc gia có thể khác nhau, tuỳ thuộc vào nội luật củamỗi nước quy định độ tuổi thành niên sớm hơn Song, các tổ chức của Liênhợp quốc và quốc tế như UNICEF, UNESSCO… đều xác định trẻ em làngười dưới mười tám tuổi

Riêng ở Việt Nam, pháp luật quy định về độ tuổi của trẻ em chính thứcđược đề cập trong một văn bản pháp quy sau khi Uỷ ban Thường vụ Quốc hộiban hành Pháp lệnh về Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em ngày 14 tháng 11năm 1979, trong đó tại Điều 1 quy định “Trẻ em nói trong Pháp lệnh này gồmcác em từ mới sinh đến mười lăm tuổi” Đến năm 1991, Luật Bảo vệ, chămsóc và giáo dục trẻ em được ban hành đã nâng độ tuổi trẻ em lên đến dướimười sáu tuổi (Điều 1) “Trẻ em quy định trong Luật này là công dân ViệtNam dưới mười sáu tuổi” Độ tuổi này tiếp tục được khẳng định tại Điều 1của Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em ban hành năm 2004 Như vậytrong pháp luật chuyên ngành, Việt Nam thừa nhận độ tuổi trẻ em được phápluật bảo vệ và chăm sóc là những công dân dưới mười sáu tuổi Mặc dù quyđịnh độ tuổi thấp hơn so với Công ước quốc tế, nhưng quy định của Việt Namvẫn được coi là phù hợp bởi quy định mở của Công ước

Bên cạnh văn bản luật chuyên ngành, trong hệ thống pháp luật Việt Namcòn có nhiều ngành luật khác cũng đề cập tới vấn đề trẻ em như Bộ luật Hình

sự, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Lao động, Luật Hôn nhân và gia đình,… Tuynhiên một số văn bản như Bộ Luật dân sự, Bộ Luật hình sự không dùng thuậtngữ “trẻ em” mà dùng thuật ngữ “người chưa thành niên” trong khi thuật ngữnày lại có nội hàm rộng hơn do người chưa thành niên là người dưới mườitám tuổi, trong khi thuật ngữ trẻ em theo quy định của Luật Bảo vệ, chăm sóc

và giáo dục trẻ em ban hành năm 2004 là người dưới mười sáu tuổi Việc mỗivăn bản quy định mỗi thuật ngữ khác nhau cùng điều chỉnh về vấn đề trẻ em

sẽ tạo nên sự không thống nhất trong hệ thống pháp luật Tác giả cho rằng khi

có sự không thống nhất giữa các văn bản khác với Luật Bảo vệ, chăm sóc vàgiáo dục trẻ em ban hành năm 2004 thì cần áp dụng Luật Bảo vệ, chăm sóc vàgiáo dục trẻ em để tạo nên sự thống nhất trong áp dụng pháp luật Do đó, các

cơ quan chức năng cần rà soát, hệ thống hóa các văn bản luật, đề xuất một độtuổi thống nhất để sử dụng các thuật ngữ pháp lý cho phù hợp Có thể theophương án, một luật sửa nhiều luật, cụ thể là Luật sửa đổi, bổ sung một số quyđịnh của các luật liên quan đến độ tuổi của trẻ em

Bên cạnh đó, việc quy định độ tuổi của trẻ em dưới mười sáu tuổi vẫn cónhiều ý kiến khác nhau, trong đó đa số đều tán thành quan điểm nâng độ tuổicủa trẻ em đến dưới mười tám tuổi Đến thời điểm này, Cục Bảo vệ, chăm sóctrẻ em (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) vẫn đang tiếp tục xin ý kiếncác chuyên gia pháp luật, nhà nghiên cứu về tâm - sinh lý lứa tuổi và đặc biệt

là lấy ý kiến của trẻ em và người dân về việc nâng độ tuổi của trẻ em lên dướimười tám tuổi Việc quy định nâng độ tuổi của trẻ em vừa phù hợp với luậtpháp quốc tế, vừa tránh được việc phải sử dụng nhiều khái niệm trong hệthống pháp luật của Việt Nam, đồng thời việc quy định độ tuổi này cũng đãphù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của nước ta trong giai đoạn hiện nay.Tạo cho trẻ em trở thành công dân trưởng thành, tham gia đầy đủ hơn vào đờisống xã hội [17]

Từ những phân tích trên, tác giả xin mạnh dạn đưa ra khái niệm trẻ emnhư sau: “Trẻ em là công dân Việt Nam dưới mười tám tuổi” Khái niệm nàyphần nào có thể bao hàm được cả khái niệm trẻ em của Công ước và của cácngành luật thuộc hệ thống pháp luật quốc gia, cũng phù hợp với tâm sinh lýcủa người Việt Nam hiện nay vì người dưới mười tám tuổi chưa phát triểnđầy đủ về sức khoẻ và nhận thức, chưa đủ các điều kiện cần thiết để trở thànhngười thành niên nên đòi hỏi cần có sự quan tâm đặc biệt, cần có sự bảo vệ,chăm sóc của gia đình và xã hội nhiều hơn để tạo đà cho các em phát triểnđầy đủ, trở thành người có ích cho xã hội, tránh rơi vào các tệ nạn hoặc vi

phạm pháp luật; tạo ra sự thống nhất quản lý xã hội bằng pháp luật đối vớimọi người dân, không tạo ra “khoảng trống” trong việc bảo vệ, chăm sócquyền con người theo một chu kỳ vòng đời người Việc quy định độ tuổi trẻ

em dưới mười tám tuổi là phù hợp với Công ước quốc tế về quyền trẻ em

1.1.2 Khái niệm bạo lực gia đình

Cách hiểu chung nhất về bạo lực gia đình, đó là những hành vi bạo lựcxảy ra trong phạm vi gia đình, là sự xâm phạm hay ngược đãi về mặt thể chấthoặc tinh thần, tình cảm hay tình dục, kinh tế hay xã hội của các thành viêntrong gia đình Bạo lực gia đình là sự lạm dụng quyền lực hoặc sử dụng vũlực, đe dọa dùng vũ lực nhằm hăm dọa hay đánh đập một người trong giađình để điều khiển hay kiểm soát người đó Khái niệm bạo lực gia đình cũngtương đồng với khái niệm bạo hành gia đình, nó được dịch ra từ tiếng nướcngoài (violence)

Theo Khoản 2 Điều 1 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 thì:

“Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có

khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình” Bạo lực gia đình xảy ra ở mọi quốc gia, nền văn hóa, tôn

giáo, không có ngoại lệ về giàu - nghèo hay trình độ học vấn

Hành vi bạo lực gia đình được chia làm bốn nhóm: bạo lực tinh thần, bạolực thể chất, bạo lực kinh tế và bạo lực tình dục, và cụ thể như sau:

Nhóm một, nhóm hành vi bạo lực về tinh thần: bao gồm các hành vi lăng

mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm hay cô lập, xuađuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng hoặcngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đìnhgiữa ông, bà và cháu, giữa cha, mẹ và con, giữa vợ và chồng, giữa anh, chị,

em với nhau, hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở,cưỡng ép tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện,tiến bộ

Nhóm hai, hành vi bạo lực về thể chất hay thể xác: bao gồm hành vihành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khoẻ,tính mạng.

