Cơ chế điều hành lãi suất của ngân hàng trung ương các nước phát triển và Việt Nam

Cơ chế điều hành lãi suất của ngân hàng trung ương các nước phát triển và Việt Nam

MÔN: TIỀN TỆ - NGÂN HÀNG

Bài tiểu luận

CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG CÁC NƯỚC PHÁT

TRIỂN VÀ VIỆT NAM

Họ và tên: Phạm Thị Thu Hà

MSSV: K094040538 Lớpcải thiện: K10404B Giảng viên: Nguyễn Thị Hai Hằng

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

1.Khái quát chung về lãi suất

1.1 Khái niệm về lãi suất 1.2 Phân loại lãi suất 1.3 Vai trò của lãi suất trong nền kinh tế

2 Tổng quan về cơ chế điều hành lãi suất

2.1 Khái niệm 2.2 Mục tiêu của cơ chế điều hành lãi suất 2.3 Phân loại cơ chế điều hành lãi suất

1 Cục dự trữ liên bang Hoa Kỳ (FED)

1.1 Khái quát về Cục dự trữ liên bang Hoa Kỳ 1.2 Cơ chế điều hành lãi suất của FED

2 Ngân hàng trung ương Châu Âu (ECB)

3 Ngân hàng Anh

4 Ngân hàng trung ương Nhật Bản

1 Các công cụ lãi suất chủ yếu của NHNN Việt Nam

1.1 Lãi suất tái chiết khấu 1.2 Lãi suất tái cấp vốn 1.3 Lãi suất OMO 1.4 Lãi suất cơ bản

2 Sự khác biệt trong cơ chế điều hành lãi suất tại Việt Nam và Hoa Kỳ

3 Những điều bất hợp lý trong cơ chế điều hành lãi suất của NHNN Việt Nam

KẾT LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

- -

Trong thời gian qua, Việt Nam đã và đang đạt được những thành tựu to lớn trong lĩnh vực kinh tế với chủ trương xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa Trong sự phát triển đó, Ngân hàng Trung ương (NHTW) đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc định hướng nền kinh tế, điều tiết các mối quan hệ trong nền kinh tế, chống lạm phát và các nhân tố phát sinh trong nền kinh tế thị trường Một trong những công

cụ được NHTW sử dụng nhiều nhất để thực hiện các chức năng của mình là công cụ lãi suất.Đây là một công cụ của chính sách tiền tệ được nhiều nhà nghiên cứu kinh tế quan tâm

và nhiều quốc gia sử dụng như một công cụ hữu hiệu để điều tiết nền kinh tế Đồng thời, đây cũng được coi là một công cụ nhạy cảm nhất và là vấn đề nóng bỏng thu hút được nhiều

sự quan tâm của các thành phần dân cư trong xã hội Nó tác động mạnh đến quyết định tiết kiệm hay chi tiêu dùng của người dân, đầu tư công nghệ hay giảm thiểu chi phí của doanh nghiệp; đồng thời có thể ảnh hưởng đến rất nhiều thị trường trong nền kinh tế mà đặc biệt là thị trường chứng khoán Là một công cụ có vai trò quan trọng như vậy, nên lãi suất là một trong những biến số được theo dõi một cách chặt chẽ Việc nghiên cứu cơ chế điều hành lãi suất của NHTWcác nước phát triển nói chung và cơ chế điều hành lãi suất của NHTWViệt Nam nói riêng có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận thức, đánh giá, so sánh về cơ chế điều hành lãi suất nói riêng và chính sách tiền tệ nói chung của NHTW

Trong từng thời kỳ nhất định, việc tìm ra và thi hành một chính sách lãi suất phù hợp

là vô cùng phức tạp mà vai trò quyết định thuộc về NHTW Cùng với sự thay đổi và phát triển không ngừng của nền kinh tế, chính sách lãi suất của NHTW cũng thường xuyên được điều chỉnh cho phù hợp với các tình hình mới của nền kinh tế, tạo điều kiện phát triển cho các ngân hàng thương mại (NHTM) và các tổ chức kinh tế khác Do đó, nhiệm vụ của đề tài

là đi làm rõ về cơ chế điều hành lãi suất của các quốc gia phát triển và ở Việt Nam hiện nay

