THƯỜNG BIẾN VnDoc com VnDoc Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí THƯỜNG BIẾN I/ Mục tiêu 1/ Kiến thức Trình bày được khái niệm thường biến, sự khác nhau của thường biến với đột biến về p[.]
Trang 1THƯỜNG BIẾN I/ Mục tiêu:
1/ Kiến thức:
- Trình bày được khái niệm thường biến, sự khác nhau của thường biến
với đột biến về phương diện: khái niệm, khả năng di truyền và sự biểu
hiện bằng KH, ý nghĩa
- Trình bày được khái niệm mức phản ứng và ý nghĩa của nó trong chăn
nuôi, trồng trọt
- Trình bày được ảnh hưởng của môi trường đối với tính trạng số lượng
và mức phản ứng của chúng để ứng dụng trong việc nâng cao năng suất
vật nuôi và cây trồng
2/ Kĩ năng: Rèn kĩ năng quan sát, phân tích để thu nhận kiến thức từ hình
vẽ và kĩ năng thảo luận nhóm, làm việc với SGK
3/ Thái độ: Thấy được sự đa dạng của sinh vật yêu thích bảo vệ
thiên nhiên
II/ Phương tiện dạy học:
1/ Giáo viên: Tranh phóng to hình 25 SGK hoặc máy chiếu và phim ghi
hình 25 SGK
2/ Học sinh: Mẫu vật: cây rau mác ở cạn và cây rau mác ở nước, cây dừa
cạn và cây dừa nước…
III/ Tiến trình dạy học:
1.Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ: Đột biến đa bội khác với đột biến dị bội ở những
điểm nào?
3 Bài mới
a Mở bài
GV: Tại sao có những loại cây (cùng một KG), nhưng sống ở mt khác
nhau lại có những KH khác nhau?
b Nội dung
Hoạt động 1: Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Cho HS quan sát tranh hình 25 SGK,
nghiên cứu SGK để trả lời các câu hỏi:
+Trong các câu viết về các ví dụ trên,
nhữnh từ nào chỉ kiểu gen, những từ nào
chỉ kiểu hình?
+Xét ở các VD trên thì kiểu hình thay đổi
hay kiểu gen thay đổi?
+Nguyên nhân làm thay đổi? Sự thay đổi
này diễn ra trong đời sống cá thể hay
trong quá trình phát triển lịch sử?
- HS quan sát tranh hình 25 SGK và nghiên cứu các ví dụ ở SGK và thảo luận theo nhóm để trả lời các câu hỏi
+ Cây rau dừa cạn, giống su hào: KG
Lá nhỏ, lá to, màu nhạt màu sẫm, củ to,
củ nhỏ: KH + KH thay đổi, KG không thay đổi + Do tác động trực tiếp của môi trường,
sự thay đổi này xảy ra trong đời sống cá thể
Trang 2+ Thường biến là gì?
GV nhận xét bổ sung
GV giải thích rõ từ “đồng loạt, xác định”:
Những cá thể có cùng KG và sống trong
điều kiện giống nhau thì KH đều biến đổi
giống nhau, có thể xác định hướng biến
đổi này nếu biết rõ nguyên nhân
+Thường biến có di truyền được cho đời
sau không, vì sao?
+Thường biến là loại biến dị có lợi hay
có hại vì sao?
+ Thường biến là những biến đổi KH phát sinh trong đời cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của mt
- Đại diện một vài nhóm HS trả lời, các nhóm khác bổ sung
+Không, vì đây chỉ là biến đổi KH không phải là biến đổi KG
+ Có lợi, vì giúp sinh vật thích nghi được với sự thay đổi nhất thời hoặc theo chu
kì của môi trường
KL
1.Sự biến đổi của kiểu hình do tác động của môi trường
Cùng một kiểu gen nhưng ở những môi trường khác nhau có những kiểu hình khác nhau
Thường biến là những biến đổi ở kiểu hình phát sinh trong đời sống cá thể do ảnh hưởng trực tiếp của môi trường
Hoạt động 2: Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Yêu cầu HS tìm hiểu SGK, thảo luận
nhóm để rút ra nhận xét về mqh giữa KG
môi trường và KH
GV: + Những tính trạng nào phụ thuộc
chủ yếu vào KG ? Cho ví dụ
+ Những tính trạng nào thường chịu ảnh
hưởng nhiều của mt? Cho ví dụ?
hệ như thế nào?
+Trong sản xuất, các yếu tố sau: giống,
kĩ thuật sản xuất; yếu tố nào là KG, yếu
tố nào là KH, yếu tố nào là môi trường?
- HS tìm hiểu SGK, thảo luận theo nhóm
và cử đại diện trình bày trước lớp
+ Các tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếy vào KG, thường ít chịu ảnh hưởng của môi trường
+ Các tính trạng số lượng, thường chịu ảnh hưởng của môi trường
+ KH là kết quả của sự tương tác giữa kiểu gen với môi trường
+Giống là KG quy định giới hạn năng xuất
Năng xuất là KH
Kĩ thuật sản xuất là môi trường: kĩ thuật sản xuất xác định năng suất cụ thể trong giới hạn năng xuất mà giống quy
Trang 3định Đại diện một vài nhóm HS trình bày ý kiến của nhóm, cả lớp bổ sung Dưới sự hướng dẫn của GV, cả lớp cùng đưa ra đáp án đúng
KL
2.Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình:
Bố mẹ không truyền đạt cho con cái một kiểu hình có sẵn mà chỉ truyền
đạt một kiểu gen qui định cách phản ứng với môi trường
Kiểu hình là kết quả của sự tương tác giữa kiểu gen với môi trường
Hoạt động 3: Mức phản ứng
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV đặt vấn đề: Khi môi trường thay
đổi , KH của sinh vật bị biến đổi: đó là
thường biến: tuy nhiên sự biến đổi KH
này không phải là vô hạn mà chỉ đến một
giới hạn nhất định, vượt quá giới hạn này
hoặc KH không biến đổi nữa hoặc sinh vật
sẽ chết vì không thích nghi được Giới hạn
này gọi là mức phản ứng
+Có hai loại tính trạng: tính trạng số
lượng và tính trang chất lượng loại nào có
mức phản ứng rộng, loại nào có mức phản
ứng hẹp?
+ Giới hạn năng suất của giống lúa DR2
do giống hay do kĩ thuật trồng trọt quy
định ?
- GV theo dõi, bổ sung và xác nhận đáp án
đúng
- HS đọc SGK, trao đổi nhóm để thực hiện
+ Tính trạng số lượng có mức phản ứng rộng, tính trạng chất lượng có mức phản ứng hẹp
+ Giới hạn năng suất của giống do KG quy định
KL
3.Mức phản ứng
Mức phản ứng là giới hạn thường biến của một KG trước mt khác nhau
4/ Kiểm tra đánh giá:
- Cho HS đọc chậm phần tóm tắt cuối bài
- Trả lời câu hỏi 1 SGK trang 73:
+ Thường biến là: Thường biến là những biến đổi KH phát sinh
trong đời cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của mt
+ Phân biệt thường biến với đột biến
Xuất hiện đồng loạt, theo hướng xác định Riêng lẻ, không theo hướng xác định
Có lợi, giúp cho SV thích nghi với mt Có lợi, hại hay trung tính
Trang 4Không là nguồn nguyên liệu trong chọn
5/ Dặn dò:
- Học thuộc và nhớ phần tóm tắt cuối bài
- Trả lời các câu hỏi: 2, 3 SGK trang 73
- Chuẩn bị bài mới: Thực hành nhận biết một vài dạng đột biến, quan
sát thường biến