Nhóm ba, nhóm hành vi bạo lực về kinh tế: bao gồm chiếm đoạt, huỷhoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của thànhviên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên gia đình haycưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khảnăng của họ hoặc là kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ratình trạng phụ thuộc về tài chính

Nhóm bốn, nhóm hành vi bạo lực về tình dục: gồm có hành vi cưỡng épquan hệ tình dục, kích dục,…

Mỗi nhóm bạo lực có thể được thể hiện ở nhiều hành vi khác nhau.Những hành vi đó được quy định tại Khoản 1 Điều 2 Luật Phòng, chống bạolực gia đình năm 2007, bao gồm:

“- Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sứckhoẻ, tính mạng;

- Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm;

- Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quảnghiêm trọng;

- Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữaông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, emvới nhau;

- Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quákhả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tìnhtrạng phụ thuộc về tài chính;

- Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở.”

Việc Luật Phòng, chống bạo lực gia đình liệt kê những hành vi như trên

sẽ đảm bảo được tính minh bạch, thuận tiện khi áp dụng, nhất là đối với côngtác tuyên truyền, giáo dục và xử lí những người có hành vi bạo lực Tuynhiên, cần có sự phân loại hành vi thành từng nhóm bao gồm bạo lực về thểchất, bạo lực về tinh thần, bạo lực về tình dục và bạo lực về kinh tế

1.1.3 Khái niệm bạo lực gia đình đối với trẻ em và phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em

Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện đã viết trong cuốn từ điển tâm lý: “Gia đìnhgồm bố, mẹ, con và có hay không một số người khác ở chung một nhà” Tínhchất của gia đình thay đổi tuỳ theo biến động của xã hội Phương thức sảnxuất và các thể chế kỷ cương xã hội chi phối mạnh mẽ tâm lý của các thànhviên trong gia đình Trước đây, gia đình gắn liền với một cấu trúc xã hội chặtchẽ, sự bền vững của gia đình ít tuỳ thuộc vào tình tình hay ý muốn chủ quancủa từng cá nhân Còn sự bền vững gia đình ngày nay tuỳ thuộc chủ yếu vàotính tình và ý muốn chủ quan của từng thành viên, đặc biệt là của hai bố mẹ

Dù sao, xưa và nay, gia đình vẫn là nơi để cho mỗi thành viên có thể từ tấm

bé bồi dưỡng về vật chất và tinh thần, là chỗ dựa khi cuộc sống ngoài xã hộigặp khó khăn, gia đình vẫn là “tổ ấm” Nhưng trong nhiều hoàn cảnh xảy ra,gia đình không còn là tổ ấm nữa mà mâu thuẫn nội bộ biến gia đình thành

“một ung nhọt” gây ra những hiện tượng bệnh lý về thể chất cũng như tinhthần Để trở thành một con người có nhân cách độc lập trong xã hội, trẻ emphải được phát triển về cả ba phương diện: thể chất, trí tuệ và tình cảm, sựphát triển của ba mặt này có quan hệ khăng khít và hỗ trợ thúc đẩy nhau.Chính vì vậy, trẻ cần được chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trong một môi

trường an toàn, lành mạnh, gia đình là tổ chức xã hội đầu tiên có khả năngnhất trong việc chăm lo sự phát triển cả ba phương diện của trẻ Thế nhưng,hiện nay có không ít trẻ em phải sống trong sự sợ hãi, lo lắng ngay trongchính gia đình của mình, đó là bạo lực gia đình và các em là nạn nhân trựctiếp của nó Nhiều gia đình có những biện pháp giáo dục thô bạo và nhữnghành vi trừng phạt trẻ diễn ra có thể để lại những hậu quả lâu dài theo suốtcuộc đời của trẻ nhỏ.

Như vậy, bạo lực gia đình đối với trẻ em là những hành vi bạo hành thểchất, tinh thần do một thành viên lớn tuổi trong gia đình thực hiện mà nạnnhân là trẻ em Đối với trẻ em, có hai hình thức bạo lực chính đó là bạo hành

về thể xác và về tinh thần

Thứ nhất, bạo lực thể xác: Bạo lực thể xác đối với trẻ em như: đánh đập,

gây tổn thương, bỏ đói, đầu độc, không chăm sóc về mặt y tế, không đảm bảo

an toàn sinh hoạt nhất là đối với trẻ em dưới ba tuổi Bạo lực về mặt thân thểcũng có nhiều mức độ khác nhau:

- Mức độ nhẹ: Ngắt hoặc véo làm cho đau, hậu quả để lại là những vếtbầm tím, vệt hằn trên da

- Mức độ vừa: Giật mạnh, kéo, lắc hoặc rứt tóc Cha mẹ dùng tay, chân(đánh đấm) hay kết hợp sử dụng các dụng cụ nhỏ như roi, que, thước kẻ, cánchổi Hậu quả là làm giảm vận động, trẻ khó hoặc không viết, đi lại bìnhthường trong một khoảng thời gian ngắn

- Mức độ mạnh: cha mẹ sử dụng những dụng cụ to như thanh củi, thắtlưng da, thanh sắt và gây ra các hậu quả như làm gãy xương và hoặc thươngtích bên trong, làm tàn tật và hoặc biến dạng vĩnh viễn

- Mức độ cao nhất và cũng để lại hậu quả lớn nhất đó là hành vi giết người

Thứ hai, bạo lực tinh thần: Bạo lực về tinh thần bao gồm những lời nói,

thái độ, hành vi ngược đãi hoặc sỉ nhục của một hay nhiều thành viên làm tổnthương tới nhân phẩm, sức khỏe, tâm thần của một hay nhiều thành viên khác

Bạo lực tinh thần cũng còn là sự áp đặt, chỉ đạo hoặc xâm phạm tới nguyệnvọng, sở thích riêng của mỗi người Không giống với bạo lực thể xác, bạo lựctinh thần còn được chia ra thành hai dạng nhỏ đó là bạo lực trực tiếp và bạolực gián tiếp.