Từ đó đưa ra các nhận định, đánh giá, giải thích và so sánh cơ chế điều hành lãi suất ở Việt Nam so với các quốc gia khác

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ LÃI SUẤT

VÀ CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT

1 Khái quát chung về lãi suất

1.1 Khái niệm lãi suất

Lãi suất phản ánh mối quan hệ giữa chủ thể sử dụng vốn (người vay vốn) với chủ thể

sở hữu vốn (người cho vay) theo nguyên tắc hoàn trả có kỳ hạn kèm theo lãi ở thị trường vốn ở một thời điểm nhất định Nói cách khác, lãi suất là giá cả của quyền được sử dụng vốn vay trong một thời gian nhất định mà người sử dụng trả cho người sở hữu nó hay lãi suất là tỷ lệ phần trăm của số tiền tăng thêm mà người đi vay phải trả cho người cho vay so với phần giá trị vay ban đầu

Tư duy kinh tế hiện đại có nhiều cách định nghĩa về lãi suất.Đồng thời cũng có rất nhiều khái niệm được đưa ra để giải thích về vấn đề này Nhưng nhìn chung, điều không thể tránh là lãi suất luôn hàm chứa một mâu thuẫn: người đi vay muốn có lãi suất thấp nhất trong khi người cho vay muốn lãi suất cao nhất Vì vậy, như mọi loại hàng hoá khác, lãi suất chủ yếu được xác định bởi cung-cầu về vốn

1.2 Phân loại lãi suất

1.2.1 Quan hệ giữa NHTM – Khách hàng:

Lãi suất tiền gửi

Lãi suất cho vay

1.2.2 Quan hệ giữa NHTM – NHTM:

Lãi suất liên ngân hàng

Lãi suất tiền gửi giữa các ngân hàng

1.2.3 Quan hệ giữa NHTW – NHTM:

Lãi suất tiền gửi

Lãi suất cho vay: lãi suất tái chiết khấu, lãi suất tái cấp vốn và lãi suất cho vay qua đêm Trong đề tài này, chúng ta sẽ chỉ tìm hiểu các loại lãi suất được điều hành chính ở Việt Nam bao gồm:

 Lãi suất OMO: là lãi suất mà NHTW đặt ra khi bơm vốn cho các tổ chức tín dụng trên thị trường mở, được giao dịch qua các hợp đồng Repo giấy tờ có giá giữa 2 bên là NHTW và các tổ chức tín dụng Bản chất đây là một loại lãi suất chính sách do NHTW quy định nhằm tác động gián tiếp đến lượng tiền lưu thông trong hệ thống

 Lãi suất cơ bản Việt Nam đồng: Theo bộ Luật dân sự quy định thì lãi suất cơ bản là lãi suất do Ngân hàng Nhà nước công bố làm cơ sở cho các tổ chức tín dụng ấn định lãi suất kinh doanh và các loại lãi suất này không được vượt quá 150% lãi suất cơ bản Lãi suất cơ bản được xác định dựa trên cơ sở lãi suất thị trường liên ngân hàng, lãi suất nghiệp vụ thị trường mở của NHNN, lãi suất huy động của các tổ chức tín dụng và xu hướng biến động của cung – cầu vốn trên thị trường Bản chất đây là loại lãi suất hành chính nó được Ngân hàng Nhà nước ấn định tại một thời điểm nào đó nhằm định hướng lãi suất cho vay trên thị trường

 Lãi suất chiết khấu (Tái chiết khấu): Đây là loại lãi suất mà NHTW ấn định khi các tổ chức thiếu hụt vốn tạm thời mang giấy tờ có giá ngắn hạn(tín phiếu kho bạc, chứng chỉ tiền gửi) đến chiết khấu tại cửa sổ chiết khấu của NHTW

