Giúp học sinh: - Cảm nhận được hình ảnh bà Tú và tình cảm thương yêu, quí trọng người vợ cùng những tâm sự của nhà thơ.. - Nắm được thành công về nghệ thuật của bài thơ.. 3.Bài mới: Tron
Trang 1THƯƠNG VỢ.
(Trần Tế Xương)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC.
Giúp học sinh:
- Cảm nhận được hình ảnh bà Tú và tình cảm thương yêu, quí trọng người vợ
cùng những tâm sự của nhà thơ
- Nắm được thành công về nghệ thuật của bài thơ
- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm, phân tích một bài thơ trữ tình
- Giáo dục lòng thương yêu, quí trọng gia đình
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC.
- SGK, SGV ngữ văn 11
- Giáo án
- Máy chiếu
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng và diễn cảm chùm thơ Thu - Nguyễn
Khuyến
Vì sao có thể đánh giá: Thu điếu điển hình hơn cả trong việc tả cảnh thu?
3.Bài mới:
Trong xã hội phong kiến, thân phận người phụ nữ bao giờ củng gắn liền với
những vất vả khó khăn, thậm chí còn gắn liền với những bi kịch Sự cảm thông
của họ đối với xã hội là cần thiết Nhưng cần thiết nhất phải chính là thành viên
trong gia đình Tế Xương là một người chồng đã hiểu khó khăn đó.Bài thơ
Thương Vợ sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn
Hoạt động 1: GV hướng dẫn HS tìm hiểu Tiểu dẫn.
HS đọc và tìm hiểu tiểu dẫn SGK I Tiểu dẫn.
1 Tác giả:
-Trần Tế Xương ( 1870-1907), quê Nam Định là người học giỏi thơ hay Ông chỉ đổ Tú Tài
- Là nhà thơ lớn trữ tình- trào phúng của nước ta cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX: Đọc thơ Xương, ăn chuối ngự
- Bà Tú Phạm Thị Mẫn đã trở thành đề tài thơ, câu đối, văn, tế của chồng mình, ngay từ khi bà còn sống
- Sáng tác của ông trên dưới 100 bài thơ, chủ yếu là thơ Nôm và Văn tế
2 Tác phẩm:
- Thương Vợ là một trong những bài thơ hay và cảm động nhất
Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS đọc – hiểu văn bản
Gọi HS đọc văn bản GV nhận xét và
đọc lại
Cảm nhận của em sau khi đọc bài
thơ?
II Đọc hiểu văn bản.
1 Đọc
2 Thể loại.
- Thơ trữ tình theo lối thất ngôn bát cú Đường luật
Trang 21896-1897, lúc nhà thơ 26-27 tuổi
Vậy mà có tới 5 con -> Sự đảm đang
của bà Tú)
Thảo luận nhóm
Nhóm 1
Thời gian, địa điểm làm ăn của bà Tú
có gì đặc biệt? Em hiểu nuôi đủ là thế
nào? Tại sao không gộp cả 6 miệng ăn
mà lại tách ra 5 con với 1 chồng?
Nhóm 2
Nhận xét cảnh làm ăn, buôn bán của bà
Tú? Hình ảnh bà Tú hiện lên như thế
nào? Tìm giá trị nghệ thuật hai câu thơ?
Nhóm 3
Nhận xét nghệ thuật? Cách dùng số từ
có ý nghĩa gì?
Hoàn thiện nhân cách của bà Tú?
Nhóm 4
Tại sao Tú Xương lại chửi? Chửi ai?
Chứi cái gì?
a) Hai câu đề.
- Quanh năm: Cách tính thời gian vất vả, triền miên,
hết ngày này qua ngày khác, năm này sang năm khác
- Mom sông: Địa điểm làm ăn cheo leo, nguy hiểm,
không ổn định
- Nuôi đủ 5 con… 1 chồng: Bà Tú nuôi 6 miệng ăn.
Ông Tú tự coi mình như một thứ con riêng đặc biệt (Một mình ông = 5 người khác)
-> Khẳng định vai trò trụ cột của bà Tú
Lòng biết ơn sâu sắc công lao của bà Tú đối với cha con Ông Lòng vị tha cao quí của bà đối với gia đình
b) Hai câu thực.
- Lặn lội thân cò: Vất vả, đơn chiếc khi kiếm ăn.
- Quãng vắng, đò đông: Cảnh kiếm sống chơi vơi,
nguy hiểm
- Eo sèo: Chen lấn, xô đẩy, vì miếng cơm manh áo
của chồng con mà đành phải rơi vào cảnh liều lĩnh cau có, giành giật
Tác giả đã mượn hình ành thân cò để nói lên sự vất
vả gian nan của vợ
Nói bằng tất cả nỗi chua xót Thấm đẫm tình yêu thương
c) Hai câu luận.
- Một duyên / năm nắng
- Hai nợ / mười mưa
- Âu đành phận / dám quản công
Câu thơ như một tiếng thở dài cam chịu Cách
sử dụng phép đối, thành ngữ, từ ngữ dân gian, bộc lộ kiếp nặng nề nhưng rất mực hi sinh của bà Tú
- Dùng số từ tăng tiến: 1-2-5-10: Đức hi sinh thầm lặng cao quí Bà Tú hiện thân của một cuộc đời vất
vả, lận đận Ở bà hội tụ tất cả đức tính tần tảo đảm đang, nhẫn nại Tất cả hi sinh cho chồng con
ÔngTú hiểu được điều đó có nghĩa là vô cùng thương bà Tú Nhân cách của Tú Xương càng thêm sáng tỏ
d) Hai câu kết.
- Tú Xương tự chửi mình vì cái tội làm chồng mà hờ hững, để vợ phải vất vả lặn lội kiếm ăn Ông vừa cay đắng vừa phẫn nộ
- Tú Xương chửi cả xã hội, chửi cái thói đời đểu cáng, bạc bẽo để cho bà Tú vất vả mà vẫn nghèo đói
- Từ tấm lòng thương vợ đến thái độ đối với xã hội
Trang 3Hoạt động 3: GV hướng dẫn HS tổng
kết
Giá trị nội dung và nghệ thuật của bài
thơ? Thành công nhất của bài thơ là ở
chỗ nào?
III Tổng kết
.- Nội dung: Hình ảnh bà Tú hiện lên sinh động, rõ nét, tiêu biểu cho người phụ nữ VN đảm đang, tần tảo trong một gia đình đông con Đức hi sinh, sự cam chịu của bà Tú càng làm cho ông Tú thương vợ và biết ơn vợ hơn
- Về nghệ thuật: Bài thơ hay từ nhan đề đến nội dung Dùng ca dao, thành ngữ, phép đối Thể thất ngôn bát cú Đường luật chuẩn mực Mộc mạc chân thành mà sâu sắc, mạnh mẽ
Thành công nhất của bài thơ là: Xây dựng hình tượng nghệ thuật độc đáo: Đưa người phụ nữ vào thơ
ca, mà hình tượng đạt đến trình độ mẫu mực và thấm đượm chất nhân văn
4 Củng cố: GV yêu cầu HS đọc phần ghi nhớ SGK
- GV củng cố theo nội dung bài học
5 Dặn dò: HS học bài và chuẩn bị bài mới