- Bạo lực trực tiếp: có nghĩa rằng trẻ em trực tiếp là nạn nhân bị cácthành viên khác trong gia đình chửi mắng, dùng các từ ngữ thô lỗ, đôi khiphạm đến nhân cách chỉ trích hành vi sai trái của trẻ; lăng mạ, sỉ nhục, chửirủa, ví trẻ như những con vật hay các hiện tượng xấu xa, ghê tởm

- Bạo lực gián tiếp: có nghĩa trẻ không phải là nạn nhân mà chỉ là ngườichứng kiến những hành vi bạo hành của thành viên này đối với thành viênkhác trong gia đình

Bất cứ những hành vi bạo lực gia đình nào cũng ảnh hưởng đến sứckhỏe, tâm lý và sự phát triển của trẻ

Chính từ những vấn đề đó, việc phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ

em là vô cùng cần thiết và cấp bách, đây không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước

mà còn là trách nhiệm của gia đình, cá nhân cũng như toàn xã hội Tuy nhiên,khái niệm phòng chống bạo lực đối với trẻ em vẫn chưa được đề cập tới Vì vậy,theo quan điểm của tác giả có thể hiểu phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ

em là hoạt động của Nhà nước, gia đình, cá nhân (người có hành vi bạo lực vàtrẻ em chịu tác động của hành vi bạo lực gia đình) và toàn xã hội nhằm đấu tranhphòng chống các hành vi bạo hành đối với trẻ em trong gia đình

1.2 Pháp luật Việt Nam hiện hành về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em

1.2.1 Nguyên tắc phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em

Theo quy định tại Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007,nguyên tắc của phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em bao gồm:

Thứ nhất, kết hợp và thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống bạo

lực gia đình, lấy phòng ngừa là chính, chú trọng công tác tuyên truyền, giáo

dục về gia đình, tư vấn, hoà giải phù hợp với truyền thống văn hoá, phong tục,tập quán tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

Đây là nguyên tắc chủ đạo trong phòng, chống bạo lực gia đình nóichung và phòng chống bạo lực đối với trẻ em nói riêng bởi nhiều lý do Xuấtphát từ thực tế quan hệ trong gia đình thường mang tính khép kín, với cácthành viên gia đình cũng như những người xung quanh, việc trong gia đình thìngười ngoài ít có cơ hội xen vào Vì thế, những vụ việc bạo hành gia đìnhthường khó phát hiện, khi bị phát hiện cũng khó xử lý bởi tâm lý e ngại củanạn nhân và cả những người biết chuyện, và thậm chí nếu xử lý rồi thì khảnăng tái diễn cũng rất cao vì để tìm ra biện pháp ngăn chặn phù hợp là không

dễ Các quy định pháp luật khó vươn tới từng gia đình, bởi nhận thức củangười dân về vấn đề này còn hạn chế, sự can thiệp thô bạo của pháp luật cóthể dẫn tới phá hủy các mối quan hệ giữa các thành viên gia đình Chính vìvậy, công tác tuyên truyền, giáo dục về gia đình, tư vấn, hoà giải trong vấn đềnày là rất quan trọng, góp phần định hướng hành vi của mỗi người: trẻ emđược trang bị kiến thức để tự bảo vệ; người có thể có hành vi bạo lực thì nhậnthức được tính chất, hậu quả của hành vi để tự kiềm chế tốt hơn; những ngườixung quanh biết được trách nhiệm tham gia phòng chống bạo lực gia đình và

có ứng xử phù hợp

Pháp luật luôn hướng tới việc ngăn chặn các hành vi phạm tội trước khixảy ra để giữ gìn trật tự, tránh những tổn thất cho cộng đồng và xã hội Riêngtrong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em thì việc phòngngừa càng có ý nghĩa quan trọng Bởi vì hành vi bạo lực nếu xảy ra thì ítnhiều đã gây ra những tổn thương nhất định cho trẻ, làm ảnh hưởng đến quátrình phát triển của trẻ, ảnh hưởng đến mối liên kết trong gia đình Mặt khác,những quan hệ gia đình luôn mang tính gắn kết, một khi hành vi bạo lực bịphát hiện và đưa ra xử lí thì rất khó hàn gắn được Vì vậy, cần phải lấy phòngngừa là chính trong hoạt động phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em

Thứ hai, hành vi bạo lực gia đình đối với trẻ em cần được phát hiện,

ngăn chặn và xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật

Đây là một trong những nguyên tắc chung của pháp luật Riêng tronglĩnh vực bạo lực gia đình, việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành

vi càng có ý nghĩa quan trọng, nếu không thì có thể trở thành "thói quen",được chấp nhận với cả nạn nhân, người vi phạm và những người xung quanh.Thực tế cho thấy, nếp sống, nếp nghĩ của người Việt Nam nói chung vẫn chorằng những hành vi bạo lực trong gia đình là bình thường, thậm chí đôi khi làcần thiết Vì thế, những hành vi bạo lực mà luật quy định thường không đượcnhìn nhận, khó phát hiện, và càng khó ngăn chặn, xử lý Do đó, quy định vềnguyên tắc này là cần thiết nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của mọi côngdân trong lĩnh vực này

Bên cạnh đó, hành vi bạo lực càng kéo dài thì càng gây ra nhiều tổnthương cho trẻ em cả về thể chất và tinh thần, tổn hại tới mối quan hệ gia đình.Điều này sẽ được hạn chế rất nhiều nếu hành vi bị phát hiện và xử lý kịp thời

Thứ ba, trẻ em là nạn nhân của bạo lực gia đình được bảo vệ, giúp đỡ kịp

thời phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của họ và điều kiện kinh tế - xã hội củađất nước; ưu tiên bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em

