MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 3 PHẦN NỘI DUNG 4 1. Giới thiệu chung về tổ chức quốc tế liên chính phủ 4 1.1. Định nghĩa 4 1.2. Đặc điểm của tổ chức quốc tế liên chính phủ 4 1.3. Vai trò của tổ chức liên chính phủ 4 1.4. Phân loại các tổ chức quốc tế liên chính phủ 5 2. Đánh giá những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức liên chính phủ trong thời gian qua 6 2.1. Đóng góp của Việt Nam đối với ASEAN 6 2.2. Đóng góp của Việt Nam với Liên hợp quốc 9 2.3. Đóng góp của Việt Nam với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) 12 PHẦN KẾT LUẬN 13 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 14 DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT Các từ, cụm từ viết tắt Các từ. cụm từ nguyên nghĩa LHQ Liên Hợp Quốc HĐBA Hội đồng Bảo an 2 PHẦN MỞ ĐẦU Như chúng ta đã biết, dịch COVID19 vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp và ảnh hưởng tới mọi mặt của đời sống xã hội không chỉ riêng Việt Nam mà trên toàn thế giới. Có thể thấy, dịch bệnh này đã khiến cuộc sống rất khó để trở lại bình thường nhưng chúng ta vẫn phải tiếp tục để triển khai những cách ứng phó với tình hình này. Trong thời gian dịch bệnh gây khó khăn, cản trở về mọi mặt song cũng là năm mà Việt Nam đảm đương rất nhiều trọng trách quan trọng tạo ra không ít thách thức. Đồng thời cũng là cơ hội để Việt Nam thể hiện được lợi thế và vị trí của mình trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ để đối mặt với sức tàn phá và hậu quả mà dịch COVID19 đã để lại, không chỉ là về mặt vật chất mà còn cả về mặt tinh thần. Tuy nhiên, Việt Nam đã hoàn thành tốt vai trò của mình trong việc tích cực, chủ động giải quyết những vấn đề nan giải còn tồn tại và không ngừng có những sáng kiến, ý tưởng để giúp nước mình mà còn các bạn bè quốc tế chung tay vượt qua khó khăn. Việt Nam đã cùng các nước hỗ trợ, đoàn kết với nhau để chiến thắng dịch bệnh và ổn định kinh tế chính trị, phát triển xã hội. Hơn thế, ngoài việc đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch ASEAN, Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Việt Nam đã đem lại sự tin tưởng và phát huy sức mạnh để không những củng cố hòa bình, an ninh khu vực, quốc tế mà còn đưa ra nhiều chính sách, kịch bản cùng các quốc gia đẩy lùi dịch bệnh, trở thành động lực để tiến tới mục tiêu mới trong tương lai. Mục tiêu của bài tiểu luận sẽ trình bày và phân tích những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức ASEAN, Liên Hợp Quốc và tổ chức Y tế thế giới trong thời gian qua. 3 PHẦN NỘI DUNG 1. Giới thiệu chung về tổ chức quốc tế liên chính phủ 1.1. Định nghĩa Tổ chức quốc tế liên chính phủ là các thực thể liên kết các quốc gia và các chủ thể khác của luật quốc tế. Được hình thành trên cơ sở điều ước quốc tế có quyền năng chủ thể luật quốc tế, có hệ thống các cơ quan duy trì hoạt động thường xuyên theo đúng mục đích tôn chỉ của tổ chức quốc tế đó. 1.2. Đặc điểm của tổ chức quốc tế liên chính phủ Tổ chức quốc tế là thực thể liên kết các quốc gia: đây là đặc điểm cơ bản để phân biệt với tổ chức quốc tế phi chính phủ. Hình thành trên cơ sở điều ước quốc tế (để thành lập một tổ chức quốc tế các quốc gia thành viên bắt buộc phải ký kết một điều ước quốc tế để thành lập tổ chức quốc tế đó) không như tổ chức quốc tế phi chính phủ được hình thành trên cơ sở thoả thuận quốc tế. Ngoài ra, tổ chức quốc tế liên chính phủ có quyền năng chủ thể riêng biệt với quyền năng chủ thể của các quốc gia và được ghi nhận trong điều lệ của tổ chức đó. Tuỳ vào từng tổ chức khác nhau thì sẽ có giới hạn cũng như phạm vi quyền năng chủ thể khác nhau. Còn có một hệ thống bộ máy tổ chức chặt chẽ để duy trì hoạt động (VD: WHO có ba cơ quan chính đó là: Hội nghị bộ trưởng, đại hội đồng và ban thư ký…) 1.3. Vai trò của tổ chức liên chính phủ Hiện nay, tổ chức liên chính phủ đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc tế. Hoạt động xây dựng pháp luật trực tiếp của các tổ chức quốc tế, đồng nghĩa với việc sẽ thu hẹp khoảng cách giữa các quốc gia tạo điều kiện để các nước đàm phán và cùng nhau hợp tác cùng có lợi và phát triển nền kinh tế, đồng thời tạo ra mạng lưới sản xuất và lưu thông các sản phẩm hàng hóa giữa các quốc gia. Tạo môi trường thuận lợi để phát triển để thúc đẩy 4 đầu tư trong nước và ngoài nước, phát triển tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ. Cho nên với sự ký kết gia nhập tổ chức quốc tế ra đời hàng loạt các văn bản ký kết song phương, đa phương tạo sự hợp tác cho các nước nhất là các nước thành viên với nhau. Các quốc gia tiến hành ký kết các điều ước quốc tế (một trong các văn bản pháp lý quốc tế do các quốc gia và chủ thể khác của luật quốc tế thỏa thuận xây dựng nên, nhằm xác lập, thay đổi hoăc chấm dứt quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau thông qua các quy phạm điều ước). Điều ước quốc tế có thể ký kết theo hình thức đa phương hoặc song phương. Ký kết các điều ước quốc tế là một quá trình hết sức phức tạp, nó chỉ có thể thực hiện được khi các bên tham gia thể hiện ý chí của mình một cách rõ ràng và dứt khoát như là quát trình đàm phán để đi đến soạn thỏa điều ước, thủ tục ký và các thủ tục khác để cho điều ước quốc tế có hiệu lực thi hành. Chấp nhận các tập quán quốc tế và tập quán quốc tế có thể coi là những quy tắc xử sự chung, thông thường nó được hình thành trong thực tiễn quan hệ quốc tế và đã được các quốc gia thừa nhận là quy phạm pháp lý ràng buộc mình được áp dụng một cách tự nguyện. Để được công nhận là một tập quán quốc tế thì các quy tắc đó phải được các quốc gia hoặc các tổ chức liên chính phủ thừa nhận và áp dụng thường xuyên. Tổ chức liên chính phủ có vai trò lập nên các thiết kế để giám sát thực hiện điều ước quốc tế mà tổ chức bảo trợ ký kết để thực hiện các điều ước quốc tế một cách nghiêm túc đặc biệt trong lĩnh vực môi trường và các quyền của con người. Khi gia nhập các tổ chức quốc tế thì các quốc gia thành viên sẽ được hưởng ưu đãi thuế so với các quốc gia khác. 1.4. Phân loại các tổ chức quốc tế liên chính phủ Hiện nay, tổ chức quốc tế được thành lập và có thẩm quyền hoạt động đa dạng trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống sinh hoạt quốc tế. Vì vậy, việc phân loại tổ 5 chức quốc tế có thể dựa vào các tiêu chí khác nhau, trong đó có một số tiêu chí được sử dụng thường xuyên như tiêu chí thành viên, tiêu chí phạm vi hoạt động. Theo tiêu chí thành viên: Tổ chức quốc tế được chia thành Tổ chức quốc tế toàn cầu: là những tổ chức quốc tế mang tính toàn cầu, có thành viên là hầu hết các QG trên TG như: Liên hợp quốc (193 thành viên). Tổ chức quốc tế khu vực: là những tổ chức quốc tế được hình thành trong phạm vimột khu vực địa lý, chính trị, tôn giáo…nhất định như: EU, Asean, Liên Hiệp các nước châu Phi… Tổ chức quốc tế liên khu vực: là các tổ chức quốc tế không mang tính phổ cập, thành viên của nó thường là các quốc gia không cùng khu vực địa lý nhưng liên kết với nhau vì một mục đích chung như Khối Bắc đại tây dương NATO.. Theo tiêu chí phạm vi hoạt động: Tổ chức quốc tế được chia thành Tổ chức quốc tế chung: đây là mô hình các tổ chức quốc tế mà hoạt động của nó theo đuổi nhiều lĩnh vực khác nhau: kinh tế, chính trị, văn hóa…như EU, ASEAN, Liên hợp quốc… Tổ chức quốc tế chuyên môn: là những tổ chức quốc tế mà hoạt động của nó tập trung vào một lĩnh vực nhất định: WTO, WHO,… 2. Đánh giá những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức liên chính phủ trong thời gian qua 2.1. Đóng góp của Việt Nam đối với ASEAN Năm 2020 ghi nhận thành công của Việt Nam với vai trò Chủ tịch ASEAN trong