 Lãi suất tái cấp vốn: Đây là loại lãi suất mà NHTW ấn định khi các tổ chức tín dụng thiếu hụt vốn trầm trọng mà không thể tiếp cận các kênh khác như liên ngân hàng, cửa sổ chiết khấu, thông qua các hình thức như cho vay theo hồ sơ tín dụng; chiết khấu, tái chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác; cho vay có đảm bảo bẳng cầm cố thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác Về cơ bản, lãi suất tái chiết khấu và lãi suất tái cấp vốn có cách thức thực hiện gần tương tự nhau, trừ đối tượng Lãi suất tái cấp vốn có thể áp dụng với nhiều loại giấy tờ có giá hơn và do vậy nó thường cao hơn lãi suất chiết khấu do các giấy tờ có giá đem cầm cố có mức độ rủi ro cao hơn

 Lãi suất bình quân liên ngân hàng: Đây là loại lãi suất được tính bằng trung bình lãi suất các khoản cho vay trong thời gian ngắn giữa các ngân hàng với nhau Về bản chất đây là lãi suất cho vay giữa các ngân hàng với nhau và hầu

như chỉ dựa trên tín chấp, nó phản ánh khá rõ thanh khoản trong ngắn hạn của

hệ thống ngân hàng

1.3 Vai trò của lãi suất trong nền kinh tế

1.3.1 Là công cụ để khuyến khích tiết kiệm đầu tư:

Là công cụ kích thích lợi ích vật chất để thu hút các khoản tiền tiết kiệm của các chủ thể kinh tế: lãi suất cao kích thích người ta hi sinh tiêu dùng hiện tại, tiết kiệm nhiều hơn để

có khoản tiêu dùng cao hơn trong tương lai và ngược lại

1.3.2 Là công cụ điều tiết nền kinh tế vĩ mô:

Đối với nhà đầu tư, khi mà lãi suất gia tăng, chi phí bỏ ra cũng sẽ tăng theo, do đó làm lợi nhuận trên một đồng vốn sẽ giảm đi, nhà đầu tư sẽ không muốn đầu tư nữa, và ngược lại Đối với người tiêu dùng, khi mà lãi suất gia tăng, số tiền mà họ bỏ ra để có được hàng hoá sẽ tăng lên, vì vậy họ sẽ chờ đợi chứ không mua ngay, tiêu dùng sẽ giảm và ngược lại

Vì sự biến động lãi suất có tác động đến đầu tư, đến tiêu dùng nên nó có tác động gián tiếp đến các mục tiêu của nền kinh tế vĩ mô, biểu hiện trong các trường hợp:

+ lãi suất thấp ═> khuyến khích đầu tư, khuyến khích tiêu dùng ═> tăng tổng cầu ═> sản lượng tăng, giá cả tăng, thất nghiệp giảm, nội tệ có xu hướng giảm giá so với ngoại tệ + lãi suất cao ═> hạn chế đầu tư, hạn chế tiêu dùng ═> giảm tổng cầu ═> sản lượng giảm, giá cả giảm, thất nghiệp tăng, nội tệ có xu hướng tăng giá so với ngoại tệ

Như vậy bằng cách giảm lãi suất, NHNN có thể tạo điều kiện cho các hoạt động kinh

tế phát triển.Tương tự, NHNN có thể tăng lãi suất khi muốn thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ, giảm bớt khối lượng tiền cần thiết cho việc mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh và chi tiêu của người tiêu dùng

1.3.3 Là công cụ phân phối vốn và kích thích sử dụng vốn có hiệu quả:

Khi Nhà nước muốn khuyến khích phát triển một ngành nghề quan trọng nào đó trong nền kinh tế, Nhà nước có thể thực hiện bằng cách ưu đãi về lãi suất cho vay (như giảm lãi suất cho vay ), và ngược lại khi muốn hạn chế sự phát triển của các ngành chưa cần thiết

để dành nguồn lực cho các ngành khác thì Nhà nước có thể tăng lãi suất cho vay của ngành

đó Như vậy, những ngành được hỗ trợ sẽ phát triển hơn còn các ngành bị hạn chế sẽ ít phát

triển hơn Do đó chính sách lãi suất là một công cụ để phân phối cơ cấu của nền kinh tế nhằm sử dụng hiệu quả nhất các nguồn lực

1.3.4 Là công cụ đo lường tình trạng sức khỏe của nền kinh tế:

Nhìn vào đường cong lãi suất, có thể thấy được xu hướng biến động của lãi suất và tình trạng sức khoẻ của nền kinh tế.Lãi suất là một biến số thường xuyên biến động trong nền kinh tế Căn cứ vào sự biến động của lãi suất người ta có thể dự báo được các yếu tố khác của nền kinh tế như tính sinh lời của các dự án đầu tư, mức độ lạm phát, mức độ thiếu hụt ngân sách và qua đó còn có thể dự báo được tình hình nền kinh tế trong tương lai