Giúp đỡ và bảo vệ trẻ em là điều cần thiết và đã được pháp luật ghi nhậnnhư một nguyên tắc quan trọng, mọi người đều phải tuân theo Như đã phântích ở trên, những vấn đề về gia đình, trong đó có bạo lực gia đình đối với trẻ

em thường không nhận được sự quan tâm sâu sắc và đúng đắn của nhữngngười xung quanh, bởi vì họ coi đấy là chuyện riêng, chuyện nội bộ của mỗinhà Từ đó, việc giúp đỡ những đứa trẻ bị bạo lực trở nên hạn chế, nhất là khitrẻ còn phụ thuộc vào gia đình Ngoài ra, việc giúp trẻ em như thế nào, bằngnhững phương tiện gì cũng gây cho họ những lúng túng nhất định, do đó phápluật cho phép họ tùy khả năng, tình hình mà đưa ra những xử sự hợp lý nhất,

ưu tiên những đối tượng dễ bị tổn thương như trẻ em

Thứ tư, phát huy vai trò, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng,

cơ quan, tổ chức trong phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em

Bạo lực gia đình đối với trẻ em từ lâu đã không còn là vấn đề của mỗigia đình mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất ổn định xã hội Do đó việcphòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em là trách nhiệm chung của cộngđồng chứ không chỉ là của nhà nước và những người có liên quan Bên cạnh

đó, công tác phòng, chống bạo lực gia đình vốn gặp nhiều khó khăn khi triểnkhai trên thực tế, nên rất cần sự quan tâm phối hợp của tất cả các thành viêntrong xã hội Tuy nhiên, hiện nay không có nhiều chủ thể tích cực tham giacông tác này do nhận thức không đúng tầm quan trọng, ý nghĩa của nó Việcquy định nguyên tắc này một lần nữa khẳng định tầm quan trọng cũng như sựcần thiết của việc phát huy vai trò, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộngđồng, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ em

1.2.2 Quyền và nghĩa vụ của các chủ thể phòng chống bạo lực gia đình

1.2.2.1 Quyền, nghĩa vụ của trẻ em là nạn nhân của bạo lực gia đình

Quyền và nghĩa vụ của nạn nhân bạo lực gia đình được quy định cụ thểtại Điều 5 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007, bao gồm:

“1 Nạn nhân bạo lực gia đình có các quyền sau đây:

a) Yêu cầu cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền bảo vệ sức khỏe, tínhmạng, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp khác của mình;

b) Yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền áp dụng biện pháp ngăn chặn,bảo vệ, cấm tiếp xúc theo quy định của Luật này;

c) Được cung cấp dịch vụ y tế, tư vấn tâm lý, pháp luật;

d) Được bố trí nơi tạm lánh, được giữ bí mật về nơi tạm lánh và thông tinkhác theo quy định của Luật này;

đ) Các quyền khác theo quy định của pháp luật

2 Nạn nhân bạo lực gia đình có nghĩa vụ cung cấp thông tin liên quan đếnbạo lực gia đình cho cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền khi có yêu cầu.”

Khi bị chính những người thân của mình gây ra những tổn thương, trẻ

em, nạn nhân của bạo lực gia đình, rất cần nhận được sự giúp đỡ của cộngđồng và xã hội Khi hành vi bạo lực đã xảy ra trong gia đình thì những thànhviên gia đình vì những mối liên hệ với người thực hiện hành vi bạo lực sẽ rấtkhó có sự can thiệp mạnh mẽ, dứt khoát cần thiết để bảo vệ cho trẻ em, bởi vìnhững người thực hiện hành vi bạo lực chính là những người trong gia đình

Do đó, trẻ em cần sự giúp đỡ của các cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền

để bảo vệ sức khỏe, tính mạng, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp củamình Việc quy định đây là quyền của nạn nhân, tức là nghĩa vụ của các chủthể khác phải thực hiện kịp thời Bởi vì thực tế cho thấy ở rất nhiều nơi, việccan thiệp bảo vệ nạn nhân bạo lực gia đình còn rất e dè vì quan niệm đấy là

“chuyện riêng”, là vấn đề tế nhị của các gia đình

Bên cạnh đó, trong rất nhiều trường hợp, trẻ em- nạn nhân của bạo lựcgia đình cần được giúp đỡ về y tế, tư vấn tâm lý, pháp luật Những tổn thương

về thể chất có thể được chữa lành bằng sự chăm sóc y tế; nhưng với tổnthương về tâm lý thì rất khó để chữa trị Những sợ hãi, hoang mang, khủnghoảng, tự ti… có thể theo trẻ suốt thời gian dài, khiến trẻ không thể lấy lại sựcân bằng trong cuộc sống, ảnh hưởng đến quá trình phát triển của trẻ em Vìvậy, trẻ rất cần được tư vấn tâm lý để vượt qua những nỗi ám ảnh này và trẻcần được biết rằng chúng không có lỗi trong việc để hành vi bạo lực gia đìnhxảy ra, được hướng dẫn phải xử sự như thế nào khi những hành vi này tiếpdiễn Đặc biệt, trẻ em cần được biết những quy định của pháp luật về vấn đềnày để nâng cao khả năng tự bảo vệ trong những trường hợp tương tự

Bên cạnh những quyền lợi như vậy, trẻ em - nạn nhân của bạo lực giađình cũng phải thực hiện nghĩa vụ nhất định, đó là: cung cấp thông tin liênquan đến bạo lực gia đình cho cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền khi cóyêu cầu Do tính chất rất nhạy cảm của tội phạm cũng như mối quan hệ đặcbiệt của các chủ thể, pháp luật không đặt ra nghĩa vụ của nạn nhân trong việcphòng chống bạo lực gia đình hay tố giác người có hành vi bạo lực Điều này

hoàn toàn hợp lý Pháp luật quy định nghĩa vụ cung cấp thông tin của nạnnhân vì hành vi bạo lực dù diễn ra trong gia đình nhưng lại ảnh hưởng tới sựphát triển chung của toàn xã hội, do đó cần phải được xử lý kịp thời; nạn nhâncủa bạo lực cần được bảo vệ, nhưng họ cũng cần tự bảo vệ mình trong giớihạn nhất định, và đó có thể coi là trách nhiệm của họ với cộng đồng, xã hội.