bối cảnh đại dịch COVID19 hoành hành khắp thế giới, bao gồm cả khu vực ASEAN. Với vai trò Chủ tịch ASEAN, chủ đề dẫn dắt của Việt Nam đối với ASEAN là “Gắn kết và chủ động thích ứng”. Thành tố “Gắn kết” ngụ ý rằng mục tiêu của Việt Nam là nhằm tái củng cố sự đoàn kết và thống nhất của ASEAN trong đối phó với 6 các thách thức chung. Thành tố “Chủ động thích ứng” phản ánh việc Việt Nam kỳ vọng thúc đẩy và phát triển năng lực tự lực, tự cường của ASEAN đối với các cú sốc và các cuộc khủng hoảng. Việt Nam đã cùng các nước ASEAN triển khai nhiều biện pháp và kế hoạch hành động nhằm chủ động ngăn chặn và ứng phó với đại dịch. Hơn thế, Việt Nam đã thể hiện khả năng ứng phó kịp thời, nhanh chóng và hiệu quả, kết nối được nỗ lực của các nước ASEAN trong quá trình phối hợp chính sách của tất cả các quốc gia thành viên nội khối ASEAN. Thứ nhất, dưới sự chủ trì của Việt Nam, các nước ASEAN đã kích hoạt các kênh giao tiếp trực tuyến nhằm đảm bảo liên lạc, kết nối liên tục và phối hợp với các đối tác ngoại khối để trao đổi thông tin cần thiết nhằm ứng phó nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả với đại dịch Covid 19. Cụ thể, Việt Nam đã chủ động tổ chức các cuộc thảo luận trực tuyến đặc biệt về ứng phó dịch bệnh. Vào ngày 1442020, Việt Nam đã chủ trì Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN+3 về ứng phó dịch bệnh Covid19, với sự tham dự của Nguyên thủ các nước ASEAN và 3 nước ngoại khối Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và sắp tới sẽ là Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN trực tuyến đặc biệt và Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN, ASEAN +3 trực tuyến đặc biệt nhằm ứng phó với đại dịch Covid19. Ngoài ra, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 vào ngày 2662020, được tổ chức theo hình thức trực tuyến. Đây là một giải pháp linh hoạt và phù hợp, góp phần giúp ASEAN phản ứng nhanh và kịp thời trước đại dịch COVID19. Trọng tâm của Hội nghị cấp cao ASEAN 36 là rà soát, đánh giá những khó khăn, vướng mắc và đề xuất biện pháp khắc phục trong triển khai các nội dung, sáng kiến của năm Chủ tịch ASEAN 2020 dưới tác động của COVID19. Trên cơ sở đó, Việt Nam đề xuất tập trung triển khai bốn ưu tiên chính đã được các Lãnh đạo ASEAN nhất trí trước đó, gồm: thành lập Quỹ ASEAN ứng phó với COVID19; Xây dựng Kho dự trữ khu vực ASEAN về vật tư y tế; Xây dựng Quy trình tiêu chuẩn của ASEAN ứng phó với các 7 tình huống y tế công cộng khẩn cấp; và Xây dựng Kế hoạch phục hồi của ASEAN hậu COVID19. Hơn thế, năm 2020, đây cũng là năm bản lề trong nhiệm kỳ đầu tiên của Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Nhóm Công tác về Hợp tác sở hữu trí tuệ các nước ASEAN (AWGIPC). Với trọng trách đó, Việt Nam đã chủ động, tích cực điều phối hoạt động của Nhóm AWGIPC vượt qua khó khăn, thách thức do đại dịch COVID19 gây ra nhằm triển khai các hoạt động hợp tác ASEAN về sở hữu trí tuệ theo đúng lộ trình và các mục tiêu đã đề ra, đóng góp vào thành công chung của năm ASEAN Việt Nam 2020. Các hoạt động này cho thấy Việt Nam đã phát huy vai trò tích cực, chủ động của Chủ tịch ASEAN 2020, đồng thời góp phần nâng cao tinh thần gắn kết và chủ động thích ứng, thúc đẩy đoàn kết, thống nhất ASEAN, đẩy mạnh cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ, liên ngành, liên trụ cột của cả Cộng đồng ASEAN cũng như hợp tác với các đối tác trong kiểm soát, ngăn chặn, giảm thiểu các tác động về kinh tếxã hội của dịch bệnh. Thứ hai, Việt Nam đã và đang cùng các nước ASEAN tích cực chia sẻ các thông tin y tế có liên quan đến cơ chế phòng dịch hiệu quả, đặc biệt là việc xây dựng mạng lưới chuyên gia y tế công cộng trong nội bộ ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác ngoại khối nhằm trao đổi thông tin; chia sẻ kinh nghiệm trong kiểm soát và điều trị các ca bệnh; ngăn chặn các tin tức giả mạo, sai lệnh. Cùng với đó, tăng cường hợp tác nhằm duy trì chuỗi cung ứng khu vực; thành lập mạng lưới trung tâm hoạt động khẩn cấp ASEAN về các trường hợp liên quan tới sức khỏe cộng đồng (ASEAN EOC), trung tâm ảo ASEAN BioDioaspora (Phân tích dữ liệu, cung cấp các đánh giá rủi ro quốc gia, lập kế hoạch ứng phó toàn khu vực); kết nối ASEAN EOC với Mạng đào tạo dịch tễ học (FETN) ASEAN+3...