1.3.5 Là công cụ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia:

Trong quá trình hội nhập quốc tế, chúng ta từng bước nới lỏng các rào cản mang tính hành chính để trả về cho nền kinh tế vận hành theo đúng quy luật vốn có của nó Và một trong những lĩnh vực thể hiện rõ cơ chế này là chính sách điều hành lãi suất của NHNN.Khả năng điều tiết nền kinh tế vĩ mô của lãi suất làm cho nó trở thành công cụ quan trọng để thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia

NHTW sử dụng loại công cụ này dưới các hình thức ấn định trực tiếp lãi suất kinh doanh cho các ngân hàng hoặc quy định khung lãi suất tiền gửi – lãi suất cho vay hoặc trần lãi suất cho vay qua đó khống chế lãi suất cho vay của các ngân hàng theo hướng thắt chặt hoặc nới lỏng tiền tệ Trong điều kiện thị trường tài chính phát triển, NHTW sử dụng công

cụ lãi suất gián tiếp chẳng hạn như lãi suất tái chiết khấu, lãi suất tái cấp vốn để tác động tới lãi suất thị trường Lãi suất thị trường thay đổi sẽ tác động tới các biến số kinh tế vĩ mô Ngày nay theo xu hướng tự do hóa tài chính, cơ chế điều tiết nền kinh tế bằng công cụ lãi suất ngày càng trở nên phổ biến trên thế giới

2 Tổng quan về cơ chế điều hành lãi suất

2.1Khái niệm

Cơ chế điều hành lãi suất được hiểu là tổng thể những chủ trương, chính sách và giải pháp cụ thể của NHTW, nhằm kiểm soát và điều tiết lãi suất trên thị trường tiền tệ, tín dụng trong từng thời kỳ nhất định Cơ chế điều hành lãi suất luôn gắn chặt không tách rời với cơ chế lãi suất từng thời kỳ

2.2 Mục tiêu của cơ chế điều hành lãi suất

Hơn các công cụ quản lý kinh tế vĩ mô khác, cơ chế lãi suất mà theo đó cơ cấu lãi suất định hình và tác động tới môi trường hoạt động và phát triển của hệ thống tài chính mỗi quốc gia với 3 mục tiêu chính:

Một là,khuyến khích việc tiết kiệm và sự phát triển của các trung gian tài chính, phát

triển chiều sâu thị trường tài chính

Hai là, hướng các nguồn lực tài chính vào các lĩnh vực hoạt động có tỷ suất lợi tức cao

nhất tức là các lĩnh vực có hiệu quả kinh tế cao nhất

Ba là, mang lại mức chênh lệch đủ để các định chế tài chính trang trải các chi phí hoạt

động, chi phí vốn, chi phí chấp nhận rủi ro và lợi nhuận trên vốn tự có

2.3Phân loại cơ chế điều hành lãi suất

2.3.1 Cơ chế điều hành gián tiếp (cơ chế tự do hóa lãi suất)

NHTWthực hiện quản lý gián tiếp lãi suất cho vay của các NHTM đối với nền kinh tế thông qua cơ chế tái cấp vốn (chiết khấu, tái chiết khấu, cho vay cầm cố chứng từ có giá…) đối với các tổ chức tín dụng

Cơ chế này được thực hiện theo 2 nguyên tắc: NHTW chỉ công bố các mức lãi suất áp dụng đối với các khoản cho vay tái chiết khấu hoặc cho vay cầm cố các chứng từ có giá của mình đối với các tổ chức tín dụng Các mức lãi suất tiền gửi và cho vay cụ thể theo từng kỳ hạn, từng đối tượng của các tổ chức tín dụng đối với nền kinh tế sẽ do tổ chức tín dụng tự ấn định, dựa trên cơ sở cung-cầu về vốn và sự cạnh tranh trên thị trường, từ đó mà hình thành nên các mức lãi suất phản ánh đúng yêu cầu của thị trường