1.2.2.2 Nghĩa vụ của người có hành vi bạo lực gia đình đối với trẻ em

Người có hành vi bạo lực gia đình đối với trẻ em là người đã gây ranhững tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại cho các thành viên là trẻ em tronggia đình Trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình, nghĩa vụ của họ đượcghi nhận ở Điều 4 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007, bao gồm:

“1 Tôn trọng sự can thiệp hợp pháp của cộng đồng; chấm dứt ngay hành

vi bạo lực

2 Chấp hành quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền

3 Kịp thời đưa nạn nhân đi cấp cứu, điều trị; chăm sóc nạn nhân bạo lựcgia đình, trừ trường hợp nạn nhân từ chối

4 Bồi thường thiệt hại cho nạn nhân bạo lực gia đình khi có yêu cầu vàtheo quy định của pháp luật.”

Trước hết, khi thực hiện hành vi bạo lực và bị phát hiện, người có hành

vi bạo lực gia đình phải tôn trọng sự can thiệp hợp pháp của cộng đồng; chấmdứt ngay hành vi bạo lực Cộng đồng ở đây là chỉ chung những người biếtđược về hành vi, có thể là thành viên khác trong gia đình, hành xóm, tổ dânphố, người chứng kiến… Sự can thiệp ở đây phải là can thiệp hợp pháp, tức làchỉ được thực hiện những điều pháp luật cho phép (buộc chấm dứt hành vi,cấp cứu nạn nhân…) Mọi sự can thiệp trái pháp luật (sử dụng vũ lực vớingười có hành vi bạo lực gia đình, tiếp tay cho hành vi bạo lực…) đều sẽ bị

xử lý theo quy định của pháp luật Tôn trọng sự can thiệp nghĩa là người cóhành vi bạo lực gia đình phải lắng nghe, thực hiện theo những yêu cầu chínhđáng của cộng đồng, không được có thái độ hung hãn, thù địch, chống đối hay

có ý định trả thù sự can thiệp đó Tất nhiên, hành vi bạo lực cũng cần phảiđược chấm dứt ngay Quy định này tưởng chừng như là chung chung nhưnglại rất cụ thể và sâu sắc Người có hành vi bạo lực gia đình không chỉ là thựchiện nghĩa vụ theo yêu cầu của cộng đồng mà còn phải tôn trọng sự can thiệp

đó, nghĩa là bản thân họ phải phần nào nhận biết được tính đúng đắn của việccan thiệp, cũng như phải có thái độ đúng mực với những người can thiệp.Điều này rất quan trọng vì trong nhiều trường hợp, người có hành vi vi phạmkhông nhận thấy sai lầm của mình mà thậm chí còn trút giận sang nhữngngười can thiệp (chửi bới, xúc phạm và có khi là đánh đập, hành hung…), do

đó đã làm hạn chế sự tham gia của cộng đồng trong hoạt động phòng, chốngbạo lực gia đình Ngược lại, những sự can thiệp bất hợp pháp, điển hình làviệc dùng vũ lực để ngăn chặn hành vi bạo lực một cách không cần thiết cũng

sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng: vừa không ngăn chặn có hiệu quảhành vi bạo lực gia đình, vừa tăng nguy cơ phát sinh tội phạm khác

Chấp hành quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cũng là nghĩa

vụ của người có hành vi bạo lực gia đình Trong lĩnh vực phòng, chống bạolực gia đình, những chủ thể có thẩm quyền có thể đưa ra những biện phápnhư: góp ý, phê bình trong cộng đồng dân cư hoặc áp dụng chế tài như: cấmtiếp xúc; áp dụng các biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn… Việc bị xử

lý hành vi bạo lực gia đình vốn không quen thuộc với người Việt Nam, vì rấtnhiều người vẫn nghĩ đó là quyền của họ Do đó, quy định người có hành vibạo lực có nghĩa vụ chấp hành quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền

là cần thiết để tạo ra cơ sở pháp lý mạnh mẽ, buộc chủ thể phải thực hiện,đảm bảo hiệu quả của công tác phòng, chống bạo lực gia đình

Với những trường hợp nạn nhân bị tổn thương về thể chất hoặc tinh thần,cần tới sự can thiệp của y tế thì người thực hiện hành bạo lực phải kịp thờiđưa nạn nhân đi cấp cứu, điều trị; chăm sóc nạn nhân bạo lực gia đình, trừtrường hợp nạn nhân từ chối Đây tưởng chừng là điều hiển nhiên, là ứng xửbắt buộc của các thành viên gia đình đối với nhau, nhưng lại là điều rất khó

thực hiện khi một bên là chủ thể, một bên là nạn nhân của hành vi bạo lực.Người thực hiện hành vi khi đã nhẫn tâm ra tay thì rất khó có chuyện thươngxót, lo lắng cho nạn nhân mà đưa họ đi chữa trị, chăm sóc; hoặc có khi hành

vi là bột phát, họ nhận thấy sai lầm của mình nhưng do sợ bị phát hiện, sợphải gánh trách nhiệm nên không dám đưa nạn nhân tới cơ sở chữa trị Chính

vì vậy, pháp luật cần quy định đây là nghĩa vụ, bắt buộc họ phải thực hiện đểđảm bảo quyền lợi về sức khỏe cho nạn nhân Trong trường hợp nạn nhân từchối sự chăm sóc của người đã gây tổn thương cho mình Điều này là hoàntoàn phù hợp về tâm lý và người có hành vi bạo lực cũng phải tôn trọng vàthực hiện điều đó

Phù hợp với những quy định của pháp luật dân sự, người thực hiện hành

vi bạo lực cũng phải bồi thường thiệt hại cho nạn nhân bạo lực gia đình khi cóyêu cầu và theo quy định của pháp luật Luật Phòng, chống bạo lực gia đìnhnăm 2007 không nhắc tới quyền mà chỉ quy định nghĩa vụ của người có hành

vi bạo lực gia đình Điều này trước hết có lẽ bởi vì những người này đã thựchiện hành vi vi phạm pháp luật, nên họ phải chịu những trách nhiệm nhất định

và không được hưởng sự bảo vệ của pháp luật trong lĩnh vực này Tuy nhiên,nếu nhìn nhận theo một khía cạnh khác thì chúng ta có thể thấy, nghĩa vụ màLuật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 nêu lên cũng đã hàm chứa một

số quyền của họ: quyền được nhận sự can thiệp hợp pháp, quyền được thựchiện các hành động nhằm khắc phục hậu quả do hành vi của mình gây ra Nếunhìn nhận một cách tổng quát, chúng ta có thể thấy rằng những hành vi bạolực gia đình xuất phát từ sự nhẫn tâm, tàn ác, không nhiều mà chủ yếu donhững quan niệm sai lầm, do thiếu hiểu biết, do không được trang bị kỹ nănggiải quyết tranh chấp hoặc do nóng giận gây nên Do đó, pháp luật cũng cầnphải cho họ những cơ hội để giác ngộ, sửa chữa sai lầm, cũng là tạo cơ hộicho gia đình của họ được hàn gắn