Trang 1KHOA LUẬT ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI BỘ
MÔN CÔNG PHÁP QUỐC TẾ
-0-0 -HỌ TÊN SINH VIÊN: Phí Ngọc Dung
MSSV: 20062006 LỚP : K65CLC
BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN
ĐÁNH GIÁ VỀ NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA VIỆT NAM
TRONG CÁC TỔ CHỨC QUỐC TẾ LIÊN CHÍNH PHỦ TRONG THỜI GIAN VỪA QUA?
1
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 3
PHẦN NỘI DUNG 4
1 Giới thiệu chung về tổ chức quốc tế liên chính phủ 4
1.1 Định nghĩa 4
1.2 Đặc điểm của tổ chức quốc tế liên chính phủ 4
1.3 Vai trò của tổ chức liên chính phủ 4
1.4 Phân loại các tổ chức quốc tế liên chính phủ 5
2 Đánh giá những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức liên chính phủ trong thời gian qua 6
2.1 Đóng góp của Việt Nam đối với ASEAN 6
2.2 Đóng góp của Việt Nam với Liên hợp quốc 9
2.3 Đóng góp của Việt Nam với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) 12
PHẦN KẾT LUẬN 13
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 14 DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
Các từ, cụm từ viết tắt Các từ cụm từ nguyên nghĩa
HĐBA Hội đồng Bảo an
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
Như chúng ta đã biết, dịch COVID-19 vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp và ảnh hưởng tới mọi mặt của đời sống xã hội không chỉ riêng Việt Nam mà trên toàn thế giới Có thể thấy, dịch bệnh này đã khiến cuộc sống rất khó để trở lại bình thường nhưng chúng ta vẫn phải tiếp tục để triển khai những cách ứng phó với tình hình này Trong thời gian dịch bệnh gây khó khăn, cản trở về mọi mặt song cũng là năm
mà Việt Nam đảm đương rất nhiều trọng trách quan trọng tạo ra không ít thách thức Đồng thời cũng là cơ hội để Việt Nam thể hiện được lợi thế và vị trí của mình trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ để đối mặt với sức tàn phá và hậu quả mà dịch COVID-19 đã để lại, không chỉ là về mặt vật chất mà còn cả về mặt tinh thần Tuy nhiên, Việt Nam đã hoàn thành tốt vai trò của mình trong việc tích cực, chủ động giải quyết những vấn đề nan giải còn tồn tại và không ngừng có những sáng kiến, ý tưởng để giúp nước mình mà còn các bạn bè quốc tế chung tay vượt qua khó khăn Việt Nam đã cùng các nước hỗ trợ, đoàn kết với nhau để chiến thắng dịch bệnh và ổn định kinh tế - chính trị, phát triển xã hội Hơn thế, ngoài việc đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch ASEAN, Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Việt Nam đã đem lại sự tin tưởng và phát huy sức mạnh để không những củng cố hòa bình, an ninh khu vực, quốc tế mà còn đưa ra nhiều chính sách, kịch bản cùng các quốc gia đẩy lùi dịch bệnh, trở thành động lực để tiến tới mục tiêu mới trong tương lai
Mục tiêu của bài tiểu luận sẽ trình bày và phân tích những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức ASEAN, Liên Hợp Quốc và tổ chức Y tế thế giới trong thời gian qua
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
1 Giới thiệu chung về tổ chức quốc tế liên chính phủ
1.1 Định nghĩa
Tổ chức quốc tế liên chính phủ là các thực thể liên kết các quốc gia và các chủ thể khác của luật quốc tế Được hình thành trên cơ sở điều ước quốc tế có quyền năng chủ thể luật quốc tế, có hệ thống các cơ quan duy trì hoạt động thường xuyên theo đúng mục đích tôn chỉ của tổ chức quốc tế đó.