Cơ chế điều hành lãi suất này được áp dụng phổ biến đối với các nền kinh tế có hệ thống tài chính phát triển Cơ chế này cũng trở nên linh hoạt hơn khi bên cạnh các loại lãi suất trên, NHTW chấp nhận lãi suất do thị trường hình thành và tác động vào lãi suất này để duy trì ở mức mong muốn.Vai trò điều hành lãi suất của NHTW chỉ mang tính định hướng cho thị trường tiền tệ theo mục tiêu của chính sách tiền tệ trong từng giai đoạn Đối với các quốc gia có nền kinh tế chưa phát triển thì cơ chế này là một khó khăn

Ưu điểm của cơ chế điều hành lãi suất gián tiếp là không có sự can thiệp trực tiếp của NHTW vào lãi suất thị trường tiền tệ, lãi suất trên thị trường được hình thành và vận động linh hoạt hoàn toàn phụ thuộc vào cung - cầu về vốn, mà không mang tính chủ quan, áp đặt

của Nhà nước Vai trò điều hành lãi suất của NHTW chỉ mang tính định hướng cho thị trường tiền tệ theo mục tiêu của chính sách tiền tệ trong từng giai đoạn

2.3.2 Cơ chế điều hành trực tiếp

NHTW quản lý thống nhất lãi suất đối với nền kinh tế, thông qua các hình thức quản lý lãi suất của các tổ chức tín dụng đối với nền kinh tế quy định mức lãi suất cho vay tối đa hoặc tiền gửi tối thiểu của các tổ chức tín dụng đối với nền kinh tế Trong phạm vi lãi suất được phép, các tổ chức tín dụng được quyền ấn định mức lãi suất kinh doanh phù hợp Khi

có các thay đổi về kinh tế vĩ mô, NHTW có thể xem xét để điều chỉnh giới hạn lãi suất tối

đa ở mức hợp lý Theo cách thức điều hành lãi suất, cơ chế điều hành trực tiếp gồm:

Cơ chế ấn định lãi suất: NHTW quản lý trực tiếp lãi suất bằng cách công bố tất cả các loại lãi suất Các ngân hàng và các tổ chức tín dụng đều phải thực hiện một cách tuyệt đối

Cơ chế khống chế lãi suất: NHTW không ấn định các mức lãi suất, mà chỉ quy định các mức lãi suất tối đa (lãi suất trần) và mức lãi suất tối thiểu (lãi suất sàn) tạo thành khung giới hạn để trong đó các ngân hàng, các tổ chức tín dụng xác định lãi suất kinh doanh Phương pháp này không hoàn toàn cứng nhắc như cơ chế ấn định lãi suất, nhưng vẫn giữ được vai trò điều hành lãi suất của NHTW

Ưu điểm của cơ chế điều hành lãi suất trực tiếp là NHTW quản lý thống nhất lãi suất đối với nền kinh tế, vì vậy cơ chế lãi suất này chỉ thích hợp và được áp dụng phổ biến ở các nước có hệ thống tài chính chưa phát triển Trong các nền kinh tế phát triển, lãi suất ngày càng được tự do hoá, xu hướng chung là ngày càng giảm dần sự quản lý lãi suất mang tính trực tiếp này

CHƯƠNG 2: CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA

NHTW CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN

1 Cục dự trữ liên bang Hoa Kỳ (FED)

1.1 Khái quát về Cục dự trữ liên bang Hoa Kỳ

Cục dự trữ liên bang Mỹ, gọi tắt là FED, là NHTW của nước Mỹ Trong vai trò của một NHTW, FED là ngân hàng của các ngân hàng và là ngân hàng của Chính phủ liên bang FED được xây dựng để đảm bảo duy trì cho nước Mỹ một chính sách tiền tệ linh hoạt hơn, an toàn hơn, và ổn định hơn Trong quá trình tồn tại và phát triển cùng với lịch sử nước

Mỹ, FED ngày càng chứng minh được vai trò vô cùng quan trọng của nó trong hệ thống ngân hàng cũng như trong nền kinh tế Mỹ