1.2.3 Trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em

1.2.3.1 Trách nhiệm của cá nhân, gia đình

Điều 32 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 quy định về tráchnhiệm của gia đình và các thành viên gia đình trong phòng, chống bạo lực giađình như sau:

“1 Giáo dục, nhắc nhở thành viên gia đình thực hiện quy định của phápluật về phòng, chống bạo lực gia đình, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới,phòng, chống ma túy, mại dâm và các tệ nạn xã hội khác

2 Hòa giải mâu thuẫn, tranh chấp giữa các thành viên gia đình; can ngănngười có hành vi bạo lực gia đình chấm dứt hành vi bạo lực; chăm sóc nạnnhân bạo lực gia đình

3 Phối hợp với cơ quan, tổ chức và cộng đồng dân cư trong phòng,chống bạo lực gia đình

4 Thực hiện các biện pháp khác về phòng, chống bạo lực gia đình theoquy định của Luật này.”

Phải khẳng định rằng, gia đình và các thành viên gia đình đóng một vaitrò rất quan trọng trong công tác phòng, chống bạo lực gia đình đối với trẻ

em Gia đình là nơi đầu tiên có trách nhiệm phát hiện và hòa giải mâu thuẫn

và tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình Cùng chung sống dưới mộtmái nhà, các thành viên gia đình là người chịu tác động trực tiếp của hành vi,

có khả năng phát hiện nhanh chóng cũng như tìm hiểu nguyên nhân, diễnbiến, mức độ của hành vi bạo lực; họ cũng là người có khả năng thành côngtrong việc giáo dục, thuyết phục người có hành vi bạo lực thay đổi hành vibởi vì hai bên có sự hiểu biết về nhau, có mối quan hệ thân thiết với nhau,ngăn chặn hành vi bạo lực gia đình đối với trẻ em

Tuy nhiên, thực tế đã cho thấy nhiều trường hợp các thành viên kháctrong gia đình đã cổ vũ, khuyến khích cho hành vi bạo lực xảy ra như: ông bà

yêu cầu phải nghiêm khắc khi dạy dỗ cháu; mẹ để mặc cha đánh con hoặcngược lại… Những hành động này phần nhiều không xuất phát từ ý xấu màchỉ là do quan niệm khác nhau của mỗi người, nhưng lại tác động rất lớn tớingười thực hiện hành vi bạo lực: họ chịu áp lực “phải” thực hiện hành vi nếukhông muốn bị người nhà chê bai, khiển trách; đồng thời khi được ủng hộ, họcàng thấy tự tin, càng cho rằng hành vi đó là đúng đắn và cần thiết

Chính vì vậy, pháp luật đã quy định gia đình và các thành viên gia đìnhphải có những trách nhiệm, phải có sự chủ động nhất định trong phòng, chốngbạo lực gia đình: giáo dục, nhắc nhở, hòa giải mâu thuẫn giữa các thành viên,can ngăn người có hành vi bạo lực; chăm sóc nạn nhân Đây là những việc

họ hoàn toàn có khả năng thực hiện, nhưng việc có thực hiện không, thực hiệnnhư thế nào thì lại phụ thuộc vào mỗi người, mỗi gia đình, mỗi hoàn cảnh,Nhà nước không quy định đây là nghĩa vụ mà chỉ là trách nhiệm của gia đình

và các thành viên Tuy nhiên, nếu có những hành vi bị cấm trong phòng,chống bạo lực gia đình thì họ phải chịu trách nhiệm theo quy định của phápluật Cụ thể: một số hành vi bị pháp luật nghiêm cấm, được quy định tại Điều

8 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 bao gồm:

“1 Các hành vi bạo lực gia đình quy định tại Điều 2 của Luật này

2 Cưỡng bức, kích động, xúi giục, giúp sức người khác thực hiện hành

5 Cản trở việc phát hiện, khai báo và xử lý hành vi bạo lực gia đình

6 Lợi dụng hoạt động phòng, chống bạo lực gia đình để trục lợi hoặcthực hiện hoạt động trái pháp luật

7 Dung túng, bao che, không xử lý, xử lý không đúng quy định của phápluật đối với hành vi bạo lực gia đình.”

Với tâm lý hiếu thắng, coi trọng sỹ diện vốn rất phổ biến ở Việt Nam, rấtnhiều hành vi bạo lực nói chung, bạo lực gia đình nói riêng xuất phát từ sựxúi giục, kích động, khích bác… của những người xung quanh Những hành

vi đó có thể chỉ là lời nói đùa vô ý, sự trêu chọc lẫn nhau, thậm chí là nhữnglời khuyên bảo sai lầm Khi hành vi bạo lực xảy ra, người thực hiện hành vi

và những người có liên quan đương nhiên muốn trốn tránh, cản trở việc pháthiện và xử lý; nếu không được thì sẽ có tâm lý muốn trả thù người đã pháthiện, khai báo, giúp đỡ nạn nhân… Trong một số trường hợp, những hành vinày đã nhận được sự dung túng, bao che của những người có thẩm quyền Kếtquả là bạo lực gia đình không ngừng gia tăng và tiếp tục để lại những hậu quảnặng nề cho gia đình và xã hội Chính vì vậy, những hành vi này cần phải bịnghiêm cấm và phải chịu những chế tài phù hợp

Những hành vi bị cấm này không chỉ áp dụng với thành viên gia đình màcòn áp dụng cả những các nhân không phải là thành viên gia đình Bên cạnh

đó, Điều 31 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 còn quy định rõtrách nhiệm của các cá nhân là:

“1 Thực hiện quy định của pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình,hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, phòng, chống ma túy, mại dâm và các tệnạn xã hội khác;

2 Kịp thời ngăn chặn hành vi bạo lực gia đình và thông báo cho cơquan, tổ chức, người có thẩm quyền”

Những quy định này nhằm nâng cao tính chủ động, tích cực của cácnhững cá nhân trong xã hội trong việc tham gia phòng, chống bạo lực gia đìnhcũng như giúp đỡ nạn nhân Đây đều là những việc không quá khó khăn, chỉđòi hỏi trách nhiệm với cộng đồng của mỗi công dân nên việc thực hiện nhưthế nào là hoàn toàn dựa trên ý chí của từng cá nhân Những nghĩa vụ cụ thểcủa công dân được quy định trong những điều luật khác của Luật này