1.2 Đặc điểm của tổ chức quốc tế liên chính phủ
Tổ chức quốc tế là thực thể liên kết các quốc gia: đây là đặc điểm cơ bản để phân biệt với tổ chức quốc tế phi chính phủ Hình thành trên cơ sở điều ước quốc tế (để thành lập một tổ chức quốc tế các quốc gia thành viên bắt buộc phải ký kết một điều ước quốc tế để thành lập tổ chức quốc tế đó) không như tổ chức quốc tế phi chính phủ được hình thành trên cơ sở thoả thuận quốc tế
Ngoài ra, tổ chức quốc tế liên chính phủ có quyền năng chủ thể riêng biệt với quyền năng chủ thể của các quốc gia và được ghi nhận trong điều lệ của tổ chức đó Tuỳ vào từng tổ chức khác nhau thì sẽ có giới hạn cũng như phạm vi quyền năng chủ thể khác nhau Còn có một hệ thống bộ máy tổ chức chặt chẽ để duy trì hoạt động (VD: WHO có ba cơ quan chính đó là: Hội nghị bộ trưởng, đại hội đồng và ban thư ký…)
1.3 Vai trò của tổ chức liên chính phủ
Hiện nay, tổ chức liên chính phủ đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc tế Hoạt động xây dựng pháp luật trực tiếp của các tổ chức quốc tế, đồng nghĩa với việc sẽ thu hẹp khoảng cách giữa các quốc gia tạo điều kiện để các nước đàm phán và cùng nhau hợp tác cùng có lợi và phát triển nền kinh tế, đồng thời tạo ra mạng lưới sản xuất và lưu thông các sản phẩm hàng hóa giữa các quốc gia Tạo môi trường thuận lợi để phát triển để thúc đẩy
Trang 5đầu tư trong nước và ngoài nước, phát triển tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ Cho nên với sự ký kết gia nhập tổ chức quốc tế ra đời hàng loạt các văn bản ký kết song phương, đa phương tạo sự hợp tác cho các nước nhất là các nước thành viên với nhau
Các quốc gia tiến hành ký kết các điều ước quốc tế (một trong các văn bản pháp
lý quốc tế do các quốc gia và chủ thể khác của luật quốc tế thỏa thuận xây dựng nên, nhằm xác lập, thay đổi hoăc chấm dứt quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau thông qua các quy phạm điều ước) Điều ước quốc tế có thể ký kết theo hình thức đa phương hoặc song phương Ký kết các điều ước quốc tế là một quá trình hết sức phức tạp, nó chỉ có thể thực hiện được khi các bên tham gia thể hiện ý chí của mình một cách rõ ràng và dứt khoát như là quát trình đàm phán để đi đến soạn thỏa điều ước, thủ tục ký
và các thủ tục khác để cho điều ước quốc tế có hiệu lực thi hành Chấp nhận các tập quán quốc tế và tập quán quốc tế có thể coi là những quy tắc xử sự chung, thông thường nó được hình thành trong thực tiễn quan hệ quốc tế và đã được các quốc gia thừa nhận là quy phạm pháp lý ràng buộc mình được áp dụng một cách tự nguyện Để được công nhận là một tập quán quốc tế thì các quy tắc đó phải được các quốc gia hoặc các tổ chức liên chính phủ thừa nhận và áp dụng thường xuyên
Tổ chức liên chính phủ có vai trò lập nên các thiết kế để giám sát thực hiện điều ước quốc tế mà tổ chức bảo trợ ký kết để thực hiện các điều ước quốc tế một cách nghiêm túc đặc biệt trong lĩnh vực môi trường và các quyền của con người Khi gia nhập các tổ chức quốc tế thì các quốc gia thành viên sẽ được hưởng ưu đãi thuế so với các quốc gia khác