Được thành lập ngày 23/12/1913 theo đạo luật mang tên “Federal Reserve Act” do tổng thống Woodrow Wilson kí, FED là một mạng lưới gồm 12 Ngân hàng dự trữ liên bang

và một số chi nhánh khác Về mặt quản lý, FED chia nước Mỹ làm 12 khu vực, được gọi là các “Quận” (District), mỗi ngân hàng Dự trữ liên bang đại diện cho một quận và được đặt tên theo tên thành phố mà nó đặt trụ sở, đó là Boston, New York, Philadelphia, Cleveland, Richmond, Atlanta, Chicago, St.Louis, Minneapolis, Kansas City, Dallas, San Francisco, trong đó Ngân hàng dự trữ New York có vai trò nổi bật hơn một chút so với các ngân hàng còn lại

Lãnh đạo FED là Ban thống đốc (Board of Governors) gồm có 7 thành viên do Tổng thống bổ nhiệm và Thượng viện phê chuẩn 7 thành viên của Ban thống đốc đóng vai trò như là đa số trong Uỷ ban thị trường mở Hoa Kì (FOMC) - là cơ quan quyết định tất cả các chính sách tiền tệ của Mỹ, quan trọng là công bố lãi suất cơ bản 8 lần/năm 5 thành viên còn lại của FOMC là Chủ tịch của Ngân hàng dự trữ liên bang New York và 4 Chủ tịch ngân hàng dự trữ liên bang khác Nhiệm kì của mỗi thành viên Ban thống đốc kéo dài 14 năm, phụ trách khu vực khác tiểu bang mình đang cư ngụ và các thành viên chỉ có thể được tái bổ nhiệm nếu nhiệm kì trước của ông ta không phải là một nhiệm kì trọn vẹn Tổng thống tiếp tục bổ nhiệm Chủ tịch và phó Chủ tịch Ban thống đốc, hai người này giữ chức trong vòng 4 năm và có thể được tái bổ nhiệm không hạn chế chừng nào họ còn là thành viên của Ban

thống đốc Chủ tịch của FED hiện nay là Ben Bernanke, người đã thay thế Alan Greenspan vào ngày 01/01/2006 Alan Greenspan đã từng phục vụ ở cương vị Chủ tịch FED từ năm

1987

FED có một số nhiệm vụ chính như:

 Thực thi những chính sách tiền tệ quốc gia để duy trì mức việc làm, giá cả ổn định và lãi suất tương đối thấp

 Giám sát và quản lý các thể chế ngân hàng để đảm bảo đó là những nơi an toàn

để gửi tiền và để bảo vệ quyền lợi tín dụng của người dân

 Cung cấp các dịch vụ tài chính cho các tổ chức tín dụng, Chính phủ Mỹ và NHTW các nước khác như thanh toán bù trừ, thanh toán điện tử, phát hành tiền…

 Ngoài ra FED còn tiến hành các nghiên cứu về nền kinh tế Mỹ cũng như kinh tế các bang, cung cấp thông tin về nền kinh tế thông qua các ấn phẩm, hội thảo giáo dục và qua website

Với vai trò là NHTW của nền kinh tế mạnh nhất thế giới, mỗi quyết định của FED đều gián tiếp ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế toàn cầu Thứ nhất các quyết định về tăng giảm lãi suất của FED tác động trực tiếp đến sức mạnh của đồng USD, qua đó ảnh hưởng mạnh đến các đối tác thương mại của Mỹ Nếu FED tăng lãi suất đồng USD nhằm kiềm chế lạm phát,

vô hình chung làm tăng sức mạnh của đồng USD trên thị trường tiền tệ quốc tế, làm tăng nhập khẩu, giảm xuất khẩu, giảm đầu tư vào Mỹ.Thứ hai, FED còn trực tiếp can thiệp vào việc xác lập giá trị đồng USD thông qua hoạt động mua bán USD và các ngoại tệ khác Ví

dụ, nếu Mỹ bán đồng Yen ra đồng thời mua vào USD thì giá trị của USD sẽ tăng, trong khi giá trị Yen giảm xuống, dẫn đến tỉ giá USD/Yen tăng.Chính vì vậy những chuyên gia tham gia vào thị trường tài chính, tiền tệ quốc tế không bao giờ bỏ qua những diễn biến của FED