1.2.3.2 Trách nhiệm của các cơ quan tổ chức khác

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 đã nêu lên trách nhiệmcủa rất nhiều cơ quan, tổ chức trong lĩnh vực này, trong đó có thể kể tới Tráchnhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, bao gồm:

“ 1 Tuyên truyền, giáo dục, khuyến khích, động viên hội viên và nhândân chấp hành pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình,hôn nhân và giađình, bình đẳng giới, phòng, chống ma túy, mại dâm và các tệ nạn xã hội khác

2 Kiến nghị những biện pháp cần thiết với cơ quan nhà nước có liênquan để thực hiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình,hôn nhân và giađình, bình đẳng giới, phòng, chống ma túy, mại dâmvà các tệ nạn xã hội khác;tham gia phòng, chống bạo lực gia đình, chăm sóc, hỗ trợ và bảo vệ nạn nhânbạo lực gia đình

3 Tham gia giám sát việc thực hiện pháp luật về phòng, chống bạo lựcgia đình.”

Bên cạnh đó, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam - một thành viên của Mặttrận cũng được giao một số trách nhiệm cụ thể:

“1 Thực hiện trách nhiệm quy định tại Điều 33 của Luật này

2 Tổ chức cơ sở tư vấn về phòng, chống bạo lực gia đình, cơ sở hỗ trợnạn nhân bạo lực gia đình

3 Tổ chức các hoạt động dạy nghề, tín dụng, tiết kiệm để hỗ trợ nạnnhân bạo lực gia đình

4 Phối hợp với cơ quan, tổ chức có liên quan để bảo vệ và hỗ trợ nạnnhân bạo lực gia đình.”

Việc quy định thêm trách nhiệm của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Namngoài những nhiệm vụ của Mặt trận tổ quốc và các tổ chức thành viên làhoàn toàn phù hợp với thực tế cũng như những nhiệm vụ mà Hội đang thựchiện, đồng thời nhấn mạnh vai trò của Hội trong công tác phòng chống bạolực gia đình

Ngoài ra, Luật cũng quy định: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước

về phòng, chống bạo lực gia đình; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu tráchnhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về phòng, chống bạo lựcgia đình; Bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình

có trách nhiệm phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện quản

lý nhà nước về phòng, chống bạo lực gia đình; Uỷ ban nhân dân các cấp trongphạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm thực hiện quản lý nhànước về phòng, chống bạo lực gia đình tại địa phương Trách nhiệm của một

số Bộ, ngành cũng được cụ thể hóa tại các quy định của Luật này

1.2.4 Các biện pháp xử lý vi phạm về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em

Điều 42 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 quy định về xử

lý người có hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đìnhnhư sau:

“1 Người có hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống bạo lực giađình tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính, xử

lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồithường theo quy định của pháp luật

2 Cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang nhândân có hành vi bạo lực gia đình nếu bị xử lý vi phạm hành chính theo quyđịnh của khoản 1 Điều này thì bị thông báo cho người đứng đầu cơ quan, tổchức, đơn vị có thẩm quyền quản lý người đó để giáo dục

3 Chính phủ quy định cụ thể các hành vi vi phạm hành chính về phòng,chống bạo lực gia đình, hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đốivới người có hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình.”Như vậy, người có hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống bạo lựcgia đình có thể bị xử lý bằng các biện pháp khác nhau, bao gồm:

Việc áp dụng các hình thức kỷ luật với cán bộ, công chức tuân thủ theonhững quy định của pháp luật Hiện nay, chưa có văn bản pháp luật nào hướngdẫn việc xử lý kỷ luật với cán bộ, công chức có hành vi bạo lực gia đình đốivới trẻ em Tuy nhiên, các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền có thể căn cứ vàoĐiều 42 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 và Điều 78, Điều 79,Luật Cán bộ, công chức năm 2008 để đưa ra hình thức kỷ luật hợp lý.

Cán bộ, công chức không chỉ chiếm số lượng lớn mà còn là đối tượng cókhả năng gây ảnh hưởng tới đời sống xã hội Việc pháp luật quy định về việc

kỷ luật cán bộ, công chức có hành vi bạo lực gia đình là cơ sở để thực thicông tác phòng, chống bạo lực gia đình một cách có hiệu quả Quá trình triểnkhai công tác kế hoạch hóa gia đình là một minh chứng rõ ràng cho thấy:trong lĩnh vực liên quan đến gia đình, chế tài xử lý kỷ luật có tác động rất tíchcực tới ý thức của cán bộ, công chức, và từ đó có sức lan tỏa ra toàn xã hội

1.2.4.2 Các biện pháp xử lý hành chính

Những quy định cụ thể về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vựcphòng, chống bạo lực gia đình đã được ghi nhận tại Khoản 2 Điều 1 Nghịđịnh 110/2009/NĐ-CP ngày 10/12/2009 của Chính phủ quy định xử phạt viphạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình Nghị địnhnày quy định rất chi tiết về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, thẩmquyền, nguyên tắc, hình thức xử phạt, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ…Theo đó, vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình làhành vi bạo lực gia đình và các hành vi khác do tổ chức, cá nhân thực hiện

một cách cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật trong lĩnh vựcphòng, chống bạo lực gia đình mà không phải là tội phạm và theo quy địnhcủa pháp luật phải bị xử phạt hành chính.