1.4 Phân loại các tổ chức quốc tế liên chính phủ
Hiện nay, tổ chức quốc tế được thành lập và có thẩm quyền hoạt động đa dạng trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống sinh hoạt quốc tế Vì vậy, việc phân loại tổ
Trang 6chức quốc tế có thể dựa vào các tiêu chí khác nhau, trong đó có một số tiêu chí được sử dụng thường xuyên như tiêu chí thành viên, tiêu chí phạm vi hoạt động
Theo tiêu chí thành viên: Tổ chức quốc tế được chia thành
Tổ chức quốc tế toàn cầu: là những tổ chức quốc tế mang tính toàn cầu, có thành viên là hầu hết các QG trên TG như: Liên hợp quốc (193 thành viên)
Tổ chức quốc tế khu vực: là những tổ chức quốc tế được hình thành trong phạm
vi một khu vực địa lý, chính trị, tôn giáo…nhất định như: EU, Asean, Liên Hiệp các nước châu Phi…
Tổ chức quốc tế liên khu vực: là các tổ chức quốc tế không mang tính phổ cập, thành viên của nó thường là các quốc gia không cùng khu vực địa lý nhưng liên kết với nhau vì một mục đích chung như Khối Bắc đại tây dương NATO
Theo tiêu chí phạm vi hoạt động: Tổ chức quốc tế được chia thành
Tổ chức quốc tế chung: đây là mô hình các tổ chức quốc tế mà hoạt động của
nó theo đuổi nhiều lĩnh vực khác nhau: kinh tế, chính trị, văn hóa…như EU, ASEAN, Liên hợp quốc…
Tổ chức quốc tế chuyên môn: là những tổ chức quốc tế mà hoạt động của nó tập trung vào một lĩnh vực nhất định: WTO, WHO,…
2 Đánh giá những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức liên chính phủ trong thời gian qua
2.1 Đóng góp của Việt Nam đối với ASEAN
Năm 2020 ghi nhận thành công của Việt Nam với vai trò Chủ tịch ASEAN trong bối cảnh đại dịch COVID-19 hoành hành khắp thế giới, bao gồm cả khu vực ASEAN Với vai trò Chủ tịch ASEAN, chủ đề dẫn dắt của Việt Nam đối với ASEAN là
“Gắn kết và chủ động thích ứng” Thành tố “Gắn kết” ngụ ý rằng mục tiêu của Việt
Nam là nhằm tái củng cố sự đoàn kết và thống nhất của ASEAN trong đối phó với
Trang 7các thách thức chung Thành tố “Chủ động thích ứng” phản ánh việc Việt Nam kỳ
vọng thúc đẩy và phát triển năng lực tự lực, tự cường của ASEAN đối với các cú sốc và các cuộc khủng hoảng Việt Nam đã cùng các nước ASEAN triển khai nhiều biện pháp và kế hoạch hành động nhằm chủ động ngăn chặn và ứng phó với đại dịch Hơn thế, Việt Nam đã thể hiện khả năng ứng phó kịp thời, nhanh chóng và hiệu quả, kết nối được nỗ lực của các nước ASEAN trong quá trình phối hợp chính sách của tất cả các quốc gia thành viên nội khối ASEAN
Thứ nhất, dưới sự chủ trì của Việt Nam, các nước ASEAN đã kích hoạt các kênh giao tiếp trực tuyến nhằm đảm bảo liên lạc, kết nối liên tục và phối hợp với các đối tác ngoại khối để trao đổi thông tin cần thiết nhằm ứng phó nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả với đại dịch Covid -19.