1.2 Cơ chế điều hành lãi suất của FED

Về cơ bản, FED hiện đang điều hành lãi suất thông qua hai công cụ quan trọng đó là: Lãi suất chiết khấu (Discount rate) và Lãi suất quỹ dự trữ liên bang

1.2.1 Lãi suất chiết khấu

Tất cả các NHTM và tổ chức tín dụng được yêu cầu phải bảo đảm dự trữ bắt buộc đều

có thể vay tiền mặt hoặc séc tự NHTW nhằm bổ sung vào sự thiếu hụt dự trữ trong những trường hợp khẩn cấp tại cửa sổ chiết khấu Tuy nhiên việc vay mượn tại cửa sổ chiết khấu không phải là điều tốt đối với ngân hàng trung gian vì khi đó họ sẽ rơi vào danh sách những ngân hàng trung gian hoạt động kém hiệu quả theo đánh giá của người dân Mỹ

Tại Mỹ, cho vay từ cửa sổ chiết khấu của FED rơi vào một trong ba hình thức sau:

- Tín dụng chính (Primary credit): với dụng ý của FED cho phép các ngân hàng trung gian điều chỉnh sự thiếu hụt dự trữ bắt buộc để tiếp tục mở rộng cho vay

- Tín dụng thời vụ (Seasonal credit): với ý đồ cho phép một số ngân hàng trung gian đặc biệt (như ngân hàng nông nghiệp…) không phải giải quyết thiếu hụt bằng con đường vay trên thị trường tiền tệ Tín dụng này cho phép các ngân hàng nhân được

nó gia tăng cho vay với những hoạt động theo mùa như thu hoạch, gieo trồng trong nông nghiệp, mùa nghỉ hè của người dân…

- Tín dụng mở rộng (Secondary credit): bằng việc cấp phát loại cho vay này, FED hỗ trợ cho các ngân hàng trung gian thiếu hụt dự trữ bắt buộc một cách lâu dài mà không thể gượng lên được

Thông thường, khi FED tăng lãi suất chiết khấu, nó giới hạn tín dụng điều chỉnh và tín dụng theo mùa Khi FED hạ lãi suất chiết khấu, nó muốn bành trướng tổng cing tiền tệ bằng

cả hai biện pháp: thông qua hệ thống ngân hàng trung gian do sự gia tăng dự trữ bắt buộc và trực tiếp cho vay dài hạn vào nền kinh tế

1.2.2 Lãi suất quỹ dự trữ liên bang

Lãi suất quỹ dự trữ liên bang (Federal Funds Rate – FFR) ra đời muộn hơn so với công

cụ lãi suất chiết khấu (được sử dụng từ giai đoạn đầu ngay sau khi FED được thành lập), mãi đến những năm 1920, FFR mới được FED sáng tạo ra Sở dĩ FFR có tên gọi “quỹ dự trữ liên bang” là v ì n g u ồ n t i ề n đ ể c h o c á c t ổ c h ứ c t à i c h í n h n h ậ n t i ề n

g ử i ( d e p o s i t o r y institutions) vay qua đêm (nhằm đảm bảo đủ dự trữ bắt buộc theo qui định) được FED lấy từ quỹ dự trữ liên bang hình thành bởi số tiền dự trữ bắt buộc của tất cả các trung gian tài chính nhận tiền gửi FFR được Ủy ban thị trường mở (FOMC) công bố sau các phiên họp định kỳ và nó không mang tính

chất ấn định cụ thể màthực chất chỉ là lãi suất mục tiêu(target rate) để FED thực hiện giao dịch trên thị trường mở nhằm đạt đến lãi suất mục tiêu đã công bố Tất nhiên là các trung gian tài chính nh ận tiền gửi có thể vay mượn lẫn nhau để bù đắp thiếu hụt dữ trữ bắt buộc chứ không nhất thiết phải vay từ FED Tuy nhiên, lãi suất từ các khoản vay lẫn nhau (lãi suất liên ngân hàng) thường cao hơn FFR vì vấn đề rủi ro