Các hành vi vi phạm hành chính khác trong lĩnh vực phòng, chống bạolực gia đình không quy định tại Nghị định này thì áp dụng theo quy định củapháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước cóliên quan; hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống bạo lựcgia đình đối với trẻ em thì thực hiện xử phạt theo quy định của pháp luật xửphạt vi phạm hành chính về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

Người có hành vi bạo lực gia đình có thể bị áp dụng các hình thức xửphạt và biện pháp khắc phục hậu quả như sau:

“1 Đối với mỗi hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chốngbạo lực gia đình, cá nhân, tổ chức vi phạm bị áp dụng một trong các hình thức

b) Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính

3 Ngoài các hình thức xử phạt được quy định tại khoản 1 và khoản 2Điều này, cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vựcphòng, chống bạo lực gia đình còn có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biệnpháp khắc phục hậu quả sau:

a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hànhchính gây ra;

b) Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môitrường, lây lan dịch bệnh do vi phạm hành chính gây ra;

c) Buộc tiêu hủy vật phẩm gây hại cho sức khoẻ con người, vật nuôi vàcây trồng, văn hóa phẩm độc hại;

d) Buộc xin lỗi công khai khi nạn nhân có yêu cầu

4 Người nước ngoài vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chốngbạo lực gia đình trên lãnh thổ Việt Nam còn có thể bị xử phạt trục xuất Trụcxuất được áp dụng là hình thức xử phạt chính hoặc xử phạt bổ sung trongtừng trường hợp cụ thể Thẩm quyền, trình tự, thủ tục áp dụng hình thức xửphạt trục xuất thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành về xử phạt trụcxuất theo thủ tục hành chính.”

1.2.4.3 Các biện pháp xử lý dân sự

Khoản 4 Điều 4 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 quy địnhnghĩa vụ của người có hành vi bạo lực gia đình là: “Bồi thường thiệt hại cho nạnnhân bạo lực gia đình khi có yêu cầu và theo quy định của pháp luật” Bên cạnh

đó, Khoản 1 Điều 42 Luật này cũng ghi nhận: “Người có hành vi vi phạm phápluật về phòng, chống bạo lực gia đình nếu gây thiệt hại thì phải bồi thườngtheo quy định của pháp luật” Những quy định này là hoàn toàn phù hợp với quyđịnh tại Điều 604 của Bộ luật Dân sự năm 2005: “Người nào do lỗi cố ý hoặc lỗi

vô ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền,lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của phápnhân hoặc chủ thể khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường”

Các nguyên tắc bồi thường, xác định thiệt hại…được xác định theo quyđịnh của pháp luật dân sự Tuy nhiên, trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực giađình, người gây ra thiệt hại phải bồi thường và người được bồi thường lại lànhững thành viên trong cùng một gia đình với những mối liên hệ chặt chẽ về

tình cảm cũng như về kinh tế, nên vấn đề bồi thường trở nên rất nhạy cảm và

tế nhị, có thể đe dọa phá vỡ hạnh phúc gia đình bất cứ lúc nào

Trường hợp bồi thường thiệt hại phát sinh giữa cha mẹ và con: theo quyđịnh tại Điều 41, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000: “Khi cha, mẹ đã bịkết án về một trong các tội cố ý xâm phạm sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự củacon hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc,nuôi dưỡng, giáo dục con; phá tán tài sản của con; có lối sống đồi truỵ, xúigiục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội thì tuỳtừng trường hợp cụ thể Toà án có thể tự mình hoặc theo yêu cầu của cá nhân,

cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 42 của Luật này ra quyết định không chocha, mẹ trông nom, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng của conhoặc đại diện theo pháp luật cho con trong thời hạn từ một năm đến năm năm.Toà án có thể xem xét việc rút ngắn thời hạn này”

Với quy định này, khi người cha, mẹ có hành vi bạo lực gia đình với conthì có thể bị hạn chế quyền của cha mẹ đối với con Khi bị áp dụng chế tài này

có thể đảm bảo quyền lợi của đứa trẻ: hạn chế ảnh hưởng của người đã có hành

vi bạo lực với chúng, ngăn chặn những hành vi tương tự xảy ra, bảo đảm sự antoàn, bảo vệ các quyền lợi hợp pháp của chúng Tuy nhiên, việc tách đứa trẻ rakhỏi bố mẹ có thể làm phát sinh những hậu quả nhất định, tác động xấu tới sựtrưởng thành của chúng, do đó cần được xem xét và cân nhắc cẩn thận Do phápluật chưa có quy định cụ thể về “hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trôngnom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con; phá tán tài sản của con; có lối sốngđồi truỵ, xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xãhội” người áp dụng pháp luật cần xem xét từng trường hợp cụ thể, hành vi bạolực đã rơi vào quy định này hay chưa để đưa ra quyết định đúng đắn

1.2.4.4 Các biện pháp xử lý hình sự

Hiện nay, Bộ luật Hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 đã có phầnriêng quy định về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình (Chương XV),trong đó có những tội liên quan tới bạo lực gia đình đối với trẻ em gồm:

Điều 151 Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con,cháu, người có công nuôi dưỡng mình

“Người nào ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ, chồng, con,cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã

bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo,cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm”.Hành vi ngược đãi, hành hạ trẻ em thông thường được hiểu là việc đối

xử tồi tệ về ăn, mặc, ở và về các mặt sinh hoạt thường ngày khác như: nhiếcmóc, bắt nhịn ăn, nhịn uống, bắt chịu rét, mặc rách một cách không bìnhthường hoặc có hành vi bạo lực xâm phạm tới thân thể như: đánh đập, giamhãm…làm cho trẻ đau đớn về thể xác và tinh thần

Hành vi ngược đãi, hành hạ gây hậu quả nghiêm trọng là làm cho trẻluôn luôn bị giày vò về mặt tình cảm, bị tổn thất về danh dự, đau khổ về tinhthần hoặc bị thương tích, tổn hại đến sức khỏe Hậu quả thương tích hay tổnhại đến sức khỏe là do lỗi vô ý Nếu làm chết người thì bị truy cứu tráchnhiệm hình sự về tội vô ý làm chết người

Ngoài ra, các Điều từ Điều 111 đến Điều 115 về các tội hiếp dâm, hiếpdâm trẻ em, cưỡng dâm, cưỡng dâm trẻ em, giao cấu với trẻ em đều quy địnhhành vi “có tính chất loạn luân” là tình tiết tăng nặng

Bộ luật Hình sự đã có những quy định khá đầy đủ về xử lý trách nhiệmđối với hành vi bạo lực gia đình đối với trẻ em, thể hiện sự quan tâm của Nhànước ta đối với vấn đề này cũng như làm cơ sở pháp lý để ngăn chặn vàphòng ngừa bạo lực gia đình đối với trẻ em

1.3 Pháp luật của một số nước về phòng chống bạo lực gia đình đối với trẻ em

Bạo lực gia đình là một vấn đề phổ biến trên tất cả các quốc gia trên toànthế giới Hiện nay, hầu hết các quốc gia đều có các văn bản quy phạm phápluật hình sự hoặc hành chính để xử phạt các hành vi bạo lực, trong đó bao