Cụ thể, Việt Nam đã chủ động tổ chức các cuộc thảo luận trực tuyến đặc biệt về ứng
phó dịch bệnh Vào ngày 14/4/2020, Việt Nam đã chủ trì Hội nghị Cấp cao đặc biệt
ASEAN+3 về ứng phó dịch bệnh Covid-19, với sự tham dự của Nguyên thủ các nước
ASEAN và 3 nước ngoại khối Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và sắp tới sẽ là Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN trực tuyến đặc biệt và Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN, ASEAN +3 trực tuyến đặc biệt nhằm ứng phó với đại dịch Covid-19
Ngoài ra, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 vào ngày 26/6/2020, được tổ chức theo
hình thức trực tuyến Đây là một giải pháp linh hoạt và phù hợp, góp phần giúp
ASEAN phản ứng nhanh và kịp thời trước đại dịch COVID-19 Trọng tâm của Hội nghị cấp cao ASEAN 36 là rà soát, đánh giá những khó khăn, vướng mắc và đề xuất biện pháp khắc phục trong triển khai các nội dung, sáng kiến của năm Chủ tịch ASEAN 2020 dưới tác động của COVID-19 Trên cơ sở đó, Việt Nam đề xuất tập trung triển khai bốn ưu tiên chính đã được các Lãnh đạo ASEAN nhất trí trước đó, gồm: thành lập Quỹ ASEAN ứng phó với COVID-19; Xây dựng Kho dự trữ khu vực ASEAN
về vật tư y tế; Xây dựng Quy trình tiêu chuẩn của ASEAN ứng phó với các
Trang 8tình huống y tế công cộng khẩn cấp; và Xây dựng Kế hoạch phục hồi của ASEAN hậu COVID-19.
Hơn thế, năm 2020, đây cũng là năm bản lề trong nhiệm kỳ đầu tiên của Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Nhóm Công tác về Hợp tác sở hữu trí tuệ các nước
ASEAN (AWGIPC) Với trọng trách đó, Việt Nam đã chủ động, tích cực điều phối hoạt động của Nhóm AWGIPC vượt qua khó khăn, thách thức do đại dịch
COVID-19 gây ra nhằm triển khai các hoạt động hợp tác ASEAN về sở hữu trí tuệ theo đúng lộ trình và các mục tiêu đã đề ra, đóng góp vào thành công chung của năm ASEAN Việt Nam 2020.
Các hoạt động này cho thấy Việt Nam đã phát huy vai trò tích cực, chủ động của Chủ tịch ASEAN 2020, đồng thời góp phần nâng cao tinh thần gắn kết và chủ động thích ứng, thúc đẩy đoàn kết, thống nhất ASEAN, đẩy mạnh cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ, liên ngành, liên trụ cột của cả Cộng đồng ASEAN cũng như hợp tác với các đối tác trong kiểm soát, ngăn chặn, giảm thiểu các tác động về kinh
tế-xã hội của dịch bệnh.
Thứ hai, Việt Nam đã và đang cùng các nước ASEAN tích cực chia sẻ các thông tin y tế có liên quan đến cơ chế phòng dịch hiệu quả, đặc biệt là việc xây dựng mạng lưới chuyên gia y tế công cộng trong nội bộ ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác ngoại khối nhằm trao đổi thông tin; chia sẻ kinh nghiệm trong kiểm soát và điều trị các ca bệnh; ngăn chặn các tin tức giả mạo, sai lệnh.
Cùng với đó, tăng cường hợp tác nhằm duy trì chuỗi cung ứng khu vực; thành lập mạng lưới trung tâm hoạt động khẩn cấp ASEAN về các trường hợp liên quan tới sức khỏe cộng đồng (ASEAN EOC), trung tâm ảo ASEAN BioDioaspora (Phân tích dữ liệu, cung cấp các đánh giá rủi ro quốc gia, lập kế hoạch ứng phó toàn khu vực); kết nối ASEAN EOC với Mạng đào tạo dịch tễ học (FETN) ASEAN+3
Trang 9Thứ ba, với tinh thần hợp tác quốc tế hữu nghị và gắn kết, Việt Nam không chỉ
tích cực, chủ động trong việc chia sẻ kinh nghiệm phòng dịch hiệu quả mà còn có những hành động tốt đẹp trong việc hỗ trợ các nước láng giềng đặc biệt là các thành viên ASEAN như Lào, Cam-pu-chia, My-an-ma về thiết bị y tế và đồ bảo hộ nhằm chia sẻ khó khăn với các nước
Thứ tư, với tư cách là Chủ tịch ASEAN trong năm 2020, Việt Nam đã đề xuất
việc thành lập Quỹ ASEAN về phòng chống dịch COVID-19, kho dự trữ vật tư y tế của khu vực để ứng phó với các tình huống khẩn cấp trong trường hợp thiếu hụt nguồn cung về các vật tư y tế, Nhóm Công tác về phòng chống tin giả Đồng thời, Việt Nam cũng đã kêu gọi xây dựng một quy trình ứng phó chung, dựa trên các hướng dẫn của WHO nhằm tận dụng một cách hiệu quả và đồng bộ các biện pháp kiểm dịch trong các trường hợp nhập cảnh quốc tế
Như vậy, với tư cách là thành viên, là chủ tịch ASEAN trong năm 2020, Việt Nam đã tích cực, chủ động và nỗ lực hết sức mình trong việc phòng chống dịch bệnh cũng như chia sẻ, giúp đỡ các nước trong cuộc chiến cam go với đại dịch Covid-19 Điều này thể hiện trách nhiệm cao cùng tinh thần hợp tác, hữu nghị đoàn kết của Việt Nam, nâng cao vị thế của ta trong khu vực ASEAN và trên trường quốc tế, đặc biệt là quyết tâm duy trì tiến trình hợp tác kinh tế, thương mại và đầu
tư trong khu vực.