Khi FED cho các trung gian tài chính vay tiền để bù đắp thiếu hụt dự trữ bắt buộc, số tiền đó tuy được hạch toán báo Có vào tài khoản của các trung gian tài chính nhưng các trung gian tài chính này l ại không được phép rút ngay cả khi phá sản, do vậy FED không có nguy cơ mất số tiền đã cho vay dưới dạng này K h á c v ớ i F E D , k h i m ộ t

t r u n g g i a n t à i c h í n h c h o đ ố i t á c v a y l i ê n n g â n hàng, họ phải cắt tiền từ tài khoản tiền gửi của mình chuyển vào tài khoản tiền gửi của đối tác tại FED, từ lúc đó bên cho vay không còn thẩm quyền quản lí số tiền nữa Vì vậy nguy cơ khôn g thu hồi được tiền cho vay lẫn nhau xuất hiện nên lãi suất cho vay lẫn nhau đương nhiên phải cao hơn Với phân tích ở trên, có thể thấy FFR là lãi suất thấp nhất mà các trung gian tài chính nhận tiền gửi có thể vay được (với món vay phi rủi ro), vì vậy lãi suất này

có khi được gọi là lãi suất cơ bản hay lãi suất chuẩn (benchmark rate) Bên cạnh nhu cầu đảm bảo dự trữ bắt buộc, các trung gian tài chính còn có nhu cầu đảm bảo thanh khoản,

an toàn chi trả và lãi suất chiết khấu của FED chính là lãi suất cho các trung gian tài chính vay để đáp ứng các nhu cầu này

1.2.3 Mối quan hệ giữa Lãi suất chiết khấu và Lãi suất quỹ dự trữ liêng bang

Về nguyên tắc, lãi suất liên ngân hàng thông thường sẽ thấp hơn lãi suất chiết khấu vì nếu không, trung gian tài chính sẽ không vay liên ngân hàng mà sẽ vay từ FED để được hưởng lãi suất chiết khấu thấp hơn Lãi suất chiết khấu thường thường cao hơn lãi suất FFR và có ba mức lãi suất chiết khấu áp dụng cho ba loại cho vay khác nhau là tín dụng chính (Primary credit), tín dụng mở rộng (Secondary credit) và tín dụng thời vụ (Seasonal credit) với lãi suất chiết khấu hiện hành lần lượt là 0.5%, 1.0% và 0.15%/năm.Như vậy, FED “bảo vệ” lãi suất chiết khấu đã ấn định thông qua chương trình cho vay chiết khấu “bảo vệ” lãi suất FFR đã công bố thông qua nghiệp vụ thị trường mở.Cách điều hành này của FED sẽ khiến cho lãi suất liên ngân hàng luôn có xu hướng biến động

giữa lãi suất FFR (có vai trò như lãi suất sàn trừ giai đoạn khủng hoảng tài chính vừa qua)

và lãi suất chiết khấu (có vai trò như lãi suất trần) mà không phải đặt ra giới hạn bằng biện pháp hành chính

Thay đổi trong lãi suất chiết khấu luôn luôn kéo theo sự thay đổi cùng chiều trong lãi suất quỹ vốn liên bang và vì lãi suất quỹ vốn liên bang là lãi suất chủ đạo, lãi suất hướng dẫn của toàn bộ lãi suất thị trường tiền tệ cho nên sự tăng lãi suất chiết khấu luôn luôn đồng nghĩa với việc tăng lãi suất toàn nền kinh tế và thắt chặt cung ứng tiền Ngược lại, sự giảm lãi suất chiết khấu là thông điệp chắc chắn về việc hạ toàn bộ lãi suất và tăng cung ứng tiền Mối quan hệ gần gũi giữa lãi suất chiết khấu và chính sách điều tiết khiến cho FED sử dụng công cụ này một cách thận trọng

Cục dự trữ liên bang thường điều chỉnh “lãi suất quỹ vốn tại FED” mỗi lần ở mức 0.25% hoặc 0.5% Từ năm 2001 đến giữa năm 2003, FED hạ lãi suất 13 lần, từ 6.25% xuống 1% nhằm chống lại xu hướng suy thoái kinh tế.Bắt đầu từ giữa tháng 06/2004, FED bắt đầu nâng lãi suất định hướng 17 lần liên tục lên 5.25%, sau đó FED hạ dần lãi suất cho đến gần = 0 vào năm 2008 và giữ nguyên cho đến nay