Thứ năm, Việt Nam đã góp phần đưa vấn đề Biển Đông lên Liên Hợp Quốc, cam kết “duy trì và thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông”, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982; nhấn mạnh và kêu gọi “tất cả các bên liên quan kiềm chế, tránh các hành động đơn phương làm phức tạp tình hình, giải quyết tranh chấp thông qua các biện pháp hòa bình, tuân thủ các quy trình ngoại giao và pháp lý”.
2.2 Đóng góp của Việt Nam với Liên hợp quốc
Trang 10Trong nỗ lực chung của LHQ, với cương vị ủy viên không thường trực HĐBA LHQ nhiệm kỳ 2020-2021, Việt Nam tiếp tục thể hiện vai trò tích cực, chủ động, trách nhiệm và cân bằng qua những đóng góp thiết thực, được lãnh đạo LHQ, các nước và dư luận quốc tế đánh giá cao
Đảm nhiệm vai trò Chủ tịch HĐBA tháng 1/2020, Việt Nam đã chủ trì thành công nhiều công việc định kỳ và đột xuất của HĐBA Có thể kể tới hai điểm nhấn
nổi bật là phiên thảo luận mở của HĐBA với chủ đề “Thúc đẩy tuân thủ Hiến chương Liên Hợp Quốc trong duy trì và an ninh quốc tế”, trong đó HĐBA lần đầu
tiên thông qua một Tuyên bố Chủ tịch riêng về tuân thủ Hiến chương LHQ Sự kiện thứ hai là phiên họp về hợp tác giữa LHQ và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) Đây là lần đầu tiên chủ đề này được thảo luận tại HĐBA, do Việt Nam trên cương vị Chủ tịch ASEAN năm 2020 thúc đẩy
Tiếp đến, trên vai trò điều phối viên E10 (nhóm 10 nước ủy viên không thường trực HĐBA), Việt Nam đã chủ động nối lại cuộc gặp trực tuyến giữa E10
và Tổng Thư Ký LHQ, chủ trì xây dựng phát biểu chung của E10 tại phiên họp mở rộng về phương pháp làm việc, chủ động thúc đẩy phối hợp với Indonesia để hai nước ASEAN là ủy viên không thường trực HĐBA có phát biểu chung Đặc biệt, Việt Nam vừa đăng cai tổ chức cuộc họp các nước ủy viên không thường trực đương nhiệm và mới được bầu với sự tham gia của hơn 100 đại biểu để chia sẻ kinh nghiệm, hướng tới hợp tác chặt chẽ hơn giữa các nước E10 trong tương lai
Hơn nữa, Việt Nam đã chủ trì đề xuất, thương lượng và thúc đẩy để Đại hội đồng LHQ thông qua Nghị quyết thành lập Ngày Quốc tế sẵn sàng chống dịch bệnh vào ngày 27/12 hằng năm Đây là nghị quyết đầu tiên của Đại Hội Đồng LHQ trong lĩnh vực này, cũng là sáng kiến đầu tiên do Việt Nam khởi xướng, chủ trì xây dựng và đàm phán dự thảo được thông qua thành công tại Đại Hội Đồng LHQ Trong lịch sử tham gia Liên Hợp Quốc, lần đầu tiên Việt Nam đã dự thảo Nghị quyết và được
106 nước đồng tác giả - con số kỷ lục về đồng tác giả của một nghị quyết, và nghị